Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-517 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-30/895-273
Karar Tarihi : 06.06.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Hatice YAVUZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Mobility Mobil İletişim İnternet Uydu Teknolojileri Mühendislik
Bilgisayar San. ve Tic. Ltd. Şti.
Bulgurlu Mah. Sarıgazi Cad. No:47 34696 Küçükçamlıca/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU : Mobility Mobil İletişim İnternet Uydu Teknolojileri Mühendislik
Bilgisayar San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin sattığı araç takip cihazlarının sadece teşebbüsün
kendisinin sağladığı hizmet kapsamında kullanılabildiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Mobility Mobil İletişim İnternet Uydu Teknolojileri Mühendislik Bilgisayar San. ve Tic.
Ltd. Şti.’den (Mobility İletişim) araç takip cihazı alındığı,
- Mobility İletişim’in sunduğu araç takip hizmetinden memnun kalınmadığı için başka bir
firmadan araç takip hizmeti talep edildiği, ancak bu hizmetin sadece cihazı satan firma
tarafından sağlanabileceğinin belirtilerek talebin reddedildiği,
- Şirketin konuya ilişkin olarak, cihazın sadece kendi firmaları tarafından sağlanacak
hizmet kapsamında kullanılabileceğini doğruladığı,
- Mobility İletişim’in bu davranışının tekelciliğe yol açtığı, teşebbüsten alınan cihazın
kullanılarak başka firmalardan araç takip hizmeti alınmasının da mümkün olması
gerektiği
iddia edilmiştir.
(3) Dosya kapsamında, başvuru konusu iddialara ilişkin ayrıntılı bilgi alabilmek amacıyla
başvuru sahibi ile yapılan görüşmede; ortalama 800-900 TL tutarında olan araç takip
cihazlarının elektronik kart ile çalıştığı, araç takip hizmetinin ise bu hizmeti veren teşebbüs
tarafından verilen şifre kullanılarak alındığı belirtilmiştir. Bu bağlamda kullanıcıların, hizmeti
sağlayan teşebbüse ait internet sitesi yoluyla, cihazın yerleştirildiği aracın bulunduğu yerin
tespit edildiği bir sistem üzerinden hizmet aldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca başvuru sahibi,
araç takip hizmetinden memnun kalmadıklarında ellerindeki cihazı kullanarak başka bir
teşebbüsten hizmet alamadıklarını ve bunun da söz konusu cihazın atıl kalmasına ve
hizmeti sağlayan teşebbüslerin kaliteyi artırmak gibi bir güdüye sahip olmamasına da yol
açtığını ifade etmiştir.
12-30/895-273
2/4
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.12.2011 tarih ve 8803 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 25.01.2012 tarih ve 2011-2-517/İİ-12-411.HY sayılı İlk
İnceleme Raporu 02.02.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-04/156-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine
hazırlanan 30.05.2012 tarih ve 2011-2-517/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak Mobility
İletişim hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İncelemeye Konu Teşebbüs: Mobility İletişim
(6) Dosya mevcudu bilgilere göre Mobility İletişim, haberleşme hizmetlerini sağlamak için
gerekli olabilecek her türlü donanımın alımı, satımı, ithalatı, ihracatı ve dağıtımı, mobil
haberleşme internet ve uydu teknolojileri konusunda müteahhitlik ve taşeronluk hizmeti
sunma ve ürün pazarlama ile her çeşit cep ve mobil telefonları, telefon santralleri, telsiz
haberleşme cihazları ve bunların yedek parça ve aksesuarlarının alımı, satımı, bakım ve
onarımı alanlarında faaliyet göstermektedir. Şirketin, elektronik ve telekomünikasyon
grubundaki diğer faaliyetlerinin ise uydudan izleme ve iletişim telemetrisi gibi
telekomünikasyon uygulamalarının sağlanması, çevrimiçi internet erişiminin sağlanması vb.
olduğu belirtilmiştir. Mobility İletişim’in hissedarları (…..) (%(…..)) ve (…..) (%(…..))’dir.
(7) Mobility İletişim’in sattığı araç takip cihazları, şirket tarafından Türkiye’de üretilmektedir.
Şirketin ürettiği cihazların tamamında kullandığı sistemin adının “Smart Vehicle Tracking
System (SYTS)” olduğu belirtilmiştir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(8) Önaraştırmanın konusunu, araç takip cihazı satan ve araç takip hizmeti veren Mobility
İletişim’in sattığı araç takip cihazlarının başka bir firma tarafından sağlanan araç takip
hizmeti ile kullanılamadığı iddiası oluşturmaktadır.
(9) Başvuruya konu Mobility İletişim, araç takip cihazlarını üretmenin yanı sıra, söz konusu
cihazlar ile uyumlu çalışan yazılımları da hazırlamaktadır. Ayrıca, cihazların göndereceği
veri sıklığı, yüklenecek bölge adedi ve bu bölgelerdeki hız limiti ve buna yönelik tolerans
süresi gibi ayarlar da cihaz üzerinde yapılabilmektedir. Bu bağlamda, verilecek araç takip
hizmetinin kapsamı ve kalitesinin, araç takip cihazı üzerinde yapılacak ayarlamalara bağlı
olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, araç takip cihazı ve bu cihaz üzerindeki yazılım ve
ayarlamaların bir bütün olarak araç takip sistemi şeklinde adlandırılması mümkündür.
(10) Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, araç takip sistemleri, GPS ve GSM/GPRS
veya paket haberleşmesi tabanlı uydu haberleşme teknolojileri kullanılarak araç veya
ekiplerin sayısal haritalar üzerinde izlenebilmesini, geçmişe yönelik hareketlerinin
raporlanabilmesini, gerekli ekipmanlarla birlikte uzaktan yönetilebilmesini, bakım, servis,
sigorta sürelerinin takip edilebilmesini sağlayan donanım ve yazılımlardan oluşan sistemdir.
(11) Mevcut dosya kapsamında, önaraştırmaya konu teşebbüsün sunduğu araç takip sistemi ve
bu sistem kullanılarak sunulan araç takip hizmeti faaliyetleri incelenmiştir. Bu doğrultuda,
dosya kapsamında ilgili ürün pazarları “araç takip sistemi” ve “araç takip hizmeti” pazarları
olarak belirlenmiştir.
12-30/895-273
3/4
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) Önaraştırmaya konu teşebbüs İstanbul ilinde bulunmakla birlikte, Türkiye geneline yönelik
hizmetler sunmaktadır. Dosya kapsamında incelenen hizmet ve ürünlerin verilebildiği
yerlerde pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Önaraştırma Kapsamında Teşebbüsten Talep Edilen Bilgiler
(13) Önaraştırma kapsamında Mobility İletişim’den araç takip sisteminin işleyişi, araç takip
sistemi alan müşterilere getirilen koşullar ve pazar payı hakkında bilgi talep edilmiştir.
Talep edilen bilgilere istinaden teşebbüs tarafından gönderilen yazı 15.05.2012 tarih ve
4206 sayı; elektronik posta ise 28.05.2012 tarih ve 4489 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
(14) Dosya mevcudu bilgilere göre Mobility İletişim, kendisinden cihaz satın alan müşterilere,
imzalanan sözleşmede mutabık kalınan süre içerisinde, araç takip hizmetinin de
kendisinden alınması koşulunu getirmektedir. Mobility İletişim, söz konusu uygulamasının
gerekçesi olarak, teşebbüsün asli faaliyetinin araç takip cihazı satmak yerine üstün
özellikleri haiz hizmet vermek olduğunu, çünkü sadece cihaz satarak bilhassa Çin ve
dünyadaki diğer ucuz mal sağlayan kaynaklarla rekabet edemediklerini belirtmiştir. Bununla
birlikte Mobility İletişim, kendi ürettiğinden başka bir marka araç takip cihazı satın alan
müşterilere hizmet vermediğini de ifade etmiştir.
(15) Ayrıca firma, araç takip cihazını kendisinden satın alan, ancak hizmeti başka bir firmadan
almak amacıyla cihazdaki şifreleri talep eden herhangi bir müşterisinin bulunmadığını da
belirtmiştir. Böyle bir talebin gelmesi durumunda ise, sadece şifreleme anahtarının
verilmesinin yeterli olmayacağı, güvenlik sebebi ile birtakım gizlilik anlaşmaları ve ticari
anlaşmalar olmaksızın şifrelerin ve cihazın kullandığı protokollerin verilemeyeceği ifade
edilmiştir. Buna gerekçe olarak da, cihazdaki yazılımların ve haberleşme protokollerinin
uzun süren bir ar-ge çalışması gerektirdiği ve yüksek maliyetle edinilmiş bir know-how
içeriğinin bulunduğu gösterilmiştir.
I.4. Değerlendirme
(16) 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca "Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek
basına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması hukuka aykırı ve yasak" olup ilgili maddenin 2. fıkrasının (d) bendinde "Bir mal
veya hizmetle birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınması …” şartının getirilmesi kötüye
kullanma halleri arasında sayılmıştır. Bu çerçevede, sağlayıcının bir ürünün (bağlayıcı
ürün) satışını diğer bir ürünün alımı (bağlanan ürün) koşuluna bağlaması olarak
tanımlanabilecek bağlama uygulamaları birtakım şartlar altında rekabet ihlaline neden
olabilmektedir.
(17) Bağlayıcı ürün pazarında hâkim durumda olan teşebbüsün, bağlama uygulaması ile
bağlanan ürünün bulunduğu pazarı kapaması sonucu ortaya çıkabilmekte ve bu durum
hâkim durumdaki teşebbüsün yüksek karlar elde ederek, bağlayıcı ürün pazarındaki hâkim
durumunu korumasına veya kuvvetlendirmesine sebep olabilmektedir.
(18) Mevcut dosya özelinde, araç takip cihazı almak isteyen bir müşteriye araç takip hizmetinin
de alınması şartı getirilmektedir. Bu çerçevede, teşebbüs tarafından yapılan söz konusu
uygulamanın bağlama olarak kabul edilip, rekabet ihlali teşkil edebilmesi için öncelikle
anılan teşebbüsün hakim durumda bulunması gerekmektedir.
12-30/895-273
4/4
(19) Dosya kapsamında Mobility İletişim’in satılan ve dolayısıyla hizmet verilen cihaz sayısı baz
alınarak hesaplanan 2011 yılı tahmini pazar payının %(…..) olduğu ve ilgili pazarda
Arvento, Mobiliz, Filotürk, Elcobil ve Lenoi markalarının öne çıktığı anlaşılmıştır.
(20) Söz konusu markalardan birini satan Arvento Mobil Sistemler A.Ş. (Arvento) yetkilisi ile
Raportörce yapılan görüşmede de, Arvento’nun tahmini olarak %(…..) pazar payı ile
sektörde (…..) olduğu ve kendilerini (…..) firmasının takip ettiği belirtilmiştir. Ayrıca,
Arvento’nun da sattığı araç takip cihazlarının kendi yazılımları ile çalıştığı, her araç takip
sisteminin kullandığı protokolün farklı olması nedeniyle başka bir firmanın bu cihazı
kullanarak hizmet veremediği de ifade edilmiştir.
(21) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, her ne kadar Mobility İletişim’in sattığı cihazların diğer
bir teşebbüs tarafından sağlanan hizmet ile kullanılmasının mümkün olmadığı anlaşılsa da,
söz konusu teşebbüsün ilgili pazarlarda hakim durumda bulunmadığı, dolayısıyla iddia
konusu eylem hakkında 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında herhangi bir işlem
yapılamayacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy