Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-53 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-33/933-290
Karar Tarihi : 14.06.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Özgür BAL, Hüseyin ORMAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Enplast Plastik Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Akse Mah. Fevzi Çakmak Cad. No:130 Çayırova/Kocaeli
(1) E. DOSYA KONUSU: Enplast Plastik Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin termoplastik
elastomer satışında düşük fiyat uygulayarak diğer firmaların piyasaya girmesini
engellediği ve mevcut firmaları da piyasa dışına ittiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.03.2012 tarih ve 2408 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan, 09.04.2012 tarih ve 2012-1-53/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca düzenlenen 08.06.2012 tarih ve 2012-1-53/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; tamamı yabancı sermayeli Enplast
Plastik Kimya San. ve Tic. A.Ş. (Enplast)’nin yerli sermaye ile piyasaya girmeye çalışan
firmaların piyasaya girmemesi için yerli firmaların malzeme sattığı müşterilerine düşük
fiyat uygulayarak faaliyetlerini engellemeye çalıştığı iddia edilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, şikayetin
reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) Hisselerinin tamamı Belçika’da kurulu Ravago Plastics NV'ye ait olan Enplast’ın faaliyet
alanı; dünya pazarı için termoplastik elastomer (TPE), yerli pazar ihtiyaçları için
mühendislik plastikleri üretim ve dağıtımıdır. Mühendislik plastikler, elastormer
plastiklere göre daha sert yapıda ve gerek üretim süreçleri gerekse de kullanım alanları
farklı olan plastik türüdür.
(6) Termoplastikler, ısıtıldıklarında yumuşayan, soğutulduklarında tekrar sertleşen plastik
grubu olup, tekrar tekrar eritebilmekte ve çözülebilmektedir. Çekme kuvveti altında çok
yüksek oranda uzama gösteren ve kuvvet kaldırıldığında anında ilk uzunluğuna dönen,
çapraz bağlanmış kauçukumsu polimerlere ya da başka bir deyişle kauçukumsu
ağyapılara ise elastomer adı verilir.
(7) TPE ise, kauçuklar ile benzer özellikler gösteren fakat kauçukların aksine plastikler gibi
hızlı ve ekonomik işlenip %100 geri kazanılabilen ürün grubudur. Kolay işlenmelerinin
12-33/933-290
2 / 4
yanında, TPE'lerin kauçuklara kıyasla en önemli avantajlarından biri de kırmalarının ve
çapaklarının çok kolay geri kazanılabilmesidir. Diğer bir avantaj da bitmiş üründe
kalitenin ve boyutların çok daha kolay kontrol edilebilmesidir. TPE'ler; inşaat, otomotiv,
beyaz eşya, medikal ve bakım, elektrik-elektronik aletler gibi birçok sektörde uygulama
alanına sahiptir.
(8) Dosyadaki bilgilere göre, gerek üretim süreçleri gerekse kullanım amaçlarına göre,
TPE’lerin diğer plastik ürünlerinden ve mühendislik plastiklerinden farklı bir ürün olduğu,
bununla birlikte TPE üretimi için herhangi bir know-how ve patent maliyetinin olmadığı,
isteyen herkesin makine parkuru ve ham madde yatırımı ile üretime başlayabileceği
anlaşılmaktadır.
(9) Yukarıda yer verilen bilgiler ile şikayet konusunun Enplast’ın TPE ürünü oluşturduğu
göz önüne alındığında, dosya bağlamında ilgili ürün pazarı “termoplastik elastomer
pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) TPE, yapısı itibarıyla küçük, hafif ve nakliye maliyeti ucuz olan bir üründür. Dolayısıyla
söz konusu ürünü bir bölgeden başka bir bölgeye nakletmek kolaydır. Bu nedenle
mevcut dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(11) Şikayetin konusunu Enplast’ın, TPE ürününün satışında yıkıcı fiyat uygulamak suretiyle
başka bir firmanın piyasaya girmesini engellediği ve mevcut firmaları da piyasa dışına
çıkarmaya çalıştığı iddiası oluşturmaktadır. Yıkıcı fiyat uygulaması, gerekli koşulların
varlığı halinde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilmektedir. Bir
eylemin anılan madde kapsamında ihlal teşkil edebilmesi ise, hem söz konusu eylemin
uygulayıcısı olan teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda olması hem de teşebbüsün
giriştiği eylemin bir kötüye kullanma hali içermesi şartlarının bir arada mevcut olmasına
bağlıdır.
(12) Hâkim durumun tespitinde genel olarak, ilgili teşebbüs ve rakiplerinin pazardaki payı,
pazardaki potansiyel rekabet, pazara giriş-çıkış koşulları, dikey bütünleşme, alıcı gücü,
atıl kapasite, ithalat imkanları ve teşebbüsün pazardaki davranışları gibi unsurlar dikkate
alınmaktadır.
(13) Dosyadaki bilgilere göre, her ne kadar TPE pazarında %(…..)’lik pazar payı ile lider
konumda bulunan Enplast yüksek bir pazar payına sahip olsa da, ikinci sıradaki
teşebbüs olan Elastron Kimya A.Ş.’nin %(…..) oranı gibi kayda değer bir pazar payına
sahip olması, piyasaya giriş engelinin bulunmaması, TPE’de karlılığın artması
durumunda diğer teşebbüslerin de bu pazara girebilecek potansiyellerinin olması,
ithalatın gerektiğinde kolay yapılabiliyor olması, TPE’nin fiyatlarının artması halinde
müşterilerin ithalata, karlılığın artması halinde de yurt dışı firmalarının Türkiye
piyasasına yönelebilecek olması ve müşterilerin alım gücünün var olması nedenleriyle,
söz konusu pazarda mevcut bilgiler ışığında Enplast’ın hakim durumda olmadığı
anlaşılmaktaysa da, sonuca etki etmeyecek olması nedeniyle bu yönde bir tespit yapma
gereği duyulmamıştır. Dolayısıyla hakim durumda olduğu varsayımı altında, Enplast
tarafından gerçekleştirilen eylemlerin kötüye kullanma hali oluşturup oluşturmadığı
ayrıca değerlendirilmiştir.
(14) Bir teşebbüsün yıkıcı fiyatlama davranışını sergileyebilmesi için öncelikle hakim
durumda bulunması gerekmektedir. Daha sonra söz konusu hakimiyetin vermiş olduğu
gücü de arkasına alarak, rakiplerin piyasa dışına itilmesini sağlayabilecek bir süre
diliminde maliyet altı fiyatlama yapılması ve rakiplerin piyasa dışına itilebilmesi
gerekmektedir. Teorik olarak bir teşebbüsün yıkıcı fiyat uygulama güdüsünün
12-33/933-290
3 / 4
arkasında, rakiplerin piyasa dışına itilmesinden sonraki dönemlerde, yıkıcı fiyat
uygulaması yapılan dönemdeki zararın da telafisini içeren bir kâr elde etme amacı
yatmaktadır. Bu amaç doğrultusunda hakim durumdaki teşebbüs, herhangi bir rekabetçi
baskı ile karşılaşmaksızın, fiyatlarını rekabetçi düzeyin üstüne taşıyabilmektedir.
(15) Dosyadaki bilgilere göre, Enplast’ın TPE ürün grubundan en çok sattığı beş ürün ile
TPE ürününü en çok sattığı beş firmaya ilişkin satış miktarı ve tutarları, satış maliyetleri,
birim başına satış maliyeti ile satış fiyatı bilgileri incelendiğinde, Enplast’ın TPE grubuna
bağlı ürünlerini maliyetinin altında değil bilakis %(…..) ila %(…..) oranında değişen
karlılıkla sattığı gözlemlenmektedir. Ayrıca Enplast’ın 2011 yılından itibaren Türkiye
aylık ortalama TPE satış fiyatı incelendiğinde, maliyetinin altında satış yaptığına dair bir
emare gözükmemektedir.
(16) Yine şikayetçi tarafından ileri sürülen ve şikayetçi ile Enplast tarafından üretilen aynı
ürünün, Enplast tarafından kendi müşterilerine maliyet altında sattığı iddiası, dosyadaki
bilgiler kapsamında incelendiğinde, Enplast tarafından uygulanan söz konusu ürün satış
bedelinin, birim maliyetin oldukça üstünde bir rakama tekabül ettiği görülmüş ve
dolayısıyla Enplast’ın söz konusu ürünü zararına sattığı tespit edilememiştir. Ayrıca
şikayet dosyasında kodu belirtilen diğer bir ürüne ilişkin benzer bir iddianın ise, yine
dosyadaki bilgiler doğrultusunda, Enplast’ın üretim kapasitesinin fazlalığı nedeniyle
birim başına düşen maliyetinin daha düşük olmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
(17) Öte yandan raportörlerce pazarda yer alan çeşitli TPE müşterileri ile görüşmeler
yapılmış ve söz konusu TPE müşterilerinin zaman zaman farklı firmalardan TPE satın
aldıkları ifade edilmiştir. Bu aşamada müşteriler arasında yer alan bir firma temsilcisi
tarafından Enplast’ın kendilerine teklif ettiği, “satın aldıkları firma ne veriyorsa biz (…..)
aşağısına vereceğiz” ifadesi dikkate değer görülmüştür. Ancak aslında söz konusu
yaklaşım Enplast’ın rakibiyle kıyasıya rekabet ettiğinin bir göstergesidir. Buna karşın
burada rekabet mevzuatı açısından ihlal teşkil edebilecek olan durum, hakim durumda
olduğu değerlendirilebilecek bir firmanın maliyetinin altında bir satış rakamı teklif edip
etmediğidir. Öncelikle söylemek gerekirse anılan firma söz konusu TPE ürününü kilo
başına birim fiyat olarak (çeşitli alt ürünler kapsamında) (…..) Avro aralığında aldığını
belirtmiştir. İddia edildiği üzere Enplast’ın söz konusu ürünleri (…..) aşağıya satması
ihtimalinde anılan ürünlerin satış fiyatı birim başına (…..) ile (…..) Avro arasında
olacaktır. Enplast’ın ise en çok sattığı ürün bazında birim maliyetleri kilo başına
(…..);(…..);(…..);(…..) ve (…..) Avro’dur. Dolayısıyla birçok üründe Enplast’ın maliyeti
anılan satış fiyatlarından daha düşük düzeydedir. Enplast’ın teklif etmiş olduğu (…..)
veya (…..) cent gibi indirimli tekliflerin zararına satmak amacıyla değil, üretim
kapasitesinin büyüklüğü nedeniyle diğer firmalardan daha düşük maliyette mal üretmesi
olduğu değerlendirilmektedir.
(18) Ayrıca belirtilmesi gereken bir diğer husus da, Polimera Plastik ve Kimya San. ve Tic.
Ltd. Şti.’nin yakın tarihte TPE piyasasına giriş yapmasıdır. Söz konusu durum Enplast’ın
diğer firmaları piyasaya girmesini engellemek amacıyla zararına satış yapmadığını da
ortaya koymaktadır. Aynı şekilde müşteri durumundaki diğer firmalar da ürünlerini ya
ithalat yoluyla ya da Enplast’ın rakiplerinden tedarik edebilmektedir.
(19) Netice itibarıyla, Enplast’ın rakiplerini piyasa dışına itmek veya başka bir firmanın
piyasaya girmesine engel olmak maksadıyla zararına TPE ürünü sattığına dair ne
yerinde inceleme esnasında ne de yukarıda yer verilen diğer bilgiler çerçevesinde
herhangi bir emare tespit edilmiştir. Bu itibarla iddia konusu uygulamaların hem teorik
çerçeve ile hem de yıkıcı fiyat uygulaması yapan hakim durumdaki bir teşebbüs
davranışı ile bağdaşmaması nedeniyle, mevcut durum itibarıyla Enplast hakkında 4054
sayılı Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
12-33/933-290
4 / 4
J. SONUÇ
(20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy