Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-3-78 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-33/974-298
Karar Tarihi : 14.06.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Osman Tan ÇATALCALI, Neyzar ÜNÜBOL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Yıldız Meşrubat Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti.
Büyükbakkalköy Cad. No:4 A Blok Sancaktepe/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No:52 35070 Işıkkent/İzmir
(1) E. DOSYA KONUSU: Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin Rekabet Kurulu
kararları ve Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu düzenlemelerini kullanarak
ürünlerinin bulundurulmasına yönelik yaptığı açıklamaların satış noktalarını yanlış
yönlendirici nitelikte olduğu ve Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin
yeniden satış fiyatının belirlenmesi sonucunu doğuracak faaliyetleri olduğu iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Efes Dağıtım Pazarlama ve Tic. A.Ş. (EFPA)’nin
distribütörü olarak 1999 yılından beri Yıldız Meşrubat Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. (Yıldız)
ticaret unvanı ile faaliyet gösterildiği belirtilerek, özetle yaklaşık üç ay önce Bimpaş Bira ve
Meşrubat Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Bimpaş)’nin Yıldız’ın sorumlu olduğu bölgedeki bazı
nihai satış noktalarına Rekabet Kurulunun kararları ve Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme
Kurumu (TAPDK) tarafından hazırlanan ve 07.01.2011 tarih ve 27808 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tütün Mamulleri Ve Alkollü İçkilerin Satışına ve
Sunumuna ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" (TAPDK Yönetmeliği)
hükümlerine dayanarak Bimpaş ürünlerini bulundurmaları gerektiğine yönelik
açıklamalarda bulunduğu ve ayrıca Bimpaş’ın nihai satış noktalarına yaptığı fiyat
tekliflerinde indirim oranlarını belirterek dolaylı olarak nihai satış fiyatını tespit ettiği
iddialarında bulunulmuş, ilk iddia ile ilgili olarak bu durumun 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun kapsamında bir ihlal olup olmadığı konusunda bilgi talep
edilmiş, ikinci iddia ile ilgili olarak ise 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılması
talebinde bulunulmuştur.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.04.2012 tarih ve 3110 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 27.04.2012 tarih ve 2012-3-78/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 08.06.2012 tarih ve 2012-3-78/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
12-33/974-298
2 / 6
(5) H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu iddialara ilişkin olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine
ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Şikayete Konu Taraf: Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş. (Bimpaş)
(6) Bimpaş, Türk Tuborg Bira ve Malt Sanayi A.Ş. (Türk Tuborg) tarafından üretilen ürünlerin
satış ve pazarlamasını gerçekleştirmektedir. Bimpaş’ın hisselerinin %99,88’i Türk Tuborg’a
aittir. Türk Tuborg, Yaşar Holding tarafından, Danimarka kökenli Tuborg Breweries Ltd.
ortaklığı ile 1967 yılında kurulmuş ve Türk Tuborg’un %95,69 oranındaki hissesi, 2008
yılında International Beer Breweries Ltd.’ye devredilmiştir. Teşebbüs tarafından üretilen
markalar Carslberg, Tuborg, Tuborg T-beer, Tuborg Special, Tuborg Gren, Tuborg Gold,
Skol, Vole ve Troy’dur.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Bira içerdiği alkol oranı ve tüketiciler gözündeki değeri bakımından diğer alkollü
içeceklerden ayrılmaktadır. Diğer yandan tüketiciler, birayı her zaman aynı şekilde
tüketmemektedirler. Bu kapsamda tüketiciler, birayı ya daha sonra tüketim için ya da
hemen tüketim için satın almaktadırlar. Tüketici alışkanlıkları satın alınan noktaya göre
değişmektedir.
(8) Tüketiciler tarafından eğlenmek ve/veya güzel vakit geçirmek için gidilen ve biranın
yanında müzik, eğlence, yemek vb. gibi başka hizmetlerin sunulduğu bar, lokanta gibi
noktalara Açık Satış Noktaları (ASN), biranın kapalı bir kutuda ve perakende olarak
satıldığı, market vb. gibi noktalara ise Kapalı Satış Noktaları (KSN) adı verilmektedir.
(9) ASN’den alınan bira, KSN’den alınan biranın aksine, bu noktalarda sunulan müzik,
eğlence, yemek vb. diğer hizmetler ile birlikte tüketilmektedir. Diğer yandan ASN’de satılan
biranın fiyatı ile KSN’de satılan biranın fiyatı arasında önemli bir fark bulunmaktadır.
ASN’ye giden tüketicilerin amacı yalnızca bira tüketmek olmayıp, ASN’de verilen diğer
hizmetlerle birlikte bira tüketmektir. Bu nedenle ASN’de satılan biranın fiyatı KSN’ye göre
daha yüksektir. Ancak bu fiyat farkına rağmen ASN’de bira tüketen tüketiciler, yukarıda
açıklanan nedenlerden ötürü, KSN’de satılan biraya yönelmemektedirler.
(10) Şikayetin Bimpaş’ın hem KSN hem de ASN’lerindeki faaliyetini kapsadığı dikkate
alındığında ilgili ürün pazarı mevcut dosya bakımından önceki kararlardan farklı olarak, alt
pazar ayrımına gidilmeksizin “Bira Pazarı” olarak tanımlanmıştır.
12-33/974-298
3 / 6
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) İlgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yapılan Tespitler
(12) Başvuruda öncelikle, Yıldız’ın sorumlu olduğu bölgede bira satışı yapan nihai satış
noktalarına Bimpaş yetkilileri tarafından Kurul kararları ve TAPDK Yönetmeliğinin ilgili
hükümlerinin yanlış yansıtıldığı bir belge imzalatılarak nihai satış noktasının Bimpaş
ürünlerini satmaya zorlandığı iddia edilmektedir.
(13) Şikayetçi, iddialarını desteklemek üzere Bimpaş tarafından nihai satış noktalarına verilen
yazıların birer örneğini şikayet dilekçesine eklemiştir. Söz konusu yazıda aşağıdaki
ifadelere yer verilmektedir:
“1. Tütün Mamulleri ve Alkollü içkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliği gereğince, "işletmenizde, tüketici seçeneklerini azaltmayacak
nicelikte ve aynı kategoride birden fazla firmanın ürünleri arasında tercih imkanı
sunabileceği çeşitlilikte bulundurmanız" gerekmektedir.
2. 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun'un 8. maddesi gereğince "Ürünleri raf ve dolaplarda herhangi bir firmaya üstünlük
sağlamayacak şekilde" teşhir etmeniz gerekmektedir.
3. Rekabetin Korunması Hakkında Kanun gereğince, rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin
zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da
diğer davranışlarla piyasa dışına çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin
engellenmesi hukuka aykırı ve yasaktır. Nitekim bu hususta, hakim durumdaki bira firması
tarafından yürütülen faaliyetlere ilişkin olarak Rekabet Kurumu tarafından alınan 19
Temmuz 2011 tarihli idari para cezasına ilişkin karara
adresinden ulaşmanız
mümkündür.
4. Yine, 3.maddede belirtilen Kanun maddesi ve aynı Kanun'un "Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması" başlıklı 6. maddesi kapsamında alınan Rekabet Kurumu kararları
çerçevesinde, hakim durumdaki bira firması tarafından, Bimpaş'ın ürünlerinin çıkartılması
karşılığında tarafınıza ek kazanç teklif edilmesi ya da Bimpaş'ın ürünlerini, çıkartmamanız
nedeniyle tarafınızın tehdit edilmesi mevzuata aykırıdır.
Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda, eğer tarafınıza;
a) işletmenizdeki Bimpaş soğutucu dolabının çıkartılması ve/veya yerine hakim durumdaki
bira firmasının soğutucu dolabının konulması,
b) Bimpaş'ın tabelasının indirilmesi ve/veya yerine hakim durumdaki bira firmasının
tabelasının konulması,
c) Bimpaş'ın ürünlerinin ve dolaplarının işletmenizden çıkartılması, hiçbir zaman
işletmenizde bulundurulmaması,
d) Sadece sınırlı sayıda Bimpaş ürününün bulundurulması,
e) Bimpaş ürünlerinin soğutucu dolaplarda ve raflarda tüketici tarafından görülmesi zor
olan alanlara veya alt raflara yerleştirilmesi,
karşılığında işletmenizde alkol reyonu yaratılması adı altında tadilat yapılması, ek dolap
verilmesi, ek raf yapılması, ek iskonto verilmesi, ek katkı sağlanması vb. herhangi bir ek bir
kazanım talebinde bulunulduysa, ya da, yukarıda belirtilen talepleri reddetmeniz nedeniyle,
halihazırda verilen iskontoların kesileceği, mal verilmesinin durdurulacağı, ödeme
vadelerinin kısaltılacağı ya da tamamen kaldırılıp peşin çalışılacağı, teminat olarak
12-33/974-298
4 / 6
verdiğiniz senetlerin takibe konulacağı ya da hakkınızda yasal işlem başlatılacağı şeklinde
tehditler ile karşı karşıya kalıyorsanız,
Adil teşhire aykırı hususlara ilişkin olarak tarafımıza yapılan öneri ve tehditler Tütün ve
Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu mevzuatına ve Bimpaş ürünlerinin bulundurulmaması,
Bimpaş tabelasının çıkartılması, soğutucu dolaplarının çıkartılması vb. konularda yapılan
öneri ve tehditler Rekabet Kurumu mevzuatına aykırıdır ve bu mevzuat dahilinde bu öneri
ve tehditleri reddetme hakkınız bulunmaktadır.
Konu ile ilgili olarak detaylı bilgi edinmek ve mevzuata ulaşmak için aşağıda yer alan
internet adreslerinden faydalanabilirsiniz:
ndex.php?Sayfa=savfaicerik&icld=74&Lang=TR
”.
(14) Başvuruda yer alan bir diğer iddia ise Bimpaş’ın nihai satış noktalarına yazılı olarak
sunduğu tekliflerde fiyat ve indirim bilgilerinin bulunduğu ve bu durumun dolaylı olarak
yeniden satış fiyatının tespiti sonucunu doğuracağıdır. Bu iddiaya ilişkin şikayetçi
tarafından sunulan belge Bimpaş ürünlerinin satışına ilişkin Bimpaş’ın satış noktasına
teklifini içermekte ve satış noktasının Bimpaş ürünlerini satmak istemesi halinde
uygulanacak fiyatlar, indirim oranları ve satış sonrası hizmetler listelenmektedir.
(15) Önaraştırma döneminde Bimpaş’tan nihai satış noktalarına bu tür yazılar gönderip
göndermediği hakkında bilgi, gönderiyor ise yazıların birer örneği ve ayrıca nihai satış
noktaları ile yapılan sözleşmelerden bazı örnekler talep edilmiştir.
(16) Bimpaş cevabi yazısında; şikayete konu olan ve TAPDK mevzuatı ve Rekabet Kurulu
kararını içeren yazının amacının müşterileri yasal hakları konusunda bilgilendirmek,
müşterilerin seçim hakkına sahip olmasını ve rekabet hukuku ve TAPDK hükümleri
konularında daha fazla bilgi almalarını sağlamak olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede ilgili
yazıların Bimpaş ürünlerini bulundurmayan satış noktalarına sunulduğu ve Bimpaş
ürünlerini bulunduran nokta sayısını artırmaya çalışıldığı ifade edilmiştir. Bimpaş’ın dolaylı
olarak yeniden satış fiyatının tespitine yol açtığı iddia edilen teklif yazısı ile hedeflenenin
ise satış noktasına Bimpaş tarafından satış ve pazarlaması yapılan ürünleri satma ve
bulundurma hakkını haiz olduğunu hatırlatmak, tüketicilerin seçim şansının ve ürün
çeşitliliğinin önemini bildirmek ve Bimpaş tarafından satılan markalardan haberdar
olmasını sağlamak olduğu açıklanmıştır.
(17) Bimpaş ayrıca satış noktalarına sunduğu yazıların birer örneğini göndermiştir. Bu
örneklerin incelenmesinden, söz konusu yazıların içeriklerinin şikayete konu yazılarla aynı
olduğu görülmüştür.
I.3.2. Değerlendirme
(18) Şikayete konu Bimpaş’ın nihai satış noktalarını yanlış yönlendirdiğine ilişkin başvurunun
ekinde yer alan yazının birinci ve ikinci maddelerinin 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası
Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile ilgili olması nedeniyle bu
maddelere ilişkin bir değerlendirme yapılması ve Bimpaş tarafından yanlış bir şekilde nihai
satış noktalarına aktarılıp aktarılmadığının açıklığa kavuşturulması hususları 4054 sayılı
Kanun kapsamında bulunmamaktadır.
(19) Bimpaş’ın nihai satış noktalarına gönderdiği yazının üçüncü ve dördüncü maddelerinde ise
Rekabet Kurulu’nun 19.7.2011 tarihli kararıyla ve 4054 sayılı Kanun’un “Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması” başlıklı altıncı maddesine atıfta bulunulmakta ve bira pazarında
hakim durumda olan firmanın rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması
12-33/974-298
5 / 6
veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa
dışına çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi yönündeki faaliyetlerinin
yasak olduğu belirtilmektedir.
(20) Dördüncü maddenin devamında hakim durumdaki firma tarafından nihai satış noktasına
işyerindeki Bimpaş soğutucu dolabının çıkartılması ve/veya yerine hakim durumdaki bira
firmasının soğutucu dolabının konulması, Bimpaş'ın tabelasının indirilmesi ve/veya yerine
hakim durumdaki bira firmasının tabelasının konulması, Bimpaş'ın ürünlerinin ve
dolaplarının çıkartılması, sadece sınırlı sayıda Bimpaş ürününün bulundurulması, Bimpaş
ürünlerinin soğutucu dolaplarda ve raflarda tüketici tarafından görülmesi zor olan alanlara
veya alt raflara yerleştirilmesi karşılığında işyerinde tadilat yapılması, ek dolap verilmesi,
ek raf yapılması, ek ıskonto verilmesi, ek katkı sağlanması vb. herhangi bir ek bir kazanım
talebinde bulunulması ya da yukarıda belirtilen taleplerin reddi nedeniyle, halihazırda
verilen ıskontoların kesileceği, mal verilmesinin durdurulacağı, ödeme vadelerinin
kısaltılacağı ya da tamamen kaldırılıp peşin çalışılacağı, teminat olarak verilen senetlerin
takibe konulacağı ya da yasal işlem başlatılacağı şeklinde tehdit edilmesinin rekabet
hukuku mevzuatına aykırı olduğu ifade edilmiştir.
(21) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi hakim durumdaki firmanın rakiplerin faaliyetini
zorlaştırması ve/veya rakiplerini pazar dışına itmeye yönelik faaliyetlerde bulunmasını
yasaklamaktadır. Ancak söz konusu yasaklama satış noktalarında hâkim durumdaki
firmanın rakibinin ürünlerinin de mutlaka satılması gibi bir yükümlülük getirmemektedir. Bu
bakımdan yazının üçüncü ve dördüncü maddelerinde yer verilen hususların 4054 sayılı
Kanun ve Rekabet Kurulu kararlarını açıklar niteliktedir.
(22) Diğer yandan belgenin herhangi bir yerinde nihai satış noktası adına bir imza yeri
açılmadığı görülmektedir. Bu nedenle şikayetçi tarafından dile getirildiği şekilde belgenin
nihai satış noktaları tarafından imzalanması için düzenlenmediği kanaati oluşmuştur. Kaldı
ki, yazının içeriğinden nihai satış noktasına yönelik herhangi bir taahhüt, yükümlülük veya
cezai şart içermediği ve dolayısıyla salt bilgilendirme amaçlı bir metin olduğu
anlaşılmaktadır.
(23) Şikayetçinin ikinci iddiası ise, Bimpaş tarafından dolaylı olarak yeniden satış fiyatının tespit
edildiğine yöneliktir ve bunu desteklemek için Bimpaş tarafından nihai satış noktalarına
dağıtılan belge gönderilmiştir.
(24) Şikayetin ekinde yer alan belge incelendiğinde, bu belgenin Bimpaş’ın yeniden satış
fiyatını tespit ettiğini gösterir herhangi bir husus içermediği görülmüştür. Belgede sadece
Bimpaş’ın noktaya kendi ürünlerini satması durumunda alacağı iskonto oranları ve çeşitli
ürünlere ilişkin fiyat teklifleri bulunmaktadır. Yazıda, satış noktasının Bimpaş ürünlerini
satmak istemesi halinde Bimpaş’ın uygulayacağı satış fiyatları, indirim oranları ve satış
sonrası hizmetlerin listelendiği; satış noktasının nihai tüketiciye sunacağı fiyata ilişkin bir
bilgi olmadığı görülmektedir.
(25) Diğer yandan yeniden satış fiyatının sözleşme içerisinde belirlenip belirlenmediğinin tespiti
için Bimpaş’tan nihai satış noktalarıyla akdettiği sözleşmelerin birer örneği istenmiştir.
Bimpaş tarafından gönderilen sözleşmeler incelendiğinde, bu belgelerde yeniden satış
fiyatının tespitine ilişkin bir hüküm bulunmadığı görülmüştür.
(26) Bimpaş’ın satış noktalarını Rekabet Kurulu kararı hakkında yanlış bilgilendirdiğine ve
yeniden satış fiyatını tespit etmeye yönelik bir faaliyette bulunduğuna ilişkin herhangi bir
bilgi veya belgeye rastlanılmamıştır.
12-33/974-298
6 / 6
J. SONUÇ
(27) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy