Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-3-84 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-38/1085-344
Karar Tarihi : 18.07.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Osman Tan ÇATALCALI, Neyzar ÜNÜBOL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Ekseli Gıda Ltd. Şti.
Esentepe Mah. 13. Sk. No:23 Göynük Kemer / Antalya
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş.
Esentepe Mah. Anadolu Cad. No:3 34870 Kartal / İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.’nin Antalya ili Kemer
ilçesindeki her şey dahil otellere kapalı satış noktalarında elde ettiği geliri kullanarak
yüksek indirim uyguladığı ve bu nedenle Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.
bayisinin bu noktalara satış yapamadığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş.
(EFPA)’nin kapalı satış noktalarında elde ettiği karlılığı kullanarak açık bira satışı yapılan
otellere yüksek ıskonto ve yatırım politikası uyguladığı ve bu durum nedeniyle Bimpaş Bira
ve Meşrubat Pazarlama A.Ş. (BİMPAŞ)’nin bayilerinin otellere satış yapamadığı iddia
edilerek konu ile ilgili olarak inceleme yapılması talep edilmektedir
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.04.2012 tarih ve 3495 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 04.05.2012 tarih ve 2012-3-84/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 04.07.2012 tarih ve 2012-3-84/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu iddialara ilişkin
olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddinin gerektiği sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
12-38/1085-344
2 / 20
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Taraf: Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. (EFPA)
(6) Anadolu Grubu’na bağlı bir şirket olan EFPA, Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş.
(Anadolu Efes) tarafından üretilen biranın tüm Türkiye’deki dağıtım, pazarlama ve satışını
yapan teşebbüstür. EFPA bu faaliyetini ürünlerinin dağıtımını üstlenen 205 bayi ve 28
distribütörle sürdürmektedir. Türkiye, Rusya, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), Güney
Doğu Avrupa ve Ortadoğu ülkelerinde bira, malt ve alkolsüz içecek üretimi ve
pazarlamasını yapan Anadolu Efes, iştirakleri ve bağlı ortaklıkları ile birlikte Efes İçecek
Grubu'nu oluşturmaktadır. Ülkemizde 1969 yılında İstanbul ve İzmir’de üretime başlayan
teşebbüs sektörün en büyük üreticisidir.
(7) EFPA tarafından pazara sunulan ürünler, Efes Pilsen, Efes Light, Efes Dark, Efes Dark
Brown, Efes Xtra, Gusta, Gusta Dark, Mariachi, Mariachi Black, Marmara Gold, Marmara
Kırrmızı ve lisanslı olarak üretilen Miller Genuine Draft, Beck's ve Foster's markalarıdır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Bira Pazarına İlişkin Bilgiler
(8) Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK)’nun 2010 yılı faaliyet raporunda,
2010 yılında yurt içi piyasaya arz edilen bira üretiminin 920.120.326 lt, bira ithalatının
1.379.966 lt, bira ihracatının ise 107.733.311 lt olduğu bilgilerine yer verilmiştir. Diğer
yandan Türkiye’de kişi başına düşen bira tüketiminin 2007 yılında 12,0 lt, 2008 yılında 12,9
lt, 2009 yılında 12,7 lt ve 2010 yılında 12,7 lt olduğu ancak bu miktarın, Avrupa Birliği’ne
üye 27 üye ülkede 75,3 lt olduğu ifade edilmektedir1.
(9) Tablo 1 incelendiğinde, pazarın 2005’ten 2010’a %12,21 oranında büyüdüğü
görülmektedir. Bu süre zarfında pazar lideri EFPA’nın satışları %18,9 artmış, Bimpaş Bira
ve Meşrubat Pazarlama A.Ş. (BİMPAŞ)’nin satışları ise %13,56 azalmıştır.
Tablo 1 – Bira Pazarındaki Toplam Satış Hacmi (lt)
Firmalar 2005 (1000 lt) 2006 (1000 lt) 2007 (1000 lt) 2008 (1000 lt) 2009 (1000 lt) 2010 (1000 lt)
EFPA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BİMPAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İthal (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 821.205 804.029 846.860 923.203 920.303 921.481
(10) Bira pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin litre cinsinden pazar paylarına Tablo 2’de
yer verilmiştir.
Tablo 2 – Bira Pazarındaki Teşebbüslerin 2005-2010 Yılları Arasında Litre Bazında Pazar Payları (%)
Firmalar 2005 (%) 2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%) 2010 (%) 2011 (%)
EFPA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BİMPAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İthal (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00
1
12-38/1085-344
3 / 20
(11) Yukarıdaki tablolardan da görülebileceği üzere, EFPA’nın pazar payı 2005 yılından sonra
(…..)’ten (…..)’e artmış ve 2010’a kadar istikrarlı bir seyir izlemiştir. Buna paralel olarak en
büyük rakibi olan BİMPAŞ’ın pazar payı ise (…..)’ten (…..)’ya gerilemiştir. Bu yıllar arasında
diğer teşebbüslerin ve ithal biraların pazardaki payı ise (…..)’in altına inmiştir. Bununla
birlikte, 2009 sonrasında BİMPAŞ’ın pazar payında yaklaşık (…..) oranında bir artış olduğu
görülmektedir.
(12) Biranın satış kanallarına bakıldığında; tüketiciler tarafından eğlenmek ve/veya iyi vakit
geçirmek için gidilen ve biranın yanında müzik, eğlence, yemek vb. gibi başka hizmetlerin
sunulduğu bar, lokanta gibi noktalara Açık Satış Noktaları (ASN); biranın kapalı bir kutuda
ve perakende olarak satıldığı, market vb. gibi noktalara ise Kapalı Satış Noktaları (KSN)
adı verilmektedir. 2005-2010 yılları arasındaki toplam bira satışının KSN ve ASN
kanallarına göre dağılımına Tablo 3’te yer verilmiştir.
Tablo 3 – 2005-2010 Yılları Arasında Gerçekleşen Bira Satışlarının KSN ve ASN Kanallarına Göre Dağılımı
2005 (%) 2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%) 2010 (%)
ASN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KSN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 100 100 100 100 100 100
(13) Bira satışının yaklaşık (…..) ASN’ler kanalıyla gerçekleşmektedir. Bira pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerin satışlarının ne kadarının ASN kanalı vasıtasıyla gerçekleştiği
bilgisine Tablo 4’te yer verilmiştir.
Tablo 4 – 2005-2010 Yılları Arasında ASN’de Gerçekleşen Bira Satışlarının Teşebbüs Bazındaki Payı
2005 (%) 2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%) 2010 (%)
EFPA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BİMPAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
(14) Tablo 4’ten görüldüğü üzere, ASN’de satılan biranın çok büyük bir kısmı EFPA’ya aittir.
Ancak EFPA’nın KSN’de pazar payı %(…..) ve en yakın rakibi BİMPAŞ’ın pazar payı %(…..)
iken ASN’de EFPA’nın pazar payı %(…..) BİMPAŞ’ın pazar payı %(…..) düzeyindedir.
Dolayısıyla EFPA’nın ASN’de pazar liderliği KSN’deki kadar kuvvetli değildir. EFPA’nın
rakiplerinin ASN’de EFPA üzerinde KSN’ye göre daha fazla rekabetçi baskı oluşturduğu
söylenebilir.
(15) Diğer yandan ASN kanalı içinde “Herşey Dahil Otel” (HDO) olarak adlandırılabilecek alt
bir pazar mevcuttur. HDO’lar diğer ASN’lerden farklı olarak sundukları her bir hizmet veya
ürün için ayrı bir fiyatlandırma yapmamaktadır. Diğer bir deyişle ASN’de tüketiciler,
tükettikleri her bir ürün için ayrı ayrı ücretlendirilirken, HDO’da konaklayan tüketiciler
konaklama süreleri boyunca HDO’da yaptıkları tüketim miktarından bağımsız olarak
ücretlendirilmektedirler. Bu durum ise HDO’da konaklayan tüketicilerin değişik markalara
olan talebini ve HDO’da sunulan ürünlerin alternatiflerini veya kendi tercihleri olan
markaları isteme güdülerini azaltmaktadır. Sonuç olarak HDO’lar, konaklayan tüketicilere
sundukları bütün hizmetler için tek bir fiyatlandırma yapmakta ve çoğunlukla tüketiciye
marka tercihi sunmamakta, markadan ziyade fiyata göre alım kararı vermektedir. Marka
gücünün görece önemli olmadığı bu alt pazarda yüksek miktarda alım yapmaları nedeni ile
HDO’ların üreticiler karşısında oldukça güçlü bir konumda oldukları söylenebilir.
(16) Nitekim söz konusu durum EFPA tarafından Kurumumuza gönderilen ve aynı grubun
içinde yer alan HDO ile diğer otellere EFPA tarafından verilen ıskonto oranlarının
farklılaşmasından anlaşılmaktadır. EFPA’dan gelen bilgilere göre oluşturulan tabloya
aşağıda yer verilmiştir.
12-38/1085-344
4 / 20
Tablo 5- Aynı Gruba Bağlı Değişik Otellere EFPA Tarafından Verilen Iskontolar
Otel Grubu Bulunduğu İl/İlçe Çalışma Sistemi
Toplam Maliyetler
Fatura Altı
Iskonto (%)
Dönemsonu
Iskonto (%) Nakit Hibe (TL)
HİLTON Kayseri Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON Mersin Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON Muğla/Dalaman Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
HİLTON Kütahya Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON Muğla/Bodrum Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
HİLTON Mardin Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON İstanbul/Beşiktaş Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON İstanbul/Taksim Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON Ankara/Çankaya Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON Adana Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON İzmir/Alsancak Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON İstanbul/Maçka Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON İstanbul/Laleli Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON İstanbul/Kadıköy Diğer (…..) (…..) (…..)
HİLTON İstanbul/Okmeydanı Diğer (…..) (…..) (…..)
LİMAK İstanbul/Beykoz Diğer (…..) (…..) (…..)
LİMAK Antalya/Kemer Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
LİMAK Antalya/Kundu Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
LİMAK Antalya/Serik Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
LİMAK Antalya/Serik Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
LİMAK Yalova Diğer (…..) (…..) (…..)
LİMAK Ankara/Çankaya Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
SÜRMELİ Aydın/Kuşadası Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
SÜRMELİ Aydın/Kuşadası Diğer (…..) (…..) (…..)
SÜRMELİ Anakara Diğer (…..) (…..) (…..)
SÜRMELİ Adana Diğer (…..) (…..) (…..)
SÜRMELİ İstanbul Diğer (…..) (…..) (…..)
TİTANİK Antalya/Kundu Her şey Dahil (…..) (…..) (…..)
TİTANİK İstanbul/Kartal Diğer (…..) (…..) (…..)
(17) Yukarıdaki örnek tablodan da görüldüğü gibi, aynı grupta yer almasına rağmen HDO ile
genellikle oda+kahvaltı hizmeti vermekte olan şehir içi otellerine verilen ıskonto ve diğer
indirimler ciddi farklılıklar göstermektedir. Şöyle ki, Limak grubu içinde yer alan ve benzer
yatırımlar yapılan HDO olan oteller % (…..) toplam ıskonto ve (…..) TL nakit hibe alırken,
aynı grubun diğer şehir içi otellerinin ıskontosu % (…..) düzeyindedir.
(18) HDO pazarında faaliyet gösteren en büyük teşebbüslerin 2009-2011 yılları arasında
gerçekleştirdikleri TL ve lt bazındaki satışları Tablo 6’da, yüzde bazındaki satışları ise
Tablo 7’de gösterilmiştir.
Tablo 6- HDO Pazarında Faaliyet Gösteren En Büyük Teşebbüslerin 2009-2011 Yılları Arasındaki Satış
Miktarları ve Satış Hacimleri
2009 (lt) 2009 (TL) 2010 (lt) 2010 (TL) 2011 (lt) 2011 (TL)
EFPA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BİMPAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
12-38/1085-344
5 / 20
PERA2 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 7- HDO Pazarında Faaliyet Gösteren En Büyük Teşebbüslerin 2009-2011 Yılları Arasındaki Satış
Miktarları ve Satış Hacimlerinin Yüzdesel Dağılımı
(%) 2009(%) (lt) 2009(%) (TL) 2010 (lt) 2010 (TL) 2011 (lt) 2011 (TL)
EFPA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BİMPAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PERA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00
(19) Her ne kadar HDO pazarına ilişkin tam verilere ulaşılamamış olsa da, yukarıda yer verilen
tablolardan görülebileceği üzere EFPA, ASN ve KSN pazarlarında olduğu gibi HDO
pazarında da oldukça yüksek pazar payına sahiptir.
(20) HDO pazarı 2011 yılında toplam bira pazarının (…..), ASN pazarının ise (…..)’sını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla HDO alt pazarının ASN pazarı içinde oldukça önemli bir yeri
olduğu söylenebilir.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(21) Bira içerdiği alkol oranı ve tüketiciler gözündeki değeri bakımından diğer alkollü
içeceklerden ayrılmaktadır. Tüketici alışkanlıkları satın alınan noktaya göre değişmektedir.
(22) ASN kanalında yer alan ve her şey dahil sistemiyle çalışan oteller HDO kanalını
oluşturmaktadırlar. ASN’den alınan bira, KSN’den alınan biranın aksine, bu noktalarda
sunulan müzik, eğlence, yemek vb. diğer hizmetler ile birlikte tüketilmektedir. Diğer yandan
ASN’de satılan biranın fiyatı ile KSN’de satılan biranın fiyatı arasında önemli bir fark
bulunmaktadır. ASN’ye giden tüketiciler verilen diğer hizmetlerle birlikte bira tüketmektir.
Bu nedenle ASN’de satılan biranın fiyatı KSN’ye göre daha yüksektir.
(23) Diğer yandan HDO’da tüketiciler, diğer pazarlardan farklı olarak, tükettikleri bira ürünü için
ayrıca ücretlendirilmemektedir. Bu durum ise bu noktalardaki tüketicilerin marka
bağımlılığını azaltmak suretiyle HDO’ya üreticiler karşısında önemli bir avantaj
sağlamaktadır. Bu nedenle HDO pazarındaki rekabet koşulları ASN ve KSN pazarlarından
farklılaşmaktadır.
(24) Yukarıda yer verilen açıklamalar ve şikayetçi tarafından yapılan başvurunun konusunun
EFPA’nın HDO pazarındaki faaliyetleri olması nedeniyle ilgili ürün pazarının ASN
pazarının bir alt pazarı olan “Her Şey Dahil Oteller” pazarı olarak tanımlanabilecek olmakla
birlikte, ilgili ürün pazarı tanımı dosya bakımından yapılacak nihai değerlendirmeyi
etkilemeyeceğinden daha dar bir pazar tanımına yer verilmeyip, geçmiş tarihli Kurul
kararları ile paralel olarak ilgili ürün pazarı “Açık Bira Pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(25) İlgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak saptanmıştır.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
2Pera Pazarlama Dış Ticaret A.Ş. (PERA) tarafından gönderilen bilgilerde, satışlarını bayiler aracılığıyla
gerçekleştirmeleri nedeniyle ürünlerinin KSN, ASN veya HDO kanallarından hangisinde satıldığını bilemediklerini ifade
etmişlerdir. Ancak pazarı çok etkilememesi nedeniyle PERA tarafından satılan bira ürünlerinin hepsinin HDO pazarında
olduğu varsayılmıştır.
12-38/1085-344
6 / 20
(26) BİMPAŞ’ın bayiliğini yapan şikayetçi; Antalya’nın Kemer ilçesinde EFPA ile kapalı satış
noktalarında rekabette zorlandıkları, ancak Rekabet Kurulunun EFPA’ya ilişkin son
kararının ardından kapalı satış pazarında biraz rahatlama imkanı buldukları ve EFPA’nın
kapalı satış pazarında elde ettiği geliri otellere BİMPAŞ bayilerinin veremeyeceği düzeyde
yüksek indirim ve yatırımlar sağlamakta kullandığı ifade edilmiştir.
(27) Şikayetçi tarafından dile getirilen husus 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında
değerlendirilebilecek bir husustur.
(28) EFPA’nın bira ürünü için hem kapalı hem de açık bira pazarlarında hakim durumda olduğu
daha önceki pek çok Kurul kararında tespit edilmiştir3. Diğer yandan I.2.1. nolu bölümde
de yer verildiği üzere, EFPA’nın açık ve kapalı bira pazar payını bir alt pazar olan HDO’da
da sürdürdüğü görülmektedir.
I.3.1.EFPA’nın Hakim Durumunu Kötüye Kullanıp Kullanmadığının Değerlendirilmesi
(29) Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda biranın her bir alkol derecesi için 53 Krş. artı KDV
bedeli özel tüketim vergisi (ÖTV) ödendiği, alkol derecesi beş olan elli litre fıçı birada ÖTV
tutarının 132,50 TL olduğu, elli litrelik fıçı biranın mevcut fiyatı 228,81 TL iken EFPA’nın
otellere yönelik %40 indirim uyguladığı ve 137-140 TL gibi fiyatlar ile elli litrelik fıçı bira
sattığı iddia edilmektedir. BİMPAŞ bayisi olarak sadece ÖTV’si 132,50 TL olan bir ürünün
EFPA ile aynı fiyata satılmasının mümkün olmadığı ve dolayısıyla otellere ürün satışı
yapılamadığı da şikayet başvurusunda belirtilmiştir. Şikayetçi EFPA’nın bu indirim
politikasını kapalı satış noktalarında elde ettiği geliri kullanarak gerçekleştirdiğini ve bu
şekilde otellerin BİMPAŞ bayisinden ürün almasını engellediğini ifade etmektedir.
(30) Şikayetçi tarafından daha sonra konuya ilişkin gönderilen 11.06.2012 tarihli e-postada ise
a. 2012 yılında EFPA’nın ıskontolarını çok yükselttiği,
b. Iskontolarını yükselterek ÖTV’ye yakın fiyatlarla tüm otellere teklif verdiğini,
c. Bu nedenle 10 otelden oluşan Larissa Otelleri’ni (Tim-tur Turizm), Greenwood Hotel’i
(Ceylan Turizm), The Maxsim Hotel’i (İntourist Turizm),18 otelden oluşan Suntopia’yı
(TUİ), Zen Phaselis’i (Zen Turizm) verdiği yüksek teklifler nedeniyle kaybettiği,
d. EFPA’nın ürünlerinin bu otellerde tek firma olarak satıldığı,
e. Diğer yanda EFPA’nın halihazırda çalıştığı Larissa Otelleri, Gülsan Grup (Klikya
Palace, Ellyse Beach), Grand Haber Otel, Rixos Otelleri, Martı Myra, Tekirova Corinthia,
Büyükşahin Turizm (Queens Park Tekirova ve Göynük) gibi otellerde de aynı taktiği
uygulayarak bu otellere verdiği ıskontoları yükselttiği,
ifade edilmiştir.
(31) Bu noktada EFPA’nın şikayette ifade edildiği üzere HDO’ya maliyetin altında fiyattan mal
satmak suretiyle hakim durumunu kötüye kullanıp kullanmadığının rekabet hukuku
literatüründeki yerinin ve yapılacak tespitte nasıl bir yol izlenmesi gerektiğinin ifade
edilmesinde yarar bulunmaktadır.
I.3.2. Rekabet Hukukunda Çok Düşük Fiyatlandırma
(32) Belirli bir piyasada hakim durumda olan bir teşebbüsün rakiplerini dışlayıcı faaliyetlerde
bulunması durumunda, bu teşebbüsün hakim durumunu kötüye kullanmak suretiyle 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiğinden bahsedilebilecektir. Dosyaya konu olayda da
EFPA’nın Antalya ili Kemer ilçesinde faaliyet gösteren otellere maliyetinin altında teklif
3 Örneğin 22.4.2005 tarih, 05-27/317-80 sayılı, 10.4.2008 tarih, 08-28/321-105 sayılı kararlar.
12-38/1085-344
7 / 20
vermek suretiyle rakibini piyasa dışına çıkartmaya çalıştığı iddia edilmektedir. Bu
bağlamda EFPA’nın şikayete konu eylemlerinin yıkıcı fiyat kavramı kapsamında olup
olmadığı değerlendirilmiştir.
(33) Dışlayıcı nitelikteki kötüye kullanma hallerinden biri olarak kabul edilen yıkıcı fiyatlama;
teşebbüsün, mevcut veya potansiyel rakiplerini pazar dışına çıkarabilmek ve özellikle
disipline etmek gibi amaçlarla, belirli bir dönemde maliyetinin altında satış fiyatı saptayarak
zarar etmeyi kabul ettiği rekabet karşıtı bir fiyatlama sistemidir. Rekebet hukukunda,
teşebbüsün yıkıcı fiyatlama yaparak belirli bir dönem için zarara katlanmasının, ancak bu
davranışı sonucunda pazardaki konumunu devam ettirmeyi ya da daha fazla pazar gücü
elde etmeyi tasarladığı zaman rasyonel/kârlı bir sisteme dönüştüğü kabul edilmektedir.
(34) Yıkıcı fiyatlandırma, hâkim durumdaki teşebbüsün rakiplerini pazar dışında bırakmak
amacıyla bilinçli olarak fiyatlarını maliyetin altında tutması şeklinde gerçekleşir. Rakipler
pazardan dışlandıktan sonra hâkim durumdaki teşebbüs fiyatlarını artırarak yüksek kar
elde edebilecek ve böylece yıkıcı fiyatlama yaptığı dönemdeki zararını telafi edebilecektir.
(35) Bir eylemin yıkıcı fiyatlandırma olarak nitelendirilebilmesi için dört unsurun varlığı
aranmaktadır. Bu unsurlar;
eylemi gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda bulunması,
teşebbüsün söz konusu ürünü/ürünleri maliyetin altında fiyatlandırarak satması,
bu fiyatlandırma politikasının piyasadaki diğer teşebbüsleri piyasa dışına çıkarma
amacı taşıması ya da piyasada bu tür bir etki yaratması ve uzun süreli olması,
rakipler piyasa dışına itildikten sonra ise fiyatın artırılmasıyla normalüstü kâr ve
dolayısıyla söz konusu zararı telafi etme imkanı sağlayacak olan pazara giriş
engellerinin mevcudiyeti
şeklinde sıralanabilir.
(36) Kurul geçmiş kararlarında4, teoride yer aldığı şekilde, yıkıcı fiyatlamanın unsurlarının
hakim durum, olağandışı düşük fiyat, niyet ve hasat olduğunu ifade etmiştir.
(37) Şikâyetçi ayrıca EFPA’nın hâkim durumda olduğu kapalı bira pazarında elde ettiği geliri
kullanarak diğer bir deyişle çapraz sübvansiyon yaparak, açık bira pazarında yer alan
HDO’lara çok düşük fiyat verdiğini iddia etmektedir.
(38) Çapraz sübvansiyon genel olarak birden çok pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsün bir
pazardan elde ettiği kaynak ile diğer pazardaki faaliyetini finanse etmesi olarak
tanımlanabilir. Çapraz sübvansiyon tek başına hakim durumun kötüye kullanılması olarak
değerlendirilmemekte ancak yıkıcı fiyat, seçici fiyat gibi fiyatlamaya ilişkin kötüye kullanma
hallerini kolaylaştıran bir uygulama olarak ele alınmaktadır.
I.3.3. EFPA’nın Uygulamalarının Değerlendirilmesi
(39) Şikâyetin değerlendirilebilmesi için EFPA’nın genel merkezinde raportörlerce yapılan
yerinde incelemede; EFPA’nın merkezinden gerek EFPA bayilerine gerekse de EFPA için
çalışanlara, şikayette ifade edildiği üzere, BİMPAŞ’ı piyasa dışına çıkartmak için HDO’ya
maliyet altı satış yapılmasına yönelik herhangi bir yönlendirme yapıldığına ilişkin bir
bulguya rastlanmamıştır. Dolayısıyla EFPA’nın HDO’lara maliyet altı satış yaparak rakipleri
söz konusu pazardan dışlama gibi bir amacı olduğu tespit edilememiştir.
4 1.5.2003 tarih ve 03-28/347-147 sayılı Karar; 26.01.2012 tarih ve 12-03/96-35 sayılı Karar; 17.06.2010 tarih
ve 10-44/772-254 sayılı Karar
12-38/1085-344
8 / 20
(40) Diğer yandan şikayete konu iddiaların daha iyi değerlendirilebilmesi için hem EFPA’dan
hem de BİMPAŞ’tan HDO kanalına ilişkin fiyatları ve maliyet yapıları istenmiştir. Bu
bilgilere ek olarak, örnek teşkil etmesi açısından, aynı bilgiler EFPA ve BİMPAŞ’ın Antalya
ilinin Kemer ilçesinde çalıştığı HDO bazında da istenmiştir.
(41) Ayrıca, EFPA ve BİMPAŞ’tan HDO kanalındaki ortalama toplam maliyet (OTM) ve
ortalama değişken maliyet (ODM) verileri istenmiştir.
(42) EFPA’nın hem tüm Türkiye hem de Antalya ili Kemer ilçesindeki HDO kanalındaki 2009,
2010, 2011 ve 2012 (Ocak-Nisan) tarihleri arasındaki satışları ve maliyetleri ile BİMPAŞ’ın
hem tüm Türkiye hem de Antalya ili Kemer ilçesindeki HDO kanalındaki 2010, 2011 ve
2012 (Ocak-Mart) tarihleri5 arasındaki satışları ve maliyetlerine aşağıdaki tablolarda yer
verilmektedir.
5 Bimpaş’tan gelen yazıda 2009 yılına ilişkin verilerin muhasebe sistemlerinin değişmesi nedeniyle kendilerine tanınan
zamanda söz konusu verilerin hazırlanamadığı ifade edilmiştir.
12-38/1085-344
9/20
Tablo 8- EFPA’nın 2009-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde Türkiye’de Faaliyet Gösteren Bütün Herşey Dahil Otel(HDO)lere
Gerçekleştirdiği Satışlar ve Maliyetler
Dönem Satış Miktarı (lt)
Satış Tutarı
(TL)
Maliyetler (TL)
Kar Marjı
(%)
Iskontolar
ÖTV (TL)
Sabit
Maliyetler
(TL)
Değişken
Maliyetler
(TL)
Toplam
Maliyet
Fatura Altı
Iskonto
(TL)
Dönem
Sonu
Iskonto
(TL)
Mal
Hibesi
(TL)
TOPLAM
(TL)
2009 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-
Nisan)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 9- EFPA’nın 2009-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde HDO Pazarındaki Ortalama Toplam Maliyeti(OTM), Ortalama Değişken
Maliyeti(ODM), Ortalama Satış Fiyatı(OSF) ve Birim Kar Marjı(BKM)6
Dönem OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM (%)
2009 (…..) (…..) (…..) (…..)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Nisan) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 10- BİMPAŞ’ın 2010-2012 (Ocak-Mart) Arasındaki Dönemde Türkiye’de Faaliyet Gösteren Bütün HDO’lara Gerçekleştirdiği Satışlar ve Bu Satışlara İlişkin
Maliyetler
DÖNEM Satış Miktarı (lt)
Satış Tutarı
(TL)
Maliyetler (TL)
Kar Marjı
(%)
Iskontolar Üretim, Dağıtım vs. Maliyetler Toplam
Maliyet BİMPAŞ'ın Payı
Bayilerin
Payı
Toplam Sabit
Maliyetler Toplam Değişken Maliyetler
2010 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Mart) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 11- BİMPAŞ’ın 2010-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Mart Arasındaki Dönemde HDO Pazarındaki Ortalama Toplam Maliyeti(OTM), Ortalama Değişken
Maliyeti(ODM), Ortalama Satış Fiyatı(OSF) ve Birim Kar Marjı(BKM)
DÖNEM OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM (%)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Mart) (…..) (…..) (…..) (…..)
6 Birim Kar Marjı, OSF ve OTM arasındaki farkın OSF’ye bölünmesiyle hesaplanmıştır.
12-38/1085-344
10/20
Tablo 12- EFPA’nın 2009-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde Antalya İli Kemer İlçesindeki HDO Pazarındaki Satış Hacimleri ve Maliyetleri
YIL Satış Miktarı (lt.)
Satış
Tutarı (TL)
Iskontolar (TL) Maliyetler (TL) Kar
Marjı(%) Fatura Altı Iskonto
Dönem Sonu
Iskonto Mal Hibesi TOPLAM ÖTV
Sabit
Maliyetler
Değişken
Maliyetler
Toplam
Maliyet
2009 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2012
(Ocak-
Nisan)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 13- EFPA’nın 2009-2012 Yıllarının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde Antalya İli Kemer İlçesindeki HDO Pazarındaki Satış Hacimleri ve Maliyetleri
YIL Satış Miktarı (lt.)
Satış
Tutarı (TL)
Maliyetler (TL)
Kar
Marjı(%)
Iskontolar
ÖTV Sabit Maliyetler Değişken Maliyetler
Toplam
Maliyet Fatura Altı
Iskonto
Dönem
Sonu
Iskonto
Mal Hibesi TOPLAM
2009 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2012
(Ocak-
Nisan)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 14- EFPA’nın 2009-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde Antalya ili Kemer İlçesindeki HDO Pazarındaki Ortalama Toplam
Maliyeti(OTM), Ortalama Değişken Maliyeti(ODM), Ortalama Satış Fiyatı(OSF) ve Birim Kar Marjı(BKM)
OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM (%)
2009 (…..) (…..) (…..) (…..)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Nisan) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 15- EFPA’nın 2009-2012 Yıllarının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde Antalya ili Kemer İlçesindeki HDO Pazarındaki Ortalama Toplam Maliyeti(OTM),
Ortalama Değişken Maliyeti(ODM), Ortalama Satış Fiyatı(OSF) ve Birim Kar Marjı(BKM)
OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM (%)
2009 (…..) (…..) (…..) (…..)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (…..) (…..) (…..) (…..)
12-38/1085-344
11/20
Tablo 16- BİMPAŞ’ın 2010-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Mart Arasındaki Dönemde Antalya ili Kemer HDO Pazarındaki Satış Hacmi ve Maliyetleri
Satış Miktarı (lt)
Satış Tutarı
(TL)
Maliyetler (TL)
Kar Marjı
(%) ÖTV
Iskontolar Üretim, Dağıtım vs. Maliyetler Toplam
Maliyet BİMPAŞ'ın Payı
Bayilerin
Payı
Toplam Sabit
Maliyetler
Toplam Değişken
Maliyetler
2010 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Mart) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 17- BİMPAŞ’ın 2009-2012 Yılları Arasındaki Dönemde Antalya ili Kemer İlçesindeki HDO Pazarındaki Ortalama Toplam Maliyeti(OTM), Ortalama Değişken
Maliyeti(ODM), Ortalama Satış Fiyatı(OSF) ve Birim Karı (BK)
OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BK (TL/lt) (%)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Mart) (…..) (…..) (…..) (…..)
12-38/1085-344
12/20
(43) Tablo 8’de EFPA’nın HDO’lara yaptığı satışların miktarı, tutarı, maliyetleri ve kar marjı
görülmektedir. 2009-2012 arasındaki dönemde EFPA’nın toplam HDO pazarı içinde kar
marjının pozitif olduğu anlaşılmaktadır.
(44) Tablo 9’da ise EFPA’nın HDO pazarına yaptığı satışlar bakımından ortalama toplam
maliyeti, ortalama değişken maliyeti, ortalama satış fiyatı ve birim kar marjı görülmektedir.
Yıkıcı fiyatlandırmanın unsurlarından biri olan maliyet altı fiyatlandırma bakımından
ortalama değişken maliyet bir ölçüt olarak kullanılmaktadır. EFPA’nın yıkıcı fiyat uyguladığı
iddia edilen HDO alt pazarı bakımından ortalama satış fiyatının 2009-2012 dönemi içinde
ortalama değişken maliyetin ya da ortalama toplam maliyetin altına inmediği
anlaşılmaktadır.
(45) Aynı veriler EFPA’nın en yakın rakibi olan BİMPAŞ için değerlendirildiğinde Tablo 10’da
görüldüğü gibi BİMPAŞ’ın HDO alt pazarında kar marjının negatif olduğu ve Tablo 11’de
görüldüğü gibi BİMPAŞ’ın ortalama satış fiyatının ortalama toplam maliyetinden düşük,
ortalama değişken maliyetinden ise yüksek olduğu değerlendirilmektedir.
(46) Toplam HDO satışları bakımından EFPA’nın ortalama satış fiyatı ortalama değişken
maliyetinin üzerinde seyrettiği, şikayet konusu olan Antalya ili Kemer ilçesinde ise farklı bir
uygulama olup olmadığı incelenmiştir. Tablo 12’de EFPA’nın Kemer ilçesi için HDO alt
pazarındaki satış, maliyet ve kar verileri yer almaktadır. Tablodan, EFPA’nın Kemer ilçesi
bakımından pozitif karlılıkla çalıştığı görülmektedir.
(47) Tablo 12’de EFPA’nın Kemer ilçesindeki HDO’lara yaptığı satışlar bakımından 2012 yılı kar
marjının diğer yıllara kıyasla azaldığı dikkat çekmektedir. 2012 yılı için Ocak-Nisan ayları
arasında gerçekleşen satış verisi ile 2009-2011 yıllarının aynı dönemindeki karlılık
karşılaştırılmıştır. Aynı dönem karşılaştırıldığında 2012 yılında kar marjında bir azalma
olmadığı Tablo 13’te görülmektedir. Söz konusu farklılığın HDO’lara verilen ıskontoların
toplam satışa oranının Ocak-Nisan aylarında satışların arttığı yaz dönemine kıyasla daha
yüksek olmasından kaynaklandığı kanaatine ulaşılmıştır. HDO’lara yapılan yatırımların
büyük kısmının yaz sezonu öncesinde gerçekleştirilmesinin Ocak-Nisan arasındaki dönem
için birim maliyetlerin yıllık birim maliyetlere göre daha fazla gerçekleşmesine yol
açmaktadır. Nitekim 2012 yılında EFPA’nın HDO alt pazarında karlılığında azalma
görülmemektedir.
(48) Kemer ilçesindeki HDO’lara yapılan satışlar bakımından BİMPAŞ’ın satış, maliyet ve
karlılık verilerine Tablo 16’da yer verilmiştir. Ayrıca ortalama BİMPAŞ’ın toplam maliyet,
ortalama değişken maliyet, ortalama satış fiyatı ve birim karı hesaplanmış ve Tablo 17’de
gösterilmiştir.
(49) Aşağıda yer verilen Tablo 18, 19, 20 ve 21’de ise öncelikle EFPA’nın ve ardından
BİMPAŞ’ın HDO alt pazarında ve ayrıca Kemer ilçesindeki HDO’lara yaptığı satışlar
bakımından birim maliyeti, maliyet kalemleri ve bu maliyetin değişken mi yoksa sabit
maliyet olarak mı alındığı bilgisi yer almaktadır. Söz konusu veriler, değerlendirmede
önemli yeri olan ortalama değişken maliyetin ne şekilde hesaplandığını göstermesi
bakımından önem taşımaktadır. Bu tabloların incelenmesinden EFPA’nın hem HDO alt
pazarında hem de sadece Kemer ilçesindeki HDO’larda ortalama değişken maliyetin
üzerinde satış yaptığı görülmektedir.
12-38/1085-344
13/20
Tablo 18- EFPA’nın 2009-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde HDO’lara
Gerçekleştirdiği Satışların Birim Maliyetleri
Maliyet Türü
Sabit(S)/
Değişken(D)
Litre Başına (TL/lt)
2009 2010 2011 2012/Nisan
Toplam Otel Satışları (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Brüt Satışlar Fiyatı (…..) (…..) (…..) (…..)
Satış Iskontoları (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net Satış Fiyatları (…..) (…..) (…..) (…..)
Ortalama Ötv (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net Satışlar (…..) (…..) (…..) (…..)
Satışların Maliyeti (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Hammadde ve Malzeme
Giderleri
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Üretim Giderleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İşçilik (Fazla Mesai) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İşçilik (Normal Mesai) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Amortisman (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Brüt satış karı veya zararı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Giderleri (-) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Yönetim giderleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Amortisman (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fıçı Bakım (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Reklam Giderleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Satış Teşvik Primleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Standart Bayi Satış Destek Primi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Sabit Nitelikteki
Pazarlama, Satış ve Dağıtım
Giderleri
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bayi Mal Alış Iskontosu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fabrikadan Bayiye Nakliye
Gideri
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Karı veya Zararı (…..) (…..) (…..) (…..)
ÖTV Hariç Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
ÖTV Dahil Toplam Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç Değişken
Maliyetler (-)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Değişken Maliyetler (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
ÖTV ve Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç
Toplam Maliyet (-)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Maliyet (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 19- BİMPAŞ’ın 2010-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Mart Arasındaki Dönemde HDO’lara
Gerçekleştirdiği Satışların Birim Maliyetleri
Maliyet Türü
Sabit(S)/
Değişken(D)
Litre Başına (TL/lt)
2010 2011 2012/Nisan
Toplam Otel Satışları (lt) (…..) (…..) (…..)
Brüt Satışlar Fiyatı (…..) (…..) (…..)
Satış Iskontoları (-) (…..) (…..) (…..)
Net Satış Fiyatları (…..) (…..) (…..)
Ortalama ÖTV (-) (…..) (…..) (…..)
Net Satışlar (…..) (…..) (…..)
Satışların Maliyetleri (-) (…..) (…..) (…..)
Hammadde ve Malzeme Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Üretim Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
İşçilik (Normal Mesai) (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Amortisman(SMM) (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Brüt Satış Karı veya Zararı (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Giderleri (-) (…..) (…..) (…..)
Yönetim Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
12-38/1085-344
14/20
Maliyet Türü
Sabit(S)/
Değişken(D)
Litre Başına (TL/lt)
2010 2011 2012/Nisan
Amortisman(Diğer) (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fıçı Bakım(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Reklam Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Satış Teşvik Primleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bayi Satış Destek Primi(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Sabit Nitelikteki Pazarlama,
Satış ve Dağıtım Giderleri(-)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Bayi Mal Alış Iskontosu(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fabrikadan Bayiye Nakliye Gideri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Karı veya Zararı(-) (…..) (…..) (…..)
ÖTV Hariç Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..)
ÖTV Dahil Toplam Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..)
Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç Değişken Maliyetler (-) (…..) (…..) (…..)
Toplam Değişken Maliyetler (-) (…..) (…..) (…..)
ÖTV ve Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç Toplam Maliyet
(-)
(…..) (…..) (…..)
Toplam Maliyet (-) (…..) (…..) (…..)
Tablo 20- EFPA’nın 2009-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde Antalya İli Kemer
İlçesindeki HDO’lara Gerçekleştirdiği Satışların Birim Maliyetleri
Maliyet Türü
Sabit(S)/
Değişken(D)
Litre Başına (TL/lt)
2009 2010 2011 2012/Nisan
Toplam Satışlar (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Brüt SatışFiyatı (…..) (…..) (…..) (…..)
Satış Iskontoları(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net Satış Fiyatları (…..) (…..) (…..) (…..)
Ortalama ÖTV (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net Satışlar (…..) (…..) (…..) (…..)
Satışların Maliyeti (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Hammadde ve Malzeme Giderleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Üretim Giderleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İşçilik (Fazla Mesai) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İşçilik (Normal Mesai) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Amortisman (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Brüt Satış Karı veya Zararı (…..) (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Giderleri (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Yönetim giderleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Amortisman (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fıçı Bakım (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Reklam Giderleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Satış Teşvik Primleri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Standart Bayi Satış Destek Primi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Sabit Nitelikteki Pazarlama,
Satış ve Dağıtım Giderleri
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bayi Mal Alış Iskontosu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fabrikadan Bayiye Nakliye Gideri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Karı veya Zararı (…..) (…..) (…..) (…..)
Ötv Hariç Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ötv Dahil Toplam Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç Değişken
Maliyetler (-)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Değişken Maliyetler (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Litre Başına (TL/lt)
2009 2010 2011 2012/Nisan
Ötv ve Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç Toplam
Maliyet (-)
(…..) (…..) (…..) (…..)
12-38/1085-344
15/20
Toplam Maliyet (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 21- BİMPAŞ’ın 2010-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Mart Arasındaki Dönemde Antalya İli Kemer
İlçesindeki HDO’lara Gerçekleştirdiği Satışların Birim Maliyetleri
Maliyet Türü
Sabit(S)/
Değişken(D)
TL
2010 2011 2012/Mart
Toplam Otel Satışları (lt) (…..) (…..) (…..)
Brüt Satışlar Fiyatı (…..) (…..) (…..) (…..)
Satış Iskontoları (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net Satış Fiyatları (…..) (…..) (…..) (…..)
Ortalama ÖTV (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net Satışlar (…..) (…..) (…..) (…..)
Satışların Maliyetleri (-) (…..) (…..) (…..)
Hammadde ve Malzeme Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Üretim Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
İşçilik (Fazla Mesai) (…..) (…..) (…..) (…..)
İşçilik (Normal Mesai) (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Amortisman(SMM) (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Brüt Satış Karı veya Zararı (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Giderleri (-) (…..) (…..) (…..)
Yönetim Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Amortisman(Diğer) (-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fıçı Bakım(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Reklam Giderleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Satış Teşvik Primleri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bayi Satış Destek Primi(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer Sabit Nitelikteki Pazarlama, Satış ve
Dağıtım Giderleri(-)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Bayi Mal Alış Iskontosu(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fabrikadan Bayiye Nakliye Gideri(-) (…..) (…..) (…..) (…..)
Faaliyet Karı veya Zararı (…..) (…..) (…..)
ÖTV hariç Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..)
ÖTV Dahil Toplam Sabit Maliyet (-) (…..) (…..) (…..)
Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç Değişken Maliyetler (-) (…..) (…..) (…..)
Toplam Değişken Maliyetler (-) (…..) (…..) (…..)
ÖTV ve Otel Bazında Verilen Iskonto Hariç Toplam Maliyet (-) (…..) (…..) (…..)
Toplam Maliyet (-) (…..) (…..) (…..)
(50) EFPA’nın ortalama satış fiyatı ortalama değişken maliyetin üzerinde olmakla birlikte, bazı
HDO’lara ortalama toplam maliyetin ya da ortalama değişken maliyetin altında satış
yapıldığı görülmektedir. EFPA’nın ortalama toplam maliyetinin altında satış yaptığı HDO
sayısının 2009 yılından itibaren artış içinde olduğu, söz konusu HDO’lara hem litre
bazında hem de ciro bazında yaptığı satışların bütün HDO’lara yaptığı satışlara oranının
da arttığı ve ortalama değişken maliyetin de paralel bir artış gösterdiği görülmektedir.
(51) Aşağıda yer alan Tablo 22, 23, 24 ve 25’te EFPA ve BİMPAŞ’ın incelenen dönemdeki
ortalama toplam maliyetin ve ortalama değişken maliyetin altında satış yaptığı noktaların
oranı, maliyet altı satışların toplam satışlara oranı ve bu maliyet ölçütlerine göre karlılık
düzeyleri gösterilmektedir. Her ne kadar EFPA’nın toplamda maliyetinin altına satış
yapmadığı görülse de HDO’lar özelinde şikayette iddia edildiği gibi bir uygulama olup
olmadığının tespiti amacıyla hem Türkiye hem de Antalya ili Kemer ilçesinde HDO bazında
gerçekleştirdiği satışların incelenmesinde yarar bulunmaktadır.
12-38/1085-344
16/20
Tablo 22- EFPA’nın 2009-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Nisan Arasındaki Dönemde Tüm Türkiye’deki
HDO’lara Gerçekleştirdiği Satışlara İlişkin Özet Bilgiler
2009 2010 2011
2012
(Ocak-
Nisan)
O
rt
al
am
a
T
op
la
m
M
al
iy
et
(O
TM
)
OTM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı
(Adet)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
OTM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Altı (Zararına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Üstü (Karına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
OTM’ye Göre Kar (…..) (…..) (…..) (…..)
O
rt
al
am
a
D
eğ
iş
ke
n
M
al
iy
et
(O
D
M
)
ODM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı
(Adet)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
ODM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Altı Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Üstü Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
ODM’ye Göre Kar (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 23- EFPA’nın 2009-2011 Yılları Arasındaki Dönemde Antalya İli Kemer İlçesindeki HDO’lara
Gerçekleştirdiği Satışlara İlişkin Özet Bilgiler
2009 2010 2011
O
rt
al
am
a
T
op
la
m
M
al
iy
et
(O
TM
)
OTM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
OTM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Altı (Zararına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Üstü (Karına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
OTM’ye Göre Kar (…..) (…..) (…..)
O
rt
al
am
a
D
eğ
iş
ke
n
M
al
iy
et
(O
D
M
)
ODM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
ODM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Altı Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Üstü Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
ODM’ye Göre Kar (TL) (…..) (…..) (…..)
(52) Tablo 23’ten EFPA’nın OTM’nin altında satış yaptığı Antalya ili Kemer ilçesindeki HDO
sayısının bu bölgede satış yaptığı toplam HDO sayısına oranının tüm Türkiye genelinde
OTM’nin altında satış yaptığı HDO’lara oranından düşük olduğu, ülke geneline benzer
şekilde bu oranın 2009 yılından itibaren arttığı, benzer hususların litre bazında yapılan
satışlar ile ODM için de geçerli olduğu ve bu bölgede gerçekleştirdiği satışlardan zarar
etmediği görülmektedir.
(53)
12-38/1085-344
17/20
Tablo 24- EFPA’nın 2009-2012 Yıllarının Ocak-Nisan Döneminde Antalya İli Kemer İlçesindeki HDO’lara
Gerçekleştirdiği Satışlara İlişkin Özet Bilgiler
2009 2010 2011 2012
O
T
M
O
rt
al
am
a
T
op
la
m
M
al
iy
et
(O
TM
)
OTM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı
(Adet)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
OTM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Altı (Zararına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Üstü (Karına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
OTM’ye göre Kar (…..) (…..) (…..) (…..)
O
rt
al
am
a
D
eğ
iş
ke
n
M
al
iy
et
(O
D
M
)
ODM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı
(Adet)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
ODM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Altı Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Üstü Satış (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
ODM‘ye göre Kar (TL) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 25- BİMPAŞ’ın 2010-2011 Yılları ile 2012 Yılının Ocak-Mart Döneminde Antalya İli Kemer İlçesindeki
HDO’lara Gerçekleştirdiği Satışlara İlişkin Özet Bilgiler
2010 2011 2012 (Ocak-Mart)
O
rt
al
am
a
T
op
la
m
M
al
iy
et
(O
TM
)
OTM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
OTM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Altı (Zararına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
Toplam OTM Üstü (Karına) Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
OTM’ye göre Kar (…..) (…..) (…..)
O
rt
al
am
a
D
eğ
iş
ke
n
M
al
iy
et
(O
D
M
)
ODM'nin Altına Satış Yapılan Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Toplam Nokta Sayısı (Adet) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
ODM'nin Altına Yapılan Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Toplam Satış (lt) (…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Altı Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
Toplam ODM Üstü Satış (TL) (…..) (…..) (…..)
ODM’ye göre Kar (TL) (…..) (…..) (…..)
(54) BİMPAŞ’ın Antalya ili Kemer ilçesindeki HDO’lara gerçekleştirdiği satışların HDO bazında
özetlendiği Tablo 25’ten, BİMPAŞ’ın OTM’nin altında satış yaptığı HDO’lara yapılan litre
bazındaki toplam satışların bu bölgedeki bütün HDO’lara yaptığı litre bazındaki satışlara
oranının 2009 yılında (…..), 2011 yılında %(…..)’i ve 2012 yılının Ocak-Mart arasındaki
dönemde ise %(…..) olduğu ve aynı oranın ODM için 2009 yılında %(…..), 2011 yılında
%(…..) ve 2012 yılının Ocak-Mart arasındaki dönem için %(…..) olarak gerçekleştiği
görülmektedir.
(55) Söz konusu yıllara ilişkin EFPA ile BİMPAŞ’ın ortalama toplam maliyet, ortalama değişken
maliyet, ortalama satış fiyatı ve birim kar karşılaştırılmasına Tablo 26’da yer verilmiştir.
12-38/1085-344
18/20
Tablo 26- EFPA ve BİMPAŞ’ın 2010-2012 Yılları arasında HDO’lara Gerçekleştirdikleri Satışlara İlişkin
Ortalama Toplam Maliyeti(OTM), Ortalama Değişken Maliyeti(ODM), Ortalama Satış Fiyatı(OSF) ve Birim
Kar Marjı(BKM)
EFPA
OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM(%)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Nisan) (…..) (…..) (…..) (…..)
BİMPAŞ
OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM(%)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Mart) (…..) (…..) (…..) (…..)
(56)
(TİCARİ SIR)
(57) Tablo 26 çerçevesinde ulaşılabilecek bir diğer sonuç ise şikayete konu olan EFPA’nın
2010-2012 yılları arasında ortalama toplam maliyetinin altında satış yapmadığıdır.
(58)
(TİCARİ SIR)
(59) EFPA ve BİMPAŞ’ın Antalya ili Kemer bazındaki ortalama toplam maliyeti(OTM), ortalama
değişken maliyeti(ODM), ortalama satış fiyatı(OSF) ve birim kar marjı(BKM) Tablo 27’de
özetlenmiştir.
Tablo 27- EFPA ve BİMPAŞ’ın 2010-2012 Yılları arasında Antalya İli Kemer İlçesindeki HDO’lara
Gerçekleştirdikleri Satışlara İlişkin Ortalama Toplam Maliyeti(OTM), Ortalama Değişken Maliyeti(ODM),
Ortalama Satış Fiyatı(OSF) ve Birim Kar Marjı(BKM)
EFPA
OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM(%)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Nisan) (…..) (…..) (…..) (…..)
BİMPAŞ
OTM (TL/lt) ODM (TL/lt) OSF (TL/lt) BKM(%)
2010 (…..) (…..) (…..) (…..)
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (Ocak-Mart) (…..) (…..) (…..) (…..)
(60)
(TİCARİ SIR)
(61) Diğer yandan şikayetçi tarafından yapılan başvuruda EFPA’nın maliyetinin altına satış
yaptığı oteller Larissa Otelleri, Gülsan Grup (Kilikya Palace, Ellyse Beach), Grand Haber
Otel, Rixos Otelleri, Martı Myra, Tekirova Corinthia, Büyükşahin Turizm (Queens Park
12-38/1085-344
19/20
Tekirova ve Göynük) olarak ifade edilmiştir. Söz konusu otellere EFPA tarafından 2012
yılında yapılan satışların özetine aşağıda yer verilmiştir7:
Tablo 28- Şikayetçi Tarafından EFPA’nın Maliyet Altı Satış Yaptığının İleri Sürüldüğü HDO’lara İlişkin Bilgiler
Otel Adı Satış (lt)
Satış
(TL)
Toplam
Maliyet
(TL)
Ortalama
Gelir
(TL/lt)
Ortalama
Toplam
Maliyet
(Tl/lt)
Birim Kar
(TL/lt)
Ortalama
Değişken
Maliyet
(TL/lt)
Ortalama
Değişken
Maliyete Göre
Birim Kar TL/lt)
KİLİKYA
PALACE
OTEL
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GRAND
HABER
OTEL
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
RİXOS
OTEL
TEKİROVA
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
RİXOS
HOTEL
SUNGATE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MARTI
MYRA
TATİL KÖY
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
CORİNTİA
CLUB
OTEL
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
QUEENS
PARK
RESORT
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
QUEENS
PARK
GÖYNÜK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(62) Tablo 28’de, şikayetçi tarafından EFPA’nın birim maliyetinin altında satış yaptığı ifade
edilen 8 HDO’lardan sadece 3’üne maliyetin altına satış yaptığı görülmektedir. Diğer
yandan yukarıda yer verilen değerlerin sadece Ocak-Nisan arasında olduğu, bu dönemde
yıllık satışların bir kısmının yapılmasına karşın maliyetlerin çoğunun bu dönemde
gerçekleştirildiği dikkate alındığında söz konusu oranların yıl sonuna doğru azalacağı
söylenebilir.
(63) Yukarıda verilen tüm açıklamalarda özetle,
a. EFPA’nın bira ürününe ilişkin ASN ve KSN pazarlarında hakim durumda bulunduğu
b. EFPA’nın 2009-2011 yılları arasında gerek tüm ülkede gerekse de Antalya ili Kemer
ilçesinde bulunan HDO’lara kendi ortalama toplam maliyetinin altında satış yapmadığı,
c. Söz konusu durumun 2012 yılının Ocak-Nisan arasındaki dönem için de geçerli
olduğu,
d. EFPA’nın şikayette yer alan HDO’lardan sadece üçüne yapılan satışlarda ortalama
toplam maliyetin ve ortalama değişken maliyetin altında satış gerçekleştirdiği, ancak HDO
alt pazarının tümüne bakıldığında böyle bir durumun söz konusu olmadığı,
e. Söz konusu satışların Ocak-Nisan dönemine ilişkin olması nedeniyle bu otellere
yapılan toplam satışın yıl sonunda EFPA’nın OTM’sinin ve ODM’sinin altında olmama
ihtimalinin de bulunduğu
tespitleri yapılmıştır.
7 Tablodaki rakamlar 2 basamağa indirilirken yuvarlanmıştır.
12-38/1085-344
20/20
(64) Ortalama toplam maliyetin altında satış yapmayan bir teşebbüsün yıkıcı fiyatlama yaptığını
söylemek mümkün değildir.
(65) Mevcut dosya kapsamında yapılan incelemeler sonucunda EFPA’nın her ne kadar bazı
otellere OTM’nin ve/veya ODM’nin altında satış yaptığı görülmüşse de toplama
bakıldığında EFPA’nın gerek tüm Türkiye’deki HDO’lara gerekse de Antalya ili Kemer
ilçesinde bulunan HDO’lara ortalama toplam ve ortalama değişken maliyetinin altında satış
yapmadığı tespit edilmiştir.
(66) (…..). Bu bakımdan EFPA’nın Antalya ili Kemer ilçesinde bulunan ve ortalama toplam
maliyetin altında satış yaptığı HDO sayısının 2009 yılından itibaren artması BİMPAŞ’ın bu
yıldan itibaren ortalama toplam maliyetinin altında satış yapmasına veya bu bölgede PERA
gibi yerel bazda üretim ve dağıtım yapan teşebbüslerin HDO’lara satış yapmak için baskı
yaratmasından kaynaklandığı kanaatine varılmıştır.
(67) Sonuç olarak EFPA’nın, şikayette ifade edildiği üzere, otellere yıkıcı fiyat uygulamak
suretiyle rakiplerini pazar dışına çıkarmak gibi bir amacı olduğuna dair herhangi bir belge
veya bilgi elde edilememiş ve teşebbüsün maliyetlerinin ve satış fiyatlarının incelenmesi
sonucunda ortalama toplam maliyetinin altında satış yapmadığı anlaşılmıştır. Bu
çerçevede EFPA’nın iddia konusu uygulamaları nedeniyle yıkıcı fiyat uygulayarak hakim
durumunu kötüye kullanmadığı saptanmıştır.
J. SONUÇ
(68) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy