Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-16 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-41/1173-385
Karar Tarihi : 09.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Cemal Ökmen YÜCEL, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Dursun YASSIKAYA
Sağlık Sok. No:12/4 Kızılay/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi
Kazım Karabekir Cad.No:70 06030 Ulus/Ankara
- Ego Genel Müdürlüğü (Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.)
Toros Sok. No:20 Sıhhiye/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi ve EGO Genel Müdürlüğü
(Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.)’nün, tüketicilerin kullanacağı sayaçları
belirlediği ve tüketiciye bu konuda alternatif sunmadığı, belirli bir ürünü almak
konusunda zorladığı iddiasına ilişkin 16.10.2008 tarih ve 08-58/921-368 sayılı
Rekabet Kurulu kararının Danıştay 13. Dairesinin 06.04.2012 tarih ve 2009/701 E.,
2012/603 K. sayılı kararı ile iptali üzerine, ilgili dosyanın yeniden
değerlendirilmesi.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.02.2008 tarih ve 1077 sayı ile giren
başvuruda, tüketicilerin kullanacağı sayaçların Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi
(ASKİ) ve EGO Genel Müdürlüğü (EGO)/Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. (Başkentgaz)
tarafından belirlendiği ve tüketicilere bu konuda alternatif sunulmadığı, belirli bir ürünü
almak konusunda zorlandığı ifade edilerek, konunun incelenmesi talep edilmiştir.
Konuya ilişkin hazırlanan 09.10.2008 tarih ve 2008–1-16/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu’nun Kurulumuzun 16.10.2008 tarihli toplantısında görüşülmesi sonucunda
alınan 08-58/921-368 sayılı kararla, başvuru konusu iddialara ilişkin olarak herhangi bir
işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine karar verilmiştir.
Söz konusu Kurul kararının Danıştay nezdinde temyiz edilmesi üzerine Danıştay
Onüçüncü Dairesi tarafından alınan 06.04.2012 tarih, 2009/701 E., 2012/603 K. sayılı
kararda, “ … davacı iddialarının Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal iddialarına
ilişkin bulunması nedeniyle, davalı idarece davacının iddialarıyla ilgili olarak soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verilmesi
gerekirken, belirtilen sürece uyulmaksızın Kurul’ca doğrudan ilk inceleme raporu
değerlendirilerek karar verilmesine 4054 sayılı Kanun’a uyarlık görülmemiştir.”
değerlendirmesi yapılarak, ilgili karar iptal edilmiştir.
Anılan Danıştay kararının yerine getirilmesini teminen, Kurulumuzun 06.06.2012 tarihli
toplantısında söz konusu şikayet hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti
12-41/1173-385
2/2
amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen
27.07.2012 tarih ve 2008-1-16/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı görüşü
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
(4) Dosya kapsamında ilgili ürün pazarları “su sayaçları pazarı” ve “doğal gaz sayaçları
pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise, ASKİ ve Başkentgaz’ın faaliyet gösterdiği bölge dikkate
alınarak “Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Değerlendirme
(5) Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda; su piyasasında ASKİ’nin, doğal gaz piyasası
bakımından ise EGO’nun (Başkentgaz) tek belirleyici konumda oldukları, anılan
kuruluşların sayaçları belirledikleri fiyat üzerinden tek seçenek olarak abonelerine
sunmaları sonucu başka marka ya da firmaya ait sayaçların kullanılmasına engel
olunduğu ve bu suretle rekabetin kısıtlandığı iddiaları bulunmaktadır. Bu çerçevede
4054 sayılı Kanun’un hâkim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 6. maddesi
kapsamında bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
(6) Hâkim durumun kötüye kullanıldığının tespiti için; hâkim durumun ve bir kötüye
kullanma halinin bulunması gereklidir. Bu çerçevede, eylem kötüye kullanma niteliğinde
değilse, teşebbüsün hâkim durumda olup olmamasının önemi yoktur. Dosya konusu
mevcut olay bakımından, öncelikle şikâyete konu eylemin hâkim durumu kötüye
kullanma davranışı teşkil edip etmediği incelenmiştir.
(7) Şikâyet konusu hususlar iki ayrı teşebbüsü ilgilendirdiğinden, şikâyete ilişkin
değerlendirme su sayaçları pazarı ve doğal gaz sayaçları pazarı olmak üzere iki başlık
altında ele alınmıştır:
Su Sayaçları Pazarı
(8) İlgili pazarda her tip su sayacının temini ve abonelere bağlanması işlemlerini
gerçekleştirmek konusunda kanunen yetkili olan ve su sayacı satma faaliyeti konusunda
bağımsız karar alabildiği için rekabet hukuku anlamında teşebbüs olduğu
değerlendirilen1 ASKİ’nin, abonelerine sayaç temin etme yetkisi bulunmakla birlikte,
ASKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin2 12 (m) maddesi hükmü uyarınca abonelerin de
standartlara uygun olmak koşuluyla ve ASKİ Genel Müdürlüğü’nün belirleyeceği tipteki
sayacı ASKİ dışından da satın alabilmeleri mümkündür. Nitekim bu seçimin, ilk abonelik
başvurusundaki formda, tüketicilerden yapılması istenmektedir.
(9) ASKİ dışından sayaç alımı yapıldığı zaman; abonenin sayacı ASKİ’de test edilmekte ve
uygun olup olmadığına karar verilmektedir. Konuya ilişkin olarak raportörlerce ASKİ ile
yapılan görüşmede, bu uygunluk prosedürü sonucunda sayaç uygun ise bir gün içinde
sayacın takıldığı belirtilmiştir. Ayrıca hâlihazırda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
prosedürü gereği sayaçlarda AT Tip uygunluk belgesinin bulunma zorunluluğu
bulunduğundan ve gelen sayaçlar ASKİ ihalelerine giren firmaların sayaçları
olduğundan detaylı bir incelemeye gerek duyulmadığı ASKİ yetkilileri tarafından ifade
edilmiştir.
1 ASKİ’nin teşebbüs niteliği ile ilgili olarak yapılan tespite ilişkin olarak Kurulumuzun 08.08.2002 tarihli, 02-
47/587-240 sayılı ve 14.04.2006 tarihli, 06-27/328-79 sayılı kararları da dikkate alınmıştır.
2 02.12.1991 tarihinde Genel Kurul Kararıyla kabul edilen, Büyükşehir Belediye Meclisinin 14.03.2008
tarihli ve 778 kararıyla üzerinde değişiklikler yapılarak kabul edilen ASKİ Tarifeler Yönetmeliği.
12-41/1173-385
3/3
(10) Konu ile ilgili olarak raportörlerce perakende sayaç satış yapan firmalar ile yapılan
görüşmelerde, abonelerin ASKİ dışında sayaç alımının mümkün olduğu anlaşılmıştır.
Yapılan görüşmelerde ayrıca ilk abonelik sırasında tüketicilerin sayaçları genellikle
ASKİ’den temin ettiği ifade edilmiş, ancak isteyen tüketicilerin ASKİ dışından da alım
yapabildiği ve ayrıca ilk abonelik sonrasında arıza durumundaki değişimlerde de yüksek
oranda ASKİ dışından sayaç alımının gerçekleştirildiği belirtilmiştir.
(11) Bunların yanında ASKİ’den elde edilen bilgiler doğrultusunda, 2008-2012 yılları
arasındaki sayaç hareketlerinin yaklaşık %36’sının ASKİ dışındaki firmalarca
geçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Özetle, tüketicilerin, su sayaçları pazarında, ürünleri
ASKİ dışından da temin etmesinin önünde mevzuat yönünden ve fiili olarak herhangi bir
engel olmadığı anlaşılmaktadır.
Doğal Gaz Sayaçları Pazarı
(12) Dosyadaki bilgilere göre, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve Doğal Gaz
Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca
sayaçların mülkiyeti dağıtım şirketine ait olup, sayaçlara ilişkin her türlü bakım onarım
ve kontrol de münhasıran dağıtım şirketinin sorumluluğundadır. Öte yandan, sayaç
kullanan abonelerden alınacak sayaç bedeli, abone bağlantı bedelinin bir parçası
olarak, 4646 sayılı Kanun’un 11. maddesi, Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği’nin
11. ve Geçici 2. maddeleri ile Doğal Gaz Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin
36., 37., 38., 39. ve 45. maddeleri uyarınca, belirli dönem boyunca geçerli olmak üzere
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenmektedir.
(13) Bu noktada, ilgili mevzuatta şikâyete konu sayaç kullanımının, EPDK tarafından verilen
dağıtım lisansı ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde Ankara ili mücavir alanı içerisinde
yürütülen, doğal gaz dağıtımı ve satışı faaliyetinin ayrılmaz bir parçası olarak
tanımlandığı anlaşılmakta olup, dağıtım şirketi haricinde bir şirketten tüketicinin sayaç
tedarik etmesi mümkün gözükmemektedir.
(14) Özetle, tüketicilerin, doğal gaz sayaçları pazarında, ürünleri Başkentgaz dışından temin
etmesinin mevzuat bakımından mümkün olmadığı; bununla birlikte sayaç fiyat ve
bağlantı bedellerinin ilgili pazardaki düzenleyici ve denetleyici otorite olan EPDK
tarafından belirlendiği anlaşılmaktadır.
I. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy