Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-5-29 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-41/1185-395
Karar Tarihi : 09.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Metin HASSU
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : DSD Deri Sanayicileri Dış Ticaret A.Ş.
Olivium Alışveriş Merkezi 5. Büro Katı 34020 Zeytinburnu/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: “Yolcu beraberi eşyada KDV istisnası” uygulamasında aracı
yetkili kurum olarak faaliyet gösteren DSD Deri Sanayicileri Dış Ticaret A.Ş.’nin sahip
olduğu pazar gücünü yıkıcı fiyatlama yaparak kötüye kullandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11-1 (b) maddesi ve 51 No’lu Tebliğ
hükümlerince yürütülen “yolcu beraberi eşyada KDV istisnası” uygulamasında yetkili aracı
kurum olarak DSD Deri Sanayicileri Dış Ticaret A.Ş. (DSD) ile Global Blue Turistik Hizmetler
A.Ş. (Global Blue)’nin uzun yıllar pazarda tek başlarına faaliyet gösterdikleri,
- DSD’nin pazarda hâkim konumda olduğu, dış ticaret ilişkilerinde sahip olduğu gücü
kullanarak, aracılık faaliyetlerinde uzun vadeler ve oldukça düşük fiyatlar (komisyon oranı)
sunarak yıkıcı fiyatlama yaptığı,
- Rakip firmaların pazara girişinden önce 4-5 kat yüksek komisyon oranıyla sunulan
hizmetin, oldukça düşük komisyon oranıyla sunulmaya başladığı, rakiplerin %0,50 - %0,70
komisyon oranı karşısında iş yapamadığı, müşteri kaybettiği ve rekabet edemez konuma
geldiği
ifade edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.12.2011 ve 05.04.2012 tarihlerinde, 8761 ve
3032 sayılarla giren başvuru üzerine hazırlanan 17.04.2012 tarih ve 2011-5-29/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu 25.04.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 20.07.2012 tarih ve
2011-5-29/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusuna ilişkin olarak DSD hakkında
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(5) 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11-1 (b) maddesi ve 43 ve 51 nolu Tebliğ
hükümlerince yürütülen yolcu beraberi eşyada KDV istisnası uygulaması aracı kurumlar
12-41/1185-395
2/3
vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Bahsi geçen Kanun maddesi “Türkiye'de ikamet etmeyen
yolcuların satınalarak Türkiye dışına götürdükleri malların teslimi anında Katma Değer
Vergisi tahsil edilir. Ancak gümrükten malın çıkışı anında fatura veya belgenin ibrazında
tahsil edilen Katma Değer Vergisi iade olunur.” şeklindedir. 43 nolu Katma Değer Vergisi
Genel Tebliğinin 7. maddesi iade şekillerini açıklamaktadır. Bunlar: Gümrükten çıkarken
alınması, gümrük çıkışından sonra alınması, elden iade, avans olarak alınması, yetki
belgesine sahip aracı firmalardan alınması.
(6) 43 nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin 7. maddesinin (d) bendinde aracı kurumlar şu
şekilde açıklanmaktadır: “İadenin, Maliye Bakanlığından "Yetki Belgesi" almış aracı
firmaların organizasyonu altında yapılması da mümkündür. Bu durumda, aracı firmanın
anlaştığı satıcılardan satın alınan mallara ilişkin katma değer vergisi, önceki bölümlerde
belirtilen sürelere bağlı olarak, aracı firmalar tarafından gümrük çıkışında veya çıkıştan
sonra iade edilebilecektir. Bu iade işleminde aracı firmanın Maliye Bakanlığınca onaylanmış
belgeleri kullanılacaktır. Bu kapsamda işlem yapmak isteyen aracı firmalar Maliye
Bakanlığına bir dilekçe ile başvuracaklar, yapılacak araştırma ve inceleme sonunda
"Türkiyede İkamet Etmeyen Yolculara KDV İadesi Yetki Belgesi" verilmesi uygun görülenler,
anlaştıkları satıcılarla ilgili iade işlemlerini yapabileceklerdir.”
(7) İnceleme konusu başvuruda ifade edilen uygulama, hakkında inceleme yürütülen DSD’nin
müşterilerine sunduğu “yolcu beraberi eşyada KDV istisnası” uygulamasına ilişkindir. Bu
çerçevede ilgili ürün pazarı “Yolcu beraberi eşyada KDV istisnası uygulamasında yetkili
aracı kurum hizmetleri” olarak belirlenmiştir. Değinilen hizmetin yetkili firmalarca birçok
şehirde sunulabiliyor olması ve müşterilerin istedikleri şehirden çıkış yapabilmeleri nedeniyle
ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
(8) Dosya konusu başvuru kapsamında ihlal olduğu öne sürülen yıkıcı fiyat uygulaması,
DSD’nin tek taraflı davranışlarından kaynaklanmaktadır. Söz konusu nedenle inceleme,
4054 sayılı Kanun’un “Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesi
kapsamında yapılmıştır.
(9) Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için ilgili
teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve eyleminin kötüye kullanma olarak kabul
edilebilecek nitelikte olması gerekmektedir. Sözü edilen iki kriterden herhangi birisinin
bulunmaması durumunda 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedilemez. Bu
çerçevede dosya konusu işlem açısından, DSD’nin hâkim durumda olup olmadığı
incelenmiştir.
(10) İlgili pazarda DSD dışında, Taç Yönetim Yatırım Danışmanlık Mücevherat Tur. Tic. A.Ş.
(Taç) ve Global Blue firmaları faal olan yetkili diğer iki teşebbüstür.
(11) 2011 yılı için, DSD’nin yolcu beraberi eşyada KDV istisnası uygulamasında yetkili aracı
kurum hizmetleri pazarında Türkiye genelindeki pazar payı (…..) oranında iken, Taç’ın (…..),
Global Blue’nun ise (…..) oranında paya sahip olması nedeniyle DSD’nin ilgili pazarda
hâkim durumda bulunmadığı anlaşılmaktadır. DSD’nin ilgili ürün pazarından başka dış
ticaret sermaye şirketi hizmetleri pazarında da faaliyeti bulunmaktadır. İhracat işlemlerine
aracılık edilen bu pazardaki payı ihmal edilebilir düzeydedir.
(12) Öte yandan, DSD’nin uyguladığı komisyon oranlarının 2011 yılı için (…..) aralığında farklı
oranlarda değişim gösterdiği anlaşılmaktadır. Benzer farklı oran dağılımı Global Blue için de
(2011 yılı için ortalama (…..) ve 2012 yılı için (…..) aralığında) görülmektedir. Taç’ın ise
2012 yılı için (…..) ile (…..) arasında değişen oranları uyguladığı anlaşılmaktadır.
12-41/1185-395
3/3
Dolayısıyla şikayet konusu iddialarda yer alan ve son yıllarda sektörde daha önce
uygulanan (…..) komisyon oranlarının DSD’nin yıkıcı fiyat uygulaması sonucu (…..)
oranlarına gerilediği iddiasının gerçeği yansıtmadığı anlaşılmaktadır.
(13) Yukarıda değinilen bilgiler ışığında, DSD hakkında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı kanaatine varılmıştır. DSD’nin dış ticaret sermaye şirketi iken aynı zamanda
aracı kurum olarak faaliyet göstermesinin sektörde haksız rekabete neden olduğuna ilişkin
iddiaların ise maliye ve dış ticaret mevzuatı kapsamında olduğu değerlendirilmektedir.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, şikayet konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy