Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-3-131 (Devralma)
Karar Sayısı : 12-42/1256-408
Karar Tarihi : 28.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: E. Cenk GÜLERGÜN, Neyzar ÜNÜBOL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Otsuka Pharmaceutical Co., Ltd.
Temsilcisi: Av. Özge Atılgan KARAKULAK, Av. Filiz Toprak ESİN
Kore Şehitleri Cad. No:17 Zincirlikuyu 34394 İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Otsuka Pharmaceutical Co., Ltd. ve Abdi İbrahim İlaç Sanayi
ve Ticaret A.Ş. arasında Otsuka Pharmaceutical Co., Ltd. tarafından üretilen,
aralarında Pletal ve Samsca’nın da bulunduğu, her türlü iyileştirici kullanım amaçlı
bazı farmasötik ürünlerin ithalat, pazarlama, promosyon, satış ve dağıtımını
gerçekleştirmek üzere Otsuka Abdi İbrahim İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanlı ortak
girişim kurulması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.07.2012 tarih ve 5978 sayı ile giren bildirim
üzerine düzenlenen 22.08.2012 tarih ve 2012-3-131/Öİ sayılı Birleşme/Devralma Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; bildirime konu işleme izin verilmesi
gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Otsuka Pharmaceutical Co. Ltd. (Otsuka Pharma)
(4) Japonya’da kurulu bir şirket olan Otsuka Pharma, farmasötik, fonksiyonel içecek, gıda,
vitamin, gıda takviyesi ve soya ürünlerinin üretimi, ithalatı ve ihracatı alanlarında
dünyadaki pek çok ülkede faaliyet göstermektedir. Otsuka Pharma’nın dünya çapında 37
aktif alt şirketi bulunmaktadır. Otsuka Pharma’nın %100’ü Otsuka Holding Co., Ltd.
(Otsuka Holding)’e aittir. Otsuka Pharma’nın Türkiye’de doğrudan faaliyeti yoktur. Otsuka
Pharma tarafından üretilen ürünlerin bazıları Türkiye’de lisans sahibi şirketler tarafından
pazara sunulmaktadır.
12-42/1256-408
2/5
G.1.2. Abdi İbrahim İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Abdi İbrahim)
(5) Abdi İbrahim, insan sağlığına yönelik ilaç ve ürünlerin üretimi, ithalatı, ihracatı,
pazarlaması, satışı ve dağıtımı alanında faal olup, ortaklık yapısına Tablo 1’de yer
verilmiştir.
Tablo 1. Abdi İbrahim Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Abdi İbrahim Holding A.Ş. (…..)
Nezih Barut (…..)
Nesrin Esirtgen (…..)
Ahmet Cenan Esirtgen (…..)
Ahmet Kamil Esirtgen (…..)
Toplam 100,00
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(6) Beşeri ilaç sektörünü konu alan dosyalarda ilgili ürün pazarlarının belirlenmesinde ilaçların
tedavi edici özellikleri, formları, içerdikleri etkin maddeler ile bunların miktarları, ilaçların
orijinal olup olmaması (orijinal-jenerik ilaç ayrımı) ve reçeteli veya reçetesiz satılabilmesi
gibi kriterlere göre birbirine ikame olup olmayacakları dikkate alınmaktadır. İlaçların
genellikle kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmış hali, European Pharmaceutical
Marketing Association’ın (EphMRA) Anatomik Tedavi Sınıflandırması (Anatomic
Therapeutic Classification-ATC) ile ortaya çıkmaktadır. ATC sınıflandırmasının birinci
basamağı (ATC-1) en genel, dördüncü basamağı (ATC-4) en ayrıntılı sınıfıdır. Geçmiş
tarihli Kurul kararlarında, tedavi edici özellikleri açısından birbiriyle ikame edilebilen
ilaçların yer aldığı ATC-3 sınıfı ise, pazar tanımlamalarında başlangıç noktası olarak kabul
edilmiştir. Bununla birlikte, ATC-3 sınıflandırmasının pazar tanımlamak için her zaman tek
başına yeterli bir temel oluşturmadığı, pazarın daha dar veya daha geniş tanımlanabileceği
de göz önünde bulundurulmaktadır.
(7) Otsuka Pharma’nın Pletal isimli ürünü birinci ve ikinci endikasyonları bakımından “C04A-
Periferik Vazodilatörler” olarak sınıflandırılırken üçüncü endikasyonu için “B01C-Trombosit
Agregasyon İnhibitörü” olarak sınıflandırılmaktadır. Pletal’ın C04A sınıfı kapsamındaki
endikasyonları geri ödenmekte iken, üçüncü endikasyonu için geri ödeme
yapılmamaktadır. Abdi İbrahim’in C04A sınıfında Pentox ve Tebokan isimli ürünleri
bulunmaktadır.
(8) Otsuka Pharma’nın Abilify ürünü “N05A-Antipsikotikler” sınıfına aittir. Söz konusu ürün
Otsuka Pharma tarafından üretilmekte ve Türkiye’deki lisans sahibi Bristol-Myers-Quibb
İlaçları Inc (BMS) tarafından satılmaktadır. Abdi İbrahim aynı ATC-3 sınıfına ait ve Abilify
ile doğrudan rekabet halindeki jenerik ürünler olan Rexapin ve Ketya ürünlerini Türkiye’de
üretmekte ve satışa sunmaktadır.
(9) Bununla birlikte, Otsuka Pharma’nın “C03A-Diüretikler” altında sınıflandırılan ürünü
Samsca’nın mevcut durumda Türkiye’de ruhsatı ve satışı yoktur. Abdi İbrahim tarafından
Samsca ürünü için ruhsat başvurusu yapılmış ancak başvuru henüz sonuçlanmamıştır.
Sonuçlanmasının ardından ruhsat ortak girişim şirketine devredilecektir.
12-42/1256-408
3/5
(10) Ortak Girişim Anlaşması uyarınca ortak girişim şirketi ilk olarak Pletal ve Samsca
ürünlerinin Türkiye’deki satış, dağıtım, pazarlama ve tanıtım faaliyetini gerçekleştirecektir.
Bu nedenle ilgili ürün pazarlarının bu ürünlerin içinde yer aldığı “C04A-Periferik
Vazodilatörler” ve “C03A-Diüretikler” ATC-3 sınıfları olarak belirlenebileceği, bununla
birlikte tarafların faaliyetinin kesiştiği ilgili ürün pazarının diğer bir deyişle etkilenen pazarın
hem Otsuka Pharma hem de Abdi İbrahim’in faaliyetinin bulunduğu “C04A Periferik
Vazodilatörler” ATC-3 sınıfı olduğu kanaatine varılmıştır.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) Dosya özelinde ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.3.1. İşlemin Niteliği
(12) 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında yer verilen tanım çerçevesinde bir
ortak girişimin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için
ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık
olarak ortaya çıkması şeklinde iki unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
(13) Bildirim konusu işlem Otsuka Pharma ve Abdi İbrahim’in %50-%50 ortaklığı ile Otsuka
Pharma tarafından üretilen aralarında Pletal ve Samsca’nın da bulunduğu, her türlü
iyileştirici kullanım amaçlı bazı farmasötik ürünlerin ithalat, pazarlama, promosyon, satış ve
dağıtımını gerçekleştirmek üzere Otsuka Abdi İbrahim İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Otsuka
Abdi İbrahim) unvanlı ortak girişim kurulmasına ilişkindir. Ortak Girişim Anlaşmasında
Silostazol ve Tolvaptan bileşiklerini etkin farmasötik içerik olarak bulunduran ürünler (Pletal
ve Samsca) ilk işbirliği ürünleri olarak tanımlanmaktadır. Ortak Girişim Anlaşmasının
onuncu maddesine göre gelecekte Otsuka Pharma’nın Türkiye’de yeni bir ürün çıkarmayı
istemesi halinde taraflar arasındaki görüşmeler için (…..) süre tanınmıştır. (…..) içinde
mutabakata varılamazsa Otsuka Pharma’nın üçüncü taraflarla görüşme hakkı
bulunmaktadır. Dolayısıyla ortak girişim mevcut durumda Pletal ve Samsca haricindeki
Otsuka Pharma ürünlerini kapsamamaktadır. Ana teşebbüslerin faaliyetleri bakımından
değerlendirildiğinde ana teşebbüslerin ürettiği ürünlerin kesiştiği iki ATC-3 sınıfı mevcuttur.
(14) Taraflar arasında imzalanan ortak girişim anlaşması uyarınca Otsuka Pharma’nın sahip
olduğu hisseler A Grubu ve Abdi İbrahim’in sahip olduğu hisseler B Grubu hisseler olarak
anılacaktır. Ortak girişim yönetim kurulu altı kişiden oluşacak, üçü A Grubu hissedarlar ve
diğer üçü B Grubu hissedarların gösterdiği adaylar arasından seçilecektir. Ortak girişim
anlaşmasının 6.06 maddesi yönetim kurulu toplantı yeter sayısını dört olarak
düzenlemekte ve toplantı yeter sayısına ulaşılamaması durumunda, toplantının yeter sayı
elde edilene kadar ertelenmesi şart koşulmaktadır. Yönetim kurulu kararları ise toplantı
yeter sayısı uyarınca toplantıya katılan tüm üyelerin lehte oy kullanması ile alınabilecektir.
Madde 6.07’de sayılan, değeri bütçe yılı başına belli bir tutarı aşan maddi/maddi olmayan
varlık ya da mülk alımı ya da elden çıkarılması, yıllık bütçenin ve kilit performans
göstergelerinin onaylanması, uzun ve kısa vadeli borçlanmalar gibi kararlar için yönetim
kurulu üyelerinin oy birliği aranacaktır.
(15) Genel kurul toplantı nisabı hisselerin en az %51’ine sahip hissedarların mevcut bulunması
ile olacaktır. Genel kurul kararları, genel kurul toplantısında mevcut olan hissedarların oy
birliği ile alınacaktır. Ortak girişimin günlük operasyonel faaliyetleri bakımından kontrol
12-42/1256-408
4/5
Abdi İbrahim’de olacaktır.
(16) Ortak girişimin anlaşmada yer alan ticari faaliyetlerini düzenli bir biçimde yürütebilmesi ve
bağımsız bir ticari varlık olarak ortaya çıkabilmesi için, günlük faaliyetlerini sürdüren bir
yönetime; mali, personel, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını da içeren yeterli kaynaklara
sahip olması gereklidir. Şirketin faaliyeti anlaşmada yer alan işbirliği ürünlerinin Türkiye’de
pazarlanması, tanıtımı, satışı ve dağıtımıdır. Şirketin mevcut bir üretim tesisi
bulunmamakla birlikte, üretim kabiliyetine ve tesisine sahip olduğu takdirde, mümkün
olursa, anlaşma kapsamındaki ürünleri kendi üretecektir. Abdi İbrahim’in ilgili ürünleri
üretme kapasitesi olması halinde ise üretim Abdi İbrahim tarafından yapılacaktır. Taraflar
Abdi İbrahim tarafından üretilemeyen bir ürünü Otsuka Pharma ya da iştiraklerinden ithal
etme ya da Türkiye’de bir üçüncü tarafa ürettirme konusunda ortak karar alacaktır. İşlem
sonrasında mevcut durumda Abdi İbrahim’in elinde bulunan Pletal ruhsatı ve başvuruda
bulunduğu Samsca ruhsatı ortak girişime devredilecek ve bu iki ürün bakımından ruhsat
sahibi Otsuka Abdi İbrahim olacaktır. Otsuka Abdi İbrahim’in Ana Sözleşmesi uyarınca
şirket başlangıç sermayesi (…..) TL olacaktır.
(17) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Otsuka Abdi İbrahim’in Otsuka Pharma ve Abdi
İbrahim’in ortak kontrolünde yönetileceği ve kurulacak ortak girişimin bağımsız bir iktisadi
varlığın tüm işlevlerini yerine getirebilecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda,
Otsuka Abdi İbrahim ortak girişiminin kurulması işlemi, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
kapsamında birleşme/devralma sayılan hallerdendir.
G.3.2. İşlemin Değerlendirilmesi
(18) Dosya içeriğinden, tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde öngörülen
eşikleri aştığı anlaşıldığından işlem izne tabidir.
(19) Ortak girişim taraflarının faaliyetinin kesiştiği, diğer bir deyişle etkilenen pazar olan “C04A-
Periferik Vazodilatörler” ATC-3 sınıfında Otsuka Pharma’nın Pletal ürünü, Abdi İbrahim’in
ise Pentox ve Tebokan isimli ürünleri bulunmaktadır. Bildirim formunda Abdi İbrahim
tarafından satışa sunulan Tebokan ürününün, Pletal’in geri ödendiği endikasyonu için
kullanılan ve birbiri ile rekabet halinde olduğu kabul edilen molekülleri içermediği ve bu
nedenle Tebokan’ın Pletal ile doğrudan rakip kabul edilemeyeceği belirtilmiştir. Dosya
mevcudu bilgilerden; Pletal’in geri ödendiği endikasyon ATC-3 sınıfının C04A1 alt sınıfı
olarak sınıflandırılan PAOD (Intermittan Klodikasyon) olduğu, Amerikan Kalp Birliği ve
yürürlükteki Periferik Arter Hastalığının İdare Edilmesine dair TASC Toplumlar Arası
Mutabakat Kılavuzuna referans olarak bu endikasyon için kullanılan rekabet halindeki
moleküllerin Cilostazol ya da Pentoxifylline olduğu ve Tebokan’ın bu molekülleri içermediği
anlaşılmıştır. Ayrıca Tebokan’ın Pletal’in geri ödendiği endikasyon bakımından Nisan
2012’de geri ödeme kapsamına girmesi nedeniyle reçetelenmediği varsayımı
yapılabilecektir. Pletal ve Pentox ürünlerinin ilgili ATC-3 sınıfı içindeki pazar paylarına
Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2. C04A Sınıfında Tarafların ve Bazı Rakiplerinin Pazar Payları
Birim Bazında Pazar Payı (%)
Satış Değeri Bazında Pazar
Payı (%)
2009 2010 2011 2009 2010 2011
Trental SANOFI 80-90 70-80 60-70 60-70 50-60 40-50
Trentilin SANTA FARMA 0-10 0-10 10-20 0-10 0-10 0-10
Pentox Abdi İbrahim 0-10 0-10 0-10 0-10 0-10 0-10
Pletal Otsuka Pharma 0-10 0-10 0-10 20-30 40-50 30-40
Pentox+Pletal Toplam 10-20 10-20 20-30 30-40 40-50 40-50
12-42/1256-408
5/5
(20) Ortak girişim taraflarının C04A sınıfında satış değeri bazında pazar payları toplamı 2011
yılında %40-%50 olarak gerçekleşmiştir. En yakın rakip olan Trental ürününün satış değeri
bazında pazar payı ise %40-%50’dir. Diğer yandan mevcut durumda Pletal ürününün
dağıtım ve satışını Abdi İbrahim’in yaptığı dikkate alındığında ortak girişim kurulmadan
önce ve sonrası bakımından pazar değişkenlerini etkileyecek bir farklılık olmayacağı
kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte Pletal’in patent koruması halihazırda sona
erdiğinden 2013 yılından itibaren pazara giriş yapması beklenen jenerik ürünlerin rekabeti
ile karşılaşılacağı da bildirim formunda ifade edilmiştir. Daha önemlisi, Pletal “Silostazol”
ve Pentox “Pentoksifilin” etkin maddeli ilaçlar olup spesifik endikasyon ve
fiyatlandırma/geri ödeme düzenlemeleri bakımından aynı etkin madde grubu içinde yer
almamaktadır.
(21) Yukarıdaki açıklamalar ışığında Otsuka Pharma ve Abdi İbrahim tarafından kurulacak
ortak girişimin, C04A pazarında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlenmesi ile sonuçlanacak nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tâbi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy