Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-264 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 12-46/1396-469
Karar Tarihi : 27.09.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Muhammed GÜNDOĞDU, Gülçin DERE
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : BASF Coatings Boya San. ve Tic. A.Ş.
Mete Plaza Değirmenyolu Cad. Huzurhoca Sok. No:84 34752
İçerenköy Ataşehir/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: BASF Coatings Boya San. ve Tic. A.Ş. ile Riwax Chemie AG.
(Ltd.) arasında akdedilen “Münhasır Dağıtım Sözleşmesi” ile BASF Coatings Boya
San. ve Tic. A.Ş. ile ASRA Kimyasal Tekstil İnşaat Oto Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
arasında akdedilen “İyi Niyet (Goodwill) Sözleşmesi”ne bireysel muafiyet tanınması
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.07.2012 tarih ve 5527 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 24.09.2012 ve 2012-4-264/MM sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu sözleşmelerin; 2005/4 sayılı
“Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği” kapsamında muafiyetten yararlanamayacağı, bununla birlikte bireysel
muafiyet için öngörülen koşulları sağladığı görüşüne yer verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Bildirimi gerçekleştiren teşebbüslerin faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı
“otomobil bakımında kullanılan pasta, cila vb. bakım ürünleri pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.2. Bildirime Konu Sözleşmeler
(5) BASF Coatings Boya San. ve Tic. A.Ş. (BASF Coatings) ile Riwax Chemie AG. (Ltd.)
(RIWAX) arasında 01.04.2012 tarihinde yürürlüğe girmek üzere akdedilen “Münhasır
Dağıtım Sözleşmesi”nin konusu, her türden motorlu taşıtın profesyonel bakımı için RIWAX
tarafından tüm RIWAX ürünlerinin ihracata sürülmesi ve RIWAX ürünlerinin Türkiye’deki
müşterilere (tamirhaneler ve bayiler/distribütörler dahil) satışıdır.
Anılan sözleşmenin “Rakip Ürünler” başlıklı 4.5. maddesi ile BASF Coatings’e 5 yıl süreyle
rakip ürünleri satmama yükümlülüğü getirilmiştir. Sözleşmenin “Akde Bağlı Bölgeler
Dışındaki Faaliyetler” başlıklı 4.7. maddesinde ise RIWAX’ın başka bir distribütöre bir bölge
tahsis etmesi veya bu bölgede kendisinin faaliyet gösterdiği süre boyunca BASF
Coatings’in rakip ürünleri satmak için Bölge (Türkiye) dışında aktif olarak satış
faaliyetlerinde bulunması yasaklanmıştır.
Sözleşmenin 9. maddesi uyarınca Sözleşme süresi 3 yıl olarak belirlenmiş olup, 9.2.
maddesine göre taraflardan birinin sözleşme bitiş tarihinden önce diğer tarafa fesih için
12-46/1396-469
2/4
yazılı bildirimde bulunmaması halinde sözleşmenin her defasında 12 ay süre ile
kendiliğinden uzayacağı fakat bu sürenin her halükarda 5 yıldan uzun olamayacağı
düzenlenmiştir.
(6) Sözleşmenin 3. maddesinde RIWAX’ın akde bağlı görevleri arasında BASF Coatings’e
personel eğitimi ve teknik destek sunmak vb. bulunmaktadır. Sözleşmenin 4.4.
maddesinde hedef alım rakamlarının her iki tarafça ortaklaşa kararlaştırılacağı belirtilmiş,
ilk üç yıllık süre içinde hedeflenen alım rakamlarının birbirini izleyen iki yılda
gerçekleştirilememesi durumunda, sözleşme taraflarından birinin fesih için üç ay önceden
bildirimde bulunabileceği düzenlenmiştir.
(7) Öte yandan, BASF Coatings ile ASRA Kimyasal Tekstil İnşaat Oto Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti. (ASRA) arasında 22.06.2012 tarihinde akdedilen “İyi Niyet (Goodwill) Sözleşmesi”
ASRA şirketinin yaptığı RIWAX markalı ürünlerin münhasır bayiliğinin BASF Coatings
tarafından süresiz olarak devir alınmasına ilişkindir. RIWAX marka ürünler pasta, cila ve
benzeri otomobil bakım ürünleri olup, İsviçre'de üretilmekte ve ülkemize ithal edilmektedir.
RIWAX markalı ürünlerin Türkiye pazarına ithalat ve toptan dağıtım hakları, tek dağıtıcılık
hakkı, müşteri portföyü, müşteri listeleri, bayiler ve acentelerle sözleşmeler ve Türkiye
pazarı ile ilgili sair bütün ticari hakların satış ve devir koşulları bu sözleşmenin konusunu
oluşturmaktadır. Sözleşme ile ASRA, halen sahip olduğu RIWAX markalı ürünlere ilişkin
tek dağıtıcılık hakkı da dahil olmak üzere tüm gayri maddi haklarını satmayı ve devretmeyi;
BASF Coatings ise, iştigal konusu ile ilgili olarak RIWAX markalı ürünlere ilişkin, tek
dağıtıcılık hakkı da dahil olmak üzere, tüm gayri maddi hakları kendi ad ve hesabına
devralmayı amaçlamaktadır.
(8) “İyi Niyet (Goodwill) Sözleşmesi”nin 4.1. maddesine göre ASRA, sözleşmenin
imzalanmasından itibaren 31.12.2016 tarihine kadar BASF Coatings müşterilerine ve
çalışanlarına teknik destek ve eğitim vermeyi taahhüt etmektedir.
(9) Sözleşmenin 4.3. maddesinde, ASRA süresiz olarak RIWAX markalı ürünlerin tek
dağıtıcılık hakkı da dahil olmak üzere tüm gayri maddi hakları doğrudan veya dolaylı olarak
kullanmayacağını taahhüt etmektedir. Bununla birlikte, sözleşmede ASRA’nın rakip
ürünlerin satış ve dağıtım hakkını kısıtlayan bir hükme yer verilmemiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(10) Bildirimi yapılan “Münhasır Dağıtım Sözleşmesi” ve “İyi Niyet (Goodwill) Sözleşmesi” 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesi anlamında rekabeti kısıtlayıcı nitelikte dikey sınırlamalar
içermektedir. Bu nedenle söz konusu sözleşmelere menfi tespit verilmesi mümkün değildir.
G.3.2. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
(11) Yapılan inceleme sonucunda, sözleşmelerin, otomobil bakım ürünlerinin (RIWAX markalı
otomobil pasta, cilası vb. ürünler) dağıtımına ilişkin olması nedeniyle, 2005/4 sayılı
Tebliğ’de düzenlenen, alıcının motorlu taşıt onarım sektörüne mal sağlaması koşulunu;
otomobil bakım ürünlerinin alımı karşılığında eğitim ve teknik destek sağlanması üzerine
kurulması nedeniyle alıcının motorlu taşıtlar onarım sektöründe faaliyet göstermesi
koşulunu karşıladığı anlaşıldığından, bildirim 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
(12) Bildirime konu sözleşmelere bakıldığında, sözleşmeleri grup muafiyeti dışına çıkartacak
ağır sınırlamalara yer verilmediği görülmektedir. Bununla birlikte, sözleşmelerin grup
muafiyetinden yararlanması için gerekli olan hakem, sözleşmenin devir hakkı gibi
muafiyetin genel koşullarının sağlanmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, Münhasır Dağıtım
Sözleşmesi’nde alıcıya rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. Sözleşme ile alıcıya
12-46/1396-469
3/4
getirilen sadece RIWAX’tan ürün almaya dair rekabet etmeme yükümlülüğü, 2005/4 sayılı
Tebliğ'in öngördüğü %30'luk sınırı aşmaktadır. Bu sebeple, sözleşmelerin rekabet etmeme
yükümlülükleri de dahil olmak üzere bir bütün olarak dikkate alınması ve ilgili hükümlerin
Kanun'un 5. maddesinde öngörülen koşulların sağlanmasını engelleyip engellemediğinin
değerlendirilmesi gerekmektedir.
G.3.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
- Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(13) Bildirim Formu’nda, otomobil boyası ticareti ile uğraşan BASF Coatings’in servislere ihtiyaç
duydukları uygun boya ile birlikte bakım amacıyla pasta, cila vb. bakım ürünlerini de
sunmayı hedeflediği, anılan teşebbüsün Türkiye'de geniş bir dağıtım ağına sahip
bulunduğu, bu suretle, otomobil servisi hizmeti veren firmaların boya aldığı bir firmadan
otomobil pasta ve cilasını da temin etmesinin tüketiciye kolaylık sağlayacağı ifade
edilmiştir. Ayrıca, İsviçre’de faaliyet gösteren RIWAX’tan elde edilecek her çeşit yenilik ve
gelişmenin Türkiye pazarına da BASF Coatings ağı ile yansıtılarak ekonomik ve teknik
gelişmenin de sağlanacağı belirtilmiştir. RIWAX’ın BASF Coatings’e personel eğitimi ve
teknik destek sunma yükümlülükleri de dikkate alındığında, bildirime konu sözleşmeler ile
hizmetlerin sunumunda iyileşme sağlanması koşulunun karşılandığı anlaşılmıştır.
- Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(14) Dağıtıma konu olan otomobil pasta ve cilasının, boya tamiratı ve bakımı yapan servislere,
araç yıkama ve bakım noktalarına BASF Coatings’in Türkiye'deki dağıtım ağı vasıtasıyla
temin edilmesinin ürünlerin bulunabilirliğini arttırarak tüketiciye yarar sağlayacağı; ayrıca,
RIWAX’tan elde edilecek her çeşit yenilik ve gelişmenin Türkiye pazarına yansıtılmasının
da bu yönde olumlu bir katkısının olacağı değerlendirilmektedir.
- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(15) Bildirim Formu’nda, ilgili pazarın büyüklüğü 12-15 milyon TL olarak belirtilmiş; çok markalı
olan bu pazarda RIWAX markalı ürünlerin pazar payının (…..)’in altında olduğunun tahmin
edildiği bilgisine yer verilmiştir. Ayrıca, ilgili pazarda yasal veya fiili önemli bir giriş engelinin
bulunmadığı, bayilik sözleşmeleriyle pazara girişin mümkün olduğu, orta ölçekli bir
dağıtıcının yaklaşık 50.000 TL’lik bir yatırımla bu pazara girebileceği ifade edilmiştir. Bu
çerçevede, söz konusu şartın da karşılandığı sonucuna varılmıştır.
- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması
(16) Söz konusu sözleşmelerin rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlayıp kısıtlamadığını
değerlendirirken, anlaşmaya taraf olan sağlayıcıların pazar payının yanında anlaşmanın
süresi ve anlaşmayla birlikte düzenlenen cezai şartlar özellikle önem kazanmaktadır.
Burada önemli olan husus anlaşma sürelerinin ve düzenlenen cezai şartların bayilerin
başka bir sağlayıcı ile çalışmasını ne ölçüde zorlaştırdığı, dolayısıyla geçiş maliyeti yaratıp
yaratmadığıdır. Geçiş maliyetlerinin yüksek olması diğer faktörlerle birlikte alıcıların başka
sağlayıcılarla çalışmasını engellemekte ve piyasanın kapanma riskini beraberinde
getirmektedir.
(17) BASF Coatings ile ASRA arasında yapılan “İyi Niyet (Goodwill) Sözleşmesi” bir münhasırlık
devri sözleşmesi olup, bu sözleşme süresiz olarak akdedilmiştir. Sözleşmenin 4.3.
maddesinde ASRA süresiz olarak sözleşme konusu RIWAX markalı ürünlerin tek dağıtıcılık
hakkını doğrudan veya dolaylı olarak kullanmayacağını taahhüt etmektedir. Bununla
birlikte, Sözleşmede ASRA’nın başka markalı rakip ürünlerin satış ve dağıtım hakkını
kısıtlayan bir hükme yer verilmemiştir. Sözleşme’nin 4.4. maddesi uyarınca, mezkur şirketin
12-46/1396-469
4/4
sözleşme hükümlerine aykırı davranması halinde uygulanacak yaptırım, kendisine o tarihe
kadar yapılmış ödemelerin yasal faizleri ile birlikte BASF Coatings’e geri ödenmesidir.
Bunun da gerçek anlamda bir cezai şart olmadığı açıktır.
(18) BASF Coatings ile RIWAX arasındaki “Münhasır Dağıtım Sözleşmesi” ise en fazla 5 yıl
süreyle geçerli olacak şekilde akdedilmiş ve sözleşmede BASF Coatings’e 5 yıl süreyle
rakip ürünleri satmama yükümlülüğü getirilmiştir. Sözleşmenin 11. maddesinde; herhangi
bir sebeple fesih halinde, BASF Coatings’in RIWAX’ın verdiği tüm ekipman ve diğer
muhtelif tesisler ile ticari stokları derhal RIWAX’a iade edeceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla
bu sözleşme bakımından da gerçek anlamda bir cezai şart bulunmamaktadır. Sözleşmenin
süresi bakımından yukarıda değinilen geçiş maliyetlerinin son derece düşük olduğu ve bu
nedenle rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması sonucunun ortaya çıkmayacağı
değerlendirilmektedir.
(19) Değinilen bu hususlar dikkate alındığında, her iki sözleşme bakımından da, muafiyetin son
koşulu olan rekabetin gereğinden fazla kısıtlanmaması koşulunun da sağlandığı ve bu
çerçevede sözleşmelere bireysel muafiyet tanınmasının uygun olacağı kanaatine
varılmıştır.
H. SONUÇ
(20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- BASF Coatings Boya San. ve Tic. A.Ş. ile Riwax Chemie AG. (Ltd.) arasında akdedilen
“Münhasır Dağıtım Sözleşmesi” ile BASF Coatings Boya San. ve Tic. A.Ş. ile ASRA
Kimyasal Tekstil İnşaat Oto Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında akdedilen “İyi Niyet
(Goodwill) Sözleşmesi”nin 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve
Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında muafiyetten
yararlanamayacağına,
- Bununla birlikte 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme
sonucunda; bildirim konusu anlaşmalara mevcut haliyle bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy