Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-305 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 12-47/1412-473
Karar Tarihi : 01.10.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Çağlar Deniz ATA, Canan İÇEL,
Zeynep ŞENGÖREN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş. ve
- Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş.
Temsilcileri: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Av. Ece ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş., Ulusoy
Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş., Ulusoy Lojistik Taşımacılık ve
Konteyner Hizmetleri A.Ş., Ulusoy Denizyolları İşletmeciliği A.Ş. arasında imzalanan
ve Tadil Protokolü ile revize edilen karşılıklı bilet tanıma ve hizmet sunuşunu
koordine etme sisteminin kurulmasına ilişkin 02.11.2005 tarihli Protokol’e muafiyet
tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.09.2011 tarih ve 6642 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 20.09.2012 ve 2011-4-305/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirimi yapılan Protokol’ün, aynı coğrafi bölgede
faaliyet gösteren ro ro hatlarının sisteme dâhil edilmemesini içeren madde hükmünün
sözleşmeden çıkartılması koşuluyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
5. maddesinde öngörülen bireysel muafiyetten yararlanabileceği görüşüne yer verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Bildirimi gerçekleştiren teşebbüslerin faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı
“tekerlekli ve mobil yük taşıyan ro ro gemileri ile yapılan tarifeli deniz taşımacılığı hizmetleri
(ro ro taşımacılığı hizmetleri)”; ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye-Avrupa arasındaki ro ro
hatları” olarak belirlenmiştir.
G.2. Bildirime Konu Sözleşmeler
(5) UN Ro Ro ile Ulusoy grubu şirketleri arasında imzalanan 02.11.2005 tarihli Protokol
uyarınca, taraflar dört temel hususta işbirliğini öngörmektedir. Anlaşma konularını; İstanbul-
Ljubljana arasında şoförlerin ortak taşınması, Avusturya geçiş belgesinin temini amacıyla
UN Ro Ro tarafından yürütülmekte olan Villach-Wels Ökombi tren operasyonunun aylık
maliyetinin tarafların fiilen taşıdıkları araç sayısı oranında paylaşılması, İtalya geçiş belgesi
temini için katlanılacak gelir kaybının taraflar arasında paylaşılması ve dönüş biletlerinin
tanınması (İstanbul-Trieste hattında UN Ro Ro’dan gidiş-dönüş bilet alan taşımacının
dönüşte Ulusoy’un Trieste-Çeşme seferini kullanabilmesi veya tam tersi Çeşme-Trieste
hattı için Ulusoy’dan gidiş-dönüş bileti almış bir taşımacının dönüşte UN Ro Ro’nun
Trieste-İstanbul seferini kullanabilmesi) sistemi oluşturmaktadır. Başvuruya konu Tadil
12-47/1412-473
2/4
Protokolü ile tarafların 2005 tarihli Protokol’de bazı değişiklikler yapmayı amaçladıkları,
bununla birlikte söz konusu değişiklikler sonucunda karşılıklı bilet tanıma sisteminin özünün
aynı kaldığı bildirilmiştir.
(6) Buna göre taraflar havayolu ile şoför transferinde firmalar arasındaki anlaşmayı sona
erdirmişler, “İtalya Belge Maliyeti” başlıklı bölümü tamamen kaldırmışlar ve Ökombi tren
maliyetinin nasıl paylaşılacağına yönelik hesap metodu açıklığa kavuşturulmuştur. Ayrıca
Ulusoy Ro Ro, Salzburg ve Trieste tren irtibat ofisleri giderlerine (eleman, kırtasiye, kira
vb.) katkı payı ödemeyi kabul etmektedir.
(7) Son olarak “Dönüş Biletlerinin Tanınması” başlıklı bölüm “Her bir Taraf’ın düzenlediği
dönüş biletleri, Tarafların aynı coğrafi bölgede olmayan ro-ro sefer hatlarında geçerli
sayılacaktır. İşbu protokol, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4’üncü
maddesine aykırılığın önlenmesi amacıyla, Tarafların Türkiye sınırları dahilinde aynı coğrafi
bölge içinde işlettikleri Ro-Ro hatları bakımından uygulanmayacaktır…” şeklinde
değiştirilmiştir. Söz konusu tadil maddesinin devamında, takas sonucu arta kalan biletlerin
ücretlerinin hesaplama yönetimi açıklığa kavuşturulmuştur. Bildirim Formu’nda Kurulun
daha önceki muafiyet kararında muafiyetin devamı için gelecekte pazara giren firmaların
aynı koşullarla Protokol’den yararlandırması gerektiğinin belirtildiği, ancak hangi pazara
giren teşebbüslerin hangi koşullarla yaralandırılması gerektiğinin belirsiz olduğu ifade
edilmiştir. Form’un devamında Kurul kararında tüketicilerin yola çıktıkları bölgedeki limana
geri dönmek zorunda kalmamaları sayesinde ortaya çıkan etkinliğin göz önünde
bulundurulduğunun düşünüldüğü ve buradan hareketle, gelecekte anlaşma taraflarının aynı
coğrafi bölge (Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesi) dâhilindeki limanları arasında bu sistemin
kurulması durumunda uygulamanın müşterilere herhangi bir faydası olmayacağı için
muafiyetten yararlanamayacağı endişesi ile coğrafi bölgeye ilişkin hükmün metne eklendiği
belirtilmiştir.
(8) Son olarak, Kurumun bildirim konusu Tadil Protokolü’ne menfi tespit belgesi vermemesi
veya muafiyet tanımaması halinde taraflar Kurumun öngördüğü koşullar çerçevesinde 30
gün içerisinde yeni bir tadil protokolü hazırlamayı, aksi takdirde 02.11.2005 tarihli
Protokol’ün kendiliğinden sona ereceğini kararlaştırmışlardır.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(9) Söz konusu Tadil Protokolü 2005 tarihli Protokol’ü kısmen revize eden bir sözleşme
olduğundan, menfi tespit ve muafiyet yönünden her iki protokol birlikte değerlendirilmiştir.
(10) Taraflar arasındaki karşılıklı bilet tanıma sistemi ile İstanbul-Trieste hattında UN RO
RO’dan gidiş-dönüş bilet alan taşımacının dönüşte Ulusoy’un Trieste-Çeşme seferini
kullanabilmesi veya tam tersi Çeşme-Trieste hattı için Ulusoy’dan gidiş-dönüş bileti almış
bir taşımacının dönüşte UN Ro Ro’nun Trieste-İstanbul seferini kullanabilmesi mümkün
olmaktadır. Böyle bir işbirliğinin bulunmaması halinde, UN Ro Ro’nun seferleri (İstanbul-
Trieste, İstanbul- Fransa veya Mersin-Trieste) ile Avrupa’ya giden bir taşımacı aldığı gidiş
dönüş bileti ile sadece UN Ro Ro’nun seferi olan İstanbul veya Mersin limanlarına dönmek
durumunda kalacaktır. Bu taşımacının dönüşte, Ege bölgesine gidecek yük bulması
durumunda ise Ulusoy’un Trieste-Çeşme hattını tercih etmesi söz konusu olabilecek,
dolayısıyla UN Ro Ro, Ege bölgesine hitap eden bir hattının bulunmaması sebebiyle
müşteri kaybedebilecektir. Ancak söz konusu bilet tanıma sistemi sayesinde UN Ro Ro’nun
ve Ulusoy’un Avrupa dönüşünde, taşımacıların, teşebbüslerin seferlerinin hitap etmediği bir
bölgeye yük bulmaları durumunda ortaya çıkabilecek olan diğer ro ro hattının tercih
edilmesi ve böylece müşteri kaybetme riski ortadan kalkacaktır. Böylelikle, sistem
12-47/1412-473
3/4
teşebbüslerin başka bölge ve limanlardan Avrupa’ya ro ro hattı açma motivasyonlarını
azaltmakta ve pazardaki rekabet sınırlanmaktadır. Anılan nedenle, bildirim konusu Tadil
Protokolü ile revize edilmiş olan 2005 tarihli Protokol’e menfi tespit verilmesinin mümkün
olmadığı değerlendirilmektedir.
G.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(11) Başvuruya konu Tadil Protokolü ile revize edilmiş olan 2005 tarihli Protokol’ün esasını
oluşturan karşılıklı bilet tanıma sistemi, Türkiye’de belli bir limandan çıkış yapan, ancak
dönüşte farklı bir limanın hitap ettiği bölgeye yük taşıyan bir nakliyecinin, Türkiye’den
çıkarken satın aldığı gidiş dönüş bileti ile farklı bir limana dönmesine imkân tanımaktadır.
Böylelikle, nakliyecilerin aynı limana dönme zorunluluğu ortadan kalkmakta ve daha kısa
yoldan ve dolayısıyla daha düşük bir maliyetle yükünü nihai noktaya teslim etmesi mümkün
hale gelmektedir. Ayrıca, nakliyeci bu esnada, daha pahalı olan tek yön bileti değil, çok
daha uygun olan gidiş dönüş bileti satın alarak maliyet avantajı sağlamaktadır. Tüketiciler
bakımından ise hizmet çeşitliliği artmakta ve nakliye maliyetleri azalmaktadır. Dolayısıyla,
yüklerin daha düşük maliyetle ve daha hızlı bir biçimde teslimi sağlanarak malların dağıtım
maliyetlerinin düşürülmesi ve kalitenin artırılması söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede,
Protokol’ün, Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen
şartları sağladığı anlaşılmıştır.
(12) Dosya mevcudu bilgilere göre, 2000 tarihli Protokol’de yer alan ve Kurulun 03.05.2007 tarih
ve 07-37/380-141 sayılı kararında muafiyet alamayacağı belirtilen “tarafların anlaşma tarihi
itibarıyla uygulamakta oldukları tarife ve ödeme koşullarını diğer tarafın mutabakatı
olmaksızın değiştirmeyeceklerine” ilişkin hüküm ile aynı kararda menfi tespite engel teşkil
ettiği belirtilen “Ulusoy’un Çeşme’den Trieste’ye yapacağı seferlerin Çeşme kalkışları;
Çarşamba-Cuma ve Pazar günleri, Trieste’den kalkışları ise, Pazar, Pazartesi ve
Çarşamba günleri olacaktır” yönündeki hüküm taraflar arasında akdedilen 2005 tarihli
Protokol ile ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca, bildirim konusu Tadil Protokolü ile şoförlerin ortak
taşınması yönündeki işbirliğine son verilmiştir. Dolayısıyla tadil edilmiş haliyle, bilet tanıma
sistemi, halihazırda sadece gidiş dönüş bileti alan nakliyecinin farklı limanlara dönmesine
imkân sağlamaktadır. Bu çerçevede UN Ro Ro ve Ulusoy kendi satış koşullarını özgürce
belirlemeye devam etmektedir. Ayrıca, nakliyeciler gidiş-dönüş bileti almaları için
zorlanmamaktadır. Her nakliyeci isterse gidiş ve dönüş için ayrı bilet satın alabilmektedir.
Bu çerçevede söz konusu Protokol, Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (d)
bentlerinde yer alan koşulları da sağlamaktadır.
(13) Bununla birlikte, taraflarca akdedilen Tadil Protokolü ile revize edilmiş olan 2005 tarihli
Protokol’e aynı coğrafi bölge (Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesi kastedilmektedir.) içindeki
hatların karşılıklı bilet tanıma sistemine dâhil edilmemesi şeklinde genel bir istisnanın ilave
edilmesi, rekabetin Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki
amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanması sonucunu doğuracaktır.
Zira limanların birbirlerine çok yakın olması ve birbirleriyle tamamen aynı hinterlanda hitap
etmesi durumunda yukarıda sayılan faydaların doğması beklenemez. Aynı coğrafi bölge
içinde olmasına rağmen birbirinden farklı hinterlantlara hitap edebilecek limanlar
bakımından ise sistem değinilen faydaların ve etkinliklerin hepsine sahip olmaya devam
edecektir. Bu durumda, aynı coğrafi bölgede faaliyet gösteren/gösterecek bir rakibin sistem
dışında tutulması bir yandan pazara girişi zorlaştırırken bir yandan da etkinlik kaybına yol
açacaktır. Dolayısıyla bu hususu düzenleyen madde hükmüne muafiyet tanınması mümkün
değildir.
(14) Öte yandan, ilerleyen dönemlerde pazarın nasıl şekilleneceğini, pazara yeni girişlerin olup
olmayacağını ve eğer pazara yeni giriş olacaksa bunun hangi limandan yapılacağını
12-47/1412-473
4/4
şimdiden tahmin etmek mümkün değildir. İlgili pazarın gelecekteki yapısı ve potansiyel giriş
senaryolarına ilişkin söz konusu belirsizlikler dikkate alındığında, üçüncü tarafların
sistemden yararlandırılmasının koşullarını kesin sınırlarla belirleyen bir muafiyet koşulunun
şu aşamada kesin çizgilerle belirlenmesi uygun değildir.
H. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş.,
Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Deniz Taşımacılığı
A.Ş., Ulusoy Lojistik Taşımacılık ve Konteyner Hizmetleri A.Ş. ve Ulusoy Denizyolları
İşletmeciliği A.Ş. arasında imzalanan bildirim konusu Tadil Protokolü ile revize edilen
02.11.2005 tarihli protokole,
1. Rekabeti sınırlayıcı etkisinin bulunması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığına,
2. Aynı coğrafi bölgede faaliyet gösteren ro ro hatlarının sisteme dâhil edilmemesini içeren
madde hükmünden dolayı muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığına,
3. Bununla birlikte bahse konu madde hükmünün sözleşmeden çıkartılması koşuluyla 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy