Rekabet Kurumu - Karar Sayı 12-50/1445-492

Rekabet Kurumu Başkanlığından;

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-5-12 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 12-50/1445-492
Karar Tarihi : 16.10.2012

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖR : Mehmet YANIK, Aytül KÜÇÜK, Mücteba ALTUN, Serap IŞIK

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Resen

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi Kaya Sultan Sok. No:81
Kat:5-8 Kozyatağı/İstanbul
Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ERGÜN
Büyükdere Cad. No.127 Astoria A Kule Kat:6-24-26-27
Esentepe/İstanbul

- Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.
Hacıilyas Mah. Ulubatlı Hasan Bulvarı No:106
Osmangazi/BURSA
Temsilcileri: Av Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Av. H. Emre ÖNAL,
Av. İ. Ünal DOĞAN, Av. Eda TERZİOĞLU
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8
Balmumcu/Beşiktaş/İstanbul

- Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş.
Hacıilyas Mah. Ulubatlı Hasan Bulvarı No:106
Osmangazi/BURSA
Temsilcisi: Av Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Av. H. Emre ÖNAL, Av. İ.
Ünal DOĞAN, Av. Eda TERZİOĞLU
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8
Balmumcu/Beşiktaş/İstanbul

- Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş.
Marmara Mah. Liman Cad. No:54/A Beylikdüzü/İSTANBUL
Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI
Turan Güneş Bulvarı Hilal Mah. No:100/20 Ankara





12-50/1445-492

2 / 32
- Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş.
Taşçılar Köyü 2651 Parsel 2 Pafta BİLECİK
Temsilcisi: Hikmet KOYUNCUOĞLU
Halide Edip Adıvar Mah. Çiftecevizler Deresi Sok. No:2 Akın
Plaza Kat:5/17 Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Hazır beton ve çimento alanında faaliyet gösteren
Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş., Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş., Bursa
Çimento Fabrikası A.Ş., Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş.,
Limak Batı Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve Sançim Bilecik Çimento Madencilik
Beton San. Tic. A.Ş.'nin tedarik, satış ve fiyatlamaya ilişkin uygulamaları ile
4054 sayılı Kanun'u ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş., Bursa Beton San. ve
Tic. A.Ş., Bursa Çimento Fabrikası A.Ş., Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San.
ve Tic. A.Ş., Limak Batı Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve Sançim Bilecik Çimento
Madencilik Beton San. Tic. A.Ş.'nin Bursa ili hazır beton pazarında rekabeti kısıtlayıcı
bir anlaşma içerisinde olup olmadıkları resen incelenmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 09.05.2011 tarih ve 3561 sayı
ile giren ihbarda yer alan Edremit ve çevresinde faaliyet gösteren hazır beton
üreticilerinin rekabeti kısıtlayıcı bazı uygulamalarda bulundukları iddiası Rekabet
Kurulunun 09.06.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 40. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca dosya konusu iddiaya yönelik olarak önaraştırma yapılmasına 11-36/758-M
sayı ile karar verilmiştir. İlgili önaraştırmaya ilişkin inceleme sürecinde elde edilen
bilgi ve belgeler çerçevesinde Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş., Limak Anadolu
Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş., Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş. ve Sançim
Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş.'nin özellikle Bursa bölgesi için
rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma yaptıklarından şüphelenilmiştir. Bu doğrultuda,
Kurulun 13.10.2011 tarih ve 11-52/1316-M sayılı kararı ile bahse konu teşebbüsler
hakkında önaraştırma yapılmasına resen karar verilmiştir.
(4) Resen başlatılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 24.11.2011 tarih ve 2011-2-
458/ÖA-11-388.SÇ sayılı Önaraştırma Raporu çerçevesinde, Kurulun 07.12.2011
tarih ve 11-60/1553-M sayılı kararıyla, tedarik, satış ve fiyatlamaya ilişkin
uygulamaları ile hazır beton ve çimento alanında faaliyet gösteren Akçansa Çimento
San. ve Tic. A.Ş. , Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş., Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.,
Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş., Limak Batı Çimento San. ve
Tic. A.Ş. ve Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş. hakkında 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti için aynı Kanun'un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmıştır.
(5) Taraflara 20.12.2011 tarihinde 6929-6934 sayılar ile soruşturma bildirimi yapılmış,
bildirimler 21.12.2011-23.12.2011 tarihleri arasında tebellüğ edilmiştir. Tarafların ilk
yazılı savunmaları; 19.01.2012 tarih ve 550 sayı ile Akçansa Çimento San. ve Tic.
A.Ş.’den, 19.01.2012 tarih ve 549 sayı ile Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San.
ve Tic. A.Ş. ve Limak Batı Çimento San. ve Tic. A.Ş.’den, 20.01.2012 tarih ve 595
sayı ile Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş.’den, 20.01.2012
tarih ve 575-576 sayılar ile Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş. ve Bursa Çimento
Fabrikası A.Ş.’den Kurum kayıtlarına süresi içerisinde intikal etmiştir.
(6) Yürütülen soruşturma sonucunda hazırlanan 07.06.2012 tarih ve 2011-5-012/SR
sayılı Soruşturma Raporu soruşturma muhatabı teşebbüsler tarafından 11.06.2012
tarihinde tebellüğ edilmiştir. Tarafların ikinci yazılı savunmaları, 09.07.2012 tarih ve
12-50/1445-492

3 / 32
5455 sayı ile Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş. ile Limak Batı
Çimento San. ve Tic. A.Ş.’den; 10.07.2012 tarih ve 5550 sayı ile Akçansa Çimento
San. ve Tic. A.Ş.’den, 10.07.2012 tarih ve 5544-5545 sayılar ile Bursa Beton San. ve
Tic. A.Ş. ile Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’den, 10.07.2012 tarih ve 5556 sayı ile
Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş.’den Kurum kayıtlarına süresi
içinde intikal etmiştir. İkinci yazılı savunmalara ilişkin soruşturma heyeti görüşlerini
içeren 2011-05-12/EG sayılı Ek Görüş, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca
Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma yürütülen taraflara 24.07.2012 tarihinde tebliğ
edilmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen tarafların üçüncü yazılı savunmaları
Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş.'den 09.08.2012 tarih ve
6305 sayı ile; Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş. ile Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’den
13.08.2012 tarih, 6389-6363 sayı ile; Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San. ve
Tic. A.Ş. ile Limak Batı Çimento San. ve Tic. A.Ş.’den 14.08.2012 tarih ve 6412-6410
sayı ile; Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş.'den 24.08.2012 tarih ve 6595 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(7) 16.10.2012 tarihinde taraf temsilcilerinin katılımıyla sözlü savunma toplantısı
yapılmıştır.
(8) Rekabet Kurulu 16.10.2012 tarihli toplantısında, 12-50/1445-492 sayılı nihai kararını
vermiş, söz konusu karar 22.10.2012 tarihinde taraflara tefhim edilmiştir.
(9) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş.,
Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş., Bursa Çimento Fabrikası A.Ş., Limak Anadolu
Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş., Limak Batı Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve
Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş.'nin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli bulguya ulaşılamadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
I.1.1. Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş. (AKÇANSA)
(10) “Betonsa” hazır beton markası ile pazarda faaliyet gösteren AKÇANSA, Sabancı
Holding tarafından kontrol edilen Akçimento ile Alman menşeli Heidelberg Cement
Groupun birleşmesiyle kurulmuştur. Şirketin %39,72’si Heidelberg Cement Group,
%39,72’si Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. tarafından kontrol edilmekte olup, kalan
%20,56’sı halka açık durumdadır. AKÇANSA’nın hazır beton faaliyetleri Marmara,
Ege ve Karadeniz bölgelerine yayılmış toplam 35 hazır beton tesisi aracılığıyla
yürütülmektedir.
I.1.2. Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş. - Bursa Çimento Fabrikası A.Ş. (BURSA
GRUBU)
(11) Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş. (BURSA BETON), Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’ye
bağlı bir kuruluş olarak faaliyet göstermekte olup, bu iki teşebbüs aynı ekonomik
bütünlük içerisindedir. 1986 yılında hazır beton üretimine başlayan BURSA GRUBU,
faaliyetlerini Bursa, Yalova, Balıkesir ve Kütahya illerinde kurulu 14 tesis aracılığıyla
sürdürmektedir.
(12) Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’nin ortaklık yapısı incelendiğinde; %24,17 oranında
İsmail TARMAN, %11,95 oranında Duraner Turizm İnşaat Pazarlama San ve Tic.
A.Ş., %9,59 oranında Bemsa Bursa Emprime Plastik San.Tic. A.Ş., %6,07 oranında
Mehmet Celal GÖKÇEN’in payının bulunduğu görülmektedir. %48,22 oranındaki
hisse ise hisse oranları %5’in altında olan birçok hissedar tarafından kontrol
edilmektedir.
12-50/1445-492

4 / 32
I.1.3. Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş. - Limak Batı
Çimento San. ve Tic. A.Ş. (LİMAK)
(13) Limak Beton, LİMAK’ın hazır beton markasıdır. Limak Beton, 2011 yılında Set Group
Holding A.Ş.’nin kontrolünün Limak Holdinge geçmesi neticesinde LİMAK bünyesine
katılmıştır. Marmara ve İç Anadolu bölgelerindeki 13 hazır beton tesisi aracılığıyla
faaliyet göstermektedir.
I.1.4. Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San. Tic. A.Ş. (SANÇİM)
(14) SANÇİM; % 43 Sönmez Holding, % 38 Aunde Teknik A.Ş. , % 10 E.N.A Tekstil A.Ş.,
% 9 Umut İnşaat A.Ş. ortak kuruluşudur. Bilecik’te yer alan tesisi aracılığıyla Güney
Marmara, Kuzey Ege ve Orta Anadolu bölgelerine çimento tedarikiyle iştigal
etmektedir. SANÇİM’in Bursa’da iki, Bilecik’te ise bir hazır beton tesisi bulunmaktadır.
I.2. Yapılan Tespitler, Savunmalar ve Değerlendirmeler
I.2.1. İlgili Pazar
I.2.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(15) Soruşturma konusu eylem AKÇANSA, BURSA GRUBU, LİMAK ve SANÇİM’in hazır
beton ve çimento pazarında tedarik, satış ve fiyatlamaya ilişkin uygulamaları ile 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmedikleridir. Bu bakımdan hem çimento
hem de hazır beton pazarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
(16) Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün
grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük
girdilerinden biridir. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu
malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast
elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım
alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır.
(17) Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından ikame
olması söz konusu değildir. Bu bakımından bu iki çimento türünün ayrı pazarlar
olarak ele alınması gerekmektedir.
(18) Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama
yöntemi açısından yapılmaktadır. Çimento, ayrıca içerisindeki katkı maddesine göre
de çeşitli ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır.
(19) Hazır beton üretiminde temel olarak dökme çimento kullanılmaktadır. Dökme
çimento, hazır beton tesislerinin yanı sıra diğer endüstriyel üreticiler ve silosu olan
büyük inşaat şirketleri tarafından kullanılmakta iken; torbalı çimento, “elle beton
dökümü” gibi daha düşük yoğunluklu tüketim gerektiren işlerde kullanmak üzere talep
edilmektedir.
(20) Torbalı ve dökme çimento, sadece tüketicileri açısından değil, tüketim merkezleri
açısından da farklılık göstermektedir. Dökme çimento müşterileri genellikle şehir
merkezlerinde yer almaktadır. Ayrıca dökme çimentonun nakliyesi, kapalı özel
kamyonlarla (silobas) yapıldığından tek yönlü nakliyeye neden olmakta ve bu da
nakliye maliyetini yükseltmektedir. Buna karşılık, torbalı çimentonun nakliyesi, genel
amaçlı nakliye kamyonlarıyla yapılabilmekte ve çift yönlü nakliye avantajına sahip
olunduğunda, daha düşük nakliye maliyetiyle çok daha uzun mesafelere
satılabilmektedir.
12-50/1445-492

5 / 32
(21) Yukarıda belirtilenler ışığında, mevcut dosya özelinde dökme çimento pazarındaki
durumun incelenmesi ve çimento ürünü için “torbalı” ve “dökme” ayrımına
gidilebilecektir.
(22) Hazır beton ise; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir.
Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve
C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilse de, alt ürün grupları arasında yüksek arz ikamesi
bulunmaktadır. Dolayısıyla alt ürün grupları bakımından herhangi bir ayrıma
gidilmeksizin mevcut dosya bakımından tarafların faaliyetleri hazır beton pazarında
incelenmektedir.
(23) Bununla birlikte, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesi
uyarınca, dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler açısından belirleyici bir önemi
olmayacağından, kesin bir ürün pazarı tanımı yapılmaması uygun görülmüştür.
Ancak; hazır beton üretiminde temel olarak dökme çimento kullanıldığından; hazır
beton pazarında ise en sık kullanılan hazır beton kategorisinin C25 ve C30 türü
olduğundan hareketle, teşebbüslerin pazar davranışlarının analizinde bu ürünlere
ilişkin veriler dikkate alınmıştır.
I.2.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(24) İnceleme muhatabı teşebbüsler hem çimento hem de hazır beton pazarında faaliyet
göstermektedir. Bununla birlikte, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20.
maddesi uyarınca, dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler açısından belirleyici
bir önemi olmayacağından, kesin bir coğrafi pazar tanımının yapılmaması uygun
görülmüştür. Yine de, hem AKÇANSA, BURSA GRUBU, SANÇİM ve LİMAK’ın
çimento ve hazır beton pazarındaki faaliyetlerinin büyük ölçüde Bursa’da örtüşmesi,
hem de soruşturma açılmasına neden olan iddiaların Bursa üzerinde yoğunlaşması
nedeniyle Bursa pazarı özellikle incelenmiştir.
I.2.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler ve Tarafların Belgelere İlişkin
Savunmaları
(25) Tarafların tedarik, satış ve fiyatlamaya ilişkin uygulamaları ile hazır beton ve çimento
pazarında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti
amacıyla AKÇANSA, BURSA GRUBU, LİMAK ve SANÇİM’de gerçekleştirilen
yerinde incelemelerde elde edilen belgeler, önaraştırma ve soruşturma döneminde
AKÇANSA, BURSA GRUBU, LİMAK ve SANÇİM tarafından sağlanan hazır beton ve
çimento ürünlerinde fiyat, maliyet ve müşterilere ilişkin veriler ve tarafların ilk yazılı
savunmaları dikkate alınmıştır.
(26) Önaraştırma kapsamında; Akçansa Bursa Bölge Müdürlüğü, Akçansa İstanbul Genel
Merkezi, Bursa Çimento Fabrikası, Bursa Beton Genel Merkezi, Limak Hazır Beton
Marmara Bölge Müdürlüğü, Limak İstanbul Merkez Ofisi, Sançim Bursa İrtibat
Bürosu, Sançim Bilecik Çimento Fabrikası ve Bilecik Hazır Beton Tesisi ve Sançim
Geçit Hazır Beton Tesisi’nde yerinde incelemeler yapılmıştır.
(27) Soruşturma kapsamında ise Akçansa Bursa Bölge Müdürlüğü, Akçansa İstanbul
Genel Merkezi, Akçansa Çanakkale Fabrikası Klinker Üretim Tesisi, Akçansa
Çanakkale Fabrikası Salihli Tesisleri, Bursa Çimento Fabrikası, Bursa Beton Genel
Merkezi, Limak Hazır Beton Bursa Bölge Müdürlüğü, Limak İstanbul Merkez Ofisi,
Limak Balıkesir Şubesi, Sançim Bursa İrtibat Bürosu, Sançim Bilecik Çimento
Fabrikası ve Bilecik Hazır Beton Tesisi ve Sançim Geçit Hazır Beton Tesisi’nde
incelemelerde bulunulmuştur.
12-50/1445-492

6 / 32
(28) Soruşturma muhatabı teşebbüslerde yapılan incelemelerin yanı sıra, soruşturma
döneminde, Bursa hazır beton pazarında faaliyette bulunan Kutlucan İnşaat ve Tic.
Ltd.Şti. Hazır Beton Tesisi (KUTLUCAN BETON), Sinta San. İnş. Taah. ve Tic. A.Ş.
Hazır Beton Tesisi (SİNTA BETON), Alanlı Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. (ALANLI
BETON), Kibsaş Karadeniz İnş. ve Beton San. ve Tic. A.Ş. (KAR BETON), Yaşar
Cihan Hazır Beton İnş. Hafr. Nak. San. Tic. (CİHAN BETON) ve Karataş Hazır Beton
ve Mıcır Üretim Tesisleri Madencilik İnş. Taah. Ve Tic. Ltd. Şti.’de (KARATAŞ
BETON), Balıkesir hazır beton pazarında faaliyet gösteren Sayınlar İnş. Nak. Malz.
Taah. Tic. Ltd. Şti (SAYINLAR), Balıkesir Beton Kurşunlar Yapı Malz. A.Ş.
(BALIKESİR BETON), Yeni Şelale Kum Ocağı İşletmesi Hazır Beton Taşımacılık
Nak. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (YENİ ŞELALE), Gürler Beton İnş. Köm. Nak. İnş.
Malz. Akaryakıt Turz. San. Tic. Ltd. Şti. (GÜRLER BETON), Altıntaş Kardeşler İnş.
Köm. Nak. İnş. Malz. Akaryakıt Turz. San. Tic. Ltd. Şti.’de (ALTINTAŞ)’ta 11-
60/1553-M tarihli karardaki yetkiye dayanılarak incelemelerde bulunulmuştur.
Soruşturma muhatabı teşebbüsler haricinde kalan yukarıda anılan hazır beton
üreticilerinde yapılan incelemelerde bu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında bir ihlal teşkil edebilecek nitelikte eylemlerini gösterir herhangi
bir bilgi ya da belge elde edilmemiştir.
(29) Yerinde incelemede elde edilen belgeler ve taraf temsilcilerinin bu belgelere ilişkin
savunmalarına, değerlendirme kısmında atıfta bulunabilmek amacıyla belgelere
numara verilerek, aşağıda yer verilmektedir.
I.2.2.1. Belge 1
(30) BURSA BETON Genel Müdürü tarafından BURSA BETON Doğu Tesisleri
Sorumlusuna 28.07.2010 tarihinde gönderilen bir elektronik postada; beton sektörüne
ilişkin hazırlanan bir haberde geçen “2009 yılına oranla 2010 yılı beton fiyatları %50
geriye geldi, rekabet son derece büyüdü. Bu konuda ne düşünüyorsunuz? Şirket
olarak stratejileriniz ve öngörüleriniz nelerdir?” sorusuna cevap olarak aşağıdaki
ifadelerin kullanıldığı görülmektedir:
“…Rekabetin fiyat bazlı olanının sonsuza kadar sürmesi ihtimali hiçbir zaman
olamayacak bir şeydir. Bu yüzden sermayelerinin müsaade ettiği sürece olacak ve
bitecektir. Çünkü zarar miktarı karşılanamaz bir duruma gelmektedir. Bu durum
şirketlerin büyüme politikalarını, yatırımlarını olumsuz etkilemektedir. Ayrıca fiyat
bazlı rekabet yerine kalite bazlı rekabet her zaman tüketici lehinedir. Biz kalite bazlı
rekabeti her zaman destekleriz. Bu fiyat kırmalarda şirketler maliyetlerini minimize
etmekte, verimliliklerini maksimum seviyelere çıkarmak için özel çabalar sarf etmekte,
makine parklarını en üst düzeyde kullanmak için çaba göstermektedirler.”
(31) Söz konusu belgeye ilişkin olarak BURSA GRUBU’nun savunmasında belgede
geçen ifadelerin şirket yetkilisinin fiyat rekabeti ile ilgili kişisel görüşlerini içerdiği,
belgede rakipler arasında rekabete aykırı bir uzlaşmadan bahsedilmediği, aksine
belgede rekabeti teşvik eden nitelikte ifadeler olduğu dile getirilmektedir.
(32) AKÇANSA tarafından yapılan savunmada ise belgede geçen ifadelerin ilgili teşebbüs
yetkilisini bağladığı, taraflarına izafe edilemeyeceği ifade edilmektedir.
I.2.2.2. Belge 2
(33) BURSA BETON Dış Tesisler Müdürünün çantasından elde edilen belgelerde Bursa
ve çevre illerde 2010 yılı üçüncü çeyreği sonuna kadar olan döneme ilişkin olduğu
anlaşılan “Pazarın Yakın Tarih İtibariyle Durumu” başlıklı raporda rakip beton
teşebbüsleri hakkında değerlendirmeler yapılmış ve bunun sonucunda atılması
gereken adımlar belirtilmiştir.
12-50/1445-492

7 / 32
(34) Anılan raporda Betonsa (AKÇANSA) için yapılan değerlendirmede şu ifadeler yer
almaktadır:
“Zamla birlikte onlardan gelen müşteri ve devam eden işlerine bizim tarafımızdan C
25 P-(…..) TL fiyatlar verildi. Ancak yeni başlayan işlerde oluşan fiyatlar aşağıdadır.
Devam eden süreçte olumlu gelişmeler olmakta ve karşılıklı diyaloglarla fiyatlar
aşamalı da olsa yükseltilmeye çalışılmaktadır…”
(35) KAR BETON için yapılan değerlendirmede şu ifadeler yer almaktadır:
“Şahıs firması olması nedeniyle fiyatlarında tutarsızlıklar olmaktadır. Bölge pazarında
% 40’lık kontrolsüz bölümün %10’luk kısmını oluşturmaktadırlar. Bunu betoncular
olarak çözüme ulaştıramayacağımız kanısındayım. Çimento üreticilerinin bu konuyu
çözmesinin daha kolay olacağını düşünüyorum. Ortalama satış fiyatı C25 P-(…..)
TL+KDV’dir. Yeni işlerde miktara bakılmaksızın yukarıda belirtilen fiyatları vermekte,
bu da mevcut piyasanın fiyat dengesini bozmaktadır.”
(36) SET BETON için yapılan değerlendirmedeki ifadeler şu şekildedir:
“Bu aralar agresif davranmaktadır. Hem Bursa hem de Bandırma’da düşük fiyatlarla
piyasayı dalgalandırmaktadır. Dalgalanmanın diyaloglarla çözüleceği kanısındayım.”
(37) KARATAŞ BETON için yapılan değerlendirme şöyledir:
“Özellikle kaçak yapılara beton dökmektedir. Fiyat olarak dalgalanmalar
göstermektedir. Kar Beton gibi kontrolsüz olan bölümün içindedir.”
(38) SAN BETON için yapılan değerlendirme şu şekildedir:
“Zamla birlikte gelişen süreçte görüşmeler devam etmekte olup, ilk başlardaki gibi
müşterilerimiz taciz edilmemektedir.”
(39) Yukarıda belirtilen ifadelerin sonunda yapılan değerlendirmede ise şöyle
denilmektedir:
“Bu geçen zaman içinde fiyatların düşmesi pazardaki bütün firmaların dengesini
bozmuştur. Görüşmeler ve karşılıklı diyaloglarla fiyatların yükseltilmesi sağlanmalı,
buna da en başta çimento üreticilerinden başlanmalı ve beton üreticileri ile devam
edilmelidir. Bunun da karşılıklı diyaloglarla sağlanacağı kanısındayız. Pazarı
bozanların da tüm firmalar tarafından uyarılıp gerekenin yapılması sağlanmalıdır.”
(40) Söz konusu belgeye ilişkin olarak BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada,
belgedeki ifadelerin bir bayi tarafından kaleme alındığı ve belgenin söz konusu
bayinin bireysel temennilerini içerdiği ileri sürülmektedir. Savunmada, diyalogların
rakipler arasında değil; bayinin fiyat pazarlığına girerek fiyatları yükseltmek amacıyla
müşterilerle kurduğu ilişkilerle ilgili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, belgede yer
alan ifadelerden rakiplerle görüşme yapılmasının kastedildiği anlaşılsa bile, ifadelerin
bir irade uyuşmasına işaret etmediği, tamamen belgeyi kaleme alan teşebbüs
yetkilisinin niyet, görüş ve temennilerini içerdiği iddia edilmektedir.
(41) Belgeye ilişkin AKÇANSA vekilinin savunmasında ise belgede geçen ve 2007 yılında
AKÇANSA tarafından döküldüğü söylenen beton miktarının AKÇANSA verileri ile
örtüşmediği dolayısıyla bu verilerin AKÇANSA ile yapılan bir diyalog neticesinde
temin edilmediği, AKÇANSA’nın fiyat artışlarının ekonomik ve rasyonel gerekçelerle
açıklanabildiği dile getirilmektedir.
(42)
12-50/1445-492

8 / 32
I.2.2.3. Belge 3
(43) BURSA BETON Genel Müdürünün ajanda notlarında aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“…- Rekabet yönetimi ile ilgili bilgiler
- Fiyatların yukarı çekilmesi konusunda görüşmeler, bu konuda yapılacak pazarlama
aktiviteleri, müşteri ziyaretleri…”

(44) Söz konusu belgeye ilişkin olarak BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada
belgenin rakipler arasında rekabete aykırı bir uzlaşmayı göstermediği, belgede
bahsedilen görüşmelerin artan liste fiyatları konusunda pazarlama müdürlüğünün ve
ilgili bölge müdürlüğünün müşterilerle yapacağı görüşmeleri ifade ettiği dile
getirilmektedir.
(45) AKÇANSA tarafından yapılan savunmada ise belgede AKÇANSA’nın isminin
geçmediği, AKÇANSA ile böyle bir görüşme yapılıp yapılmadığının ve görüşme
içeriğinin belgeden anlaşılamadığı ve belgede geçen ifadelerin teşebbüs yetkilisinin
kendi planları olduğu belirtilmektedir.
I.2.2.4. Belge 4
(46) BURSA BETON Genel Müdürünün el yazısı notlarında aşağıdaki değerlendirmelerin
yer aldığı görülmektedir:
“Rakiplerle stratejik ortaklık kurmak
- Çimsa ve Akçansa’dan mal almak
- Rakiplere santral teslimi beton
- Rakiplerden santral teslimi beton almak
Rekabet ve işbirliği
Doğru stratejiler ve doğru kararlar
(…)
Fiyat savaşı tuzağı – Rakibi öldüremezsin, yaralarsın ve yaralı hayvan daha
tehlikelidir.
Rekabeti karşılamak.”
(47) Söz konusu belgeye ilişkin olarak BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada
2008 ve 2009 yıllarında Çimsa ve AKÇANSA’dan mal alınmadığı ya da bu
teşebbüslere beton teslim edilmediği, 2010 ve 2011 yıllarında cüzi oranda agrega
alındığı, yine 2011 yılında Çimsa İnegöl Tesisine (…..) m3 beton teslim edildiği,
BURSA GRUBU’nun anılan tarihlerde rakiplerinden santral teslimi beton almadığı
ifade edilmektedir.
(48) Belgeye ilişkin AKÇANSA ise savunmasında; AKÇANSA’dan mal almak ifadesinin
rakip teşebbüsle sadece bir mal alım-satım planını içerdiği, çimento pazarında
fabrikaya uzak mesafedeki bir müşteriye ürün temin ederken nakliye masraflarından
tasarruf etmek amacıyla daha yakın mesafedeki rakipten çimento temin edilebildiği
dile getirilmektedir. AKÇANSA’nın BURSA GRUBU’ndan 2011 yılında aldığı
çimentodaki nakliye tasarruflarına yer verilen savunmada bu işlemlerin nakliye
optimizasyonunu amaçladığı ve taraflar arasında rekabeti kısıtlayıcı bir eyleme
yönelik gerçekleştirilmediği belirtilmektedir.
I.2.2.5. Belge 5
(49) SANÇİM’de gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen 27.10.2010 tarih ve “İcra
Kurulu Toplantı Notları” başlıklı belgede aşağıdaki değerlendirmelerin yer aldığı
görülmektedir:
12-50/1445-492

9 / 32
“Bursa Çimento fiyatlarını % (…..) civarında arttırmıştır. Sançim’de paralel
davranacak ve liste fiyatlarını arttıracaktır.”
(50) Söz konusu belgeye ilişkin olarak SANÇİM‘in savunmasında, teşebbüsün pazar
özellikleri karşısında bağımsız olduğuna ve o ana ilişkin stratejisini belirten belgenin,
rakibin fiyatını artıracağına değil artırdığına ilişkin bilgiyi içerdiği ve bu nedenle de
rakibin fiyat politikasından önceden haberdar olunması gibi bir durumun söz konusu
olmadığı dile getirilmektedir.
(51) BURSA GRUBU’nun savunmasında ise belgenin rakipler arasında bir bilgi değişimini
göstermediği, belgede geçmiş dönem fiyat bilgisinin yer aldığı ve bu bilginin BURSA
GRUBU’ndan sağlandığına yönelik bir bilginin belgede olmadığı ileri sürülmektedir.
(52) AKÇANSA’nın savunmasında, belgede geçen ifadelerin kendi teşebbüsleriyle
bağlantılı olmadığı belirtilmektedir.
I.2.2.6. Belge 6
(53) AKÇANSA’da gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen Betonsa Hazır Beton
ve Agrega Genel Müdür Yardımcısının el yazısı notlarında aşağıdaki
değerlendirmelerin yer aldığı görülmektedir:
“- THBB’de1 uzlaşma başarısı
- Yeni bir bakış ve dinamizm getirmek
- Bölgemizde rekabetçi bir maliyet yapısını hedeflemek güç dengelerini kurabilmek ve
öncü olabilmek
- Uzlaşma esas olmak üzere rakiplerimize göre maliyet yapımızın olumsuzluğunu
avantaj haline getirmek”

(54) AKÇANSA tarafından yapılan savunmada, AKÇANSA’nın rakiplerine göre maliyet
yapısının olumsuzluğunu avantaj haline getirmeye yönelik çabasının yanı sıra,
belgede, çalışanların motive edilmesi ve rekabetçi bir maliyet yapısının hedeflenmesi
gibi amaçların bulunması dikkate alınarak, rekabetçi bir politikadan bahsedildiği
belirtilmektedir.
(55) BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada ise belgede bahsedilen uzlaşmanın
kimler arasında ve hangi konuda olduğunun belli olmadığı söylenmektedir.
I.2.2.7. Belge 7
(56) BURSA BETON Genel Müdürünün odasında elde edilen “Bilecik Çimento’nun
Devreye Girmesi Neticesinde Pazarda Oluşacak Durum” başlıklı belgede aşağıdaki
değerlendirmelerin yer aldığı görülmektedir:
“Dışarıdan izlendiği kadar[ıyla] Sançim 2010 yılı Mart ayında işletmeye alınabilir.
Planlarının ne olduğu bilinmemekle birlikte Ekim veya Kasım 2009’da çimento
değirmeni ve paketleme işletmeye alınabilir. Bu ahvalde klinker ihtiyacı olacaktır.
Talep olması halinde kabul veya reddedilir.
Kabul edilmesi halinde;
Üretilecek çimentonun bölgemize gelişi kontrollü,
Reddedilmesi halinde ise;
Nuh, Bolu, Eskişehir’den temin edilecek klinkerle üretilecek çimento bölgemize
kontrolsüz girecektir.
Pazarımız Bilecik Çimento ortakları tarafından iyi bilinmektedir. Gerek hazır beton
şirketlerini, gerekse müteahhitleri ve sanayicileri yakından tanımaktadırlar. Çimento

1 ‘THBB’ ifadesi sektörel örgüt olan Türkiye Hazır Beton Birliği’ne karşılık gelmektedir.
12-50/1445-492

10 / 32
pazarlamaları kolay olacaktır. Dökme ve Torbalı olarak çekirdek pazarımıza (…..) ton
çimento pazarlayabilirler.
Bu durum karşısında neler yapılabilir.
A. Anlaşma zemini aranır.
Anlaşma yapılabilirse, miktar ve fiyat kontrol edilmiş olur.
Anlaşma olmadığı takdirde, pazarı bozarak kontrolsüz satış yaparlar.
B. Pazarlamada saldırgan politika izlemek.
Böyle bir politika çok küçük Bilecik pazarına yönelik olacaktır. Bilecik pazarının
küçüklüğü dolayısıyla Sançim durumdan menfi yönde etkilenmeyecektir. Ancak bu
pazara yakın olan kazalarımız ile Nuh, Aslan, Bolu ve Eskişehir zarar göreceklerdir.
Neticede namlu bize dönecektir.
C. Savunmada kalmak.
Bursa ili ve kazaları yaklaşık (…..) tonluk pazardır. Tek üretici durumundayız.
Çevremizdeki illerin çimento tüketimi (…..) ton civarındadır.
Savunmada kalmak diğer üreticilere zarar vermeyecektir.
Savunma ve pazarımızın korunması, çekirdek pazarımızdaki hâkimiyetin arttırılması
olarak ifade edilmelidir.
PÇ ağırlıklı, uygun fiyat uygulanırken satış politikası basit, etkin ve dinamik olmalıdır.
Pazarlamaya önem verilmeli.
Bursa beton çekirdek pazarda daha agresif olmalı.”

(57) BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada, belgede bahsedilen anlaşma ile
SANÇİM’in olası ortaklık teklifinin kabul edilmesi durumunun ifade edildiği, ancak
böyle bir ortaklığın kabul edilmemesine karar verildiği, belgede geçen ifadelerin tek
taraflı geleceğe dönük tahminleri içerdiği, SANÇİM’in BURSA GRUBU’ndan hiçbir
klinker talebi olmadığı ve SANÇİM pazara girdikten sonra rekabetin arttığı dile
getirilmiştir.
(58) SANÇİM tarafından yapılan savunmada ise belgede SANÇİM’in planının ne
olduğunun bilinmediği belirtilerek, buradan hareketle tarafların rekabeti teşvik edici
faaliyetlerinin olduğu iddia edilmektedir.
(59) AKÇANSA tarafından yapılan savunmada, bu belgenin kendilerinden bağımsız
olduğu ifade edilmektedir.
I.2.2.8. Belge 8
(60) BURSA BETON’da gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Doğu Tesisleri Sorumlusunun “ANAR Anket Sonuçları” başlıklı ve 20.11.2008 tarihli
el yazısı notlarında aşağıdaki ifadelerin yer aldığı görülmektedir:
“Potansiyel M. BB ile çalışmaması2: Şirket olarak başka firmaların müşterilerine
ziyaret yapmıyoruz. Bizimkilere de yapılmasına da hoş bakmıyoruz.”
(61) Belgeye ilişkin olarak BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada, belgede
geçen ifadelerin teşebbüsün tek taraflı politikalarını yansıttığı ifade edilmektedir.
Ayrıca hazır beton kalitelerinin firmaya göre değişiklik gösterdiği, bu sebeple farklı
firmaların döktüğü betonda uyumsuzluk olabileceği değerlendirilerek başka bir beton
firmasının döktüğü betonun üstüne hazır beton dökmeyi istemedikleri dile
getirilmektedir.
(62) AKÇANSA’nın savunmasında ise belgedeki ifadelerin ilgili teşebbüsün pazardaki
davranışlarına ilişkin olduğu değerlendirilmiş ve AKÇANSA’nın rakip teşebbüslerin
müşterilerine yaptığı satışlarının bulunduğu belirtilmiştir.

2 Söz konusu ifadeyle kast edilen “potansiyel müşterilerin Bursa Beton ile çalışmaması”dır.
12-50/1445-492

11 / 32
I.2.2.9. Belge 9
(63) BURSA GRUBU’nda gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Doğu Tesisleri Sorumlusuna ait olan ve 2009 yılı Nisan ayına ait olduğu
değerlendirilen3 el yazısı notlarda aşağıdaki ifadelerin yer aldığı görülmektedir:
- Problemli müşterilerin şantiyelere bildirilmesi ve istihbarat toplanması için çalışmalar
- Bölgedeki diğer beton firmaları ile diyaloğun sağlanması için çalışmalar
- Hasan Bey – Karataş, (…) Serdar – Set, Cihan
Herkese bir adet gibi
- Bayilere gidip gelmek önemli, ziyaret edin.
(64) BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada, belgede bahsedilen diyaloğun
kapsam ve içeriğinin belli olmadığı ve belgenin tarihi ile fiyat artış dönemlerinin
uyuşmadığı ifade edilmektedir.
(65) AKÇANSA’nın savunmasında ise ilgili teşebbüs yetkilisinin planlarını içeren bu
belgenin eyleme dönüşüp dönüşmediğinin belli olmadığı, zaten belgede
AKÇANSA’nın adının geçmediğinden söz konusu ifadelerin AKÇANSA’yla bir ilgisi
bulunmadığı dile getirilmektedir.
I.2.2.10. Belge 10
(66) BURSA GRUBU’nda gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Doğu Tesisleri Sorumlusunun el yazısı notlarında aşağıdaki ifadelerin yer aldığı
görülmektedir:
“1. Bölgede kim ne yapıyor?
2. Batıdaki fiyatların, doğuya yansıması ().
3. “SAN” devreye girmesinden sonra fiyatlar düşer.
4. Batıda anlaşma ortamını yakalayıp doğuda fiyatları sabit tutmak.”
(67) Bu belgeye ilişkin olarak BURSA GRUBU’nun savunmasında, belgenin rekabete
aykırı bir irade uyuşmasını göstermediği dile getirilmektedir.
(68) SANÇİM tarafından ise, belgede SANÇİM devreye girdikten sonra fiyatların
düşeceğinin belirtilmesinin kendilerinin rekabete aykırı değil rekabetçi davranışlarını
ortaya koyduğu ileri sürülmüştür.
(69) AKÇANSA tarafından yapılan savunmada ise belgede herhangi bir zaman aralığı ya
da herhangi bir teşebbüse ilişkin bir ifadenin yer almadığı, geçen ifadelerin eyleme
dönüşüp dönüşmediğinin belli olmadığı, AKÇANSA’ya ilişkin herhangi bir tespiti
olmayan belgenin taraflarına isnat edilemeyeceği belirtilmektedir.
I.2.2.11. Belge 11
(70) BURSA GRUBU’nda gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Doğu Tesisleri Sorumlusunun el yazısı notlarında aşağıdaki ifadelerin yer aldığı
görülmektedir:
“Bilecik ile güç birliği yapılabilir mi?”
(71) BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada tek taraflı niyeti gösteren bu belgenin
rakipler arasında rekabete aykırı bir anlaşmayı göstermediği belirtilmektedir.
(72) AKÇANSA’nın savunmasında ise bu belgenin kendi teşebbüsleri ile bağlantılı
olmadığı dile getirilmektedir.

3 Söz konusu belgede ifadelere ilişkin açık bir tarih bulunmamakla birlikte, belgenin üzerinde 09.04.2009 ve
20.04.2009 olmak üzere iki tarih yer almaktadır.
12-50/1445-492

12 / 32
I.2.2.12. Belge 12
(73) BURSA GRUBU’nda gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Doğu Tesisleri Sorumlusunun el yazısı notlarında aşağıdaki ifadelerin yer aldığı
görülmektedir:
 Matlı yerine Bursa’dan iş verilecek!
 Edremit Agrega teklifi
 Agrega fiyatı (…..), fiyat sabit (6 ay)!
 Cihan ve Kar’a çimento zammı4
 Set’le görüşülecek!
 Sançim’le biz görüşürüz diyorlar.
 Sançim’le görüşmeliyiz.
(74) Belgeye ilişkin olarak, BURSA GRUBU’nun savunmasında, belgede BURSA
BETON’un bir alt işvereni olan bir bayi için SET BETON ve SANÇİM’e referans
vermek üzere yapılacak görüşmelerden bahsedildiği, bu görüşmelerin rekabeti
kısıtlayıcı olmadığı, ayrıca bu görüşmelerin hiçbir zaman gerçekleşmediği ifade
edilmektedir.
(75) SANÇİM tarafından yapılan savunmada ise belgede SANÇİM’in rekabeti kısıtlamaya
yönelik görüşme ve faaliyetlerde bulunduğuna dair bir emare olmadığı dile
getirilmektedir.
(76) AKÇANSA ise, adlarının geçmediği bu belgenin kendileri ile bağlantılı olmadığını ileri
sürmektedir.
I.2.2.13. Belge 13
(77) BURSA GRUBU’nda gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Genel Müdürünün asistanının ajanda notlarında aşağıdaki ifadenin yer aldığı
görülmektedir:
“Sançim – Fabrikaya gidilecek”
(78) BURSA GRUBU savunmasında, fabrikaya gidilme amacının ve böyle bir ziyaretin
gerçekleşip gerçekleşmediğinin belgeden anlaşılamadığı iddia edilerek, ziyaretin yapı
denetimiyle ilgili olduğu ileri sürülmektedir.
(79) SANÇİM’in savunmasında, belgede geçen ifadelerin tarafların rekabete aykırı bir
eylemine işaret etmediği belirtilmektedir.
(80) AKÇANSA tarafından yapılan savunmada ise belgede kendi teşebbüslerinden
bahsedilmediği için bu belgenin kendilerine yönelik kullanılamayacağı
söylenmektedir.
I.2.2.14. Belge 14
(81) BURSA GRUBU’nda gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Genel Müdürünün “Aralık 2010 Yönetim Kurulu Toplantı Notları” başlıklı el yazısı
notlarında aşağıdaki değerlendirmelerin yer aldığı görülmektedir:
“Aralık ayı satışımız (…..) m3 olarak gerçekleşmiştir. Böylelikle 2010 yılı toplam
satışımız (…..) m3 olmuştur. 2009 yılında bu rakam (…..) m3 olarak gerçekleşmiştir.
Satışımız 2009’a göre % (…..) artış göstermiştir. 2010 yılı satışımız rekor yıl olan
2007 yılı ((…..) m3) rakamlarına (…..) m3 kadar yaklaşmıştır. Eylül ayından itibaren

4 “Cihan ve Kar” ifadeleriyle kast edilen, Bursa’da hazır beton üretimiyle iştigal eden CİHAN BETON ve
KAR BETON’dur.
12-50/1445-492

13 / 32
fiyat politikasındaki değişiklikten ötürü frene basılmıştır. Bu olmasa 2007 rakamlarını
yakalamak imkânı doğacaktı”
(82) BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada, belgede bahsedilen fiyat
politikasındaki değişikliğin kendi şirket içi politikaları ile ilgili olduğu, politika
değişikliğinin rakipler arası bir uzlaşmadan kaynaklanıp kaynaklanmadığının
belgeden anlaşılamadığı ifade edilmektedir.
I.2.2.15. Belge 15
(83) BURSA GRUBU’nda gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen BURSA BETON
Genel Müdürünün el yazısı notlarında aşağıdaki değerlendirmelerin yer aldığı
görülmektedir:
“Tüm pazarda Edremit Bölgesinin 268.000 m3’ünü de hesaba katarsak % 16 artışla
5.420.000 m3 olmuştur. 2009 yılında 4.550.000 m3. Toplam pazardaki payımız %
(…..)’ler civarındadır. Pazarın değişimleri incelenmekte zaman zaman farklı
politikalarla bunlara karşılık verilmektedir. Özellikle Set Beton, Kar Beton ve Edremit
Bölgesindeki Uysal ve Kafkas, çimento destekli olarak agresif olmaktadırlar.”
(84) BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada, belgede pazar paylarına ilişkin
tespitler yapıldıktan sonra pazarda gerçekleşen değişikliklere farklı politikalarla
karşılık verildiğinin ifade edildiği, bu bakımdan belgenin rekabete aykırı hiçbir
ifadesinin bulunmadığı belirtilmektedir.
I.2.2.16. Belge 16
(85) LİMAK Marmara Bölge Müdürü tarafından, LİMAK yöneticilerine gönderilen
06.02.2010 tarihli elektronik postada aşağıdaki değerlendirmelerin yer aldığı
görülmektedir:
“Son günlerde Bursa piyasasında konuşulan bilgiler doğrultusunda, çimento
fiyatlarında yeni bir gerileme olduğu anlaşılmaktadır. Özellikle Şubat ayı içinde
devreye girecek olan Betonsa Kayapa santrali nedeni ile, tüm yeni işlere C 25 için
(…..) TL/m3 veren Betonsa, yetiştiremediği yerde Kar Beton ile ortak dökümler
yapmakta idi. Ancak Bilecik Çimento’nun açılması yaklaştıkça bu ortak harekette de
sorunlar yaşanacağı konuşulmaktadır. Öğrenebildiğimiz kadarıyla, Bilecik Çimento
(…..) TL/ton nakliye dâhil Kar Beton’a teklif götürmüş, bu nedenle Akçansa da Kar
Beton için fiyatlarını daha da indirmiş. Kar Beton’un yaklaşık (…..) m3 yıllık döküm
hacimleri var. Tahminimiz bir santral Bilecik diğeri Akçansa ile çalışılması yönünde.
Bu gelişmelere karşılık, önce çimento fiyatlarını (…..) TL/ton civarına indiren Bursa
Çimento’nun bu fiyatları Bursa merkez pazarında (…..) TL/ton nakliye dâhil fiyata
çektiği.”
(86) LİMAK tarafından belgeye ilişkin yapılan savunmada, belgedeki bilgilerin tamamen
pazardan temin edildiği, belgede geçen “piyasada konuşulan bilgiler doğrultusunda”,
“konuşulmaktadır”, “öğrenebildiğimiz kadarıyla” ifadelerinin de bu durumu doğruladığı
öne sürülmektedir. Ayrıca, belgede geçen ortak hareket ibaresiyle AKÇANSA’nın
yetişemediği yerde KAR BETON’la ortak döküm yapmasının kastedilmekte olduğu ve
SANÇİM’in pazara girmesi ile KAR BETON’un AKÇANSA’dan aldığı çimentodan
vazgeçerek SANÇİM’e yönelebileceği düşüncesiyle ilgili pazardan alınan duyumlara
yer verildiği belirtilmektedir.
(87) BURSA GRUBU tarafından yapılan savunmada ise belgede fiyatları
düşürdüklerinden bahsedilmekte olduğundan belgenin rekabetçi davranışlarına yer
verdiği belirtilmektedir.
12-50/1445-492

14 / 32
I.2.2.17. Belge 17
(88) LİMAK Pazarlama Sorumlusu, Marmara Bölge Müdürü, LİMAK yöneticisi arasında
30.07.2009 ve 01.08.2009 tarihleri arasında gerçekleştirilen elektronik posta
yazışmalarında aşağıdaki ifadelerin yer aldığı görülmektedir:
- LİMAK Pazarlama Sorumlusu
Cihan İnşaat’tan gelen görüşme talebi doğrultusunda şantiye şefi Caner Bey ile
yaptığımız görüşmede halen Betonsa ile çalışmakta olduklarını ve Betonsa’nın
sevkiyatlarında aksaklıklar olduğunu söylediler (150 m3 tabliyeyi 8 saatte
döküyorlarmış). Sinpaş Bosphorus projesinde Cihan İnşaat ile birlikte toplam üç
şirket bulunmaktadır. Bu üç şirkette Betonsa’dan memnun değil, bu üç şirketin yaptığı
baskı sonucunda Sinpaş yönetimi başka beton şirketlerinin projeye girmesini kabul
etmiş.
Cihan İnşaat’ın elinde kalan toplam (…..) m3 beton bulunmaktadır. Yeni alacağı
işlerin toplamı[nın] ise (…..) m3 olduğunu söylüyorlar. Santral kurulması için
yaptığımız öneriyi düşüneceklerini ve Sinpaş yönetimi ile görüşeceklerini söylediler.
Betonsa’nın bu projede şirketlere verdiği fiyat c 30 için (…..), vade (…..) gün.
- Marmara Bölge Müdürü
Sinpaş, Bosphorus City projesinde yine tesisi arayarak beton dökmek istediklerini
ifade etti. Cihan İnşaat proje 5 aşamalı. Her aşamada ayrı ihaleye çıkılıyor. Yeni ihale
de (…..) m3 iş var. 15-20 gün içinde başlayacağı tahmin ediliyor.
Betonsa santral kurmuş olsa da, sevkiyat sorunlarının devam ettiği tarafımıza iletildi.
Devam eden bölüme girmeden, yeni bölüme döküm (…..) m3‘lük potansiyeli ile bizim
açımızdan çok olumlu olur. Fiyatı (…..) TL/ m3 olarak aşağıda yer alsa da (…..) TL/
m3 olarak biliyorum. Bu bile şu şartlarda çok iyi fiyat. Piyasada C30’lar (…..) aralığına
geldi.
-Marmara Bölge Müdürü
Bosphorus City için beton alımı konusunda Cihan İnşaat ısrarın şiddetini giderek
arttırmaktadır. Eğer siz vermeyecekseniz başka firmadan alım yönüne gideceklerini
bugün tarafıma iletmişlerdir. Özellikle devam eden işteki centilmenlik yaklaşımımızı
anladıklarını ancak yeni bölüm konusundaki tavrımıza anlam veremediklerini
söylemekteler. Bizden bu konuya ilişkin pazartesi-salı cevap beklemektedirler.
(89) LİMAK tarafından yapılan savunmada, belgede geçen “centilmenlik yaklaşımı” ile
inşaatın güvenilirliği ve kendilerinden önce beton döken firmanın sorumluluğunu
almamak adına yapımı başlamış olan bir inşaat işine beton dökümü yapmayı
istememelerinin ifade edildiği dile getirilmektedir. Bu nedenle LİMAK’ın prensipte,
devam eden inşaatlarda beton dökme işine sıcak bakmadığı belirtilmektedir. Belgede
geçen inşaat projesine ve yüklenici firması olan Cihan İnşaat Müh. San. ve Tic.
A.Ş.’ye değişik zamanlarda hazır beton satışı yaptıkları söylenerek ilgili satışlara
ilişkin bilgi verilmiştir.
(90) BURSA GRUBU’nun savunmasında ise belgede adlarının geçmediğine vurgu
yapılmaktadır.
12-50/1445-492

15 / 32
I.2.3. Teşebbüslerin Bursa Çimento ve Hazır Beton Piyasasındaki
Uygulamalarının Değerlendirilmesi
(91) Aşağıda inceleme konusu teşebbüslerin, en sık kullanılan hazır beton kategorileri
olan C25 ve C30 aylık ağırlıklı ortalama fiyatları ve aylık ağırlıklı ortalama fiyat artış
oranları5 yer almaktadır.

5 Aylık ağırlıklı ortalama fiyat artış oranları, bir önceki ay baz alınarak hesaplanmıştır.
12-50/1445-492



Tablo 1: BURSA GRUBU, SANÇİM, LİMAK ve AKÇANSA’nın 2010-2011 Yılları C25 Türü Hazır Beton Aylık Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL) ve Fiyat Artış Oranları (%)






Dönem BURSA SANÇİM LİMAK AKÇANSA BURSA SANÇİM LİMAK AKÇANSA
GRUBU GRUBU
20
10

Ocak (…..) (…..) (…..)
Şubat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kasım (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Aralık (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
20
11

Ocak (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şubat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
12-50/1445-492

17 / 32



15 / 33



Grafik 1: (…..)





12-50/1445-492

18 / 32
Tablo 2: BURSA GRUBU, SANÇİM, LİMAK ve AKÇANSA’nın 2010-2011 Yılları C30 Türü Hazır Beton Aylık Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL) ve Fiyat Artış Oranları (%)

Dönem
BURSA
GRUBU SANÇİM LİMAK AKÇANSA
BURSA
GRUBU SANÇİM LİMAK AKÇANSA
20
10

Ocak (…..) (…..) (…..)
Şubat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kasım (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Aralık (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
20
11

Ocak (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şubat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
12-50/1445-492

19 / 32
Grafik 2: (…..)
























12-50/1445-492

20 / 32
I.2.4. Savunmaların Değerlendirilmesi
(92) Bu bölümde her bir belge, tarafların savunmaları ve pazar verileriyle birlikte
değerlendirilmektedir.
I.2.4.1. Belge 1’in Değerlendirilmesi
(93) Belge 1’de geçen ifadeler BURSA GRUBU’nun fiyat rekabeti ile ilgili görüşlerini
yansıtmaktadır. Belgede fiyata dayalı rekabetin sonuçlarından duyulan endişeden
bahsedilmekle birlikte, bunun sonlandırılması gerektiği yönünde bir görüş
bulunmamaktadır. Bu nedenle, BURSA GRUBU’nun fiyat rekabetine ilişkin belgedeki
görüşlerinin, tek başına rekabet ihlalini ortaya koyacak nitelikte olmadığı kanaatine
varılmıştır.
I.2.4.2. Belge 2’nin Değerlendirilmesi
(94) Bu belge aşağıdaki başlıklar halinde değerlendirilmekte olup ilk olarak BURSA
GRUBU tarafından belgedeki ifadelerin bir bayi tarafından kaleme alındığı ve
belgenin söz konusu bayinin bireysel temennilerini içerdiği savunması ele
alınmaktadır.
(i) Belgenin kime ait olduğunun değerlendirilmesi
(95) Belgede yer alan KAR BETON’a ilişkin analizde, fiyat tutarsızlıklarına yönelik “Bunu
betoncular olarak çözüme ulaştıramayacağımız kanısındayım.” ifadesi belgeyi
hazırlayan kişinin bir beton üreticisi olduğu izlenimi yaratmaktadır. Nitekim belgede
yapılan bir başka değerlendirmede “Görüşmeler ve karşılıklı diyaloglarla fiyatların
yükseltilmesi sağlanmalı, buna da en başta çimento üreticilerinden başlanmalı ve
beton üreticileri ile devam edilmelidir.” denilmektedir. Aynı belge içinde geçen bu iki
bölüm betoncular olarak ifade edilen kişilerin beton üreticilerine karşılık geldiğini
düşündürmektedir. BURSA GRUBU’nun iddia ettiği gibi bu belgenin bir bayi
tarafından hazırlandığı düşünüldüğünde ise, bayinin bir beton üreticisi olmadığı
çelişkisi ortaya çıkmaktadır. Hâlihazırda beton üreticisi olan BURSA GRUBU’dur.
(96) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler, belgenin BURSA GRUBU’nun Dış Tesisler
Müdürünün çantasından çıkması ve belgelerin içeriği bir arada dikkate alındığında,
tarafın bu belgenin bir bayi tarafından ele alındığı savunması kabul görmemektedir.
(ii) AKÇANSA’ya ilişkin tespitlerle ilgili değerlendirme
(97) Belgede AKÇANSA’ya ilişkin olarak yapılan değerlendirmede bir kısım AKÇANSA
müşterisi ile AKÇANSA’dan teklif almış kişilere C25 türü betonda (…..) TL fiyat
verildiği fakat fiyatların daha aşağıda gerçekleştiği dile getirilmektedir. Belgenin
devamında ise süreç olumlu değerlendirilmekte ve fiyatların diyaloglarla aşamalı da
olsa yükseltilmeye çalışıldığı bilgisi verilmektedir.
(98) 2010 yılı üçüncü çeyreği sonunda kaleme alınan bu belgede geçen ifadelerin,
piyasada gerçekleşen durumla karşılaştırılabilmesi için AKÇANSA ve BURSA
GRUBU’nun 2010 ve 2011 yılları C25 türü beton fiyatları incelenmiştir. Tablo 1’de
görülebileceği üzere, C25 türü beton ortalama fiyatları 2010 yılının üçüncü dönemine
kadar, belgede de belirtildiği gibi, (…..) TL seviyesinin altında kalmaktadır. Ayrıca, bu
sene içinde Mart ayı hariç olmak üzere AKÇANSA’nın hazır beton fiyat ortalamasının
BURSA GRUBU’ndan düşük olduğu da görülmektedir.
(99) Bununla birlikte, belgenin 2010 yılı üçüncü dönem sonunda hazırlandığı tespit edildiği
için 2010 yılı Ekim-Aralık dönemi ve 2011 yılındaki fiyat hareketleri özellikle önem
kazanmaktadır. Tablo 1 göz önüne alındığında, 2010 yılının son dönemi olan Ekim-
12-50/1445-492

21 / 32
Aralık aylarında da her iki teşebbüsün fiyatlarının yatay seviyede seyrettiği, (…..) TL
seviyesine ulaşmadığı görülmektedir. Bu bakımdan, BURSA GRUBU’nun fiyatları
yükseltme çabasının Ekim-Aralık dönemindeki aylık ortalama fiyatlarda
gerçekleşmediği görülmektedir. Bununla birlikte, üç aylık bir dönemden daha uzun bir
dönemi esas alarak, fiyat ve maliyetlerin Ekim 2010’daki seviyesiyle Eylül 2011’deki
seviyesi karşılaştırılacaktır.
(100) Ekim 2010’da BURSA GRUBU’nun C25 hazır beton fiyatının yaklaşık (…..) TL
seviyesinden Eylül 2011’de (…..) TL’ye ulaştığı, dolayısıyla %(…..) oranında arttığı
görülmektedir. Aynı dönemde, AKÇANSA’nın C25 hazır beton fiyatlarının ise (…..)
TL’den (…..) TL’ye %(…..) oranında arttığı tespit edilmektedir. Bu dönemde, birim
maliyetlerin ne kadar arttığı ise tarafların verileri esas alındığında aşağıdaki gibi
olmaktadır.
Tablo 3: BURSA GRUBU ve AKÇANSA’nın Ekim 2010-Eylül 2011 Döneminde C25 Türü Hazır Beton
Ağırlıklı Fiyat Artış Oranları ve Birim Maliyet Artış Oranları
FİYAT ARTIŞ ORANI BİRİM MALİYET ARTIŞ ORANI
C25
BURSA GRUBU (…..) (…..)
AKÇANSA (…..) (…..)

(101) Bütün maliyet kalemlerinin tarafların sağladığı veriler dışında değerlendirilebilmesi
mümkün görülmemekle birlikte, bazı önemli maliyet kalemlerinin anılan tarihler
arasındaki artış oranları yaklaşık olarak tespit edilebilmektedir. Söz konusu
dönemde, hazır beton maliyetinin en önemli kaynağı olan motorin fiyatları %21,50
oranında, doğrudan fiyat artış oranları tespit edilemeyen işçilik, malzeme, yardımcı
maddeler ve diğer bütün maliyetlerin ilişkilendirilmesi düşünülebilecek üretici fiyatları
endeksine göre enflasyon oranı %10,81 oranında6 artmış, elektrik fiyatları aynı
düzeyde7 seyretmiştir.
(102) Belge 2’de AKÇANSA başlığı altında yer alan “karşılıklı diyaloglarla fiyatlar aşamalı
da olsa yükseltilmeye çalışılmaktadır” ifadesi BURSA GRUBU ve AKÇANSA
arasında bir iletişim olduğu ve bu iletişimin fiyatların yükseltilmesine yönelik
gerçekleştirildiği izlenimi yaratmaktadır. Fakat ilgili belgenin sonunda yer alan “Bu
geçen zaman içinde fiyatların düşmesi pazardaki bütün firmaların dengesini
bozmuştur. Görüşmeler ve karşılıklı diyaloglarla fiyatların yükseltilmesi sağlanmalı,
buna da en başta çimento üreticilerinden başlanmalı ve beton üreticileri ile devam
edilmelidir. Bunun da karşılıklı diyaloglarla sağlanacağı kanısındayız. Pazarı
bozanların da tüm firmalar tarafından uyarılıp gerekenin yapılması sağlanmalıdır.”
ifadeleri AKÇANSA ile ilgili kısmın değerlendirilmesi bakımından önem arz
etmektedir.
(103) Belgenin son kısmında “görüşmeler ve karşılıklı diyaloglarla fiyatların yükseltilmesi
sağlanmalı” denildiğinden, bu belge çerçevesinde, BURSA GRUBU’nun fiyatları
yükseltmek için diyalog kurmayı planladığı görülmekle birlikte, bu niyetin diyalog
kurmak veya kurulan diyalog çerçevesinde fiyat tespiti hakkında görüşmek şeklinde
eyleme dönüştüğü ileri sürülememektedir. Belge 2’nin AKÇANSA’ya ilişkin kısmı, bu
son kısım ile birlikte değerlendirildiğinde, AKÇANSA ile kurulması planlanan iletişimin

6 TÜİK Üretici Fiyatları Endeksi Veri Tabanı.
7 Tedaş'ın tarifelerinde yer alan, Diğer Tüm Dağıtım Sistemi Kullanıcıları - Dağıtım Şirketinden enerji alan
tüketiciler - Tek Terimli Tarife - Sanayi - Orta Gerilim ve Aktif Enerji – Tek zamanlı bedelleri ölçüt olarak kabul
edilmiştir. , 12.05.2012.
12-50/1445-492

22 / 32
kurulmadığı kanısını güçlendirmektedir. Soruşturma kapsamında yer verilen diğer
belgelerde de, AKÇANSA ve BURSA GRUBU arasında 4054 sayılı Kanun
kapsamında ihlal olabilecek nitelikte herhangi bir iletişimin varlığını ortaya
koyabilecek başka bir belge bulunmamaktadır.
(iii) KAR BETON, SET BETON ve KARATAŞ BETON’a ilişkin değerlendirme
(104) KAR BETON’un pazarın kontrolsüz olarak nitelenen bölümünde yer aldığı ifade
edilmekte, fiyatları tutarsız bulunmakta ve piyasadaki fiyat dengesini bozduğu
değerlendirilmektedir. SET BETON’un agresif davrandığı dile getirilerek bu
davranışlarının diyalogla çözülebileceği kanısı dile getirilmektedir. KARATAŞ
BETON’un da KAR BETON gibi kontrolsüz bölümde yer aldığı belirtilmektedir.
(105) Soruşturma döneminde KAR BETON ve KARATAŞ BETON’da yapılan
incelemelerde bu teşebbüslerin hazır beton faaliyetleriyle rekabeti kısıtlayıcı bir
eylemde bulunduğunu gösterir bir belgeye ulaşılamamıştır. Belgenin bu kısmından
anlaşıldığı kadarıyla, BURSA GRUBU anılan üç firmanın hazır beton fiyatlarını düşük
bulmakta ve bu firmaların fiyatlarını yükseltmesi için görüşme zemini aramaktadır.
Bununla birlikte, söz konusu firmalarla bu yönde bir görüşme yapıldığını gösteren
herhangi bir delil bulunmamaktadır.
(iv) SAN BETON’a ilişkin değerlendirme
(106) Belgede SAN BETON’la görüşüldüğü ve artık müşterilerinin ilk başlardaki gibi taciz
edilmediği belirtilmektedir. SAN BETON olarak belgede yer alan bu teşebbüsün
SANÇİM’i ifade ettiği kanaatine varılmıştır. Zira belgenin geneli değerlendirildiğinde
Bursa hazır beton pazarının tamamına ilişkin değerlendirmeleri içerir bir nitelik
taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, Bursa’da faaliyet gösteren AKÇANSA, KAR
BETON, KARATAŞ BETON, ALANLI BETON, SİNTA BETON, SET BETON ve
CİHAN BETON’un adı yazmakta, sadece SANÇİM adı geçmemektedir. Oysa Bursa
pazarındaki tüm önemli teşebbüslerin adının geçtiği ve pazarın geneline ilişkin bir
değerlendirmenin bulunduğu bir belgede SANÇİM’in olmaması rasyonel
görülmemekte ve pazarda SAN BETON diye bir firma olmadığından SAN BETON’un
SANÇİM’i temsil ettiği kanaati kuvvet kazanmaktadır.
(107) Belgede geçen “Zamla birlikte gelişen süreçte görüşmeler devam etmekte olup, ilk
başlardaki gibi müşterilerimiz taciz edilmemektedir.” ifadesinin değerlendirilebilmesi
için öncelikle bahsedilen “zam”mın kimin tarafından yapıldığının tespit edilmesi
gerekmektedir.
(108) Tablo 1’de yer alan veriler incelendiğinde, BURSA GRUBU’nun ağırlıklı ortalama
fiyatlarının, belgenin hazırlanış tarihi olan Eylül ayında artmadığı, aksine azaldığı
görülmektedir. Bu çerçevede, kastedilen zammın SANÇİM’in Eylül ayında bir önceki
aya göre %(…..) oranında gerçekleştirdiği artış olduğu kanaatine varılmıştır. Bu
doğrultuda, belgede SAN BETON başlığı altında yapılan değerlendirmenin,
SANÇİM’in fiyat artışı yapmasının BURSA GRUBU müşterilerine olan etkisine yönelik
olduğu göz önüne alınmakta anılan görüşmelerin de SANÇİM’le değil, BURSA
GRUBU’nun müşteri veya bayileri ile yaptığı görüşmeler olabileceği
değerlendirilebilecektir.
(109) Bununla birlikte, BURSA GRUBU ve SANÇİM’in hazır beton pazarındaki Tablo 1’de
yer alan fiyatları incelenmiştir8. Daha önce yer verildiği üzere, Ekim 2010’da BURSA

8 Belgenin 2010 yılının üçüncü çeyreğinin sonunda hazırlandığı için bu bölümde de 2010 Ekim’le
başlayan aylar değerlendirilmektedir.
12-50/1445-492

23 / 32
GRUBU’nun C25 hazır beton fiyatının yaklaşık (…..) TL seviyesinden Eylül 2011’de
(…..) TL’ye ulaştığı, dolayısıyla %(…..) oranında arttığı görülmektedir. Aynı
dönemde, SANÇİM’in C25 hazır beton fiyatlarının ise (…..) TL’den (…..) TL’ye çıktığı,
dolayısıyla %(…..) oranında arttığı tespit edilmektedir. Bu dönemde, birim
maliyetlerin ne kadar arttığı ise tarafların verileri esas alındığında aşağıdaki gibi
olmaktadır.
Tablo 4: BURSA GRUBU ve SANÇİM’in Ekim 2010-Eylül 2011 Döneminde C25 Türü Hazır Beton
Ağırlıklı Fiyat Artış Oranları ve Birim Maliyet Artış Oranları
FİYAT ARTIŞ ORANI BİRİM MALİYET ARTIŞ ORANI
C25
BURSA GRUBU (…..) (…..)
SANÇİM (…..) (…..)

(110) Bu noktada, BURSA GURUBU ve SANÇİM’in müşteri bilgileri, eldeki veriler
çerçevesinde sorgulanmaktadır. BURSA GRUBU ve SANÇİM’in 2010 yılında satış
yaptığı müşteriler incelendiğinde (…..) ile (…..)’nin her iki hazır betoncudan da alım
yaptığı görülmektedir. BURSA GRUBU’nun (…..)’ya 2010 yılı boyunca her ay satışı
görünmektedir. Nisan ayında pazarda satışa başlayan SANÇİM ise (…..)’ya Ağustos-
Aralık döneminde satış yapmıştır. Hatta (…..)’ya yapılan satışların toplamı,
SANÇİM’in Bursa pazarında 2010 yılı toplam satışının %(…..)’ini oluşturmuştur. Her
iki betoncudan da alım yapan bir diğer teşebbüs olan (…..)’a BURSA GRUBU 2010
yılı Ocak-Ekim arası dönemde SANÇİM ise Ekim-Aralık döneminde satış yapmıştır.
Bu bakımdan (…..)’ın Ekim’den sonra SANÇİM müşterisi olduğu görülmektedir.
(111) 2011 yılında (…..) ile (…..) hem BURSA GRUBU hem de SANÇİM’den hazır beton
almaya devam etmiştir. SANÇİM ve BURSA GRUBU 2011 yılında da her ay (…..)’ya
satış yapmış, (…..) 2011 yılının Ocak-Mayıs ayları arasında hem SANÇİM hem
BURSA GRUBU’ndan mal alırken, Mayıs’tan sonraki dönemde sadece SANÇİM’den
mal almıştır. 2011 yılında her iki teşebbüsten de hazır beton alan müşteri sayısı
artmıştır. 2011 yılında (…..) ve (…..) haricinde hem BURSA GRUBU hem de
SANÇİM’den mal alımı yapan müşterileri ve hangi aylarda bu müşterilere satış
yapıldığını gösterir tabloya aşağıda yer verilmiştir.























12-50/1445-492

24 / 32
Tablo 5: 2011 Yılında hem BURSA GRUBU hem de SANÇİM’den Mal Alımı Yapan Müşteriler
Müşteri BURSA GRUBU SANÇİM
(…..) Ocak, Mart, Nisan, Mayıs

Ağustos

(…..) Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım Ocak, Şubat, Mart, Temmuz, Eylül
(…..) Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım

Şubat, Mayıs, Haziran,
Temmuz
(…..) Şubat, Mart, Haziran,
Temmuz, Ağustos Eylül, Ekim
Ekim

(…..) Ekim

Ekim

(…..) Şubat, Mart, Haziran,
Temmuz, Ağustos, Eylül,
Ekim
Temmuz, Ağustos, Eylül,
Ekim

(…..) Ocak, Şubat, Mart, Nisan,
Mayıs, Haziran, Temmuz,
Ağustos, Eylül, Ekim
Mayıs, Haziran, Eylül, Ekim

(…..) Şubat, Mart, Haziran,
Temmuz, Ağustos, Eylül,
Ekim
Mart, Mayıs

(…..) Ocak

Mayıs, Ağustos, Eylül, Ekim


(112) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere 2010 yılında sadece iki alıcıya hem SANÇİM
hem BURSA GRUBU satış yaparken, 2011 yılında bu iki alıcı dışında dokuz alıcı
daha bu iki teşebbüsten de hazır beton almıştır. Alım yapan teşebbüslerin kimileri bir
süre BURSA GRUBU’ndan alım yaparken SANÇİM’e geçmiş ya da bunun tam tersi
gerçekleşmiş, kimileri de aynı ay içinde hem SANÇİM hem BURSA GRUBU’ndan
alım yapmıştır. Bu teşebbüslerden (…..), 2010 yılında sadece BURSA
GRUBU’ndan’dan mal alırken, 2011 yılında SANÇİM’den de mal almaya
başlamışlardır. SANÇİM’in BURSA GRUBU’nun da müşterileri olan kişilere yaptığı
satışlar Bursa pazarındaki toplam satışlarının 2010 yılında (…..)’sini; 2011 yılında da
(…..)’ini oluşturmaktadır.
(113) Yıl içinde her iki teşebbüsten de mal alan firmaların yanı sıra 2010 yılında BURSA
GRUBU’ndan hazır beton alırken, 2011 yılında sadece SANÇİM’den mal alan
teşebbüsler de bulunmaktadır. Bu teşebbüsler (…..)’dir. 2011 yılında BURSA
GRUBU’ndan SANÇİM’e geçen bu müşteriler SANÇİM’in 2011 yılı satışlarının
%(…..)’sini oluşturmaktadır.
(114) Müşterilere ilişkin bu analiz SANÇİM’in BURSA GRUBU müşterilerine de satış
yaptığını ortaya koymakta, hatta BURSA GRUBU’nun müşterilerini kazandığını
göstermektedir.
(115) Belgenin SANÇİM’e işaret ettiği kanaatine varılan SAN BETON başlığı altında yer
alan kısmın değerlendirilmesi sonucunda, BURSA GRUBU ile SANÇİM arasında
rekabeti kısıtlayıcı bir eylem üzerinde bir iletişimin gerçekleştiğini gösterir bir tespitte
bulunulamamaktadır.
(v) Belgenin geneline ilişkin değerlendirme
(116) Belgenin sonunda, belgedeki genel eğilimi yansıtacak şekilde, ilgili dönemde pazarda
fiyatların düşmesinin firmaların dengesini bozduğu ifade edilerek, çimento üreticileri
12-50/1445-492

25 / 32
ve beton üreticilerinin diyaloglarla fiyatların yükseltilmesinin sağlanabileceği kanısı
dile getirilmekte ve “pazarı bozanların uyarılarak gereğinin yapılması” dile
getirilmektedir.
(117) Belgenin yukarıda tırnak içinde yer verilen bölümü, hazır beton fiyatlarının artırılması
için kurulacak diyaloglara neden özellikle çimento üreticilerinden başlanması
gerektiğini açıklar mahiyettedir.
(118) Çimento fiyatlarındaki değişiklikler hızlı bir şekilde hazır beton piyasasını
etkileyebilmektedir. Bu bağlamda, hazır beton üreticilerinin bir kısmının fiyatları
arttırmaya çalışması halinde, bu teşebbüslerin fiyatları rakiplerinin üstünde kalacak
ve alıcıların rakipleri tercih etmesi söz konusu olacaktır. Bu durum, artış yapan
teşebbüslerin artışlarını geri alması sonucunu doğuracaktır.
(119) Öte yandan, hem çimento hem hazır beton üreticisi olan teşebbüsler açısından farklı
bir durum söz konusu olabilmektedir. Bu teşebbüslerin pazarda hazır beton fiyatını
artırabilmek için rakipleri olan bağımsız hazır beton üreticilerine sağladıkları
çimentodan faydalanmaları mümkündür. Şöyle ki entegre üreticiler bağımsızlara
sağladıkları çimentonun fiyatını artırdıklarında, rakiplerinin maliyetleri artacak ve bu
bir noktada hazır beton fiyatlarının artmasına neden olacaktır. Bu yolla hazır beton
pazarında yapılan bir fiyat anlaşmasının sürdürülebilir olmasına olanak tanınacaktır.
(120) BURSA GRUBU’nda elde edilen Belge 2’de yer alan değerlendirmelerde
çimentoculara biçilen rolün bu bağlamda ele alınması gerekmektedir. Belgede ifade
edilmek istenen husus, çimento tedariki yoluyla bağımsız hazır beton üreticilerine
yaptırım uygulama imkânı bulunan dikey bütünleşik hazır beton üreticilerinin
(AKÇANSA, BURSA GRUBU, SANÇİM9) bir araya gelmek suretiyle hazır beton
fiyatları üzerinde bir uzlaşı sağlamalarıdır. Bu bağlamda, kontrolsüz olarak nitelenen
bağımsız hazır beton üreticilerinin kontrol altına alınarak hazır beton fiyatlarının
artırılabilmesi için çimento üreticilerinin gerektiğinde fiyat artışı gibi uygulamalarda
bulunması gerektiği öne sürülmektedir.
(121) Rekabeti kısıtlayıcı eylem üzerinde bir iletişimin gerçekleştiğini gösteren herhangi bir
delil bulunmaması nedeniyle, her ne kadar Belge 2’de ifade edilen hususların
BURSA GRUBU’nun niyeti olarak nitelenmesi mümkünse de, çimento üreticilerinin
bağımsız betonculara ve pazardaki diğer alıcılara sağladıkları çimentonun ortalama
fiyatlarına ilişkin grafiklere aşağıda yer verilmektedir.
(122) 2010 yılı başı ile 2011 yılının Ekim ayına kadar olan dönemde AKÇANSA, BURSA
GRUBU ve SANÇİM tarafından gerçekleştirilen çimento satışlarından yola çıkılarak
aşağıdaki grafikler oluşturulmuştur. Grafiklerde, Belge 2’de yer alan
değerlendirmeleri takiben; ALANLI BETON, CİHAN BETON, KAR BETON,
KARATAŞ BETON ve SİNTA BETON’a gerçekleştirilen satışlar A grubu olarak
gösterilmektedir. B grubu satışlar ise, Bursa ilinde gerçekleştirilen ve çimento
üreticilerinin kendi ekonomik bütünlükleri içinde yer alan kişiliklere ve bağımsız
betonculara yapılan satışlar hariç diğer tüm satışları kapsamaktadır.
Grafik 4: (…..)


9 LİMAK’ın Bursa’da ilgili dönem itibariyle bağımsız hazır beton üreticilerine herhangi bir satışı bulunmamaktadır.
Dolayısıyla, ilgili dönemdeki durumu itibarıyla, LİMAK’a bu sınıf içinde yer verilmemiştir.
12-50/1445-492

26 / 32
Grafik 5: (…..)


Grafik 6: (…..)

(123) Yukarıdaki grafikler değerlendirildiğinde, Belge 2’de, hazır beton fiyatlarının
artırılması için çimento üreticilerince kontrol edilmesi uygun görülen bağımsız hazır
beton üreticilerinin çimento alış fiyatlarının genel olarak pazardaki diğer alıcıların
ödediği tutarlardan düşük olduğu görülmektedir. Aynı zamanda, soruşturmaya konu
ihlalin sınırları dışında kalan diğer alıcılara uygulanan fiyatın seyri ile bağımsız hazır
betonculara uygulanan fiyatın seyrinin, gerek 2010 Ekim öncesi, gerek sonrasında
benzer olduğu görülmektedir.
(124) Sonuç olarak, önaraştırma ve soruşturma aşamalarında yapılan yerinde
incelemelerde, Belge 2’de BURSA GRUBU tarafından gerçekleştirme isteği
bulunduğu görülen rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaların varlığına ilişkin herhangi bir bilgi
ya da belge bulunmamıştır. Bununla birlikte, Belge 2’nin daha önce de ifade edildiği
üzere 2010 yılı üçüncü çeyreği sonuna kadar olan dönemi değerlendirmekte olması
nedeniyle, anılan dönemde düşük addedilen fiyatların ve maliyetlerin sonraki
dönemlerde izlediği seyre (ii) ve (iv) numaralı bölümlerde yer verilmiştir.
(125) Anılan belge ve bu belgeye ilişkin yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler
ışığında, BURSA GRUBU’nun rekabeti kısıtlayıcı anlaşma veya anlaşmalar yapmak
niyetinde olduğu, ancak Belge 2’nin BURSA GRUBU’nun tarafı olduğu rekabeti
kısıtlayıcı bir anlaşmanın varlığını ortaya koyacak yeterlilikte bulunmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
I.2.4.3. Belge 3’ün Değerlendirilmesi
(126) Bu belgede fiyatların yukarı çekilmesine yönelik bahsedilen amacın rekabeti
kısıtlayıcı bir eylemle sonuçlanıp sonuçlanmadığı önemlidir. Ancak fiyatların yukarı
çekilmesi için yapılacak görüşmelerin rakiplerin arasında olup olmadığı belgeden
anlaşılamamakta, böyle bir görüşmenin gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşti ise
kimler arasında gerçekleştiği bilinmemektedir. Belge tarihsiz olduğu için döneme
özgü herhangi bir fiyat analizi de yapılamamaktadır. Bu belge, BURSA GRUBU’nun
Belge 2’de ortaya konulan niyeti ile birlikte değerlendirildiğinde, kastedilen
görüşmelerin rakipler arasında fiyat tespitine yönelik olabileceği kuşkusu
uyandırmakla beraber, rakipler arasında herhangi bir iletişim bulunduğuna işaret
etmemektedir.
I.2.4.4. Belge 4’ün Değerlendirilmesi
(127) Bu belgede ilk dikkat çeken, rakiplerle stratejik ortaklık kurmaya yönelik
değerlendirmelerdir. BURSA GRUBU’nun bu amaçla Çimsa ve AKÇANSA’dan mal
alma çabasında olduğu, rakiplere santral teslimi mal sağlamayı ve rakiplerden santral
teslimi mal almayı planladığı anlaşılmaktadır.
(128) Hazır beton pazarında bir beton üreticisinin rakibinden hammadde alması ya da
tesislerin konumuna bağlı olarak betoncuların birbirlerine beton sağlaması gibi
durumlar söz konusu olabilmektedir. Ancak bu noktada önemli olan bu ticari ilişkilerin
ekonomik rasyonalite ile açıklanabilmesi gerekliliğidir. Bir başka deyişle, bir
teşebbüsün kendi tesisinden bir noktaya sağladığı betonun maliyeti rakipten aldığı
betonun maliyetinden düşükse ya da hammadde gereksinimini karşılamada en
12-50/1445-492

27 / 32
ekonomik alternatif rakip teşebbüs ise bu ilişki iktisadi gerekçelerle açıklanabilecektir.
Aksi takdirde rakipler arasındaki ticari ilişkinin rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın
parçası olduğu değerlendirilebilecektir.
(129) Belgenin devamında yer alan ‘işbirliği’, ‘rekabeti karşılamak’ ve ‘fiyat savaşı tuzağı’
gibi ifadeler BURSA GRUBU’nun rakipler arasındaki ticari ilişkileri rekabeti kısıtlayıcı
bir amaçla kullanma niyeti taşıdığı izlenimi yaratmaktadır. Ancak BURSA GRUBU
tarafından belgeye ilişkin savunmada 2008 ve 2009 yıllarında Çimsa ve
AKÇANSA’dan hiç mal alımı yapılmadığı; 2009 ve 2010 yıllarında cüzi miktarda
agrega alındığı; 2008 ve 2009’da Çimsa veya AKÇANSA’ya beton teslim edilmediği,
2011 tarihinde Çimsa İnegöl Tesisi’ne (…..) beton verildiği ve anılan dönemlerde
rakiplerden santral teslimi beton alınmadığı bilgisi verilmiştir. Bu bakımdan, rakip
teşebbüsler arasında BURSA GRUBU tarafından planlanan ticari ilişkilerin
kurulamadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla belgede geçen ifadelerin, BURSA
GRUBU’nun niyeti olarak kaldığı ve piyasada bu yönde bir eylem gerçekleşmediği
kanaatine varılmıştır.
I.2.4.5. Belge 5’in Değerlendirilmesi
(130) Bu belge tek başına değerlendirildiğinde piyasadan öğrenilmiş rakibe ait bir fiyat
değişikliğinin, teşebbüsün kendi fiyatlarına yansıtılması gibi bir durumun söz konusu
olabileceği izlenimi ortaya çıkmaktadır. SANÇİM, BURSA GRUBU’nun fiyatlarını
artırmış olduğundan bahsederek aynı şekilde davranacağını dile getirmektedir. Böyle
bir davranış ise rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmadan ziyade bilinçli bir paralellik olarak
nitelendirilebilecektir.
(131) Belgede geçen tespit ile piyasadaki durumu karşılaştırmak amacıyla BURSA
GRUBU’nun ve SANÇİM’in çimento ve hazır beton fiyatları incelenmiştir. 27.10.2010
tarihinde BURSA GRUBU’nun fiyatlarındaki artışa paralel davranılacağı belirtilen
belgeye rağmen, SANÇİM’in Kasım ayı ortalama çimento fiyatlarında (…..)’lük düşüş,
Aralık ayında ise (…..)’lük artış görülmektedir. Bu bakımdan belgede belirtilen artış,
SANÇİM tarafından Kasım ayında yapılamamış ancak Aralık ayında ortalama fiyatlar
(…..) oranında artırılabilmiştir. BURSA GRUBU ise Ekim ayında fiyatlarında küçük bir
düşüş sergilemiş, Kasım ayında ise (…..) oranında bir artış gerçekleştirmiştir. Fakat
BURSA GRUBU’nun belgede bahsedilen türde bir artışı çimento bakımından bu iki
ayda da görülmemektedir.
(132) Tarafların hazır beton fiyatları incelendiğinde ise Ekim 2010 döneminde BURSA
GRUBU’nun fiyatlarında C25 türü hazır beton bakımından belgede bahsedilen türde
bir artış değil tersine (…..)’lik bir düşüş gerçekleşmektedir. SANÇİM fiyatlarında ise
Kasım ayında (…..), Aralık ayında (…..)’lik bir artış gözlemlenmektedir. Bu bakımdan
hazır beton fiyatlarında SANÇİM’in belgede bahsedilen nitelikte bir artışı Aralık itibari
ile sergilediği söylenebilecek ancak BURSA GRUBU için aynı tespit C25 türü için
yapılamayacaktır. C30 türü fiyatlarda ise BURSA GRUBU’nun (…..)’lik bir düşüşü
bulunmakta SANÇİM’in ise Kasım ayında (…..)’lük bir artışı görülmektedir. SANÇİM
Kasım ayında C30 türü hazır betonda (…..)’lük artış sergileyerek belgede bahsedilen
türü artışı Aralık ayında yakalamış gözükmektedir. Ancak BURSA GRUBU için
belgedeki artış ilgili dönemlerde tespit edilememektedir.
(133) Dolayısıyla, belge SANÇİM’in rakibe ilişkin pazardan öğrendiği yakın tarihli bir bilgiyi
değerlendirerek kendi stratejisini oluşturduğu ve uygulamaya çalıştığı şeklinde
değerlendirilmektedir.
12-50/1445-492

28 / 32
I.2.4.6. Belge 6’nın Değerlendirilmesi
(134) Kaleme alındığı tarih bilinmeyen bu belgede bahsedilen uzlaşma, rekabeti kısıtlayıcı
bir uzlaşmayı doğrudan işaret etmemektedir. Rekabeti kısıtlayıcı bir uzlaşmadan
bahsediliyor olsa bile bu amaçla kimlerle ne zaman görüşüldüğü bilgisi olmadığı için
piyasadaki davranışlarla birlikte değerlendirilemeyen bu belge rekabeti kısıtlayıcı bir
eylemle ilişkilendirilmemektedir.
I.2.4.7. Belge 7’nin Değerlendirilmesi
(135) BURSA GRUBU’nun pazara yeni girecek rakibine karşı ne tür bir politika izlemeyi
planladığını belgede ifade etmesi nedeniyle bu belge önemli bulunmaktadır. Belgenin
tarih olarak fiyatlarda artış yaşanan bir dönemde hazırlanmamış olması BURSA
GRUBU’nun belgedeki tespitlerini değiştirmemektedir.
(136) Belgenin ilk kısmında SANÇİM’den gelecek olası bir klinker talebinin kabul
edilmesinin SANÇİM tarafından üretilecek çimentonun bölgeye gelişini kontrollü hale
getireceği ifade edilmektedir. Ancak BURSA GRUBU’nun, savunmasında SANÇİM’in
BURSA GRUBU’ndan hiçbir zaman klinker talebi olmadığını bildirmesi, BURSA
GRUBU’nun belge konusu planlarını gerçekleştirmediğini göstermektedir. Bu
çerçevede, BURSA GRUBU’nun SANÇİM tarafından Bursa pazarına sunulacak
çimento miktarını kontrol etmeye yönelik bir plan geliştirme niyetinde olduğu
kanaatine varılmakta, ancak bu amaçla klinker teminini bir araç olarak
kullanmamış/kullanamamış olduğu anlaşılmaktadır.
(137) Belgenin geri kalan kısmı göz önüne alındığında, BURSA GRUBU, klinker temini
haricinde başka araçlarla da SANÇİM’in Bursa’daki faaliyetleri üzerinde kontrol
sağlamayı planlamış görünmektedir. Nitekim belgenin devamında SANÇİM’in pazara
ne kadar çimento sağlayabileceği tahmin edilerek bu durum karşısında bazı
alternatifler değerlendirilmiştir. Buradan anlaşılan SANÇİM’in pazardaki rekabetçi
baskısına karşı BURSA GRUBU klinker temini haricinde de bazı alternatif senaryolar
geliştirmektedir.
(138) Bu senaryolardan ilki anlaşma zemini aranmasıdır. BURSA GRUBU eğer anlaşma
sağlanırsa miktar ve fiyatın kontrol edilmiş olacağını dile getirmektedir. SANÇİM’in
rekabetçi baskısına karşı BURSA GRUBU tarafından geliştirilen alternatif
senaryolardan fiyat ve miktar üzerinde kontrol sağlayan bir anlaşmanın rekabeti
kısıtlayıcı bir nitelikte olacağı çok açıktır. Bu bakımdan BURSA GRUBU’nun burada
bahsettiği anlaşmanın bir ortaklık anlaşması olmadığı burada bir kartel yapısından
bahsedildiği açık bir şekilde ortadadır. Nitekim anlaşma yapılamaması halinde
SANÇİM’in pazarı bozacağı ve kontrolsüz satış yapacağı ifade edilmektedir.
(139) Anlaşma zemini dışında, BURSA GRUBU, pazarda saldırgan bir politika izleme
alternatifini de değerlendirmiştir. Bu durum, SANÇİM ile önemli ölçüde bir rekabete
girilmesi halinde neler olacağını resmetmektedir. Söz konusu senaryo çerçevesinde,
BURSA GRUBU’nun SANÇİM’in etkili olduğu Bilecik pazarına gireceği, ancak bu tür
bir rekabetin SANÇİM’i değil BURSA GRUBU’nu olumsuz etkileyeceği belirtilmiştir.
(140) Belgede son olarak, SANÇİM’in pazara girmesi halinde BURSA GRUBU’nun
savunmada kalması senaryosu değerlendirilmektedir. Bu alternatife göre BURSA
GRUBU, çekirdek pazarı olarak ifade ettiği ve tek üretici konumunda bulunduğu
Bursa’da uygun fiyat politikası ile hareket etmeyi değerlendirmiş ve çekirdek pazarda
daha agresif olunması uygun görülmüştür.
12-50/1445-492

29 / 32
(141) Özetle, bu belgede, BURSA GRUBU’nun SANÇİM’in piyasaya girmesi halinde
pazardaki rekabeti nasıl karşılayacağına ilişkin alternatifler değerlendirilmektedir.
Alternatiflerden iki tanesi SANÇİM’le Bursa pazarı dışında rekabete girişmek ve
Bursa pazarında SANÇİM’e karşı rekabet etmek şeklindedir. Ancak diğer iki
alternatif, rekabeti kısıtlayıcı bir amacı ele almaktadır. Bu alternatiflerden ilkinde
SANÇİM’e klinker sağlayarak SANÇİM’in Bursa pazarındaki faaliyetlerinde kontrolü
sağlama hususu değerlendirilmektedir. İkinci alternatifte ise SANÇİM’le miktar ve
fiyat tespiti içeren bir anlaşma planlanmaktadır. Bu belge açık bir şekilde BURSA
GRUBU’nun pazara yeni girecek rakibi ile rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma içine girme
alternatifini de göz önünde bulundurduğunu ortaya koymakta fakat rekabeti kısıtlayıcı
bir anlaşmayı konu edinen bu plan üzerinde SANÇİM ile iletişime geçilip geçilmediği
tespit edilememektedir.
I.2.4.8. Belge 8’in Değerlendirilmesi
(142) Bu belgenin, BURSA GRUBU’nun başka firmaların müşterilerine ziyaret yapmamayı
tercih etmesinin rakipler arasındaki bir iletişimden kaynaklandığını kanıtlar nitelikte
olmadığı kanaatine varılmıştır. Dosya kapsamındaki diğer belgeler de, bu belgede
bahsedilen durumun rakipler arasındaki bir iletişimden kaynaklandığına yönelik bir
bilgi içermemektedir.
I.2.4.9. Belge 9’un Değerlendirilmesi
(143) Belgede BURSA GRUBU’nun bağımsız betoncuların da aralarında yer aldığı diğer
beton firmaları ile kurmayı planladığı iletişimden bahsedilmektedir. 2009 yılına ait
olan bu belgede KARATAŞ BETON, SET BETON ve CİHAN BETON’un adı
geçmektedir. Daha önce de ifade edildiği üzere, soruşturma döneminde bağımsız
hazır betoncularda yapılan yerinde incelemelerde rekabeti kısıtlayıcı bir belgeye
ulaşılamamıştır. Bu bakımdan söz konusu diyalogların gerçekleşip gerçekleşmediği
eldeki belgelerle ortaya konulamamıştır. Bunun yanı sıra kurulması planlanan
iletişimin içeriği de belli değildir.
I.2.4.10. Belge 10’un Değerlendirilmesi
(144) Belgede, BURSA GRUBU’nun batıda anlaşma ortamını yakalayarak fiyatları doğuda
sabit tutma yönündeki niyeti dile getirilmektedir. Belgeden BURSA GRUBU’nun
bölgedeki rakipleri ile anlaşarak fiyatları sabit tutma niyetinde olduğu anlaşılmaktadır.
Ancak dosya kapsamındaki diğer bazı belgeler çerçevesinde de dile getirildiği üzere,
BURSA GRUBU’nun bu niyeti çerçevesinde rakiplerle görüşüp görüşmediği ve
rakiplerin de bu yönde bir irade sergileyip sergilemedikleri tespit edilememektedir.
Dolayısıyla, söz konusu belge BURSA GRUBU’nun rekabeti kısıtlamaya yönelik
niyetini ortaya koymakla beraber, soruşturma kapsamındaki tarafların rekabeti
kısıtlayıcı bir anlaşma yaptığını göstermemektedir.
I.2.4.11. Belge 11’in Değerlendirilmesi
(145) Yazıldığı tarih belli olmayan bu notta geçen Bilecik ifadesinin SANÇİM’i karşıladığı
kanaatine varılmıştır. Bu yüzden belgenin SANÇİM’in Bursa pazarına girdiği 2010 yılı
Mayıs ayı sonrasında hazırlandığı ileri sürülebilir. Belgede güç birliğinin kapsamı
hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bu çerçevede, belgede yer alan söz
konusu ifadenin anlaşmanın varlığına işaret etmekten ziyade anlaşma yapılmasının
mümkün veya uygun olup olmadığı sorgusunu içerdiği anlaşılmaktadır. Ancak böyle
bir anlaşmaya yönelik iletişimin gerçekleşip gerçekleşmediği ve bu anlaşmanın
niteliği belgeden anlaşılamamaktadır.
12-50/1445-492

30 / 32
I.2.4.12. Belge 12’nin Değerlendirilmesi
(146) Belgede bahsedilen görüşmelerin içeriği belli olmadığı gibi bu görüşmelerin
gerçekleşip gerçekleşmediği ortaya konulamamaktadır. Dolayısıyla bu belgenin
rakipler arasında iletişimi göstermediği sonucuna varılmıştır.
I.2.4.13. Belge 13’ün Değerlendirilmesi
(147) Belgede SANÇİM’in fabrikasına yapılacak bir ziyaretten bahsedilmekle birlikte bu
ziyaretin konusunun yer almadığı görülmektedir. Dolayısıyla, bu belgenin rakipler
arasındaki rekabeti kısıtlayıcı bir iletişimi ortaya koymadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.2.4.14. Belge 14’ün Değerlendirilmesi
(148) Bu belgede BURSA GRUBU’nun hazır betona ilişkin fiyat politikasında Eylül ayından
itibaren meydana gelen bir değişiklikten bahsedilmektedir. Ancak, belgede rakipler
arası iletişime dayalı fiyat politikası değişikliğinden bahsedilmemektedir. Yine de
2010 Eylül ayında BURSA GRUBU’nun fiyatlarında nasıl bir değişiklik olduğunu
incelemek amacıyla Tablo 1’de yer alan Ağustos-Aralık 2010 döneminde teşebbüsün
C25 ve C30 hazır beton türlerindeki fiyatları değerlendirilmiştir.
(149) İlgili dönemdeki veriler incelenmeden önce, belgede geçen fiyat politikasındaki
değişiklik ile ne kastedildiğinin açıklanması gerekmektedir. Bu noktada, BURSA
GRUBU’na ilişkin diğer belgelerdeki ifadeler ve inceleme kapsamındaki iddialar önem
arz etmektedir. BURSA GRUBU’nun pazardaki fiyatların yükseltilmesi yönündeki
niyetinin de söz konusu belgeler doğrultusunda açık olduğundan hareketle; burada
bahsedilen fiyat politikasındaki değişikliğin fiyatların yükseltilmesi yönünde olması
beklenmektedir. Ancak, bu dönemdeki fiyatlar incelendiğinde fiyatlarının yatay
seviyede seyrettiği görülmektedir. Bu bakımdan, BURSA GRUBU’nun fiyatları
yükseltme çabasının Ekim-Aralık dönemindeki aylık ortalama fiyatlar göz önüne
alındığında gerçekleşmediği tespit edilmiştir.
I.2.4.15. Belge 15’in Değerlendirilmesi
(150) Edremit Bölgesi hazır beton pazarına ilişkin bir değerlendirme içeren bu belge, Bursa
pazarında rekabeti kısıtlayıcı bir eyleme yönelik herhangi bir kuşku yaratmamaktadır.
I.2.4.16. Belge 16’nın Değerlendirilmesi
(151) Belgede LİMAK tarafından AKÇANSA, BURSA GRUBU, SANÇİM ve KAR BETON’a
ilişkin olarak yapılan değerlendirmeler yer almaktadır. Daha önce de ifade edildiği
üzere bir hazır beton üreticisinin ekonomik olarak satış yapabileceği alan, ürünün
niteliği gereği hazır beton tesislerinin konumuna bağlı durumdadır. Bu nedenle,
teşebbüsler bir müşteriye kendi tesislerinden mal temininin ekonomik olmadığı
durumlarda rakip teşebbüsten mal tedarik edebilmektedir. Belgede, AKÇANSA ve
KAR BETON arasındaki durumun daha çok bu nitelikte olduğu izlenimi
uyanmaktadır. Zira AKÇANSA’nın, yetiştiremediği yerde KAR BETON ile ortak
döküm yapmakta olduğu ifade edilmektedir. Belgede yer alan ve SANÇİM’i ifade
ettiği kanaatine varılan “Bilecik Çimento”nun piyasaya girmesiyle AKÇANSA ve KAR
BETON arasındaki ticari ilişkide sorunlar yaşanacağı dile getirilmektedir. Bu ifade de
AKÇANSA ve KAR BETON arasındaki ilişkinin ekonomik olduğu izlenimini daha da
güçlendirmektedir. Nitekim SANÇİM, KAR BETON’a daha düşük fiyattan mal
sağlayınca, AKÇANSA da çimento fiyatlarını düşürmüştür. Dolayısıyla LİMAK’ın
pazardaki durumu değerlendirdiği bu belgenin bir rekabet ihlali ile
ilişkilendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
12-50/1445-492

31 / 32
I.2.4.17. Belge 17’nin Değerlendirilmesi
(152) İlgili belgede LİMAK’ın devam eden işlerdeki “centilmenlik yaklaşımı”ndan
bahsedilmektedir. Söz konusu yaklaşıma ilişkin olarak, LİMAK tarafından, güvenlik
kaygısı nedeniyle, devam eden işlere hazır beton dökmeyi tercih etmedikleri
açıklaması getirilmiştir. Bu noktada önemli olan LİMAK tarafından belgede
bahsedilen müşterinin devam eden işlerine teklif verilmemesine rağmen bu
müşterinin başka işlerine farklı tarihlerde mal tedarik edilmesidir. Dolayısıyla
LİMAK’ın bu belge ile sınırlı olarak başka hazır beton firmasının beton döktüğü ve
tamamlanmayan bir işe teknik ve güvenliğe ilişkin hususlardan dolayı teklif
vermemeyi tercih ettiğini belirtmesi, bu müşterinin başka işlerine teklif verildiğinin
tespit edilmesi nedeniyle makul görülmüştür.
I.3. Gerekçe ve Hukuki Dayanak
(153) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklamaktadır.
(154) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı
durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da
teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı
piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına
karine teşkil eder” ifadesi yer almaktadır. Bu bakımdan, teşebbüsler arasında bir
anlaşmanın varlığı tespit edilemese bile teşebbüsler arasındaki koordinasyon
doğurucu doğrudan veya dolaylı ilişkiler de, eğer aynı amacı taşıyor veya aynı
sonucu doğuruyorsa 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanmaktadır.
(155) BURSA GRUBU’nun, SANÇİM’in piyasaya girecek olmasına karşı geliştirdiği
stratejileri gösterir Belge 7’de, hem rakibi ile miktar ve fiyatı kontrol etmeye yönelik bir
anlaşma zemini aramayı, hem de rekabete girmeyi değerlendirdiği görülmektedir.
Ancak Belge 2’den anlaşıldığı üzere, SANÇİM’in pazara girmesi sonrası düşen hazır
beton fiyatlarından rahatsız olan BURSA GRUBU, bu fiyatların anlaşma yapmak
suretiyle yükseltilmesine yönelik niyetini belli etmektedir. Söz konusu niyet de açık bir
şekilde çimento üreticilerinden başlanarak, hazır betoncularla yapılacak görüşmelerle
hazır beton fiyatlarının yükseltilmesinin sağlanmasıdır.
(156) Bu noktadan itibaren rekabet ihlalinin tespiti için BURSA GRUBU’nun bu niyetini
AKÇANSA, LİMAK ve SANÇİM ile paylaşıp paylaşmadığının ortaya konulması
gerekmektedir. Nitekim yukarıda ifade edildiği üzere, 4. madde anlamında rekabeti
kısıtlayıcı bir anlaşmadan bahsedilebilmesi için rakipler arasında bu yönde karşılıklı
irade uyuşmasının bulunması gerekmektedir. Bununla birlikte, eldeki bilgi ve belgeler,
soruşturma taraflarının rekabeti kısıtlama amacıyla iletişim kurduklarını veya tek
taraflı kişisel çıkarlarına aykırı hareket ettiklerini tespit etmekte yeterli değildir.
(157) Yukarıda yer verilen tüm bilgi, belge, tespit ve değerlendirmeler ışığında; BURSA
GRUBU, SANÇİM, LİMAK ve AKÇANSA’nın 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri
noktasında yeterli delile ulaşılamadığı sonucuna varılmıştır.



12-50/1445-492

32 / 32
J. SONUÇ
(158) 07.12.2011 tarih, 11-60/1553-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor'a ve Ek Görüş'e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına
göre;
1. Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş., Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş., Bursa
Çimento Fabrikası A.Ş., Limak Anadolu Çimento İnşaat Malz. San. ve Tic. A.Ş.,
Limak Batı Çimento San. ve Tic. A.Ş., Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton San.
Tic. A.Ş.’nin tedarik, satış ve fiyatlamaya ilişkin uygulamaları ile 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli
bulguya ulaşılamadığına
2. Dolayısıyla adı geçen teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesi
uyarınca idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığına,
OYBİRLİĞİ ile Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar
verilmiştir.










Meh met Akif ERSİN



Full & Egal Universal Law Academy