Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-132 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-54/1516-534
Karar Tarihi : 06.11.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Esin ŞENTÜRK ve
- Enis AYDENİZ
Temsilcisi: Av. İbrahim TOKTAMIŞ
C.H.P. İş Merkezi 2. Kat Bergama/İzmir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Turcas Petrol A.Ş.
Emirhan Cad. 109 Atakule Kat:6, 34349 Beşiktaş/İstanbul
- Shell&Turcas Petrol A.Ş.
Karamancılar İş Merkezi Gülbahar Mah. Salih Tozan Sok.
No:18 B Blok Esentepe Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Turcas Petrol A.Ş.'nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve
çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
(4054 sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ)'ni ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.07.2012-12.07.2012 tarihlerinde sırasıyla
5460 ve 5615 sayılar ile giren başvurular üzerine hazırlanan, 27.07.2012 tarih ve 2012-
1-132/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 09.08.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 30.10.2012
tarih ve 2012-1-132/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle;
- Ayşe AYDENİZ, Esin ŞENTÜRK ve Enis AYDENİZ’in maliki olduğu başvuruya
konu taşınmazın, yap-işlet-devret usulü ile 18.05.1998 tarihinde kiracı Turtes Tur.
Din. Tes. Petrol Ür. ve Nak. Tic. Ltd. Şti. (Turtes Petrol)'ye 15 yıl süre ile
kiralandığı,
- Kira sözleşmesi gereği Turcas Petrol A.Ş. (Turcas Petrol) lehine 22.09.1998
tarihinde 20 yıl süreli bir kira şerhi tesis edildiği; daha sonra bu kira şerhinin fek
ettirilerek aynı amaçla Turcas Petrol lehine (…..) bedelli ve 01.09.2018 tarihine
kadar intifa hakkı tesis edildiği,
- 06.12.2002 tarihinde Turtes Petrol’ün kiracılık haklarını Akkuşlar Gıda Tur. San. ve
Tic. Ltd.Şti.'ye (Akkuşlar) devrettiği,
- Malik-dağıtıcı-kiracı arasında oluşan dikey ilişkinin malikler ile işletici arasında
gerek 18.05.1998 tarihli Kira Sözleşmesi, gerekse de 06.12.2002 tarihli Kira Devir
Sözleşmesi ile oluşturulmasının; ayrıca taşınmaza ilişkin kira bedellerinin işleten
(bayi) tarafından intifa hakkı sahibi yerine maliklere ödenmesinin hukuki ve iktisadi
bağlantının göstergesi olduğu ve söz konusu ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a)
maddesinde yer alan istisna hükmünden yararlanamadığı,
12-54/1516-534
2/7
- Dolayısıyla başvuru konusu ilişkinin 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ
ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti
kapsamı dışında kaldığı,
- Turcas Petrol lehine 03.12.2001 tarihinde, 01.09.2018 tarihine kadar tesis edilen
intifa hakkının ve tapudaki kira şerhinin 18.09.2010 tarihinde terkin edilmesi
gerektiği halde terkinlerin yapılmayarak 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı
Tebliğ’in ihlal edildiği,
- Mevcut kiracı ile bayilik sözleşmesinin de maliklere herhangi bir bilgi vermeden
yenilendiği,
- Ayrıca daha önce üzerinde hiçbir gerçek ve/veya tüzel kişi tarafından akaryakıt
bayilik faaliyeti yapılmamış arsalar/araziler üzerinde kurulmuş yeni akaryakıt
istasyonlarına özgü yatırımların dağıtıcı tarafından üstlenilmiş olması göz önüne
alınsa dahi, tanınan muafiyet süresinin 10 yılı aşmış olduğu
iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: ilgili raporda;
- Başvuruya konu dikey ilişkinin, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma olanağının mevcut olduğu,
- Söz konusu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın
tebliği tarihinden itibaren 60 gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları
gerektiği, aksi takdirde haklarında işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin
uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
(5) 2006 yılında The Shell Company of Turkey Limited ile Turcas Petrol’ün birleşmesiyle
oluşan Shell&Turcas Petrol A.Ş. (Shell&Turcas)’nin mevcut durumda 1026 bayisi
bulunmaktadır. Shell&Turcas, Turcas Petrol’ün yasal halefi durumundadır.
(6) Turtes Petrol ve Akkuşlar ise, dosya konusu istasyon üzerinde malikler ile yapılan kira
ve Turcas Petrol ile yapılan bayilik sözleşmeleri doğrultusunda sırasıyla eski ve mevcut
işletici (bayi) sıfatını haizdirler.
I.2. Konu ile İlgili Mevzuat Hükümleri, Danıştay ve Rekabet Kurulu Kararları
(7) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı
4. maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran
yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların, uyumlu eylemlerin ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak olduğunu
hükme bağlamıştır.
(8) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak
tanımlanmaktadır. Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü “alıcının
anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini,
satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı
her türlü yükümlülük” olarak ifade edilmiştir. Tebliğ’in 5(a) maddesinde ise, Tebliğ ile
12-54/1516-534
3/7
tanınan muafiyetin anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan
rekabet etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
(9) Öte yandan 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinin devamında, anlaşmalardaki rekabet
etmeme yükümlülüğüne veya bu yükümlülüğün anlaşmanın asli bir parçası olduğu
hallerde anlaşmanın tamamına yönelik olarak getirilen beş yıllık grup muafiyeti sınırına
ilişkin olarak bir istisnai durum düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm, “Alıcının anlaşmaya
dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı
ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde
sağlayıcıya ait ise yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan
üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir
tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu tesisin
alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilir; şu kadar ki, rekabet etmeme
yükümlülüğü, bu sürenin beş yılı aşan kısmı bakımından, sadece alıcının söz konusu
tesiste yürüteceği faaliyetini kapsar.” şeklindedir.
(10) 2002/2 sayılı Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin Kılavuz’un 39. paragrafında ise, Tebliğ’in 5.
maddesinde dikey anlaşmalardaki rekabet etmeme yükümlülüklerine yönelik olarak
düzenlenen istisna konusunda, “...Tebliğ’in 5 inci maddesi ile getirilen bu istisna,
“öncelikle ve özellikle” ilişkinin başlangıcından itibaren üçüncü şahıslardan ayni ya da
şahsi haklar kapsamında taşınmazın kullanma ve/veya yararlanma hakkının alınması ve
bunu müteakiben tesisin bizzat sağlayıcı tarafından işletilmesi ya da
kullanma/yararlanma hakkı veren ile hiçbir bağlantısı olmayan şahıslarla bayilik
ilişkisinin kurulması ile sınırlıdır. Muafiyet kapsamındaki beş yıllık süre dolmadan;
faaliyetlerin sona erdirilmesi, devralma vb. yollarla dikey anlaşmanın taraflarında
değişiklik ortaya çıkması halinde muafiyetten yararlanılabilecek sürenin uzaması söz
konusu değildir.” şeklinde açıklama yer almaktadır.
(11) Söz konusu hüküm ve açıklamalar irdelendiğinde, bahse konu istisnadan
yararlanmanın, öncelikle iki koşuldan birinin varlığına bağlı olduğu görülmektedir. Buna
göre alıcı (bayi) anlaşmaya dayalı faaliyetini; ya doğrudan veya alıcıyla hiçbir bağlantısı
olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya (dağıtıcıya)
ait tesis (akaryakıt istasyonu) üzerinde ya da bizzat sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir
bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden elde edilen bir ayni veya şahsi kullanım hakkına
konu bir tesiste sürdürmelidir.
(12) Bunun yanı sıra anılan Kılavuz’da açıkça belirtildiği gibi, taraflar arasındaki dikey
ilişkinin istisna hükmünden yararlanabilmesi için, söz konusu ilişkinin en baştan itibaren
yukarıda belirtilen koşullara uygun olarak kurulması gerekmektedir. Nitekim Total/Akdağ
dosyasında, Kurul kararına karşı Danıştay 13. Dairesinin E.2006/1604 esas numarasına
kayden açılan dava sonucunda verilen 13.05.2008 tarih ve K.2008/4196 sayılı kararın
gerekçesi, bu değerlendirmeye paralellik göstermektedir. Söz konusu kararda özetle;
dağıtıcının bayiyle kurmuş olduğu hukuki ilişkinin yani taraflar arasındaki dikey
anlaşmanın temelinin işletme sözleşmesi ve kira sözleşmesi olmak üzere iki
sözleşmeye dayandığı belirtildikten sonra, Yüksek Mahkeme’nin, bayilik sözleşmesi de
dahil olmak üzere anlaşmanın unsurlarında sonradan oluşacak değişikliklerin değil,
anlaşmanın en baştan itibaren 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun olarak kurulup
kurulmadığının dikkate alınması ve değerlendirmenin bu çerçevede yapılması
gerektiğine işaret ettiği görülmektedir.
(13) Bunun yanında konunun akaryakıt sektörü özelinde ayrı bir önemi de bulunmaktadır.
Şöyle ki; akaryakıt sektöründe akaryakıt istasyonu olmaksızın istasyonlu bayilik faaliyeti
yürütülememesi nedeniyle, dağıtım firmalarının ve bayilerin yürüttükleri ticari faaliyet ile
istasyon arasında sıkı bir ilişki söz konusudur. Bu nedenle, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde sayılan özel durum bir yana bırakılırsa, beş yıllık rekabet yasağı süresinin
12-54/1516-534
4/7
esasen; “bir dağıtıcının bir istasyonu tek seferde yapacağı sözleşmeler yoluyla diğer
dağıtıcıların faaliyetine kapatabileceği üst sınır” olarak yorumlanması gerekmektedir.
(14) Diğer taraftan, Danıştayın 13.05.2008 tarih ve E.2006/1604, K.2008/4196 sayılı kararı,
bu karar üzerine Kurulumuzca alınan 30.10.2008 tarih ve 08-61/997-389 sayılı Total-
Akdağ kararı, yine Kurulumuzun 05.03.2009 tarihli “Pol-Pet Petrol Ürün. Tur. Konak. ve
Din. Tesis. Ltd. Şti. - Bölünmez Petrolcülük A.Ş.” ve “Barbaros Akaryakıt San. Tic. Ltd.
Şti.- Altınbaş Petrol ve Tic. A.Ş.” kararları ile sektöre yönelik almış olduğu diğer kararlar
ve son olarak Danıştayın 28.06.2010 tarih ve E. 2009/3044, K. 2010/5458;
E.2009/5164, K.2010/5457 sayılı kararları ile de sabit olduğu üzere; intifa, tapuya şerh
edilmiş kira veya benzer etkiye sahip sözleşmeler, bayi üzerindeki rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen beş yıllık üst sınırı fiili
olarak aşmasına neden olmaktadır. Bu bakımdan bayilik sözleşmeleri ve bunlarla
bağlantılı intifa, kira gibi sözleşmelerin, aralarındaki hukuki ve iktisadi ilişki nedeniyle tek
bir anlaşma olarak 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygunluklarının değerlendirilmesi
gerekmektedir.
(15) Bu çerçevede Kurulumuzun akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında
yapılan dikey anlaşmalara ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca,
18.09.2005 tarihinden önce yapılan ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan dikey
anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunmaktadır. 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan
dikey anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen grup muafiyeti kapsamındadır.
(16) 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen beş yıllık sürenin nasıl hesaplanacağı hususunda ise
Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 35. paragrafında, “… Beş yıllık rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresinin hesaplanmasında başlangıç tarihi olarak, taraflar arasında
süregelen rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın
yapıldığı tarih esas alınacaktır. Taraflar arasındaki, rekabet yasağı içeren bayilik,
işleticilik, tedarik vb. sözleşmeler ile birlikte bu sözleşmelerin süresine etki eden intifa,
tapuya şerh edilmiş kira, ekipman gibi sözleşmelerin hepsinin aynı anda ortadan kalktığı
tarih ise, rekabet yasağının sona erme tarihi olarak değerlendirilecektir. ...” şeklinde
açıklamalara yer verilmiştir.
I.3. Taraflar Arasındaki Dikey İlişkiye Yönelik Bulgular
(17) Konuyla ilgili olarak Shell&Turcas tarafından gönderilen 22.10.2012 tarihli yazıda özetle;
- Başvuruya konu olan akaryakıt istasyonunun malikleri ile Shell&Turcas’ın kanuni
selefi olan Turcas Petrol arasında 01.09.1998 tarihinde kira sözleşmesi akdedildiği ve
bunun tapuya şerhedildiği,
- İlerleyen zamanlarda söz konusu kira sözleşmesinin tapudan terkin edilerek malikler
tarafından Turcas Petrol lehine 03.12.2001 tarihinde 01.09.2018 tarihine kadar
geçerli olacak şekilde intifa hakkı tesis edildiği ve bu intifa hakkına dayalı olarak da
Shell&Turcas lehine tapuya kira hakkı şerh edildiği,
- Ancak ne Turcas Petrol’ün ne de Shell&Turcas’ın malikler ile hiçbir zaman bayilik
sözleşmesi imzalamadıkları ve bayilik ilişkisi kurmadıkları; ayrıca mevcut bilgiler
çerçevesinde söz konusu akaryakıt istasyonun üzerinde 1999 yılından önce
akaryakıt faaliyetinde bulunulmadığı,
- Akaryakıt istasyonu ile ilgili olarak Turtes Petrol ile Turcas Petrol arasında
01.09.1998 tarihinde bayilik sözleşmesi akdedildiği, daha sonra ise bu bayilik
sözleşmesinin feshedilerek Akkuşlar ile Turcas Petrol arasında 05.02.2003 tarihinde
bayilik sözleşmesi akdedildiği ve söz konusu bayilik sözleşmesinin 01.07.2006
12-54/1516-534
5/7
tarihinde Shell&Turcas’a devredildiği; bu sözleşme uyarınca da Akkuşlar’ın bayi
olarak istasyona atandığı ve faaliyetine devam ettiği,
- Maliklerin hiçbir zaman söz konusu akaryakıt istasyonu üzerinde faaliyette
bulunmaması; Shell&Turcas ve Turcas Petrol ile de aralarında herhangi bir bayilik
ilişkisi kurulmamış olması nedeniyle, dosya konusu dikey ilişkinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisna kapsamında yer aldığı
ifade edilmiştir.
(18) Diğer taraftan, maliklerin vekili tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 23.10.2012
tarihinde giren ilave bilgi yazısı ekinde yer alan ve malikler ile Turtes Petrol arasında
imzalanan 18.05.1998 tarihli bayilik sözleşmesinin “KOŞULLAR” başlıklı maddesinde
aşağıdaki hükümlerin yer aldığı görülmüştür:
“1- Kiracılar anılan taşınmaz üzerine akaryakıt istasyonu kuracaklardır.
2- Kurulacak olan akaıyakıt istasyonu için halen Türkiye'de faaliyet gösteren bayilik vermeye
yetkili bir akaryakıt şirketi ile anlaşarak isim hakkı tesis edecek ve o şirketin isim ve logosunu
kullanacaktır.
Kiracının bayilik anlaşması yapacağı Petrol Şirketleri lehine 15/20 yıl intifa ve/veya kiracılık
hakkı ile bunun tapuya tescili için yetki ve izin verecektir.
(…)
6-Kira bedeli sözleşmenin başlangıç tarihinden itiraharen birinci yıl için aylık (…..) USD
(Amerikan Dolan),ikinci yıl için aylık (…..) USD ve üçüncü yıldan başlamuk üzere aylık (…..)
USD olarak ödeyecektir. …”
(19) 12.07.2012 tarihli başvuruya ekli devir sözleşmesinden, yukarıda bahsedilen
18.05.1998 tarihli kira sözleşmesinin, Bergama İkinci Noterliğinin 06.12.2002 tarih ve
10796 yevmiye numarasına kayıtlı sözleşme ile Akkuşlar’a devredildiği anlaşılmıştır.
I.4. Değerlendirme
(20) Yapılan başvuruda, dosya konusu istasyon üzerinde sırasıyla işleticilik faaliyetini
yürüten Turtes Petrol ve Akkuşlar ile malikler arasındaki 18.05.1998 tarihli kira
sözleşmesinden bahisle, dikey anlaşmanın 5 yıl süreyle grup muafiyetinden
yararlanabileceği öne sürülmekte ve bu doğrultuda işlem tesis edilmesi talep edilmekte;
Shell&Turcas tarafından ise, söz konusu dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a)
maddesinde düzenlenen istisna hükmü kapsamında yer aldığı iddia edilmektedir.
(21) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile Danıştay ve Kurulumuz kararları
doğrultusunda, bir dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde öngörülen
istisna hükmünde kabul edilebilmesi için, malik(ler) ile işletici arasında herhangi bir
hukuki veya iktisadi bağlantının bulunmaması gerekmektedir. Bu çerçevede dağıtım
şirketinin (sağlayıcı) ilgili akaryakıt istasyonuna ilişkin ayni veya şahsi hakkını doğrudan
malikten alması ve daha sonra bu istasyonu malik ile bağlantısı olmayan başka bir
şahsa işlettirmesi şartı aranmaktadır. Bu bakımdan, bayinin özellikle sağlayıcıdan önce
ilgili istasyon üzerinde ayni veya şahsi bir hakka sahip olması halinde, daha sonra
sağlayıcıya ayni veya şahsi hakkı veren üçüncü kişi (malik) ile bağlantılı olduğu kabul
edilmekte ve bu tür sözleşmeler istisna kapsamında değerlendirilmemektedir. Nitekim
Kurulumuzun geçmiş tarihli kararlarında, özellikle dağıtım şirketi lehine istasyon
üzerinde intifa hakkı tanındığı durumlarda, malikler ile işletici arasında süregelen bir
kiracılık ilişkisinin bulunması, Tebliğ’in 5(a) maddesinde anılan türden bir bağlantı olarak
değerlendirilmiştir.
(22) Bu çerçevede somut olay irdelendiğinde; malikler ile Shell&Turcas arasında akdedilen
22.09.1998 tarihli kira sözleşmesi ve Shell&Turcas lehine intifa hakkı tesisine ilişkin
12-54/1516-534
6/7
03.12.2001 tarihli resmi senedin imzalanmasından önce, malikler ile Turtes Petrol
arasında 18.05.1998 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bir kira sözleşmesinin
düzenlendiği görülmektedir. Söz konusu kira sözleşmesinin 06.12.2002 tarihinde yeni
işletici Akkuşlar’a devredilmiş olması, bu sözleşmenin dağıtım şirketi lehine kira ve intifa
hakkı tanınmasından sonra da geçerliliğini koruduğunu göstermektedir. Kaldı ki bahse
konu 18.05.1998 tarihli kira akdinin “Koşullar” başlıklı maddesinde yer verilen hükümler
irdelendiğinde, dağıtım şirketi lehine ilgili istasyon üzerinde tanınan kira ve intifa
haklarına da bu sözleşmenin dayanak teşkil ettiği görülmektedir. Hal böyleyken, malikler
ile işleticiler Turtes Petrol ve Akkuşlar arasında Tebliğ’in 5(a) maddesi anlamında bir
bağlantı bulunmadığı; bir başka deyişle anılan dikey anlaşmanın Tebliğ’in 5(a)
maddesinde düzenlenen istisna hükmü kapsamında yer aldığı yönündeki iddianın
kabulünün mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
(23) Öte yandan Shell&Turcas’tan, anılan istasyonun üzerinde daha önce akaryakıt bayilik
faaliyeti yapılmamış arsa/arazi üzerinde kurulmuş ve yatırımları Shell&Turcas tarafından
karşılanmış yeni istasyon olup olmadığına ilişkin bilgi talep edilmiş, gönderilen cevabi
yazıda, ellerinde olan bilgilere göre söz konusu istasyon üzerinde 1999 yılından önce
akaryakıt faaliyetinde bulunulmadığı ifade edilmiş, ancak bu yönde herhangi bir ek bilgi
ya da belge sunulamamıştır. Her halükarda söz konusu dikey anlaşmanın, ilk olarak
yapıldığı tarihten itibaren 10 yılı aşkın süredir uygulanmakta olduğu anlaşılmaktadır.
(24) Yukarıda yer verildiği üzere, Kurulumuzun akaryakıt sektörüne yönelik olarak daha önce
almış olduğu kararlar çerçevesinde, 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olan ve süresi
beş yılı aşan anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan
grup muafiyetinden yararlanma ve uygulama süresi bulunmaktadır. Bu itibarla açıklanan
hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Shell&Turcas kanuni selefi Turcas Petrol
ile işletici Turtes Petrol arasında imzalanan 01.09.1998 tarihli bayilik sözleşmesi, Turcas
Petrol ve malikler arasında imzalanan 22.09.1998 tarihli kira sözleşmesi, Turcas Petrol
lehine 03.12.2001 tarihinde tesis edilen intifa hakkı ile oluşturulan ve son olarak Turcas
Petrol ile Akkuşlar arasında imzalanan 05.02.2003 tarihli bayilik sözleşmesi ile
sürdürülen dikey ilişkinin, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde öngörülen istisna
hükmü kapsamında yer almadığı, bu nedenle 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliği ile düzenlenen grup muafiyetinden yararlanma olanağının bulunduğu kanaatine
varılmıştır.
12-54/1516-534
7/7
J. SONUÇ
(25) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Shell & Turcas Petrol A.Ş. kanuni selefi Turcas Petrol A.Ş. ile işletici Turtes Tur. Din.
Tes. Petrol Ür. ve Nak. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan 01.09.1998 tarihli bayilik
sözleşmesi, Turcas Petrol A.Ş. ve malikler Ayşe AYDENİZ, Esin ŞENTÜRK ve Enis
AYDENİZ arasında imzalanan 22.09.1998 tarihli kira sözleşmesi, Turcas Petrol A.Ş.
lehine 03.12.2001 tarihinde tesis edilen intifa hakkı ile oluşturulan ve son olarak Turcas
Petrol A.Ş. ile Akkuşlar Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan 05.02.2003
tarihli bayilik sözleşmesi ile sürdürülen dikey ilişkinin 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanma ve uygulanma olanağı bulunduğuna,
2-Söz konusu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet tanınamayacağına,
3- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın
tebliği tarihinden itibaren 60 gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları
gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı
yönünde görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy