REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-113 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-57/1538-551
Karar Tarihi : 15.11.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Özgür BAL, Hüseyin ORMAN
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Ankara Taşçı, Mezarcı Ustaları Sanatkarları Esnaf Odası
Karşıyaka Mezarlığı Mermerciler Sitesi No:686/42
Yenimahalle/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Ankara Taşçı, Mezarcı Ustaları Sanatkarları Esnaf Odasının
asgari mezar inşa fiyatlarını tespit ettiği ve bu fiyatların altında fiyatlarla hizmet veren
üyelerine ceza tatbik ettiği iddiası ile bazı Oda üyelerinin sıra sistemi uyguladıkları
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Ankara Taşçı, Mezarcı Ustaları Sanatkarları Esnaf
Odasının (Oda) 2-3 yıldır asgari fiyat tarifesi yayımladığı ve bu fiyatların altına mezar inşa
eden üyelerine ceza uyguladığı, bu sebeple 1000-1100 TL.’ye verilen hizmetin fiyatının
1800 TL.’ye kadar çıktığı, ayrıca mezarlıkta ustaların sıra sistemi uyguladıkları iddia
edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.06.2012 tarih ve 4966 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 17.08.2012 tarih ve 2012-1-113/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu 20.09.2012
tarihli Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Söz
konusu karar uyarınca düzenlenen 03.11.2012 tarih ve 2012-1-113/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Oda’nın yayımlamış olduğu fiyat tarifesinin uygulanmasını zorunlu tutması ile 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)'un 4. maddesini ihlal ettiği,
ancak önaraştırma kapsamında yapılan görüşme ve yerinde incelemelerle iddianın ve ihlal
konusu olayın tamamen açıklığa kavuşturulması, ihlalin etkisinin kısıtlı olması, ihlalin kısa
süreli olarak ve kısmen uygulanması ve fiilen sona erdirilmesi gerekçeleriyle, konuya ilişkin
olarak 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı, bununla birlikte, benzer eylem ve işlemlerden kaçınılması, söz konusu işlem
ve eylemlerin tekrarının soruşturma sebebi sayılacağı ve ilgili pazarda rekabetin kalıcı bir
şekilde tesisi ve rekabet kurallarına uygun davranılması konusunda gerekli tedbirlerin
alınması hususlarının, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Oda’ya
bildirilmesi gerektiği,
12-57/1538-551
2/4
- Sıra sisteminin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edici nitelikte olduğunun ve kaldırılması
gerektiğinin 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Oda’ya
bildirilmesinin uygun olacağı
hususları ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Şikayet dilekçesi ve raportörlerin yerinde incelemeler esnasında yaptığı görüşmelere göre,
4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek iki iddia söz konusudur. Bunlardan ilki,
Oda’nın yayımlamış olduğu fiyat listesinin uygulanmasını zorunlu tuttuğu, diğeri ise üyeleri
arasında sıra sistemi uyguladığı iddialarıdır.
I.1. Ankara Mezarcılar Odasının, Yayımlamış Olduğu Fiyat Listesinin Uygulanmasını
Zorunlu Tuttuğu İddiası
(6) Oda’nın; kendisine ait internet sitesinde var olan fiyat listesi ve duyurusundaki hususlardan,
ilgili Oda Yönetim Kurulu kararlarından ve Oda’ya üye olan veya olmayan diğer teşebbüs
sahiplerinin ifadelerinden, mermer mezar lahiti yapımı için fiyat listesi ve katalog yayınladığı
ve bu fiyat listesinin uygulanmasını zorunlu tuttuğu, söz konusu zorunluluğu sağlamak
amacıyla üyelerden bu yönde taahhüt aldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, Oda’nın 2011 yılında
fiyat listesini uymadığı anlaşılan üyelere herhangi bir savunma ya da resmi bir karar
almadan 15 gün mezarlığa girmeme cezası verdiği, söz konusu cezayı şifahen bildirdiği,
cezaya direnen mermer mezar ustalarına ya psikolojik baskı uygulandığı ya da mezarlığa
girmelerine engel olunduğu tespit edilmiştir.
(7) Gözlemlenen diğer bir husus ise, Oda’ya gelen tepkiler ve mermer mezar ustalarının
fazlalığı nedeniyle fiyat listesinin uygulanıp uygulanmadığının tespitinin ve cezanın
uygulanmasının zor oluşudur. Ayrıca, zaman zaman yaşanan adli olaylar nedeniyle 2012
yılı içerisinde anılan ceza sistemi yumuşatılmış, verilen birkaç cezanın takibi ve infazı
yapılmamıştır.
(8) Konuya ilişkin olarak, Oda’nın tabi olduğu 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek
Kuruluşları Kanunu’nun “Fiyat Tarifelerinin Tespit Şekli” başlıklı 62. maddesinde, odaların
fiyat tarifeleri düzenleyebileceği, ancak anılan tariflerin azami hadleri göstereceği ifade
edilmektedir. Oda’ya ait Ana Sözleşme’nin “Yönetim Kurulunun Görev Yetkileri” başlıklı 16.
maddesinin (l) bendinde ise azami hadden bahsedilmemekte, sadece ücret tarifelerine
uyulup uyulmadığını kontrol etme görevi Yönetim Kurulu’na verilmektedir.
(9) Yukarıda yer verilen Kanun’a göre, Oda’ya, mal ve hizmetlerin alım ve satım fiyatını
belirleme yetkisi verilmemiştir. Oda’ya bağlı esnaf ve sanatkarlar, kanunen azami fiyat
tarifesini aşmamak kaydıyla üretecekleri mal ve hizmetlerin fiyatlarını özgürce belirleme
yetkisine sahiptir. Kaldı ki 4054 sayılı Kanun anlamında rekabetin sağlanabilmesi için
piyasa da mal ve hizmet üreten teşebbüslerin ekonomik kararlarını özgürce kendilerinin
verebilmesi önemlidir. Oysa Oda, sözü edilen kanunların aksine, odaya bağlı mermer
mezar ustalarının üretecekleri ürünlerin satış fiyatını belirlemekte, bu fiyat tarifesine
uyulmasını zorunlu tutmakta, imkanları doğrultusunda tarifelere uyulup uyulmadığını
denetlemekte ve herhangi bir resmi prosedür uygulamadan cezalandırmaya çalışmaktadır.
(10) İşaret edilen hususlar neticesinde Oda’nın fiyat tarifesi yayınlayarak bu fiyat tarifesinin
uyulmasını zorunlu tutması eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal niteliği
taşıyabilecek bir eylem olduğu anlaşılmakla birlikte, sözü edilen uygulamanın denetimi ve
cezaların 2012 yılında uygulanmaması, dolayısıyla fiilen sonlandırılmış olması, önceki
12-57/1538-551
3/4
senelerde ceza verilen ve cezası infaz edilen mezar mermer ustalarının da toplam mezar
mermer ustaları içerisinde sınırlı sayıda oluşu, bu nedenle de rekabet üzerinde zararlı
etkilerinin sınırlı düzeyde kaldığı hususları nazara alınarak, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ancak bu konuda Oda’ya 4054
sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş gönderilmesinin uygun
olacağı sonucuna varılmıştır.
I.2. Ankara Mezarcılar Odasının Mezarlık Bölgesinde Sıra Sistemi Uyguladığı İddiası
(11) Mezarlıklarda mermer mezar ustalarına yönelik sıra sistemi uyguladığına ilişkin iddiayı,
sadece bir firma dile getirmiş olup, önaraştırma safhasında yapılan yerinde incelemede bu
konuda herhangi bir belge bulunmamıştır. Raportörlerce yapılan görüşmelerden, sıra
sisteminin; Oda bünyesinde ve onun öncülüğünde gerçekleştirilmediği, bazı mermer mezar
ustalarının bir araya gelerek, herhangi bir kayıt söz konusu olmaksızın kendi aralarında
yaptıkları uygulamadan kaynaklandığı anlaşılmıştır.
(12) Mezarlıkların parsellenerek her bir parsel/ada için sıra sistemi kapsamında bir veya birkaç
mermer mezar ustasına tahsis edilmesi, o parsel veya adadaki mermer mezar ustasının
diğer ada/parselde mezarı bulunan cenaze yakınlarına teklifte bulunamaması, sisteme
dahil olmayan mermer mezar ustalarının ise mezarlıklarda cenaze yakınlarına mermer
mezar yapımı konusunda görüşme yapamaması 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (b)
bendi kapsamında mal ve hizmet piyasasının bölüşülmesi sonucunu doğurabilecek bir
eylemdir.
(13) Ancak, dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, söz konusu sıra sistemini Ankara’da faaliyet
gösteren yaklaşık 300 mermer mezar ustasından 100 kadarının kendi aralarında
uyguladığı, cenaze yakınlarının herhangi bir mermer mezar ustasıyla anlaşabildiği,
dolayısıyla sistemin esnek olduğu, uygulama alanının ve etkisinin kısıtlı olduğu
anlaşıldığından soruşturma açılmasına gerek olmaksızın 4054 sayılı Kanun'da öngörülen
diğer tedbirlere başvurabileceği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Ankara Taşçı, Mezarcı Ustaları Sanatkarları Esnaf Odasının yayımlamış olduğu fiyat
tarifesinin uygulanmasını zorunlu tutmasının 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında
ihlal niteliğinde olduğuna,
2- Ancak, önaraştırma kapsamında yapılan görüşme ve yerinde incelemelerle iddianın ve
ihlal konusu olayın açıklığa kavuşturulduğu, ihlalin kısa süreli olarak kısmen
gerçekleştirildiği ve fiilen sona erdirildiği, dolayısıyla ihlalin etkisinin kısıtlı olduğu dikkate
alınarak adı geçen Oda hakkında 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığına,
3-Bununla birlikte, benzer eylem ve işlemlerden kaçınılması, ilgili pazarda rekabetin kalıcı
bir şekilde tesisi ve rekabet kurallarına uygun davranılması konusunda tedbirlerin alınması;
ayrıca Oda üyelerinin bir kısmı tarafından uygulanan sıra sisteminin de 4054 sayılı Kanun'u
ihlal edici nitelikte olduğu ve kaldırılması gerektiği, aksi halde 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca Ankara Taşçı, Mezarcı Ustaları Sanatkarları Esnaf Odasına tüm üyelerine
12-57/1538-551
4/4
de göndermek üzere görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine
(14) OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
İkinci Başkan
Prof. Dr. Metin TOPRAK
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ
İsmail Hakkı KARAKELLE
Dr. Murat ÇETİNKAYA
Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy