Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-240 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-59/1575-576
Karar Tarihi : 22.11.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Ali Fuat KOÇ, Hale GÜNDÜZ
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - İlke Makina ve Tesisat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
Akhisar Organize Sanayi Bölgesi 2. Cad. No:30-32 Kayalıoğlu
Kasabası Akhisar/Manisa
- Arya Oto Servis Ekipmanları Ltd. Şti.
1203/11 Sok. No:4 D:621 Yenişehir/İzmir
- Botek Boyahane Tesisleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
1348 Sok. Keremoğlu İş Merkezi No:2/2 Yenişehir/İzmir
- Mutlu Oto Servis Ekipmanları Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
İçerenköy Mah. Yalçın Sok. Erzin Apt. No:22/3 Kadıköy/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: İlke Makina ve Tesisat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti., Arya Oto Servis
Ekipmanları Ltd. Şti., Mutlu Oto Servis Ekipmanları Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Botek
Boyahane Tesisleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aralarında yaptıkları toplantılar ve
anlaşmalar ile rakiplerini piyasa dışına çıkarmak amacıyla maliyetin altında satış
yaptıkları iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
- Kombine tip otomobil boyama ve kurutma kabinlerinin imalat, satış ve satış sonrası
hizmetleri veren başvuruya konu şirketlerin yaptıkları toplantılar ve rekabeti engelleyici
anlaşmalar ile piyasayı kontrol altında tuttukları ve rakiplerini piyasa dışına çıkarmak
amacıyla birtakım faaliyetlerde bulundukları,
(3) - Arya Oto Servis Ekipmanları Ltd. Şti. (Arya Oto), Mutlu Oto Servis Ekipmanları Gıda San.
ve Tic. Ltd. Şti. (Mutlu Oto) ve Botek Boyahane Tesisleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Botek) unvanlı
firmaların birbirinden bağımsız firmalarmış gibi görünmesine rağmen, tüm muhasebe
kayıtlarının bir arada İlke Makina ve Tesisat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (İlke Makina) bünyesinde
tutulduğu ve yine bu firmaların satış ve satış sonrası faaliyetlerinin İlke Makina tarafından
yönetildiği,
(4) - Arya Oto, Mutlu Oto ve Botek firmalarının benzer liste fiyatlarına sahip oldukları; teklif
sundukları müşterilerin piyasada faaliyet gösteren diğer firmalardan da teklif aldığını gören
Arya Oto, Mutlu Oto ve Botek firmalarının, müşterilere sundukları teklifleri birlikte düşürdükleri
ve bu şekilde müşterilerin bu üç firmadan birini tercih ettiği
iddia edilmektedir.
(5) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.06.2012 tarih ve 4675 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 28.06.2012 tarih ve 2012-4-240/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu 04.07.2012
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Söz
konusu karar uyarınca düzenlenen 13.11.2012 tarih ve 2012-4-240/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
12-59/1575-576
2/3
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu iddia ile ilgili olarak soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Anlaşma Yoluyla Rakiplerin Dışlandığı İddiasına İlişkin Değerlendirme
(7) Başvuruda, İlke Makina ve bayileri arasında rakip teşebbüsleri dışlamayı amaçlayan bir
anlaşma yapıldığı ve bu anlaşma kapsamındaki bayi toplantılarında rakiplerin piyasadan
çıkartılmasına yönelik eylemlerin tartışıldığı ileri sürülmektedir.
(8) Önaraştırma sürecinde İlke Makina, Arya Oto, Mutlu Oto ve Botek’ten elde edilen bilgi ve
belgelerden İlke Makina’nın üretici konumunda olduğu ve yaptığı doğrudan satışlarının
oldukça sınırlı düzeyde kaldığı, satışlarının büyük çoğunluğunu bayileri aracılığıyla
gerçekleştirdiği görülmektedir.
(9) Bununla birlikte, dosya mevcudu bilgilerden İlke Makina ile bayileri arasındaki dikey ilişkinin
herhangi bir sözleşmeye dayanmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, İlke Makina, bazı
ürünlerle ilgili nihai olmayan fiyat listesi hazırlamakla birlikte, son kullanıcıya yapılacak
satışlarda fiyatı belirlemek bütünüyle ara satıcının inisiyatifine bırakılmakta ve bu aşamada
İlke Makina’nın herhangi bir müdahalesi olmamaktadır.
(10) Öte yandan Arya Oto, Mutlu Oto ve Botek’in hissedarlık ve kontrol yapılarına bakıldığında, bu
teşebbüslerin aynı kişiler tarafından kontrol edildiği anlaşıldığından, söz konusu teşebbüsler
tek bir teşebbüs olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle, başvuruda iddia edilen “Arya Oto,
Mutlu Oto ve Botek’in benzer liste fiyatlarına sahip olduğu; teklif sundukları müşterilerin
piyasada faaliyet gösteren diğer firmalardan da teklif aldığını gören söz konusu
teşebbüslerin, müşterilere sundukları teklifleri birlikte düşürdükleri” şeklindeki iddiaya ilişkin
herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(11) Dolayısıyla başvuruya konu teşebbüsler arasında satış ve dağıtıma ilişkin olarak yapılan
anlaşmalar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal niteliği taşımamaktadır.
I.2. Yıkıcı Fiyat Yoluyla Hakim Durumun Kötüye Kullanıldığı İddialarına İlişkin
Değerlendirme
(12) Başvuru kapsamında şikayet edilen diğer bir husus, İlke Makina’nın maliyetin altında
fiyatlandırma yoluyla rakiplerinin pazar dışına çıkmasına yol açacak girişimlerde
bulunmasıdır.
(13) Söz konusu iddia, İlke Makina’nın tek taraflı davranışlarından kaynaklanmaktadır. Bu
çerçevede inceleme 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un “Hâkim Durumun
Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesi kapsamında yapılmıştır.
(14) Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için ilgili
teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve eyleminin kötüye kullanma olarak kabul
edilebilecek nitelikte olması gerekmektedir. Sözü edilen iki kriterden herhangi birisinin
bulunmaması durumunda 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedilemez.
(15) Dosya kapsamında öncelikle, İlke Makina’nın eylemlerinin “yıkıcı fiyatlandırma” kavramı
altında kötüye kullanma olarak değerlendirilebilecek nitelikte olup olmadığı incelenmiştir.
(16) Bu çerçevede, İlke Makina’nın doğrudan ve bayileri aracılıyla yaptığı satışlarda maliyetin
altında fiyatlandırma yapıp yapmadığı hususu üzerinde durulmuştur. Ancak, öncelikle söz
konusu teşebbüslerce satışı yapılan ürünlerin alıcıların ihtiyaçları doğrultusunda üretilmesi
sebebiyle standart bir fiyat ve maliyetinin olmadığını belirtmekte fayda vardır.
(17) Başvuru kapsamında İlke Makina’nın yıkıcı fiyat uyguladığı ürünler “kombine tip/mobilya
boyama ve kurutma kabinleri” ile “endüstriyel boyahane tesisleri” olarak sayılmaktadır.
Dolayısıyla incelemenin kapsamı İlke Makina’nın üretim ve satışını yaptığı çok sayıda ürün
yerine daha az sayıda üretilen ve üretimi daha maliyetli olan boyama ve kurutuma kabinleri
12-59/1575-576
3/3
ile sınırlandırılmıştır. Bu yolla rakibi dışlayabilecek nitelikteki maliyetin altında satışların
varlığının araştırılması amaçlanmıştır.
(18) Dosya mevcudu bilgilere göre, taraflardan Mutlu Oto’nun 2011 yılı satışları oldukça sınırlı
sayıda gerçekleşmiştir. 2012 yılında ise sadece ikinci el ürün satışı yapılmıştır. Dolayısıyla
Mutlu Oto aracılığıyla yapılan satışlara yönelik değerlendirmeler 2010 yılı için yapılmıştır.
(19) Dosyada bulunan satış tutarı maliyet verilerine bakıldığında, şikayete konu boyama ve
kurutma kabinine ilişkin İlke Makina tarafından yapılan doğrudan satışlarda 2011 yılında
yapılan bir satış haricinde maliyetin altında satışa rastlanmamaktadır.
(20) İlke Makina’nın Pony marka oto boyama ve kurutma kabini satışından sorumlu bayilerinden
Arya Oto’nun 2010-2011-2012 satışlarının tamamı maliyetin üzerindeki fiyatlardan
gerçekleşmiştir. Yine aynı marka ürünün satışından sorumlu diğer bayi olan Mutlu Oto ise
2010 yılında yaptığı 68 satıştan yalnızca 5’ini maliyetin altındaki bir fiyattan gerçekleştirmiş
olup, 2011 yılında maliyet altı satışı bulunmamaktadır. Bu sayıya 2011 yılında Arya Oto
tarafından yapılan 11 satış eklendiğinde İlke Makina’ya ait Pony marka ürünün 2011 yılında
79 adet satıldığı ve satışların yaklaşık %7’lik bir kısmına tekabül eden kısmı için maliyet altı
fiyatlama yapıldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu teşebbüslerin toplam karlılık durumuna
bakıldığında ise her iki bayinin de 2010-2011-2012 yıllarında kar elde ettiği görülmektedir.
(21) Öte yandan İlke Makina’nın Storm marka ürününün satışından sorumlu Botek tarafından
yapılan satışlarda daha çok sayıda maliyet altı satış göze çarpmaktadır. Buna karşın bu
satışların yine dağınık bir görünüm sergilemesi ve söz konusu teşebbüsün de anılan yıllarda
kar elde etmesi nedeniyle, maliyet altı satışların, sistematik bir şekilde gerçekleşen ve rakibi
pazar dışına itmeyi amaçlayan bir fiyatlama politikasının parçası olmadığı; bunun yerine
müşteri kazanmak veya mevcut müşteriyi kaybetmemek için yapılmış münferit satışlar
olabileceği değerlendirilmektedir. Dolayısıyla şikayete konu teşebbüslerim yıkıcı fiyatlama
yaptığı yönünde bir tespit bulunmamaktadır.
J. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy