Rekabet Kurumu - Karar Sayı 12-62/1610-587

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-153 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-62/1610-587
Karar Tarihi : 06.12.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Harun GÜNDÜZ, Tuğçe KOYUNCU, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Aziziye Tur. Pet. Ür. İnş. Taah. ve Emlak Gıda Tic. San. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Cem ERYILMAZ, Av. Yelda Tuğcu ERYILMAZ
Ziyabey Cad No:16 D:13 Balgat/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Can Aslan Petrolcülük San. A.Ş.
Çakmak Mah. İkbal Cad. Dinç Sok. No:28 Ümraniye/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Can Aslan Petrolcülük San. A.Ş.'nin dikey anlaşmalar ve
çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054
sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(2002/2 sayılı Tebliğ)'nin ihlal edildiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.08.2012 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan İlk İnceleme Raporu, 20.09.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 30.11.2012
tarih ve 2012-1-153/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Aziziye Tur. Pet. Ür. İnş. Taah. ve Emlak Gıda Tic. San. Ltd. Şti. (AZİZİYE
PETROL)’nin maliki olduğu başvuruya konu taşınmaz üzerinde 22.06.2007 tarihinde
Can Aslan Petrolcülük San. A.Ş. (CAN ASLAN) lehine 15 yıllık intifa tesis edildiği ve
intifa tesis işlemini müteakiben taraflar arasında 03.10.2007 tarihli bayilik sözleşmesi
akdedildiği,
- Rekabet Kurulunun kararları uyarınca, AZİZİYE PETROL’e ait gayrimenkulde kurulu
akaryakıt istasyonunun işletilmesi konusunda CAN ASLAN ile akdedilmiş bulunan
03.10.2007 tarihli bayilik sözleşmesi, buna bağlı tüm ek prokoller ve CAN ASLAN
lehine tesis edilen intifa hakkının 22.06.2012 tarihinde sona erdiği ve bunun üzerine
CAN ASLAN’a 20.06.2012 tarihinde ihtarname gönderilerek taraflar arasındaki dikey
ilişkinin sona erdiğinin beyan edildiği ve intifa hakkının terkininin talep edildiği,
- CAN ASLAN tarafından 25.06.2012 tarihinde gönderilen cevabi ihtarnamede ise,
dosya konusu taşınmaz üzerinde daha önce akaryakıt istasyonunun işletilmemiş
olması ve pazarda ilk defa faaliyet gösterecek akaryakıt istasyonuna CAN ASLAN
tarafından yatırımlar yapılması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmeye 10 yıla
kadar bireysel muafiyet tanındığının ifade edildiği,
- Bunun üzerine 26.07.2012 tarihinde AZİZİYE PETROL tarafından gönderilen
ihtarnamede taraflar arasındaki dikey ilişkinin muafiyet kapsamında olabilmesi için
tarafların karşılıklı olarak anlaşmalarının ve dikey anlaşmaya devam etmek
istemelerinin gerektiği, ancak AZİZİYE PETROL’ün taraflar arasındaki dikey ilişkinin
5 yıl daha uzatılması konusunda muvafakatının bulunmadığı, ayrıca ortada
12-62/1610-587
2/7
yatırımların tamamının dağıtıcı tarafından üstlenildiği bir istasyonun da
bulunmadığının belirtildiği,
- Ancak CAN ASLAN’ın geçen süre içerisinde intifa hakkının tapudan terkini için
gerekli işlemleri gerçekleştirmediği ve yapılmış olan sözlü görüşmelerde de intifa
hakkının tapudan terkin edilmeyeceğinin ifade edildiği,
- CAN ASLAN’ın Rekabet Kurulunun vermiş olduğu kararlardaki "karşılıklı mutabakat"
şartını hiçe sayacak uygulamalar yaparak 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i
ihlal ettiği
iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: ilgili raporda;
- AZİZİYE PETROL ve CAN ASLAN arasındaki 22.06.2007 tarihinde tesis edilen 15 yıl
süreli intifa hakkı ile 03.10.2007 tarihinde imzalanan bayilik sözleşmesinden oluşan
dikey ilişkinin 22.06.2012 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağının bulunduğu ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti
kapsamının dışında kaldığı,
- Söz konusu dikey ilişkiye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın
tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Konu ile İlgili Mevzuat Hükümleri, Danıştay ve Rekabet Kurulu Kararları
(5) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların, uyumlu
eylemlerin ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak
olduğunu hükme bağlamıştır.
(6) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak
tanımlanmaktadır. Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü “alıcının
anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın
almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü
yükümlülük” olarak ifade edilmiştir. Tebliğ’in 5(a) maddesinde ise, Tebliğ ile tanınan
muafiyetin anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet
etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
(7) Diğer taraftan, Danıştayın 13.05.2008 tarih ve E.2006/1604, K.2008/4196 sayılı kararı, bu
karar üzerine Kurulumuzca alınan 30.10.2008 tarih ve 08-61/997-389 sayılı Total-Akdağ
kararı, yine Kurulumuzun 05.03.2009 tarihli “Pol-Pet Petrol Ürün. Tur. Konak. ve Din.
Tesis. Ltd. Şti. - Bölünmez Petrolcülük A.Ş.” ve “Barbaros Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti.-
Altınbaş Petrol ve Tic. A.Ş.” kararları ile sektöre yönelik almış olduğu diğer kararlar ve
son olarak Danıştayın 28.06.2010 tarih ve E. 2009/3044, K. 2010/5458; E.2009/5164,
K.2010/5457 sayılı kararları ile de sabit olduğu üzere; intifa, tapuya şerh edilmiş kira veya
benzer etkiye sahip sözleşmeler, bayi üzerindeki rekabet etmeme yükümlülüğünün
süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen beş yıllık üst sınırı fiili olarak aşmasına
neden olmaktadır. Bu bakımdan bayilik sözleşmeleri ve bunlarla bağlantılı intifa, kira gibi
12-62/1610-587
3/7
sözleşmelerin, aralarındaki hukuki ve iktisadi ilişki nedeniyle tek bir anlaşma olarak
2002/2 sayılı Tebliğ’e uygunluklarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
(8) Bu çerçevede Kurulumuzun akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında
yapılan dikey anlaşmalara ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca,
18.09.2005 tarihinden önce yapılan ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan dikey
anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunmaktadır. 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan
dikey anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen grup muafiyeti kapsamındadır.
(9) 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen beş yıllık sürenin nasıl hesaplanacağı hususunda ise
Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 35. paragrafında, “… Beş yıllık rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresinin hesaplanmasında başlangıç tarihi olarak, taraflar arasında
süregelen rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın
yapıldığı tarih esas alınacaktır. Taraflar arasındaki, rekabet yasağı içeren bayilik,
işleticilik, tedarik vb. sözleşmeler ile birlikte bu sözleşmelerin süresine etki eden intifa,
tapuya şerh edilmiş kira, ekipman gibi sözleşmelerin hepsinin aynı anda ortadan kalktığı
tarih ise, rekabet yasağının sona erme tarihi olarak değerlendirilecektir. ...” şeklinde
açıklamalara yer verilmiştir.
(10) Öte yandan 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinin devamında, anlaşmalardaki rekabet
etmeme yükümlülüğüne veya bu yükümlülüğün anlaşmanın asli bir parçası olduğu
hallerde anlaşmanın tamamına yönelik olarak getirilen beş yıllık grup muafiyeti sınırına
ilişkin olarak bir istisnai durum düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm, “Alıcının anlaşmaya
dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı ile
bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya ait
ise yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden
elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir tesiste sürdürecekse,
alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu tesisin alıcı tarafından
kullanıldığı süreye bağlanabilir; şu kadar ki, rekabet etmeme yükümlülüğü, bu sürenin beş
yılı aşan kısmı bakımından, sadece alıcının söz konusu tesiste yürüteceği faaliyetini
kapsar.” şeklindedir.
(11) Bunun yanı sıra Total/Akdağ dosyasında, Kurul kararına karşı Danıştay 13. Dairesinin
E.2006/1604 esas numarasına kayden açılan dava sonucunda verilen 13.05.2008 tarih
ve K.2008/4196 sayılı kararda özetle; dağıtıcının bayiyle kurmuş olduğu hukuki ilişkinin
yani taraflar arasındaki dikey anlaşmanın temelinin işletme sözleşmesi ve kira sözleşmesi
olmak üzere iki sözleşmeye dayandığı belirtildikten sonra, Yüksek Mahkeme’nin, bayilik
sözleşmesi de dahil olmak üzere anlaşmanın unsurlarında sonradan oluşacak
değişikliklerin değil, anlaşmanın en baştan itibaren 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun olarak
kurulup kurulmadığının dikkate alınması ve değerlendirmenin bu çerçevede yapılması
gerektiğine işaret ettiği görülmektedir.
I.2. Taraflar Arasındaki Dikey İlişkiye Yönelik Bulgular
(12) Konuyla ilgili olarak, Euroil markası altında ulusal ve uluslararası piyasalarda petrol
ürünleri pazarlama ve dağıtım ağına sahip olan CAN ASLAN tarafından gönderilen
29.11.2012 tarihli yazıda özetle;
- AZİZİYE PETROL’ün faaliyette bulunduğu arazi üzerinde daha önceden akaryakıt
istasyonu işletilmediği ve pazarda ilk defa faaliyet gösterecek olan bu akaryakıt
istasyonuna CAN ASLAN tarafından gerekli yatırımların yapıldığı,
- Bu yatırımın saha betonu, kanopi, yeşil ada, demir işleri, kanal ızgaraları, akar
bağlantıları, tesisat ve pompalar gibi faaliyete özgü yatırımlardan oluştuğu,
12-62/1610-587
4/7
- Bu doğrultuda 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında söz konusu dikey ilişkiye
10 yıla kadar bireysel muafiyet verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir. Söz konusu yatırımlara ilişkin gönderilen faturalar incelendiğinde;
kanopi ve kurumsal giydirmeye (…..) TL, dalgıç pompasına (…..) TL, kompresör ve hava
su ünitesine (…..) TL, pompa otomasyon sistemine (…..) TL ve (…..) TL, tank otomasyon
sistemine (…..) TL ve (…..) TL, akaryakıt pompasına (…..) TL, saha betonu, demir, yüzey
sertleştirici ızgaralar ve çevre düzenlemesi ile bordür imalatı, kanal ızgaraları, akar
bağlantılarına (…..) TL olmak üzere, toplam (…..) TL tutarında bir harcamanın yapıldığı
görülmektedir. Yazı ekinde yer alan diğer faturalarda herhangi bir açıklama
olmadığından, harcamaların başvuru konusu istasyon için yapılıp yapılmadığı
anlaşılamamıştır.
(13) Başvuru sahibinin vekili tarafından ilave bilgi ve belgelerin sunulduğu 30.11.2012 tarihli
yazıda ise özetle;
- CAN ASLAN’ın istasyona özgü yatırımların kendileri tarafından yapıldığı yönündeki
iddiasının gerçeğe aykırı olduğu,
- AZİZİYE PETROL tarafından işletilen başvuruya konu istasyonun 10 yılı aşkın süredir
LPG otogaz istasyonu olarak işletilen ruhsatlı bir istasyon olduğu, AZİZİYE PETROL ile
CAN ASLAN’ın anlaştığı zaman istasyonun kurulu olduğu arazide zaten idari bina ve
marketin mevcut olduğu ve o tarihte AZİZİYE PETROL’ün 09.03.2006 tarihli LPG
otogaz bayilik lisansı ile Milangaz bayisi olarak faaliyette bulunduğu,
- Taraflar arasında akdedilen 20.02.2007 ve 21.06.2007 tarihli protokoller uyarınca CAN
ASLAN’ın, AZİZİYE PETROL’e bir takım menkul malzeme verdiği, saha betonunu ve
kurumsal giydirmesini yaptığı, teknik yardımda bulunduğu; AZİZİYE PETROL’ün ise
tankları aldığı, kanopi, binadaki tadilat ve inşaatları yaptığı,
- Taraflar arasındaki sözleşme sona erince ise AZİZİYE PETROL’ün CAN ASLAN
tarafından verilen menkulleri söküp ve teslim almasını bildirmek için CAN ASLAN’a
ihtarname gönderdiği; CAN ASLAN’ın kurumsal kimliğini söktüğü ve menkulleri de
almaya geleceğini beyan ettiği,
- CAN ASLAN tarafından yapılan ve AZİZİYE PETROL nezdinde kalan tek yatırımın
saha betonu ve plastik yer altı boruları olduğu, bu yatırımların da zaten beş yıllık
akaryakıt sözleşmesi kapsamında yapılacak nitelikte yatırımlar olduğu,
- CAN ASLAN’ın, protokoller uyarınca müvekkile vermesi gereken hibe akaryakıtı da
vermediği, AZİZİYE PETROL’den hiçbir alacağı olmadığı, aksine ciddi miktarda borcu
bulunduğu,
- Ayrıca iade edilmesi gereken bir bedel varsa bile bunun tespitini ancak mahkemelerin
yapabileceği ve Rekabet Kurulunun iade edilecek bir bedel olup olmadığına göre
hüküm tesis etmesinin çok ciddi haksızlıklara sebebiyet verebileceği,
- AZİZİYE PETROL’ün hiçbir şekilde CAN ASLAN’ın bayisi olarak faaliyette bulunmak
istemediği ve ortada iadesi konusunda tarafların mutabakata varacağı bir yatırımın da
bulunmadığı,
- Zaten CAN ASLAN’ın Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/504 E. Sayılı
dosyasında açmış olduğu davada da böyle bir bedel olduğunu ileri sürmediği gibi,
AZİZİYE PETROL’den de bir bedel talep etmediği
ifade edilmektedir.
(14) Söz konusu yazı ekinde gönderilen belgeler incelendiğinde, AZİZİYE PETROL’ün
başlangıç tarihi 09.03.2006 ve iptal tarihi 16.08.2012 olan LPG piyasası otogaz bayilik
lisansının olduğu, MİLANGAZ ile akdedilmiş olan bir bayilik sözleşmesinin ve MİLANGAZ
bayisi olarak 02.02.2006 tarihli “Hizmet Yeterlilik Belgesi”nin bulunduğu ve
MİLANGAZ’dan ürün alındığına dair faturaların yer aldığı görülmektedir.
12-62/1610-587
5/7
(15) Ayrıca AZİZİYE PETROL ile CAN ASLAN arasında akdedilen 20.02.2007 tarihli
Protokol’ün “Malzeme ve teçhizat” başlıklı 3. maddesinde, CAN ASLAN tarafından
AZİZİYE PETROL’e teslim edilecek malzeme ve teçhizat arasında;
- Kurumsal kimlik (totemli ve fiyat panolu) yatırımı,
- 3 adet 4 ürün 8 tabanca dalgıçlı akaryakıt pompası,
- 1 adet 55 KVA jeneratör,
- 1 adet hava su saati,
- 1 adet kompresör,
- Bina alüminyum kompozit kaplama,
- Plastik yeraltı borulama tesisatı
yer almakta ve saha betonunun yapımının ise CAN ASLAN’a ait olduğu ifade
edilmektedir. AZİZİYE PETROL tarafından gönderilen ek belgeler arasında (…..) TL
tutarında kanopi yapımına ilişkin fatura ve (…..) TL tutarında akaryakıt tankına ilişkin
fatura da yer almaktadır.
(16) İstasyona yapılacak yatırımlara ilişkin olarak taraflar arasında imzalanan 21.06.2007
tarihli Ek Protokol’de yer alan hükümler şu şekildedir:
“Madde 3- EUROİL istasyon sahasına yapılacak saha betonunu yaptıracaktır.
Madde 4- Tank havuzu beton işlerinin yapılması-tankların yerine konması-tank havuzunun kum
ile örtülmesi-tank kapaklarının alınıp montajının yapılması Aziziye Petrol'e aittir.
Madde 5- Montajı yapılan tanklara dalgıç pompasının verilip, montajının -borulamasının yapılması
elektrik kablosunun idari binaya kadar çekilmesi EUROİL tarafından yapılacaktır.
Madde 6- Dolum adalarındaki pompalara ait akaryakıt alt yapı borulaması ve elektrik kabloları
EUROİL tarafından ( Elektrik kabloları idari binaya kadar çekilecek) yapılacaktır.
Madde 7- Kanopinin imalatı-kanopinin aydınlatma kablolarının idari binaya kadar getirilmesi
Aziziye Petrol'e ait olup; EUROİL kanopinin yer seçimi ile ilgili teknik danışmanlık yapacaktır.
Madde 8- Çevre aydınlatma direklerinin alınması montajı ve kablolaması Aziziye Petrol'e ait olup;
EUROİL sadece teknik danışmanlık yapacaktır.
Madde 9- EUROİL firması tarafından alt kat idari binanın projesi çıkartılacak; Bu proje
doğrultusunda her türlü tadilat ve inşaat işleri Aziziye Petrol'e ait olacaktır.
Madde 10- İstasyon için gerekli Güç panosu-kumanda panosu ve yangın ihbar sistemi Aziziye
Petrol tarafından yapılacaktır.
Madde 11- Kurumsal kimlik için gerekli elektrik kablolamaları EUROIL tarafından idari binaya
kadar çekilmesini yapacaktır.
Madde 12- İdari binanın dış cephe kaplaması EUROİL'e ait olup; alt katta bina içinde yapılacak
tadilat Aziziye Petrol'e aittir.”
I.3. 2002/2 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
(17) Yukarıda açıklanan hususlar değerlendirildiğinde, başvuruya konu taşınmaz üzerinde
22.06.2007 tarihinde CAN ASLAN lehine tesis edilen 15 yıl süreli intifa hakkı ile
03.10.2007 tarihinde imzalanan bayilik sözleşmesinden oluşan dikey ilişkinin 22.06.2012
tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanma
olanağının bulunduğu değerlendirilmektedir.
(18) CAN ASLAN tarafından gönderilen yazıda, söz konusu dikey ilişkinin anılan Tebliğ’in 5(a)
maddesinde düzenlenen istisna hükmü kapsamında yer aldığı yönünde herhangi bir ifade
bulunamamakla birlikte, istasyona özgü yatırımın kendileri tarafından karşılandığı iddia
edilmektedir.
(19) Bu doğrultuda, başvuruya konu dikey ilişkinin 22.06.2012 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı, bu tarihten itibaren grup muafiyeti
kapsamı dışında kaldığı kanaatine varılmıştır.
12-62/1610-587
6/7
I.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(20) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre, Rekabet Kurulu, bu maddede belirtilen
koşulların tamamının varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve
teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına
karar verebilir: Bu koşullar 5. maddede aşağıdaki şekilde sayılmıştır:
a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c. İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması.
(21) Bununla birlikte dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerine 2002/2
sayılı Tebliğ ile getirilen beş yıllık sürenin üzerinde bir süre için muafiyet tanınması,
yukarıda açıklanan Tebliğ’in 5(a) maddesinde yer alan istisna hükmü hariç olmak üzere,
ancak ve ancak çok istisnai hallerde makul görülebilir. Kurulumuz tarafından akaryakıt
sektöründeki dikey anlaşmalara bireysel muafiyet verilebilmesinin şartları 25.02.2010
tarih ve 10-19/229-87 sayılı Delta ve 18.03.2010 tarih ve 10-24/338-122 sayılı Total
kararlarıyla belirlenmiş, söz konusu kararlardan sonraki tarihli muhtelif kararlarda da,
anılan kararlar emsal alınmak suretiyle, benzer nitelikteki anlaşmalara bireysel muafiyet
tanınmıştır. Anılan kararlarda; dikey anlaşmaların, daha önce üzerinde hiçbir gerçek
ve/veya tüzel kişi tarafından akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arsalar/araziler
üzerinde kurulmuş yeni akaryakıt istasyonlarına ilişkin olmaları ve akaryakıt
istasyonlarına özgü yatırımların dağıtıcı tarafından üstleniliyor olması dikkate alınarak,
bayilerin beşinci yılın sonunda, dağıtım firması tarafından üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın
varsa kalan süreye tekabül eden bedelini ödeyerek anlaşmaları sona erdirebilmeleri
konusunda tarafların anlaşmaları koşuluyla, 10 yıla kadar muafiyet tanınmasına karar
verilmiştir.
(22) Bu bakımdan dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde şikâyet konusu dikey
anlaşma değerlendirildiğinde, istasyona özgü yatırımların tamamının CAN ASLAN
tarafından karşılanmadığı, bir kısmının AZİZİYE PETROL tarafından yapıldığı
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla dikey anlaşmanın, Kurulumuzun bahse konu kararlarında
akaryakıt sektöründeki uzun süreli bir dikey anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şartları sağlamış sayılabilmesi için ortaya
koymuş olduğu, “istasyona özgü yatırımların dağıtıcı tarafından üstlenilmiş olması”
koşulunu karşılamaktan uzak olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca, istasyonun kurulu
bulunduğu arazi üzerinde daha önce LPG otogaz istasyonunun faaliyet gösterdiği
anlaşılmaktadır. Diğer taraftan AZİZİYE PETROL tarafından gönderilen 30.11.2012 tarihli
yazıda, CAN ASLAN tarafından yapılan ve AZİZİYE PETROL nezdinde kalan tek
yatırımın saha betonu ve plastik yer altı boruları olduğu iddia edilerek yatırımın iadesi
konusunda tarafların mutabakata varacağı bir bedelin bulunmadığı belirtilmiştir. Bu
çerçevede taraflar arasında ilişkiye özgü yatırımın kalan süreye tekabül eden bedelinin
ödenmesi konusunda da anlaşma sağlanamadığı görülmektedir. Bu nedenlerle
Kurulumuzun geçmiş tarihli kararlarında ortaya konan şartları taşımadığı anlaşılan dikey
ilişkiye bireysel muafiyet tanınmasının olanaklı olmadığı kanaatine varılmıştır.




12-62/1610-587
7/7

J. SONUÇ
(23) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Aziziye Turz. Pet. Ür. İnş. Taah. ve Emlak Gıda Tic. San. Ltd. Şti. ile Can Aslan
Petrolcülük Sanayi A.Ş arasında 22.06.2007 tarihinde tesis edilen 15 yıl süreli intifa
hakkı ile 03.10.2007 tarihinde imzalanan bayilik sözleşmesinden oluşan dikey ilişkinin
22.06.2012 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlandığına ancak bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığına,
- Söz konusu dikey ilişkiye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağına,
- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, gerekçeli kararın
tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
işlem başlatılacağı yönünde taraflara görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy