Rekabet Kurumu - Karar Sayı 12-64/1636-599

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Danıştay Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-2-99
Karar Sayısı : 12-64/1636-599 (Önaraştırma)
Karar Tarihi : 13.12.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Hatice YAVUZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: 03.07.2008 tarih ve 08-43/586-219 sayılı Kurul kararının,
Danıştay 13. Dairesi’nin 13.02.2012 tarih ve 2008/13184 E., 2012/359 K. sayılı kararı
ile iptal edilmesi üzerine, Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)’nin uzak
mesafe telefon hizmeti işletmecilerinin iktisadi faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiaları
ile bu işlem ve eylemlere yönelik geçici tedbir kararı verilmesi talebine ilişkin
dosyanın yeniden değerlendirilmesi.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle Türk Telekom’un;
 Çağrı sonlandırma konusunda arabağlantı sürecini keyfi bir şekilde uzattığı, şöyle
ki;
 Referans arabağlantı tarifesinin onaylanmamasını gerekçe göstererek imzadan
kaçındığı,
 Standart Arabağlantı Referans Ücretini uygulamadığı,
 Arabağlantı ücretlerinde ayrımcılık yaptığı,
 Peak/off peak uygulamasını Uzak Mesafe Telefon Hizmeti (UMTH) işletmecilerine
yansıtmadığı,
 Çağrı başlatma konusunda;
 Alternatif teknolojilerin kullanılmasını engellediği,
 No.7 olmayan santrallerden çağrı başlatılmasını engellediği,
 Bazı Türk Telekom abone gruplarını UMTH işletmecilerine kapattığı,
 Ankesörlü telefonlardan UMTH hizmetinin sunulmasını engellediği ve telefon
kartlarında ayrımcılık yaptığı,
 Çağrı taşıma konusunda kiralık hatlar üzerinden çağrı başlatılmasını engelleme
odaklı eylemlerde bulunduğu
 ve ayrıca;
 Bazı İl Telekom Müdürlükleri aracılığıyla UMTH işletmecilerinin faaliyetleri
konusunda aboneleri yanlış bilgilendirdiği,
 UMTH işletmecilerinin faaliyete geçebilmesi için yapması gereken hazırlıkları
bilinçli olarak yapmadığı,
 Şikâyetçilerin trafiğini bilinçli olarak kestiği
12-64/1636-599
2/15
iddia edilmektedir. Ayrıca, Türk Telekom hakkında doğrudan soruşturma açılması, söz
konusu uygulamalara yönelik tedbir kararı alınması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.10.2005 tarih ve 7019 sayı ile giren
başvuru üzerine Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)1’nun görüşü de dikkate
alınarak düzenlenen 16.12.2005 tarih ve 2005-2-99/İİ-05-Öİ sayılı İlk İnceleme Raporu
görüşülerek, 22.12.2005 tarih ve 05-87/1199-348 sayı ile 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığına
karar verilmiştir.
(4) Rekabet Kurulunun söz konusu kararı, Danıştay 13. Dairesi’nin 20.11.2007 tarih,
2006/2052 E., 2007/7582 K. sayılı ve 2006/2173 E., 2007/7593 K. sayılı kararları ile
iptal edilmiştir. Bunun üzerine hazırlanan 11.04.2008 tarih ve 2008-2-71/BN-08-AD
sayılı Bilgi Notu Kurulun 24.04.2008 tarihli toplantısında görüşülmüş, başvurunun
yeniden değerlendirilmesi için 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin 1. fıkrası ve
Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 55. maddesinin 1. fıkrası uyarınca
önaraştırma yapılmasına 08-30/370-M sayı ile karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma
çerçevesinde, BTK’nın Görüşü de dikkate alınarak hazırlanan 27.06.2008 tarih ve 2005-
2-99/ÖA-08-HSÖ sayılı Önaraştırma Raporu 03.07.2008 tarihli Kurul toplantısında ele
alınmış ve dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine 08-43/586-219
sayı ile karar verilmiştir. Ancak, Danıştay 13. Dairesi tarafından 13.02.2012 tarih ve
2008/13184 E., 2012/359 K. sayılı karar ile 08-43/586-219 sayılı Kurul kararı da iptal
edilmiştir.
(5) Anılan iptal kararı üzerine, dosya konusuna ilişkin olarak Türk Telekom hakkında
önaraştırma yapılmasına 28.08.2012 tarih ve 12-42/1273-M sayı ile karar verilmiştir. Bu
çerçevede yapılan inceleme üzerine hazırlanan 30.11.2012 tarih ve 2005-2-99/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, Türk Telekom hakkında 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Danıştay 13. Dairesi’nin İptal Kararı
(7) Danıştay 13. Dairesi’nin, 13.02.2012 tarih ve 2008/13184 E., 2012/359 K. sayılı iptal
kararında, telekomünikasyon mevzuatı ve 4054 sayılı Kanun hükümleri ile BTK ve
Rekabet Kurulunun yetki ve görev alanları birlikte değerlendirilmiş;
 Rekabet Kurumunun istisnasız bir şekilde tüm mal ve hizmet piyasalarındaki
rekabet ihlallerini tespit etmek ve yaptırım uygulamak konusunda yetkili ve görevli
bir kurum olduğu,
 4054 sayılı Kanun'un bu konudaki genel nitelikli kanun olduğu, ancak
telekomünikasyon sektörünü düzenleyen mevzuatta da rekabetin korunması
yönünde ve rekabet ihlali de sayılabilecek nitelikte davranışlar karşısında idari
yaptırım uygulanması yönünde hükümler bulunduğu açık olmakla birlikte,
telekomünikasyon mevzuatında öngörülen istisnai haller dışında, Rekabet

1 2813 sayılı Telsiz Kanununda değişiklik yapan 27.1.2000 tarihli ve 4502 sayılı Kanunla kurulan
Telekomünikasyon Kurumu, 10.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile yeni bir
düzenlemeye tabi olmuş ve adı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) olarak değiştirilmiştir. Bu
kapsamda, ilgili Danıştay kararı da dahil olmak üzere dosya genelinde, Telekomünikasyon Kurumu olarak
geçen yerler, söz konusu Kurumun yeni adı olan BTK ile değiştirilmiştir. Ayrıca, BTK kısaltması bazı
yerlerde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu yerine geçecek şekilde de kullanılmıştır.
12-64/1636-599
3/15
Kurulunun genel olarak rekabetçi olmayan davranışların ortaya çıkmasından sonra
ihlalin tespiti ve yaptırım uygulaması yoluna gidebileceği,
 BTK’nın ise telekomünikasyon piyasasının rekabetçi bir yapıya kavuşmasını
sağlamak amacıyla, piyasa koşullarını önceden yaptığı sektöre özgü düzenleyici
işlemler ve aldığı tedbirler vasıtasıyla sağlamakla görevli olduğu, yapacağı
düzenlemelerin genel olarak piyasanın yapısal sorunlarını gidermeye yönelik
teknik düzenlemeler niteliğinde olduğu,
 Rekabet Kurulunun piyasalarda yapısal problemler nedeniyle kendiliğinden veya
kamusal müdahalelerle ortaya çıkan aksaklıklara doğrudan müdahale ve
düzenleme yetkisinin bulunmadığı, bu görev ve yetkinin ilgili piyasada görevli ve
yetkili regülasyon kurumlarına, düzenlenmemiş sektörlerde ise devlete ait olduğu,
 Rekabet Kurulunun bu noktada görev ve yetkisinin 4054 sayılı Kanun'un ilgili
maddelerini ihlal eden teşebbüs ve teşebbüs birliği davranışlarının
cezalandırılması olduğu ve belirtilen konularda ise anılan Kanun'un 27. maddesi
çerçevesinde görüş bildirme görev ve yetkisi bulunduğu
belirtilmiştir.
(8) Ayrıca kararda;
 Bir piyasanın düzenleyici ve denetleyici bir kurumun regülasyonuna tabi olmasının
o piyasada yer alan faaliyetleri 4054 sayılı Kanun kapsamı dışına çıkarmayacağı,
 Rekabet Kurulunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde tüm mal ve hizmet
piyasalarında rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve
uygulamaları ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetimleri yaparak
rekabetin korunmasını sağlamakla görevlendirilmiş olduğu,
 Söz konusu düzenleyici kurumların piyasa hakkındaki tasarruflarında rekabetçi bir
piyasa düzeni sağlamakla yükümlü olmalarına rağmen, piyasada gerçekleşen
rekabet ihlallerinin tespit ve idari yaptırıma tabi tutulmasının, Kanun veya ikincil
düzenlemelerle öngörülen istisnalar dışında, 4054 sayılı Kanun kapsamında
Rekabet Kurulunun görev alanına girdiği
 Nitekim dava konusu Kurul kararının alındığı tarih itibariyle yürürlükte olduğu
şekliyle her iki idarenin görev ve yetkilerinin yasalarda ayrıntısıyla belirlenmiş
olduğu, telekomünikasyon sektöründe yaşanacak rekabet ihlâlini belirleme ve bu
konuda yaptırım uygulama konusunda genel yetkinin Rekabet Kuruluna verilmiş
olduğu,
 Bu çerçevede; davacı iddialarının telekomünikasyon mevzuatını ilgilendirdiği açık
olmakla birlikte, bu iddialar karşılığında BTK ve Rekabet Kurulunun izleyeceği
yollar ve alacağı kararların farklı olduğu,
 BTK'nın amacı, telekomünikasyon piyasasında rekabetin tesisi, rekabetin
engellenmesine ve rekabetçi zararın önlenmesine yönelik tedbirlerin alınması ve
düzenlemelerin yapılması olmakla birlikte, Rekabet Kurulunun telekomünikasyon
sektöründeki teşebbüsler hakkında ileri sürülen ihlal iddiaları hakkında açabileceği
bir soruşturma sonucunda verebileceği idari para cezasının, anti-rekabetçi
davranışların ve bunun altında yatan saikin cezalandırılmasına yönelik olacağı,
 BTK'nın aldığı tedbirler ve yaptığı düzenlemelerle mevcut rekabet ihlalinin
etkilerinin sona ermesi ve rekabetçi zararın tamamen ortadan kalkması ve
konunun salt telekomünikasyon mevzuatını ilgilendiren teknik bir hususa ilişkin
12-64/1636-599
4/15
olması halinde Rekabet Kurulunun soruşturma açıp açmama konusunda bir takdir
yetkisi bulunmakla birlikte, bu takdir yetkisinin 4054 sayılı Kanun'un öngördüğü
amaca uygun ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması gerektiği,
 Şikâyet konusu fiiller hakkında ilgili mevzuat hükümleri uyarınca BTK tarafından
aynı fiil hakkında uygulanabilecek idari yaptırımların Rekabet Kurulu tarafından
dikkate alınması ve genel olarak iki Kurumun işbirliği içerisinde bulunması
gerektiği,
 Davacı şirketin şikâyete konu bazı iddialarına ilişkin, BTK kararlarının alınmasına
sebep olan Türk Telekom davranışlarının, hâkim durumun kötüye kullanılması
niteliğinde olduğunun saptanması veya bu duruma yönelik somut delillere
ulaşılması halinde, konu hakkında Rekabet Kurulunca soruşturma açılması ve
ihlalin kesin olarak tespiti halinde yaptırım uygulanmasının önünde bir engel
bulunmadığı,
 Telekomünikasyon mevzuatını ilgilendirdiği gerekçesiyle veya ihlal olduğu iddia
olunan hususların BTK onayıyla gerçekleştiği belirtilen durumlarda da 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde gerekli araştırmanın yapılması gerektiği, nitekim aksi kabulün
piyasada hâkim durumda bulunan teşebbüsün faaliyette bulunduğu piyasa
nedeniyle rekabete aykırı davranışlarının yaptırımsız kalması sonucunu
doğuracağı, diğer yandan regülasyon kurumlarının kararları doğrultusunda hareket
eden teşebbüslerin her durumda rekabet hukuku kurallarından bağışık
tutulamayacağı
gerekçelerine yer verilmiştir.
(9) Danıştay 13. Dairesi’nin yukarıda yer verilen iptal gerekçelerinin esasını; Rekabet
Kurulunun, iddialara ilişkin olarak BTK’nın görüşünü ve mevcut olması halinde Türk
Telekom’un söz konusu uygulamalarına yönelik tesis etmiş olduğu yaptırımları da
dikkate alarak, iddia konusu uygulamaları 4054 sayılı Kanun kapsamında incelemesi
gerekirken, bu uygulamaların BTK onayı ile gerçekleştirildiği veya BTK mevzuatına tabi
olduğu gerekçesiyle müdahaleden kaçınmasının hukuka aykırı olduğu şeklindeki
değerlendirme oluşturmaktadır.
I.2. BTK Görüşü
(10) BTK tarafından gönderilen 20.06.2008 tarih ve 3914 sayı ile Kurum kayıtlarına giren
Görüş’te, Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.11.2005 tarih ve 8219 sayı ile giren
16.11.2005 tarih ve 34832-17901 sayılı yazı ekinde gönderilen görüşe ilave edilecek bir
husus bulunmadığı belirtilmektedir. Söz kpnusu yazı ekinde gönderilen görüşte şikâyet
konularına ilişkin çeşitli hususlara yer verilmiştir.
(11) Bu çerçevede BTK, şikâyet dilekçesindeki çağrı sonlandırmaya yönelik iddialara ilişkin
olarak;
- Şikâyetçilerden birinin Türk Telekom ile 17.08.2004 tarihinde arabağlantı
sözleşmesi yaptığı, buna karşılık diğer şikâyetçilerin Türk Telekom ile
arabağlantıya ilişkin anlaşma tesis edemedikleri; şikâyetçilerden birinin 18.08.2004
tarihinde, diğerinin ise 19.08.2004 tarihinde uzlaştırma prosedürü için BTK’ya
başvurduğu ve bu kapsamda 15.09.2004 tarih ve 2004/509 sayılı BTK kararı ile
uzlaştırma prosedürünün işletilmeye başlandığı,
- Söz konusu uzlaştırma prosedürü devam ederken, şikâyetçilerden birinin
21.10.2004 tarihinde, diğerinin ise 02.12.2004 tarihinde uzlaştırma prosedürünü
beklemeksizin kendi inisiyatifleri ile arabağlantı sözleşmesi imzaladıkları, bu
nedenle, şikâyetçiler ile Türk Telekom arasındaki uzlaştırma sürecinin sona
12-64/1636-599
5/15
erdirildiği, BTK’nın uzlaştırma süreçleri devam eden diğer UMTH işletmecilerine
uygulanmak üzere geçici ücretleri 27.12.2004 tarihinde belirlediği,
- Standart arabağlantı referans ücret tarifelerinin, 406 sayılı Kanun’un 10. maddesi
hükmü uyarınca, ilgili işletmecilerin, uygun olduğu ölçüde, kendi standart hüküm
ve şartları içine dâhil edebilecekleri ücretler olduğu,
- Türk Telekom’un peak/off peak uygulamasının, UMTH işletmecilerinin sunmaya
yetkili olmadığı yerel (şehir içi) aramalar için söz konusu olduğu,
- Ayrıca Türk Telekom ile UMTH işletmecileri arasında imzalanan arabağlantı
sözleşmelerinin mevzuat kapsamında BTK tarafından incelenmekte olduğu,
sözleşmelerde mevzuata aykırı bulunan hususlara ilişkin olarak gerekli
değişikliklerin yapılması sürecinin devam ettiği
belirtilmiştir.
(12) Çağrı Başlatma ve Çağrı Taşıma ile ilgili iddialara ilişkin olarak ise, BTK Görüşü’nde;
- ISDN PRI hizmetlerinin UMTH işletmecileri tarafından kullanılmasına izin
verilmemesi ile ilgili olarak; BTK’ya da şikâyette bulunulduğu ve BTK’nın konunun
çözümüne ilişkin olarak 10.01.2005 tarih ve 2005/21 sayılı kararı aldığı ve söz
konusu kararda, UMTH işletmecilerinin, yurtdışından gelen çağrıları telefon hizmeti
sunan işletmecilerde sonlandırabilecekleri ve telefon trafiğini taşıyabilecekleri,
UMTH işletmecilerinin, şebekeler arası trafik aktarımına yönelik olarak ISDN de
dâhil olmak üzere her türlü teknolojiyi kullanabilecekleri, Türk Telekom’un bu
talepleri karşılamakla yükümlü olduğu, UMTH işletmecilerinin internet
şebekesinden çağrı başlatarak arama ofisi kurabilecekleri hususlarının karara
bağlandığı, alınan kararın tüm işletmecilere tebliğ edildiği ve Türk Telekom’un BTK
kararına uyması yönünde çeşitli tedbirler alındığı,
- Şikâyet dilekçesinde arabağlantı için No.7 olmayan santrallerden çağrı
başlatılamaması yönündeki şikâyete ilişkin olarak ise, No.7 sinyalleşmesinin tüm
dünyada genel olarak arabağlantı linkleri için kullanıldığı fakat farklı bir yöntemle
arabağlantı yapılmasının önünde hukuki bir engel bulunmadığı,
- Bazı abone gruplarının (Yazlık Hat, Hesaplı Hat gibi) UMTH işletmecilerine
kapatıldığı iddiasına ilişkin olarak, telekomünikasyon sektöründe faaliyet gösteren
işletmecilerin sundukları telekomünikasyon hizmetlerinin karşılığında
kullanıcılardan talep edecekleri ücretlerin 28.08.2001 tarih ve 24507 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarife Yönetmeliği kapsamında
düzenlendiği, bununla birlikte 31.12.2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Türk Telekomünikasyon A.Ş. Tarifelerine Tavan
Fiyat Yönteminin Uygulanmasına Yönelik Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ2” (Tavan
Fiyat Tebliği) ile Türk Telekom’a bu Tebliğ kapsamında tarife seçeneği sunma
serbestisi getirildiği, bu çerçevede Türk Telekom’un uygulamaya koyduğu ve
şikâyete de konu olan tarife paketlerinin 29.06.2004 tarihinde BTK tarafından
onaylandığı ve ayrıca BTK’nın Türk Telekom’un abonelerini bilgilendirmek şartıyla
resen “Hesaplı Hat” tarife paketine geçirmesini de uygun bulduğu
ifade edilmektedir.

2 31.12.2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin Bazı Hizmetlerine İlişkin Tarifelerin Tavan Fiyat Yönteminin Uygulanmasına
Yönelik Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ” hükümleri “Sabit Telefon Şebekesine Erişim veya Sabit Şebeke
Üzerinden Arama Hizmetlerine Yönelik İlgili Piyasalarda Etkin Piyasa Gücüne Sahip İşletmecilerin Bazı
Hizmetlerine İlişkin Tarifelerin Tavan Fiyat Yöntemi ile Onaylanmasına Yönelik Usul ve Esaslara İlişkin
Tebliğ” ile yürürlükten kaldırılmıştır.
12-64/1636-599
6/15
(13) Türk Telekom’un teknik ve ekonomik hususları bahane ederek UMTH işletmecilerinin
faaliyetlerini geciktirme taktikleri uyguladığı yönündeki iddialara ilişkin olarak, BTK’nın
18.08.2005 tarihli ve 2005/563 sayılı kararında;
- İlgili mevzuat ve konuya ilişkin BTK’nın 04.05.2004 tarihli kararı çerçevesinde;
1. İllerarası ve teknik imkânlar dâhilinde uluslararası çağrılar için tek kademeli
yöntem (tüm numaraların Türk Telekom şebekesine ait platformda kesintisiz olarak
çevrilmesi) ile B tipi UMTH işletmecilerinin hizmet sunmasına yönelik olarak, Türk
Telekom‘un söz konusu BTK kararının tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde
uygulamayı başlatması,
2. Bu kapsamda, B tipi UMTH işletmecileri üzerinden hizmet almak isteyen
abonelerin tek kademeli yöntem ile tüm uluslararası aramaları yapabilmesine
yönelik gerekli hazırlıkların tamamlanması ve taşıyıcı seçim kodu kapasitesi
dolayısıyla 10XYZ şeklindeki beş haneli taşıyıcı seçim kodu yapısına geçilmesi
gerekli olabileceğinden, Türk Telekom’a, şebekesinde bu hususu dikkate alarak
gerekli hazırlıkları yapması için 3 ay ilave süre verilmesi,
3. A tipi UMTH işletmecilerinin hizmet sunmalarını teminen, çağrı bazında taşıyıcı
seçimi imkânını engellemeyecek biçimde, taşıyıcı önseçimi uygulamasının
gerçekleştirilmesine yönelik gerekli hazırlıkları tamamlaması amacıyla Türk
Telekom’a 6 ay ek süre verilmesi,
4. Ayrıca iyileştirme ve yenilemeler için gerekli maliyetin Türk Telekom tarafından
karşılanması,
- Arayan abone bilgisinin (CLI) iletilemediği santrallerde, bu santrallere bağlı
abonelerden başlatılacak C Tipi UMTH’ye yönelik çağrılarda Türk Telekom’un alan
içi ücretlendirmeye gitmesi,
- Türk Telekom’un, talep eden UMTH işletmecilerine, UMTH sunulamayan
santrallerin öneklerini (prefikslerini) iletmesi,
- Türk Telekom’un 04.05.2004 tarihli kararında belirtilen sürelere uymaması
nedeniyle uyarılması ve konuyla ilgili olarak yukarıda belirtilen hususların belirtilen
sürelerde yerine getirilmemesi halinde yaptırım uygulanacağı
hususlarının karara bağlandığı ifade edilmektedir.
(14) BTK’nın yukarıda yer verilen görüşleri çerçevesinde yaptığı genel değerlendirmesinde,
UMTH yetkilendirmesinde ve bu yetkilendirmelere ilişkin ortaya çıkması muhtemel
sorunlar dâhil olmak üzere telekomünikasyon sektörüne ilişkin düzenleme, denetleme
ve uzlaştırma faaliyetlerinin BTK yetkisinde olduğu belirtilerek, anılan şikâyet ile ilgili
düzenlemelerin ve tedbirlerin BTK tarafından yerine getirildiği ifade edilmektedir.
(15) Bunların yanı sıra, Danıştay 13. Dairesi’nin, 13.02.2012 tarihli kararı sonrasında da
BTK’dan 26.11.2012 tarih ve 7007 sayılı yazı ile tekrar görüş talep edilmiştir. Söz
konusu yazıya cevaben BTK tarafından verilen görüş 30.11.2012 tarih ve 10095 sayılı
yazı3 ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
I.3. Değerlendirme
(16) Şikâyetin konusunu oluşturan UMTH, BTK tarafından çıkarılan ve başvurunun yapıldığı
tarihte yürürlükte bulunan Yetkilendirme Yönetmeliği’nin eki olan EK-A9'un “Hizmetin
Tanımı ve Kapsamı” başlıklı 1. maddesinde; “Uzak Mesafe Telefon Hizmeti,
işletmecilere ait her türlü telekomünikasyon şebekesi ve altyapısı üzerinden her türlü
teknolojiyi kullanarak kullanıcılara illerarası ve/veya uluslararası telefon hizmeti

3 Bu görüşe yapılan atıflar özellikle belirtilecektir.
12-64/1636-599
7/15
sunulmasını kapsar” şeklinde tanımlanmıştır. Başvuru tarihi itibariyle, bu hizmeti
sunabilmek için işletmecilerin Yetkilendirme Yönetmeliği’nin EK-A9 numaralı ekinde yer
alan koşulları sağlayarak A, B veya C tipi yetki belgelerinden birini almış olması
gerekmektedir.
(17) Anılan Yönetmelik maddesi çerçevesinde, Türk Telekom tarafından sunulan illerarası
telefon görüşme hizmeti ile milletlerarası telefon görüşme hizmetlerinin UMTH
işletmecilerinin sunduğu hizmetler ile doğrudan birbirine ikame hizmetler olduğu
anlaşılmaktadır. Söz konusu hizmetler, 2004 yılı öncesinde Türk Telekom’un tekel
olarak sunduğu hizmetlerdir. 31.12.2003 tarihinde Türk Telekom’un tekel hakkının sona
ermesiyle hukuken ve 2004 yılı içerisinde bu alandaki yetkilendirmenin yapılmasıyla da
fiilen uzak mesafe telefon hizmetleri rekabete açılmıştır. Bununla birlikte, dosya
kapsamında yer alan şikâyete konu eylemlerin gerçekleştirildiği tarihlerde illerarası ve
uluslararası sabit ses hizmetleri pazarı Türk Telekom’un kontrolünde bulunmaktadır.
(18) Bu piyasada UMTH işletmecilerinin hizmet sağlayabilmesi, aynı zamanda Türk
Telekom’dan çeşitli hizmetlerin sağlanmasını da gerektirmektedir. Bu hizmetler, Türk
Telekom şebekesinden çağrı başlatılması (erişim hizmeti), Türk Telekom şebekesinde
çağrı sonlandırılması (arabağlantı) ve trafiğin taşınması için gerekli altyapı
hizmetlerinden (kiralık hatlar) oluşmaktadır. UMTH bakımından, bağlantılı pazarları
oluşturan söz konusu hizmetlerle ilgili pazarlarda Türk Telekom, dosya kapsamında yer
alan şikâyete konu eylemlerin gerçekleştirildiği tarihlerde hâkim durumda
bulunmaktadır4.
(19) Bu çerçevede, her biri BTK’dan yetki belgesi alarak UMTH işletmecisi olan şikâyetçilerin
iddiaları temel olarak, Türk Telekom’un söz konusu işletmecilerin faaliyetlerini
zorlaştırmak amacıyla çağrı başlatma, taşıma ve sonlandırma alanlarındaki rekabeti
kısıtlayıcı uygulamaları başta olmak üzere, çeşitli eylemler yoluyla ilgili pazarlardaki
hâkim durumunu kötüye kullandığına yöneliktir. Söz konusu iddiaların 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde değerlendirilmesinde, bu iddiaların aynı zamanda sektörel düzenlemelere
tabi olan hizmetlere ilişkin olması nedeniyle 5809 sayılı Kanun’un 7. maddesi hükmü ile
öngörüldüğü gibi, öncelikle bu alandaki düzenlemeler ve BTK Görüşü’nün dikkate
alınması gerekmektedir.
(20) Telekomünikasyon sektöründe yasal tekelin sona ermesinden sonra rekabetin tesis
edilmesi ve rekabete daha önceden açık olmakla birlikte etkin rekabetin bulunmadığı
alanlarda rekabetin sağlanması bakımından sektöre özgü düzenlemeler yapılmaktadır.
Rekabete yeni açılan bir alan olması ve aynı zamanda ilgili hizmetin verilebilmesi için
gerekli hizmetlerin de fiilen tekel olan işletmeciden sağlanmasının zorunlu olması
nedeniyle UMTH, sektöre özgü telekomünikasyon düzenlemelerinin yoğun olarak
yapıldığı alanların başında gelmektedir. Yine şikâyet dilekçesinde yer verilen iddiaların
önemli bir kısmını içeren erişim ve arabağlantı konularının düzenlenmesi de sektörel
düzenlemelerin ve sektörel düzenleyicilerin görevleri arasında yer almaktadır.
(21) Bu çerçevede arabağlantıya ilişkin olarak, şikâyete konu dönemde yürürlükte olan 406
sayılı Kanun’un 10. maddesinde;

4 Türk Telekom, BTK’nın 21.2.2006 tarih ve 2006/DK-10/142 sayılı kararı ile perakende seviyede sabit
telefon şebekesine erişim hizmeti piyasasında (düşük seviyede ve yüksek seviyede erişim kısımlarının
tamamında); -coğrafi olmayan numaralara yapılan aramalar ile mobile doğru yapılan aramalar dahil olmak
üzere- sabit bir yerde sunulan il içi, illerarası ve uluslararası telefon arama hizmetleri piyasalarında;
perakende seviyede sunulan 2 Mbit/sn üzeri kiralık devrelere, uluslararası kiralık devrelere ve ulusal
bazda kapasite sağlayan diğer kiralık devre hizmetlerine (ATM, F/R, Metro Ethernet, G.SHDSL vb.) ilişkin
ilgili piyasa(lar)da, sabit şebekede toptan çağrı başlatma piyasasında ve sabit şebekede toptan çağrı
taşıma piyasasında, kendi şebekesi üzerinde toptan çağrı sonlandırma piyasasında Etkin Piyasa Gücüne
sahip işletmeci olarak belirlenmiştir.
12-64/1636-599
8/15
“Bütün işletmecilerin ve kişisel telekomünikasyon tesislerini kullananların ara bağlantı
talepleri, ilgili mevzuatta belirlenen haller saklı kalmak üzere, ara bağlantı sağlama
yükümlülüğü olan işletmeciler tarafından karşılanır. Ara bağlantı sağlama
yükümlülüğü olan işletmeciler, bu maddeye dayanarak çıkarılacak yönetmelik
çerçevesinde Kurum tarafından belirlenir. Ancak, Türk Telekom her halde ara
bağlantı sağlama görev ve yükümlülüğüne tabidir. Kurum tarafından ara bağlantı
sağlama yükümlülüğü getirilen işletmeciler ve Türk Telekom “arabağlantı yükümlüsü”
olarak anılır.
… Ara bağlantı sağlanmasına ilişkin teknik olarak imkân dâhilinde olan ve ekonomik
olarak orantısız maliyetler ihtiva etmeyen talepler, makul ve haklı sebepler saklı
kalmak üzere kabul edilir.
… Şebekeler arasında arabağlantı sağlanmasına yönelik olarak işletmeciler arasında
yapılacak anlaşmalar, bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak taraflar
arasında imzalanır ve gerekli teknik hükümleri, koşulları ve ücretleri de ihtiva eder.
Bu tür tüm anlaşmalar ile bunların ekleri ve değişikliklerinin bir tasdikli sureti Kurum’a
sunulur.
… Ara bağlantı anlaşması ilk talepten itibaren azami üç ay içerisinde
sonuçlandırılamadığı takdirde, Kurum, ara bağlantı talep eden tarafın başvurusu
halinde, kamu menfaati gözetilerek belirleyeceği esaslar çerçevesinde taraflar
arasında uzlaştırma prosedürü işletir ve kamu menfaati açısından makul ve gerekli
gördüğü diğer tedbirleri alabilir.
Kurum’un bu prosedürü başlatmasından itibaren Kurum tarafından bir dört hafta daha
uzatılabilecek olan altı haftalık bir süre içinde tarafların bir anlaşmaya varamamaları
halinde, Kurum bu arabağlantı anlaşması için uygun gördüğü hüküm, koşul ve
ücretleri belirlemeye yetkilidir. Bu hüküm, koşul ve ücretler, taraflar aksini
kararlaştırmadıkça veya kararlaştırılıncaya kadar geçerli olur.
Kurum; ilgili işletmecilerin, uygun olduğu ölçüde kendi standart hüküm ve şartları
içine dâhil edebilecekleri, standart arabağlantı referans ücret tarifeleri yayınlar ve
gerektiğinde bunları değiştirir. Kurum; bu maddenin uygulanma esaslarını ve standart
referans tarifeleri, arabağlantı ve roaming anlaşmalarının tabi olduğu ayrıntıları
gösteren yönetmelikler çıkarır ve standart referans tarifeleri, şebeke ara bağlantıları
ve roaming ile ilgili anlaşmaların telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesinde ve
altyapının işletiminde serbest rekabeti engelleyici sonuçlara yol açmayacak tedbirleri
alır, gerektiğinde 7.12.1994 tarihli ve 4054 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde
Rekabet Kurumuna başvurabilir.”
hükümleri mevcuttur.
(22) 08.09.2009 tarih ve 27343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
kapsamı “işletmecilerin erişim ve arabağlantıya ilişkin hak ve yükümlülükleri ile söz
konusu yükümlülüklerin yerine getirilmesinde uygulanacak usul ve esaslar” olarak
belirlenen Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği’nin 10 maddesinde “Kurum, ilgili pazarda
etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere, elektronik haberleşme hizmetlerini sağlamak
için kendi kullandıkları veya üçüncü şahısların elektronik haberleşme hizmetlerini
sunmak için gereksinim duydukları hizmetleri, söz konusu hizmetleri talep edenlere;
ayrım gözetmeksizin ve kendi ortaklarına, iştiraklerine veya ortaklıklarına sağladıkları ile
aynı koşul ve kalitede temin etme yükümlülüğü getirebilir”; 11 (4) maddesinde “Kurum, 5
inci maddede belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak, referans erişim tekliflerinde
gerekli değişikliklerin yapılmasını işletmecilerden isteyebilir. İşletmeciler, Kurumun
istediği değişiklikleri belirtilen biçimde ve verilen sürede yerine getirmekle
yükümlüdürler. Verilen süre içerisinde Kurumun istediği değişikliklerin yapılmaması
12-64/1636-599
9/15
halinde, Kurum bu değişiklikleri re’sen yapabilir”, 11 (5) maddesinde ise “İşletmeciler,
Kurum tarafından doğrudan onaylanan veya bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamında
değiştirilerek onaylanan referans erişim tekliflerini internet sitelerinde ve Kurum
tarafından belirlenebilecek diğer yöntemlerle, Kurumun onayını müteakip bir hafta içinde
yayımlamakla yükümlüdürler” ifadelerine yer verilmiştir.
(23) Yönetmelik’in 7. maddesinde benzer şekilde; BTK’nın ilgili pazarlarda etkin piyasa
gücüne sahip işletmecileri belirleyebileceği ve bu işletmecilere arabağlantı dâhil olmak
üzere, Yönetmeliğin 8 ila 16. maddelerinde belirtilen yükümlülüklerden birini, birkaçını
ya da tamamını getirebileceği düzenlenmektedir.
(24) Yönetmelik’in 17. maddesinde; işletmecilerin erişim ve/veya arabağlantı tarifelerini, ilgili
mevzuata, yetkilendirmelerinde öngörülen şartlara ve BTK düzenlemelerine aykırı
olmamak kaydıyla kendi aralarında müzakere ederek serbestçe belirleyeceği
belirtilmekte ve sözleşme serbestisi esasına yer verilmektedir.
(25) Yönetmelik’in 13. maddesinin 1. fıkrasında; işletmecilerin arabağlantı tarifelerini
Yönetmelikte yer verilen esaslar çerçevesinde serbestçe belirleyebileceği, 2. fıkrasında
ise BTK’nın ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere, tarifelerini maliyet
esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebileceği belirtilmektedir.
(26) Yönetmelik’in 12. maddesinin 3. fıkrasında; “Kurum, tarifelerin maliyet esaslı
belirlenmediğine karar vermesi halinde tarifeleri maliyet esasına göre belirler. Kurum,
tarifeleri maliyet esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını, daha önce
uygulanmakta olan ücretler ve düzenlemeye konu olan hizmetin toptan ve perakende
seviyede aynı ve/veya benzer pazarlarda sunulan diğer hizmetlerle olan ilişkisi
çerçevesinde uygun olduğu ölçüde dikkate alarak tarifeleri belirleyebilir ve/veya
tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun belirlediği tarifelere uyulması zorunludur”
ifadelerine yer verildikten sonra, “Uzlaşmazlıkların Çözümü” başlıklı 18. maddesinde
işletmecilerin yeni bir erişim talebinden itibaren azami iki ay içerisinde anlaşma tesis
edilememesi veya mevcut erişim sözleşmesinde bu Yönetmelik kapsamında herhangi
bir anlaşmazlık vuku bulması halinde, taraflardan herhangi birinin BTK’dan uzlaştırma
prosedürünün işletilmesini talep edebileceği hüküm altına alınmaktadır. Yine aynı
maddede, uzlaşma sağlanamaması halinde BTK’nın anlaşma için uygun gördüğü ve
işletmeciler için bağlayıcı olan hüküm, koşul ve ücretleri belirlemeye yetkili olduğu ifade
edilmektedir.
(27) Yukarıda kısaca belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, arabağlantı ve
erişim konuları temel olarak sektörel düzenlemeler çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu
çerçevede, BTK Görüşü’nde, spesifik olarak ihlâl iddialarına ilişkin düzenleme ve
kararlarına yer verilmekte, genel olarak da anılan şikâyet ile ilgili düzenlemelerin ve
tedbirlerin BTK tarafından yerine getirildiği ifade edilmektedir.
(28) Bu çerçevede; ilgili mevzuat, BTK görüşleri ve Danıştay 13. Dairesi’nin 13.02.2012 tarih
ve 2008/13184 E., 2012/359 K. sayılı iptal kararı da dikkate alınarak temel başlıklar
bakımından ihlâl iddiaları 4054 sayılı Kanun açısından aşağıda yeniden
değerlendirilmiştir.
I.3.1. Çağrı Sonlandırma ile İlgili İddialara Yönelik Değerlendirme
(29) Şikâyet dilekçesinde, çağrı sonlandırma konusunda, Türk Telekom’un;
- Arabağlantı sürecini keyfi bir şekilde uzattığı,
- Referans arabağlantı tarifesinin onaylanmamasını gerekçe göstererek
imzadan kaçındığı,
- Standart Arabağlantı Referans Ücretini uygulamadığı,
12-64/1636-599
10/15
- Arabağlantı ücretlerinde ayrımcılık yaptığı,
- Peak/off peak uygulamasını UMTH işletmecilerine yansıtmadığı
iddialarına yer verilmektedir.
(30) Dosya kapsamında yer alan şikâyete konu eylemlerin gerçekleştirildiği tarihlerde UMTH
işletmecileri tarafından hizmet sunulabilmesi için Türk Telekom’un altyapısına ulaşılması
gerekmektedir. Bu bağlamda şikâyet, sözleşme yapmayı reddetme çerçevesinde 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek niteliğe sahip olmakla
birlikte, anılan Danıştay iptal kararı da dikkate alınarak, bu alanda BTK tarafından
yapılan düzenlemelerin ve bunların sonucunda piyasada oluşan yapının rekabetçi
etkileri de incelenmiştir.
(31) BTK Görüşü’nde de belirtildiği üzere, şikâyetçilerden biri ile Türk Telekom arasında
arabağlantı sözleşmesi imzalanmıştır. Diğer iki şikâyetçinin ise Türk Telekom ile
arabağlantıya ilişkin anlaşma tesis edemediklerinden dolayı her iki işletmeci için
BTK’nın 15.09.2004 tarihli kararıyla uzlaştırma prosedürü işletilmeye başlatılmış, fakat
iki işletmeci de uzlaştırma prosedürünü beklemeksizin kendi inisiyatifleri ile arabağlantı
sözleşmesi imzalamışlardır.
(32) Diğer taraftan, BTK tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 30.11.2012 tarih ve
10095 sayı ile giren görüşe göre, UMTH işletmecilerinin erişim ve arabağlantı
taleplerine ilişkin olarak işletilecek uzlaştırma prosedürlerinin ve bu kapsamda Erişim ve
Arabağlantı Yönetmeliği’nde belirlenmiş olan resmi süreçlerin yürütülmesine yönelik
olarak alınan 15.09.2004 tarih ve 2004/509 sayılı karardan sonra da UMTH işletmecileri
ile Türk Telekom arasında uzlaştırma prosedürleri işletilmiştir. Bunun sonucunda ise
UMTH pazarında rekabetin tesis edilmesine yönelik birtakım adımlar atılmıştır. Söz
konusu gelişmeler ise aşağıdaki gibi sıralanmıştır:
- UMTH işletmecileri ile Türk Telekom arasında imzalanan arabağlantı
sözleşmelerinin erişim ve arabağlantı hususlarına ilişkin ilgili mevzuata uygun hale
getirilmesi,
- UMTH işletmecileri ile Türk Telekom arasında, Taşıyıcı Seçimi, Taşıyıcı Ön
Seçimi, İki Kademeli Arama Yönetimi gibi çağrı başlatma uygulamaları
kapsamında yaşanan teknik ve ekonomik anlaşmazlıkların çözüme
kavuşturulması,
- Türk Telekom tarafından arabağlantı ücret tariflerinin belirlenmesi ve sözleşme
zemininde uygulamaya konulması,
- UMTH işletmecilerinin çağrı başlatma hizmeti kapsamında şehir içi arama
hizmetlerini sunabilmelerinin sağlanması,
- Toptan Hat Kiralama ve Sabit Numara Taşınabilirliği uygulamalarına ilişkin
düzenlemelerin hayata geçirilmesi ile birlikte UMTH işletmecilerinin Türk Telekom
tarafından sunulan sabit telefon hizmetlerinin tamamını sunabilmelerinin mümkün
hale gelmesi.
(33) Ayrıca, BTK tarafından uzlaştırma süreçleri devam eden diğer UMTH işletmecilerine
uygulanmak üzere geçici ücretler belirlenmiştir. Öte yandan başvuruda, Türk
Telekom’un arabağlantı ücretlerinde ayrımcılık yaptığı iddiası yer almaktadır. İddianın,
Türk Telekom’un UMTH işletmecilerinden biri ile uzlaşmazlık prosedürü kapsamında
geçici arabağlantı ücretlerine ilişkin bir protokol imzalamasından kaynaklandığı
anlaşılmaktadır. Bu noktada, farklı fiyat uygulanmasının her durumda 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında ayrımcı uygulama olarak değerlendirilmediği
belirtilmelidir. Ayrımcılık uygulaması değerlendirilirken mala ya da hizmete bağlı
12-64/1636-599
11/15
özelliklerin ve ticaretin gerçekleştiği koşulların da göz önünde bulundurulması
gerekmektedir. Bu bağlamda, teşebbüslerin arabağlantı sözleşmelerini farklı yöntemler
takip ederek imzaladıkları dikkate alındığında, “ticaretin gerçekleştiği koşulların” farklı
olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, şikâyet konusu farklı fiyat uygulamasının 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ayrımcı bir uygulama olarak
değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
(34) Diğer yandan, yukarıda yer verildiği üzere, telekomünikasyon mevzuatında açıkça
belirtilen arabağlantı uzlaştırma süreçleri BTK tarafından işletilmiş, buna rağmen
şikâyetçi işletmeciler kendi inisiyatifleriyle arabağlantı sözleşmesi yapmışlardır. Bu
nedenle “UMTH lisansı alan teşebbüslerle imzalaması gereken arabağlantı
anlaşmalarına ilişkin süreci kasıtlı bir şekilde uzattığı, örneğin bir şikâyetçinin, ruhsatı
almasının ardından ancak 5 ay sonra arabağlantı görüşmelerine başlayabildiği ve
faaliyete başlayabilmek için Türk Telekom'un önerdiği ücreti mecburen kabul etmek
durumunda kaldığı” ifadesi, Türk Telekom’un hâkim durumunu kötüye kullandığına
ilişkin bir gösterge olarak değerlendirilemeyecektir.
(35) Standart arabağlantı referans ücret tarifeleri de aynı şekilde 406 sayılı Kanun’un 10.
maddesi hükmü uyarınca ilgili işletmecilerin uygun olduğu ölçüde kendi standart hüküm
ve şartları içine dâhil edebilecekleri ücretler olup, bu konudaki düzenlemeler ve onaylar
BTK tarafından yapılmaktadır. Ayrıca, BTK’nın standart arabağlantı referans ücret
tarifelerinin yayınlanmadan da arabağlantı sözleşmeleri yapılabileceğine yönelik bir
kararı da mevcuttur. Bu nedenle, standart arabağlantı referans ücret tarifelerine
uyulmadığına yönelik iddiaların herhangi bir fiyatlandırma yoluyla gerçekleştirilen bir
rekabet ihlaline yönelik olmaması ve şikâyetin incelenmesi sonucunda iddiaya konu
davranışın rekabet ihlali olarak değerlendirilebilecek bir içeriğe de sahip olmadığının
anlaşılması nedenleriyle iddianın 4054 sayılı Kanun kapsamında yer almadığı
anlaşılmıştır.
(36) Çağrı sonlandırmayla ilgili şikâyet konularından biri olan peak/off peak uygulamasına
ilişkin olarak; BTK Görüşü’nde, Türk Telekom’un anılan uygulamasının UMTH
işletmecilerinin sunmaya yetkili olmadığı yerel (şehir içi) aramalar için söz konusu
olduğu ifade edilmektedir. Peak/off peak tarifesinin sadece şehiriçi aramalar için geçerli
olduğu, ancak başvurunun yapıldığı tarih itibarıyla UMTH işletmecilerinin söz konusu
uygulamayı gerçekleştirme yetkisinin bulunmadığı, dolayısıyla hizmet veremeyecekleri
bir alana ait olması sebebiyle, söz konusu uygulamaya ilişkin şikâyetin 4054 sayılı
Kanun kapsamında yer almadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.3.2. Çağrı Başlatma ve Çağrı Taşıma ile İlgili Değerlendirme
(37) Alternatif teknolojilerin kullanılmasının engellenmesi amacıyla, Türk Telekom tarafından
ISDN PRI hizmetlerinin UMTH işletmecileri tarafından kullanılmasına zorluklar
getirilmesiyle ilgili iddialara ilişkin olarak, BTK Görüşü’nde, konunun çözümüne yönelik
10.01.2005 tarih ve 2005/21 sayılı BTK kararının alındığı belirtilmiştir. Ayrıca, Türk
Telekom’un BTK kararına uyması yönünde çeşitli tedbirler alındığı da ifade edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 30.11.2012 tarih ve 10095 sayı ile giren BTK görüşünde konuya
ilişkin olarak; söz konusu karar ile yurtdışı kaynaklı uluslararası trafiğin taşınması,
transit trafiğin taşınmasında her türlü teknolojinin kullanılabilmesi, arama ofisi hizmeti
sunulması gibi konularda düzenleme yapıldığı, böylelikle tereddüte neden olan
konuların açıklığa kavuşturulduğu ve Türk Telekom ile UMTH işletmecileri arasında
arabağlantı sözleşmesi imzalanması konusunda yaşanan sorunların aşılmasını
sağlamak amacıyla karara özel bir hüküm (2 sıra numaralı hüküm) eklendiği
belirtilmekte ve Türk Telekom’un söz konusu talepleri karşılamasının sağlandığı ifade
edilmektedir.
12-64/1636-599
12/15
(38) Başvuruda yer verilen ve arabağlantı için No.7 sinyalleşmesi olmayan santrallerden
çağrı başlatılamamasına yönelik iddialara ilişkin olarak ise BTK Görüşü’nde, No.7
sinyalleşmesinin tüm dünyada genel olarak arabağlantı linkleri için kullanıldığı, fakat
farklı bir yöntemle arabağlantı yapılmasının önünde hukuki bir engel bulunmadığı
belirtilmiştir. Teknik bir konu olan bu hususun, sektörün teknik düzenleyicisi
konumundaki BTK Görüşü çerçevesinde, 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlâl
oluşturabilecek bir husus olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(39) Bazı abone gruplarının (Yazlık Hat, Hesaplı Hat gibi) UMTH işletmecilerine kapatıldığı
iddiasına ilişkin olarak, öncelikle, telekomünikasyon sektöründe faaliyet gösteren
işletmecilerin sundukları telekomünikasyon hizmetleri karşılığında kullanıcılardan talep
edecekleri ücretlerin Tarife Yönetmeliği kapsamında düzenlendiği belirtilmelidir. Ayrıca
“Türk Telekomünikasyon A.Ş. Tarifelerine Tavan Fiyat Yönteminin Uygulanmasına
Yönelik Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ” ile Türk Telekom’a bu Tebliğ kapsamında tarife
seçeneği sunma serbestisi getirilmiştir. Şikâyete konu olan ve Türk Telekom’un
uygulamaya koyduğu tarife paketleri de bu mevzuat hükümleri uyarınca BTK tarafından
onaylanmıştır. BTK Görüşü’nde, Türk Telekom’un abonelerini bilgilendirmek şartıyla
resen “Hesaplı Hat” tarife paketine geçirmesinin de uygun bulunduğu belirtilmiştir. Diğer
yandan, marjinal kullanım ihtiyaçlarını karşılamak üzere hazırlanmış ve sınırlı bir kitleye
hitap eden söz konusu iki hatta yönelik uygulamanın, daha geniş kitlelere yönelik olarak
hazırlanan hatların varlığı da dikkate alındığında, rakiplerin piyasa girişini engelleyecek
veya mevcut rakipleri piyasa dışına itecek şekilde piyasayı kapattığını söylemek
mümkün değildir.
(40) Dosya kapsamında incelenen şikâyetler arasında ankesörlü telefonlardan UMTH
alınamadığı ve telefon kartlarında ayrımcılık yapıldığı iddiaları da yer almaktadır. BTK
tarafından daha önce bu konuda 2005/563 sayılı kararın alındığı belirtilmiştir. Konuya
ilişkin bilgi talebi üzerine gönderilen ve 30.11.2012 tarih, 10095 sayı ile Kurum
kayıtlarına giren BTK görüşünde, kararın ayrıntılarına yer verilmekte ve şikâyete konu
dönemde yürürlükte olan Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği’nin 22. maddesi
çerçevesinde Türk Telekom ile UMTH işletmecileri arasında imzalanan sözleşmelere
ilişkin BTK düzeltmelerinin taraflara iletildiği ifade edilmektedir. Sözleşmelerin
bahsedilen düzeltmeler doğrultusunda tadil edilmesinin ardından UMTH işletmecilerinin
Türk Telekom şebekesi üzerinden ulusal/uluslararası/mobil çağrı hizmeti vermelerinin
mümkün hale geldiği ve dolayısıyla Türk Telekom ile hizmet temelli rekabet
edebilmelerinin önünün açıldığı belirtilmektedir. Anılan yazıda, ayrıca, söz konusu
hususların Referans Arabağlantı Teklifi’ne de işlendiği, 10.05.2009 tarihinde UMTH
işletmecilerinin “sabit telefon hizmeti (STH)” konusunda yetkilendirilmeleriyle birlikte,
UMTH işletmecilerinin şehiriçi arama hizmeti vermelerinin de mümkün kılındığı
hususuna yer verilmektedir.
I.3.3. Şikâyet Edilen Diğer Konulara İlişkin Değerlendirme
(41) Türk Telekom’un teknik ve ekonomik hususları bahane ederek teknik uyumluluk
konusundaki yükümlülüklerine ilişkin geciktirme taktikleri uyguladığı yönündeki iddialara
yönelik olarak BTK’nın 04.05.2004 ve 18.08.2005 tarihlerinde iki karar aldığı
bilinmektedir. Anılan kararların ikincisi olan 2005/563 sayılı kararda BTK, ilgili mevzuat
ve 04.05.2004 tarihli kararı çerçevesinde, B tipi UMTH işletmecileri üzerinden hizmet
almak isteyen abonelerin tek kademeli yöntem ile tüm uluslararası aramaları
yapabilmesine ve A tipi UMTH işletmecilerinin hizmet sunmalarını teminen, çağrı
bazında taşıyıcı seçimi imkânını engellemeyecek biçimde taşıyıcı önseçimi
uygulamasının gerçekleştirilmesine yönelik olarak Türk Telekom’un gerekli hazırlıkları
belirtilen süreler içinde yapmasını istemiştir. Ayrıca, ilgili kararda bu hazırlıkların
maliyetinin de Türk Telekom tarafından karşılanacağı kararlaştırılmıştır. Yukarıda
12-64/1636-599
13/15
belirtildiği üzere, mezkûr karar ve takiben yapılan BTK düzenlemeleri/müdahaleleri
neticesinde, UMTH işletmecilerinin Türk Telekom şebekesi üzerinden
ulusal/uluslararası/mobil çağrı hizmeti vermelerinin mümkün hale geldiği ve dolayısıyla
Türk Telekom ile hizmet temelli rekabet edebilmelerinin önünün açıldığı anlaşılmaktadır.
(42) Yukarıda yer verilen ana şikâyetler dışında, Türk Telekom’un bazı bölgelerde
müşterilere, UMTH işletmecilerinin kalitesiz hizmet sundukları yönünde kötüleyici
ifadeler kullandığına yönelik haksız rekabet iddiaları ise 4054 sayılı Kanun kapsamında
ele alınamayacak hususlardır.
(43) Şikâyetçiler ayrıca, ihlâl iddialarının ayrı ayrı değerlendirilmesi yerine, bu eylemlerin
UMTH işletmelerinin faaliyetlerini zorlaştırmaya yönelik belli bir amaca odaklandığının
dikkate alınarak, iddiaların bir bütün olarak değerlendirilmesini talep etmektedirler. Bu
kapsamda yukarıda ayrı ayrı değerlendirilen ve esasen telekomünikasyon mevzuatı
hükümleri çerçevesinde ele alınan ihlâl iddiaları, bir bütün olarak değerlendirildiğinde de
farklı bir sonuca ulaşılamamıştır.
(44) Şikâyet dilekçesinde yer alan diğer bir iddia da; şikâyetçilerin Türk Telekom’un altyapısı
üzerinden sağlanan hizmetlerinin 6-7 Mayıs 2005 akşamı tamamen kesildiği ve
dolayısıyla şikâyetçilerin müşterilerinin hizmet alamadığı yönündedir. Ayrıca, sorunu
giderebilecek ekibe ulaşılmasında güçlük yaşandığı ve bu sorunun ancak Türk
Telekom’un üst yönetiminin haberdar edilmesiyle çözülebildiği de şikâyet dilekçesinde
yer almaktadır. Dilekçeden, anılan olayın bir kereye mahsus bir davranış olduğu ve
teknik ekibe ulaşmanın arızanın hafta sonuna denk gelmesi sebebiyle zorlaştığı ve
sonrasında Türk Telekom yöneticilerinin sorunun çözülmesini sağladıkları
anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, iddianın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında
bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
I.3.4. Genel Değerlendirme
(45) Yapılan değerlendirmelerden, şikâyete konu uygulamaların bazılarının 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi bağlamında ihlal olarak değerlendirilemeyeceği, bir kısmının ise
4054 sayılı Kanun kapsamının dışında kaldığı anlaşılmaktadır. Bunun haricinde,
şikâyete konu Türk Telekom tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen davranışların
genellikle BTK tarafından düzenlenmeye tabi tutulan ya da müdahalede bulunulan
uygulamalar olduğu da görülmektedir.
(46) Danıştay 13. Dairesi’nin önaraştırma açılmasına kaynaklık eden kararında da belirtildiği
üzere, bir piyasanın düzenleyici ve denetleyici bir kurumun regülasyonuna tabi olması, o
piyasada yer alan faaliyetleri 4054 sayılı Kanun kapsamı dışına çıkarmayacaktır. Buna
karşın, Danıştay kararında yer verilen; “BTK'nın aldığı tedbirler ve yaptığı
düzenlemelerle mevcut rekabet ihlalinin etkilerinin sona ermesi ve rekabetçi zararın
tamamen ortadan kalkması ve konunun salt telekomünikasyon mevzuatını ilgilendiren
teknik bir hususa ilişkin olması halinde RK'nın soruşturma açıp açmama konusunda bir
takdir yetkisi” bulunduğu yönündeki ifadeler son derece önemli görülmektedir. Yine,
anılan kararda bu takdir yetkisinin 4054 sayılı Kanun'un öngördüğü amaca uygun ve
hukuka uygun bir şekilde kullanılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu bağlamda, BTK
tarafından gerçekleştirilen düzenlemeler ile müdahalelerin Rekabet Kurulunun
soruşturma açılması hususunda takdir yetkisini kullanılmasını sağlar nitelikte sonuçlar
doğurup doğurmadığı incelenmiştir.
(47) Başvuru tarihi itibariyle “uzak mesafe telefon hizmeti” olarak adlandırılan hizmetler,
yukarıda da belirtildiği üzere, Yetkilendirme Yönetmeliği’nin eki olan EK-A9'un “Hizmetin
Tanımı ve Kapsamı” başlıklı 1. maddesinde “işletmecilere ait her türlü telekomünikasyon
şebekesi ve altyapısı üzerinden her türlü teknolojiyi kullanarak kullanıcılara illerarası
ve/veya uluslararası telefon hizmeti sunulması” şeklinde tanımlanmıştır. Ancak
12-64/1636-599
14/15
28.05.2009 tarih ve 27241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
hâlihazırda geçerli olan “Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme
Yönetmeliği”nin ilgili dokümanı olarak hazırlanan “Elektronik Haberleşme Hizmet,
Şebeke ve Altyapılarının Tanım, Kapsam ve Süreleri” başlıklı belgede UMTH yerine
“sabit telefon hizmeti” tanımı getirilmiştir. Söz konusu dokümanda STH, “teknoloji
sınırlaması olmaksızın sabit karasal telefon şebekesi üzerinden kullanıcılara/abonelere
temel ve katma değerli telefon hizmetleri” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla, mevcut
durumda düzenlemeye tabi olan STH kapsamının UMTH’ye göre daha geniş tutulduğu
anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, düzenlemeye tabi kılınan pazarın genişletilmesi
yönündeki söz konusu değişikliğin UMTH işletmecilerinin lehine bir gelişme olduğu
değerlendirilmektedir.
(48) Dosya kapsamında, UMTH işletmecilerinin başvurunun yapıldığı dönem itibarıyla
pazardaki konumlarının anlaşılabilmesi açısından BTK’dan bazı pazar verileri talep
edilmiştir. Dosya mevcudunda yer alan söz konusu veriler dikkate alınarak hesaplanan,
sektördeki teşebbüslerin 2005 ve 2006 yılı trafik miktarlarına göre pazar paylarının
incelenmesi sonucunda, UMTH işletmecilerinin 2005 yılında transit trafik aktarma
hizmeti alanında (alınan trafik bazında) %(…..) oranında pazar payına sahip olduğu;
2006 yılında ise aynı alanda alınan ve verilen toptan trafik bazında sırasıyla %(…..) ve
%(…..) pazar paylarının bulunduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, dosya kapsamında
incelenen başvurunun yapıldığı 2005 yılında sektörde oldukça düşük oranlarda faaliyet
gösterdiği anlaşılan UMTH işletmecilerinin pazar paylarının 2006 yılında artmış olduğu,
ancak bu yılda da işletmecilerin faaliyetlerinin düşük ölçeklerde kaldığı
gözlemlenmektedir.
(49) Bununla birlikte, BTK’nın sağladığı bilgilere göre, STH işletmecileri aracılığıyla sabit
telefon hizmeti alan kullanıcıların sayısı Kasım 2012 itibariyle (…..)’i aşmıştır. Diğer
yöntemler (arama kartları vb.) ve STH işletmecileri aracılığıyla hizmet alan kullanıcıların
sayısının ise 2012 yılının 2. çeyreği itibariyle yaklaşık olarak (…..) civarında olduğu
belirtilmiştir. Buna paralel şekilde, belirtilen dönem itibariyle, STH işletmecilerinin sabit
telefon pazarında elde edilen toplam gelirlere göre pazar payının %(…..), sabit telefon
şebekesinde başlatılan toplam trafik hacmine göre pazar payının ise %(…..) olarak
gerçekleştiği bilgisi edinilmiştir. BTK tarafından, Eylül 2012’de yayımlanan “Sabit
Şebekede Çağrı Başlatma Pazarı Kamuoyu Görüşü Alınmasına İlişkin Doküman”da ise
STH işletmecilerinin, sabit şebekeden mobile çağrı başlatma trafiğine göre %(…..);
yurtdışına doğru çağrı başlatma trafiğine göre %(…..) oranlarında pazar payına sahip
olduğu belirtilmiştir.
(50) Ayrıca, BTK tarafından Ekim 2012’de yayımlanan “Sabit Şebekede Çağrı Sonlandırma
Pazarı Kamuoyu Görüşü Alınmasına İlişkin Doküman”da Türk Telekom’un iliçi,
illerarası, uluslararası ve mobile doğru olan arama gelirleri ile STH işletmecilerinin
toplam gelirleri karşılaştırılmış; STH işletmecilerinin ilgili hizmetlerdeki gelir bakımından
pazar paylarının 2011 yılı Mart ayı sonu itibariyle %15, 2012 yılı Haziran ayı sonu
itibariyle %30 olarak gerçekleştiği belirtilmiştir.
(51) Diğer taraftan, Ekim 2012’de yayımlanan “Sabit Şebeke Çağrı Taşıma Hizmeti
Kamuoyu Görüşü Alınmasına İlişkin Doküman”da sabit şebekede çağrı taşıma
hizmetine ilişkin olarak ise STH işletmecilerinin toplam pazar payının 2010 ve 2011
yıllarında sırasıyla %54 ve %82 olduğu belirtilmektedir.
(52) Yukarıda yer verilen pazar analizi verilerinden, mevcut dosya kapsamında incelenen
başvuru tarihinde rekabete yeni açılmış olan ilgili pazarda zaman içerisinde rekabet
ortamının giderek iyileştiği ve UMTH/STH işletmecilerinin pazardaki konumlarını
12-64/1636-599
15/15
güçlendirdiği sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca, bu alanda BTK tarafından yapılan
düzenlemelerin sınırlarının genişletildiği de anlaşılmaktadır.
(53) Dolayısıyla, şikâyete konu uygulamaların bazılarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
bağlamında ihlal olarak değerlendirilemeyeceği, bir kısmının ise 4054 sayılı Kanun
kapsamının dışında kaldığı; aynı zamanda BTK tarafından gerçekleştirilen
düzenlemeler ile müdahalelerin pazara olan rekabetçi etkisi de dikkate alınarak
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(54) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy