Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-371 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 12-67/1677-614
Karar Tarihi : 25.12.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Burak SAĞLAM, Gözde KARABEL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Belko Ankara Kömür Asfalt Enerji İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Cinnah Cad. Kuloğlu Sok. No:13 06690 Çankaya/Ankara
D. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İhbar
(1) E. DOSYA KONUSU: Belya Ankara Basın Yayın ve Sanat Tesisleri İşletmecilik San.
Tic. A.Ş.’nin hisselerinin tamamının blok satış yoluyla özelleştirilmesi kapsamında
Eda Medya Reklamcılık Hizm. ve İnş. San. Tic. A.Ş. veya Mobil Temizlik Matb.
Açıkhava Rek. İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.10.2012 tarih ve 7789 sayı ile giren bildirim
ve 08.11.2012 tarihli ihbar üzerine düzenlenen 17.12.2012 tarih ve 2011-2-371/NB sayılı
Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu 19.12.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek,
ek çalışma yapılmak üzere dosya konusunun Kurul gündeminde incelemeye alınmasına
12-65/1659-Mİ sayı ile karar verilmiştir. Bunun üzerine hazırlanan çalışma, 24.12.2012
tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, ilave çalışma yapılmak üzere dosya konusunun
Kurul gündeminde incelemeye alınmasına 12-66/1675-Mİ sayı ile karar verilmiştir.
Hazırlanan çalışmalar ile rapor görüşülerek 12-67 sayılı Kurul toplantısında karara
bağlanmıştır.
(3) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; özelleştirilen Belya Ankara Basın Yayın ve
Sanat Tesisleri İşletmecilik San. Tic. A.Ş.’nin hisselerinin tamamının Eda Medya
Reklamcılık Hizm. ve İnş. San. Tic. A.Ş. veya Mobiltem Temizlik Matb. Açık Hava Rek.
İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması işleminin;
- 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri
İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip
Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (1998/4 sayılı Tebliğ)” kapsamında olduğu,
- Özelleştirme konusu şirketin faaliyet gösterdiği reklam mecralarının özelleştirme
öncesi üçüncü taraflara 10 yıl süreli anlaşmalarla kiralanması nedeniyle, özelleştirme
işleminin incelenen her durumda mevcut pazar yapısında bir değişikliğe yol açmadığı,
pazarın özelleştirme öncesi yapılandığı, dolayısıyla özelleştirme işleminin herhangi bir
hakim durumun güçlendirilmesi sonucunu yaratmadığı, anılan nedenlerle işleme izin
verilebileceği,
- Bununla birlikte açık hava reklam yerleri işletmeciliği pazarında belediyeler ve diğer
kamu teşebbüsleri ile üçüncü taraflar arasında akdedilen 10 yıl süreli kira
anlaşmalarının Rekabet Kurulunun iznine tabi olup olmadığı bakımından ayrıca
değerlendirilebileceği, Belya Ankara Basın Yayın ve Sanat Tesisleri İşletmecilik San.
Tic. A.Ş. ile Ankara Büyükşehir Belediyesi veya Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı
12-67/1677-614
2/18
işletmeler arasında akdedilen sözleşmelerin 10 yıllık sürenin sonunda yenilenmesi
sırasında Rekabet Kurumunun da sürece dâhil olmasının uygun olacağı
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Belko Ankara Kömür Asfalt Enerji İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (BELKO) tarafından
yapılan başvuruda, daha önce Rekabet Kurumuna ön bildirimde bulunulan Belya Ankara
Basın Yayın ve Sanat Tesisleri İşletmecilik San. Tic. A.Ş.’nin (BELYA) hisselerinin
tamamının blok satışıyla ilgili ihalenin şirket merkezinde 15.10.2012 tarihinde yapıldığı
belirtilmekte ve teklif sahiplerinin formlarına yer verilerek gerekli incelemenin yapılması
talep edilmektedir.
(5) Rekabet Kurumuna daha önce yapılan ön bildirime ilişkin Kurul kararında;
- 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin
aşılmaması ve fiili ya da hukuki bir imtiyazın bulunmaması nedeniyle işlemin ön
bildirime tabi olmadığı,
- Bununla birlikte, alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
uyarınca yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine
aykırılıklar ve sakıncalar belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler
getirilebileceği veya devre izin verilmeyebileceği
değerlendirmesinin bulunduğu görülmektedir.
(6) Dosya kapsamında, BELKO, BELYA, Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB), Eda Medya
Reklamcılık Hizmetleri ve İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş. (EDA MEDYA), Mobil Temizlik
Matb. Açıkhava Rek. İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (MOBİLTEM), Ströer Kentvizyon Reklam
Pazarlama A.Ş. (STRÖER KENTVİZYON), İlbak Holding A.Ş. (İLBAK HOLDİNG) ve
Açıkhava İzleme ve Araştırma Kurulu’ndan (AÇİAK) bilgi talebinde bulunulmuş, söz
konusu bilgi taleplerine ilişkin cevabi yazılar en son 14.12.2012 tarihinde Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
H.1. Teklif Sahipleri
H.1.1. EDA MEDYA
(7) Bildirim formunda Eda Medya’nın, elektronik ortamda, eşya ve malzemelerin temini,
satışı, kiralanması, işletilmesi, pazarlanması, ithalatı ve ihracatı faaliyetleri ile söz konusu
ürünlerle ilgili her türlü baskı ve matbaacılık, yayıncılık, tanıtım ve promosyon, seri
reklam, pazarlama, işletim ve ajans hizmetleri ile uğraştığı belirtilmektedir. Bununla
birlikte, Raportörlerce Eda Medya ile yapılan görüşmeler ve gelen cevabi yazılarda,
şirketin 16.08.2011 tarihinde kurulduğu, baskı ve matbaacılık, yayıncılık, tanıtım ve
promosyon, seri reklam, pazarlama, işletim ve ajans hizmetleri faaliyetlerinin sadece
şirket ana sözleşmesinde yer aldığı, şirketin halihazırdaki faaliyetinin 2012 Kasım ayı
içerisinde “Bastırgelsin” adıyla faaliyetine başlayan internet sitesi üzerinden gıda ve
motorlu araçlar hariç olmak üzere her türlü ürünün e-ticaretini yapmaktan ibaret olduğu,
şirketin başka herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı bilgisine ulaşılmıştır. Dosya mevcudu
verilere göre şirket, 2011 yılında herhangi bir ciro elde etmemiştir. Eda Medya, Eyüp
BATAL (%99,99) tarafından kontrol edilmektedir. Diğer hissedarlar; Hasan Selçuk
SALMAN, Ertuğ ERBAY, Nur BATAL ve Yusuf Serdar CAN’dır.
H.1.2. MOBİLTEM
(8) Bildirim formunda MOBİLTEM’in, temizlik, her türlü ürün asımı, bakımı ve montajı, her
türlü matbaacılık, dizgicilik, filmcilik işleriyle iştigal ettiği ifade edilmektedir. Bununla
birlikte, MOBİLTEM yetkilisi ile yapılan görüşmeler ve gelen cevabi yazılar sonucunda,
anılan faaliyetlerden matbaacılık, dizgicilik ve filmcilik faaliyetlerinin sadece şirket ana
12-67/1677-614
3/18
sözleşmesinde yer aldığı, şirketin faaliyetlerinin açık hava reklam mecralarına yönelik
temizlik, ürün asımı, bakım ve montajı ile sınırlı olduğu anlaşılmıştır.
(9) MOBİLTEM Gökhan GÜLTEKİN (%69,60) tarafından kontrol edilmektedir. Diğer
hissedarlar; Nihat KARAHAN (%30,10), Ramazan KARAHAN (%0,10), Melike
KARAHAN (%0,10) ve Nihal AYGÜN (%0,10)’den oluşmaktadır.
(10) MOBİLTEM’in hissedarları ve yönetim kurulu üyesi olan Nihat KARAHAN yönetim
kurullarında da yer aldığı aşağıda unvanı belirtilen şirketlerin de kontrolünü elinde
bulundurmaktadır:
- Nokta Açıkhava Reklam ve Basım San. Tic. Ltd. Şti. (NOKTA)
- HB Açıkhava Reklamcılık Tem. Mat. İnş. Oto Gıda ve Tic. Ltd. Şti. (HB)
- Nushan Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (NUSHAN)
- Pano Tanıtım İletişim San. ve Tic. Ltd. Şti. (PANO TANITIM)
(11) MOBİLTEM tarafından gönderilen yazılara göre, yukarıda sayılan şirketlerden NOKTA ve
HB, temizlik hizmetleri ile her türlü ürün asımı, bakımı ve montajı hizmetlerini sunmakta,
NUSHAN kafeterya işletmeciliği yapmakta, PANO TANITIM ise İstanbul ili dahilinde İETT
Genel Müdürlüğü’ne bağlı belediye otobüslerinin içinde, genelde şoför koltuğunun
arkasında yer alan panoların işletmeciliğini yapmaktadır.
H.2. Özelleştirmeye Konu Şirket: BELYA
(12) BELYA, 13.03.1991 yılında ABB bünyesinde, yurtiçi, yurtdışı her türlü kültürel
organizasyonlar, basın işleri, radyo yayıncılığı, açık hava reklamcılığı ve sanatsal
faaliyetler alanlarında iştigal etmek üzere kurulmuş; faaliyetleri daha sonra tekstil,
temizlik ve inşaat konularını da içine alacak şekilde genişlemiştir1. ABB kontrolünde bir
belediye iktisadi teşebbüsü olan BELYA’nın özelleştirme öncesi hisselerinin %98,40’ına
BELKO, diğer hisselerine eşit oranda olmak üzere BELPA, BELKA, BELSO ve BELPLAS
sahip bulunmaktadır.
H.3. ABB ile BELYA Arasında İmzalanan Kira Sözleşmeleri
(13) Dosya mevcudu belgelere göre BELYA ile ABB arasında imzalanan 1000 adet afiş ilan
panosuna, 128 üst geçit - 58 adet köprüye (alt geçit) reklam alma işine, 1631 adet solo-
155 körüklü (toplam 1786 adet) otobüsün iç ve dış yüzeylerine reklam alma işine ilişkin
olmak üzere üç adet kira sözleşmesi bulunmaktadır. Kira konusu alanlara yenisinin
eklenmesi durumunda BELYA’ya ayrıcalık tanınıp tanınmayacağı hususunda kira
sözleşmelerinde öne çıkan hususlar aşağıdaki gibidir:
- 1000 adet afiş ilan panosuna ilişkin Kira Sözleşmesi’nde, yeni kurulacak afiş ilan
panolarından bahsedilmemektedir. Bu haliyle yeni kurulan/kurulacak afiş ilan
panolarının (billboardların) BELYA’ya verilmesi garanti edilmemektedir. Bununla
birlikte, BELYA ile STRÖER KENTVİZYON arasında imzalanan 1000 adet billboard
panosuna ilişkin Kira Sözleşmesi’nin 2. maddesinin (d) bendinde “Ankara Büyükşehir
Belediyesi Mücavir alan sınırları dahilinde, sözleşmeye konu 1000 adet Billboard
panosunun dışında şehrin büyümesi ve genişlemesi ile yeni oluşacak cadde ve
sokaklara yönelik yeni tesis edilecek aynı tip panoları da idare (Belya A.Ş.) aldığı
takdirde ek sözleşmelerle ve aynı şartlarla Kiracı (Ströer Kentvizyon Reklam
Pazarlama A.Ş.)’nın işletmesine tahsis edecektir.” ibarelerine yer verilerek, yeni
kurulacak billboardlar açısından STRÖER KENTVİZYON’a bir garanti sağlandığı
görülmektedir. Zira bendin devamında STRÖER KENTVİZYON’un kusuru olmaksızın
1 BELYA Genel Müdürü ile yapılan görüşmede, bu faaliyetlerden radyo yayıncılığı, tekstil, ve temizlik
alanlarında BELYA’nın herhangi mevcut bir faaliyeti bulunmadığı, anılan faaliyetlerin sadece şirket ana
sözleşmesinde yer aldığı ifade edilmiştir.
12-67/1677-614
4/18
yeni billboardların tahsis edilmemesi durumunda BELYA’nın, STRÖER
KENTVİZYON’un zararını ödeme taahhüdü altına girdiği görülmektedir. Anılan
maddede geçen “aynı tip pano” ibaresiyle, BELYA ile STRÖER KENTVİZYON
arasında imzalanan 1000 adet billboard panosunun kiralanmasına ilişkin sözleşmenin
devamında yer alan “BİLLBOARD TEKNİK ŞARTNAMESİ”nde tanımlanan özelliklere
uygun başka panoların işaret edildiği anlaşılmaktadır.
- 128 adet üst geçit ve 58 adet köprüye yani köprü alınlıklarına reklam alma işine ilişkin
Kira Sözleşmesi’nin 3. maddesinde “İşletme süresi içerisinde Belediye tarafından
Ankara Büyükşehir Belediyesi mücavir alanları içerisinde herhangi bir yerde yeni alt-
üst geçitler tesis edilmesi halinde, bu yeni alt-üst geçitlerin alınlıkları da İş bu ihale
kapsamında kiralanmış olduğundan Yüklenici tarafından açık hava reklam yeri olarak
işletmeye alınacaktır.” ifadelerine yer verilmektedir. Bu bakımdan, yeni bir alt geçit
veya üst geçit kurulması halinde buradaki reklam yerlerinin BELYA’ya verileceği kira
sözleşmesiyle hüküm altına alınmaktadır. Söz konusu reklam yerleri BELYA
tarafından OBP İletişim ve Medya Hizmetleri A.Ş. (OBP İLETİŞİM)’ye kiralanmıştır.
BELYA ile OBP İLETİŞİM arasında imzalanan Kira Sözleşmesi’nin 3. maddesinde de
aynı hükmün korunduğu görülmektedir.
- 1631 adet solo - 155 körüklü (1786 adet) otobüsün iç ve dış yüzeylerine reklam alma
işine ilişkin Kira Sözleşmesi’nin 5.2. maddesinde; Belediye’nin otobüs filosuna yeni
otobüs satın alması, mevcut otobüsleri yenilemesi, mevcut hatlara ilaveten yeni hatlar
belirlemesi hallerinde, bu durumu BELYA’ya bildireceği, BELYA’nın yeni otobüs
ve/veya hatları inceleyerek tespit edilmiş otobüs ve hat listesinde değişiklik
yapabileceği kararlaştırılmış bulunmaktadır. Nitekim, BELYA tarafından gönderilen
29.11.2012 tarihli ve 10023 sayılı yazıda da, otobüs yüzeylerinin OBP İLETİŞİM’e
kiraya verildiği ve kira sözleşmesinde yeni otobüslerin reklam yerine ilişkin hükmün
aynen korunduğu görülmektedir.
H.4. İlgili Pazar
H.4.1. İlgili Ürün Pazarları ve Etkilenen Pazar
(14) 1998/4 sayılı Tebliğ incelendiğinde, 01.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
(2010/4 sayılı Tebliğ)’in aksine, bildirim konusu işlemlerin etkilenen pazardan ziyade ilgili
ürün pazarı çerçevesinde ele alındığı görülmektedir. Bu çerçevede öncelikle ilgili ürün
pazarları belirlenmiş, daha sonra etkilenen pazarlara yer verilmiştir.
(15) Ön bildirimin değerlendirildiği ve Kurulun 18.10.2011 tarih ve 11-53/1349-M sayılı
kararına esas teşkil eden Bilgi Notu’nda, Kuruma intikal eden bilgi ve belgelerin
incelenmesi sonucu, Belya’nın esas olarak açık hava afişli billboard işletmeciliği ve
organizasyon işlerinden gelir elde ettiği, şirketin inşaat yapımı ve mal satımı işlerinden
elde ettiği gelirin cüzi miktarda olduğu sonucuna ulaşıldığı belirtilmekte ve bu bağlamda
dosya kapsamında ilgili ürün pazarlarının billboard işletmeciliğinin dahil olduğu “açık
hava reklam yerleri işletmeciliği, organizasyon işleri ve inşaat işleri pazarları” olarak
tespit edilebileceği ifade edilmektedir. Bilgi Notu’nda ek olarak, BELYA’yı devralacak
teşebbüsün organizasyon ve inşaat işlerine ilişkin hakları devralacağı, ancak şirketin
gelirini esas olarak açık hava reklam yerleri işletmeciliği faaliyetlerinden elde ettiği,
organizasyon ve inşaat işleri pazarlarında ise nadiren faaliyet gösterdiği
vurgulanmaktadır.
(16) Nihai bildirim aşamasında BELYA’dan talep edilen bilgiler sonucunda da, şirketin esasen
açık hava reklam yerleri işletmeciliği, organizasyon işleri ve inşaat işleri alanında faaliyet
gösterdiği bilgisi teyit edilmiştir. Bununla birlikte BELYA tarafından gönderilen cevabi
yazılar çerçevesinde, anılan işlerden inşaat işleri alanında BELYA’nın 2011 yılında
12-67/1677-614
5/18
sadece (…..) TL ciro elde ettiği görülmektedir. Nitekim Belya Genel Müdürü ile yapılan
görüşmede de, şirketin şimdiye kadar sadece bir inşaat işinde faaliyet gösterdiği ifade
edilmiştir.
(17) Öte yandan organizasyon işleri ile ilgili olarak ise, gelen cevabi yazılardan BELYA’nın
2011 yılında (…..) TL ciro elde ettiği anlaşılmaktadır. Dosya mevcudu belgelerde, BELYA
haricinde, ABB’nin de BELPA ve Anket A.Ş. adında organizasyon işleri alanında faaliyet
gösteren iki şirketinin bulunduğu belirtilmiş olup, anılan şirketlerin organizasyon
işlerindeki ciroları sırasıyla (…..) TL ve (…..) TL olarak verilmiştir. Ön bildirime ilişkin Bilgi
Notu’nda anılan organizasyon işlerinin ABB’nin düzenlediği konserler, gösteriler, sergiler,
yılda bir kez düzenlenen sirk, başarılı öğrencilere yönelik gerçekleştirilen yaz kampı ve
Basın Merkezi faaliyetlerini kapsadığı, ABB tarafından ihale edilen organizasyon işlerinin
%70-80’inin Anket A.Ş. tarafından yürütüldüğü bilgisi yer almaktadır.
(18) Açık hava yerleri işletmeciliği faaliyetleri ile ilgili olarak ise gelen cevabi yazılardan
BELYA’nın; ABB sınırları dahilinde bulunan 1000 adet billboard panosunun 10 yıl süreyle
STRÖER KENTVİZYON’a kiralanmasından, 128 üst geçit ve 58 adet alt geçit köprü
alınlıklarının 10 yıl süreyle OBP İLETİŞİM’e kiralanmasından ve 1786 adet otobüs iç ve
dış yüzeylerine reklam alma işiyle ilgili yine OBP İLETİŞİM ile yapılan kira
sözleşmesinden ciro elde ettiği görülmektedir. Dosya mevcudu bilgilerden, BELYA’nın
anılan kira sözleşmelerinden 2011 yılında elde ettiği toplam cironun (…..) TL2 olduğu
bilgisine ulaşılmıştır. BELYA anılan mecralardan billboardların işletim hakkını 10 yıl
süreyle ABB’den kiralamış, daha sonra da anılan billboardların işletme hakları 10 yıl
süreyle STRÖER KENTVİZYON’a kiralanmıştır. Söz konusu diğer iki mecranın
kiralanmasına ilişkin sözleşmelerin incelenmesinden, ABB’nin mülkiyetindeki 128 üst
geçit-58 adet alt geçit köprü alınlıkları ile Elektrik Gaz Otobüs İşletmesi Genel Müdürlüğü
(EGO) mülkiyetindeki 1786 otobüsün reklam alma amaçlı 10 yıl süreyle kiralanması
işlerinin de BELYA ile ABB arasındaki sözleşmelere tabi olduğu3 ve bu sözleşmeler
doğrultusunda üçüncü taraflara 10 yıl süre ile kiralandığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla,
BELYA’nın anılan mecralarda yürüttüğü kiralama işlerinin ABB’den ya da ABB’ye bağlı
işletmelerden 10 yıl süreyle sağlanan haklar çerçevesinde yürütüldüğünün belirtilmesi
mümkündür.
(19) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, bildirim konusu işlem bakımından ilgili ürün
pazarları nihai bildirim kapsamında da, açık hava yerleri işletmeciliği pazarı,
organizasyon işleri pazarı ve inşaat işleri pazarı olarak tespit edilmiştir.
(20) Bildirim konusu işlem, tarafların faaliyetlerinin yatay ve/veya dikey eksende çakıştığı
pazarlar olan etkilenen pazarlar kapsamında da incelenmiştir. Yapılan değerlendirme ile
amaçlanan, çakışmanın olmadığı, dolayısıyla sadece BELYA’nın pazar payının el
değiştirmesinden ibaret olan, pazarın yapısında bir değişikliğe yol açmayan ve rekabetçi
endişenin doğmadığı pazarlar yerine, özelleştirmeye konu BELYA’nın faaliyetleri ile
muhtemel alıcıların faaliyetleri arasındaki çakışmanın bulunduğu pazarlara
odaklanılmasının sağlanmasıdır.
2 BELYA’nın OBP İLETİŞİM ile yaptığı sözleşmeler incelendiğinde, sözleşmelerin başlangıç tarihlerinin
12.01.2012 tarihi olduğu görülmektedir. Belirtilen ciro rakamı 2011 yılına ait olduğundan, söz konusu ciro
değeri sadece billboardların kiralanmasından elde edilen ciroyu yansıtmaktadır. Söz konusu değer BELYA
Genel Müdür Yardımcısı ile raportörlerce yapılan görüşmeyle de teyit edilmiştir.
3 Her iki sözleşmenin de ilk sayfasında yer alan “İşletme Süresi” başlıklı bölümde, anılan sözleşmelerin
uzatılmasının ABB ile BELYA arasındaki sözleşmenin uzatılmasına bağlı olduğu ifade edilmektedir.
Bununla birlikte, otobüslerin EGO’nun mülkiyetinde bulunması, söz konusu ifadenin kira sözleşmesinde
sehven bu şekilde kalmış olması olasılığını, bir diğer deyişle, otobüslerle ilgili BELYA ile ABB arasında
değil, BELYA ile EGO arasında bir sözleşmenin akdedilmiş olması olasılığını doğurmuştur. Ancak,
EGO’nun ABB’ye bağlı bir işletme olması ve ulaşılan sonuçları değiştirmemesi nedeniyle bu ayrıma
kararda yer verilmemiştir.
12-67/1677-614
6/18
(21) Muhtemel alıcılardan EDA MEDYA ile MOBİLTEM’in, BELYA’nın faaliyet alanlarından
olan organizasyon işleri ve inşaat işleri alanlarında faaliyetleri bulunmamaktadır. EDA
MEDYA’nın halihazırdaki faaliyeti “Bastı” internet sitesi üzerinden e-ticaret
yapmaktan ibaret olup, MOBİLTEM’in aktif olarak faaliyette bulunduğu alan ise açık hava
reklam mecralarına yönelik temizlik, ürün asımı, bakım ve montajı işidir. Bu bağlamda
organizasyon işleri ve inşaat işleri bakımından herhangi bir etkilenen pazar
bulunmamaktadır.
(22) BELYA’nın diğer bir faaliyet alanı olan açık hava yerleri işletmeciliği alanında ise,
muhtemel alıcılar EDA MEDYA ve MOBİLTEM’in doğrudan bir faaliyeti yokmuş gibi
görünmekle beraber, dosya açısından farklı durumların değerlendirilmesi gerekmektedir.
MOBİLTEM’in halihazırda açık hava reklam mecralarına yönelik temizlik, ürün asımı,
bakım ve montajı işiyle iştigal etmesi nedeniyle bu pazara uzak olmadığı görülmektedir.
Öte yandan Kuruma 08.11.2012 tarih ve 9596 sayı ile yapılan ihbarda, ihalede en yüksek
teklifle ilk sırada olan MOBİLTEM’in açık hava reklam yerleri işletmeciliği pazarında
faaliyet gösteren STRÖER KENTVİZYON ve İLBAK HOLDİNG şirketleri ile bağlantılı
olduğu yönünde iddialara yer verilmektedir. Başvuruda ayrıca MOBİLTEM’in Ankara
şubesi adresi ile STRÖER KENTVİZYON’un Ankara şubesi adres ve telefonunun aynı
olduğu, MOBİLTEM’in STRÖER KENTVİZYON’un taşeron firması olduğu belirtilmektedir.
Öte yandan geçmiş Kurul kararları incelendiğinde de, EDA MEDYA’nın kontrolünü elinde
bulunduran Eyüp BATAL’ın anılan şirketlerle bağlantılı olabileceği yönünde şüpheler
oluşmuştur. Dolayısıyla anılan dosya bakımından açık hava yerleri işletmeciliği pazarının
ayrıca ele alınması ihtiyacı doğmuş ve tarafların faaliyetleri arasında bu alanda
muhtemel bir çakışmanın olasılığı göz önünde bulundurularak, “açık hava yerleri
işletmeciliği” işlemden etkilenen veya etkilenme olasılığı bulunan pazar olarak ele
alınmıştır.
H.4.2. Açık Hava Reklam Yerleri İşletmeciliği Pazarı Hakkında Genel Bilgi
(23) Rekabet Kurulunun 24.04.2007 tarih ve 07-34/351-131 sayılı kararında açık hava
reklamcılığı, bir ürün için belirli bir imaj yaratmak ve talebi arttırmak amacıyla iç ve dış
mekanlarda oluşturulmuş, yazılı ve/veya görsel mesajlar içeren reklam araçlarına ve
bunlarla gerçekleştirilen uygulamalara verilen genel isim olarak tespit edilmiştir. Açık
hava reklamcılığı pazarı esas olarak “ev dışı reklam mecraları” (out of home media)
pazarının içinde yer almaktadır. Ev dışı reklam mecraları pazarı, evden dışarı çıkıldığı
andan itibaren karşılaşılan tüm reklam mecralarını içine alan geniş bir kümeyi
oluşturmakta, açık hava dışında, metro, havalimanı, alışveriş merkezi gibi kapalı
mekanlarda yer alan reklam panolarını da kapsamaktadır. Bunların yanı sıra araç,
pencere kaplama ve bina giydirme gibi özel mülkiyete ait yerlerde gerçekleştirilen reklam
faaliyetleri de açık hava reklamcılığı kapsamına girmektedir.
(24) Türkiye’de açık hava reklam yerlerinin pazarlanması dünya uygulamalarına paralel
olarak gerçekleşmektedir. Açık hava reklam yerlerinin genelde kamuya ait olmaları
sebebiyle bu alanlar, belediyeler ile bağlı şirketleri tarafından 5272 sayılı Belediye
Kanunu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediyelerin çıkardıkları yönetmelikler ve
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde ihale usulü veya encümen heyeti kararı ile
kiraya verilmektedir. İhaleyi kazanan firmalar belediye ile imzaladıkları sözleşme
uyarınca 3 ila 10 yıl arasında değişen sürelerle reklam yerlerini kiralayıp, bu yerlerin her
türlü bakım ve onarımını yapmakta, elektrik, vergi, harç gibi çeşitli masraflarını
karşılamaktadır. Sözleşme süresi bitiminde reklam yerleri ilgili belediyeye iade
edilmektedir. Bir ile ait açık hava reklam yerlerinin tamamının münhasır olarak bir firmaya
verilmesi ya da billboard- otobüs durağı- raketler gibi ürün bazında bir ayrıştırma
getirilerek ihaleye çıkılması yine o ilin belediyesi tarafından kararlaştırılmaktadır.
Firmalar, kiraladıkları yerlere konuşlandırılacak reklam panolarını ya kendileri üretmekte
12-67/1677-614
7/18
veya bunları üreten teşebbüslerden satın alıp medya planlama şirketleri aracılığıyla
reklam verenlere pazarlamaktadır.
(25) Açıkhava reklamcılığına dahil olan ürünler hem talep hem de teknik özelliklerine göre
farklı nitelikler taşıyabilmektedir. Bu araçların belli bir bölgede konumlandırılmış ve
reklam alanı 4,5 m2’den büyük olanlarına “billboard”, boyları billboardlardan daha büyük
olanlara “megaboard”, çapları bilboardlardan daha küçük olanlara “raket” adı
verilmektedir. Bunların yanı sıra kuleler, ışıklı billboardlar, otobüs durakları ayrıca araçlar,
duvar, pencere gibi reklam yerleri, açık hava reklamcılığında reklam yeri olarak kullanılan
ünitelerdir. Rekabet Kurulunun 24.04.2007 tarih ve 07-34/351-131 sayılı kararında açık
hava reklam yerlerinin ürün bazında i) billboardlar, ii) şehir mobilyaları (otobüs durakları,
raketler, kiosklar, aydınlatma direkleri, mega lightlar) ve iii) yol panoları (duvar, çatı gibi
standart dışı reklamlar) olmak üzere üç gruba ayrılabileceği; anılan yerlerden billboard,
megaboard ve otobüs durağı/raketlerinin talep, pazarlama stratejileri ve arz bakımından
diğer ürünlerden ayrı bir yeri olduğu, bu ürünler arasında da billboardların pazardaki
öneminin ve müşteriler üzerindeki etkisinin daha fazla olduğu belirtilmektedir. Kararda
anılan ürünlerin genelde belediyelerin elinde bulunduğu, belediye ihaleleri ile kiralandığı,
bu bağlamda belediye ihalelerinin pazardaki güç dengesini belirlediği, anılan mecraların
sektörde daha kurumsal yapıda çalışan şirketler tarafından işletildiği ifade edilmektedir.
Kararda ayrıca, reklam verenlerin talebinin ana arterlerde yoğunlaştığı vurgulanarak, açık
hava reklamcılığında ana arter-ara arter ayrımının önemine işaret edilmektedir. Anılan
kararda, araç ve duvar giydirme gibi diğer açık hava mecralarının pazarlanmasının ise
genelde ciro ve pazar payı büyük şirketlere göre göreli olarak daha düşük şirketlerce
yürütüldüğü belirtilmektedir.
(26) Söz konusu kararda, açık hava reklamcılığı pazarında daha alt bölümlerde yoğunlaşma
olması durumunda ilgili ürün pazarının ürün bazında daha dar tanımlanabileceği
belirtilmiş ve fakat yapılan değerlendirmeyi değiştirmemesi sebebiyle ilgili ürün pazarı
açık hava reklam yerlerinin işletilmesi pazarı olarak tespit edilmiştir.
H.4.3. İlgili Coğrafi Pazar
(27) Açık hava reklam yerleri işletmeciliği alanında faaliyet gösteren teşebbüsler, belediyelerin
belli bir il, ilin bir bölümü veya belli bir ilçe için açtıkları ihalelere katılarak faaliyetlerini
sürdürmekte, anılan durum Türkiye pazarı içinde yoğunlaşmalara neden olabilmektedir.
Pazardaki rekabet yapısını, açık hava mecralarının, mecra bazında ya da bir bütün
olarak ihaleye çıkılması veya ihaleyi alan şirkete münhasırlık verilip verilmemesi de
etkileyebilmektedir.
(28) Açık hava mecraları bakımından ilgili coğrafi pazar tespiti, konuya arz perspektifli ya da
talep perspektifli yaklaşılmasına göre değişebilmektedir. Pazarda müşteri konumunda
bulunan reklamverenler yerel ya da ulusal/uluslararası firmalar olup, ulusal/uluslararası
firmalar birden çok ili kapsayan alımlar yaparken, yerel firmalar ise genelde kendi aktif
oldukları bölgede yerel alım yapmaktadır. Bu bağlamda ulusal çapta alım yapan firmalar
bakımından farklı bölgeler birbirleri açısından ikame özelliği gösterebilmekte iken, yerel
firmalar açısından ikame özelliğine sahip değildir. Arz bakımından ise, sektörde yer alan
büyük oyuncular açısından farklı illerde yapılan ihalelere katılmaları ve açık hava reklam
yerleri işletmeciliği alanındaki faaliyetlerini bu illere genişletmeleri önünde herhangi bir
engel bulunmamaktadır. Öte yandan konuya açık hava reklam yerleri ile ulaşılmak
istenen kitle yani nihai tüketici açısından bakıldığında, reklam verenlerin her bölgede,
esasen o bölgenin yerel tüketicisini ve o bölgedeki popülasyonu hedeflediği açıktır.
(29) Dosya bakımından durum değerlendirildiğinde ise, BELYA’nın sadece Ankara ilinde
faaliyet gösteren bir teşebbüs olması, dosya konusunu Ankara ilindeki açık hava reklam
yerlerinin oluşturması, reklamverenlerin nihai hedef kitlesinin Ankara tüketicisi olması ve
12-67/1677-614
8/18
pazarın daha geniş belirlenmesinin tarafların Ankara ilindeki gerçek ağırlığını
yansıtmayacak olması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Ankara” olarak tespit edilmiştir.
H.5. Tespit ve Değerlendirmeler
H.5.1. İşlemlerin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
(30) 1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak
ve araçların tümünün veya bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya
da karar organlarını etkileyecek şekilde yahut mal veya hizmet üretimine yönelik
birimlerin özelleştirme yolu ile her türlü devrinin Tebliğ hükümlerine tabi olduğu
belirtilmektedir. Anılan işlem BELYA’nın kontrolünün muhtemel alıcılara geçmesi
sonucunu doğuracak şekilde satışı yoluyla özelleştirilmesi işlemine ilişkin olduğundan,
anılan işlem 1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir işlemdir.
H.5.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
(31) 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde; “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet Kurumuna ön
bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde ve ön
bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile
devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i veya
cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik
kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur.” hükmü yer
almaktadır. Anılan hükümde, ilgili ürün piyasasındaki pazar payına ve ciroya atıf yapıldığı
görülmektedir.
(32) Dosya kapsamında yukarıda belirlenen ilgili ürün pazarlarından inşaat işleri pazarında
BELYA’nın 2011 yılındaki cirosu (…..) TL olup, muhtemel alıcıların bu pazarda herhangi
bir cirosu veya pazar payı bulunmamaktadır. Ön bildirime ilişkin Bilgi Notu’nda da ifade
edildiği üzere söz konusu pazarda Ankara ilinde çok sayıda teşebbüs faaliyet
göstermekte ve BELYA’nın anılan ciro ile Ankara’da dahi %25’lik bir pazar payına sahip
olması mümkün görülmemektedir. Dolayısıyla işlem, inşaat işleri pazarı bakımından
1998/4 sayılı Tebliğ’deki ciro ve pazar payı eşiğinin aşılmaması nedeniyle izne tabi
değildir.
(33) İlgili ürün pazarlarından organizasyon işleri pazarı bakımından da muhtemel alıcıların
anılan pazarda herhangi bir cirosu veya pazar payı bulunmayıp, anılan pazarda
BELYA’nın 2011 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir. Ön bildirime ilişkin Bilgi
Notu’nda bu pazarda da çok sayıda teşebbüsün yer aldığı, pazara giriş önünde bir
engelin bulunmadığı ve BELYA’nın bu pazarda elde ettiği pazar payının %20’nin altında
kaldığı ve işlemin bu pazar açısından da ön bildirime tabi olmadığı belirtilmektedir. Öte
yandan BELKO’dan alınan bilgiler doğrultusunda, organizasyon işleri pazarının bir an için
sadece BELYA, BELPA ve Anket A.Ş.’nin faaliyetlerinden ibaret olması ve coğrafi
pazarın da Ankara ili olarak en dar haliyle ele alınması durumunda dahi, BELYA’nın bu
pazardaki pazar payının %25’in altında kalacağı görülmektedir. Dolayısıyla işlem
organizasyon işleri pazarı bakımından da 1998/4 sayılı Tebliğ’deki ciro ve pazar payı
eşiğinin aşılmaması nedeniyle izne tabi değildir.
(34) İnşaat işleri pazarı ve organizasyon işleri pazarı bakımından izne tabi olmayan nihai
bildirim konusu işlemin, aynı zamanda etkilenen pazar olarak da ele alınabilecek olan
açık hava reklam yerleri işletmeciliği pazarı bakımından izne tabi olup olmadığının tespiti
ise farklı durum ve olasılıkların değerlendirilmesini gerektirmektedir. Daha önce de ifade
edildiği üzere, muhtemel alıcılardan ne EDA MEDYA’nın ne de MOBİLTEM’in açık hava
reklam yerleri işletmeciliği pazarında Ankara ilinde doğrudan bir faaliyeti, dolayısıyla
cirosu veya pazar payı bulunmamakla birlikte, yapılan ihbarlar sonrasında, anılan
şirketlerin STRÖER KENTVİZYON ve/veya İLBAK HOLDİNG ile bağlantılı olma olasılığı
doğmuştur. Dolayısıyla, işlemin açık hava reklam yerleri işletmeciliği pazarı bakımından
12-67/1677-614
9/18
izne tabi olup olmadığı belirlenmeden önce bu olasılıklı durumlar ayrıntılı olarak
incelenmiştir.
H.5.3. Teklif Sahiplerinin STRÖER KENTVİZYON ve İLBAK HOLDİNG ile Aynı
Ekonomik Bütünlük İçinde Yer Alıp Almadığına İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler
(35) Rekabet Kurulunun Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş., Trakya
Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin blok satış yöntemiyle
özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebine ilişkin aldığı 16.12.2010 tarih ve 10-
78/1645-609 sayılı kararında ekonomik bütünlük kavramına ilişkin ayrıntılı bir
değerlendirmeye yer verilmektedir. Anılan kararda ekonomik bütünlük kavramı
değerlendirilirken, bu kavramın yanı sıra özellikle teşebbüs, kontrol ve çıkar birliği
kavramları üzerinde durulmaktadır. Kararda da ifade edildiği gibi ekonomik bütünlük
kavramının değerlendirilmesinde esas alınması gereken husus, tarafların “tam çıkar
birliği” içinde olup olmadığının belirlenmesidir. Bununla birlikte anılan kararda, bildirime
konu işlemin kontrol değişikliğine yol açan birleşme ya da devralma işlemi olduğu dikkate
alınarak, çıkar birliğine geçilmeden önce, kontrol kavramı üzerinde durulmuştur. Kararda
o dönem yürürlükte olan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde (şu an yürürlükte bulunan
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 2. bendi) yer alan “belirleyici etki” kavramının
hukuki veya fiili olarak uygulanabileceği, fiili kontrolün değerlendirilmesinde olaya özgü
durumların belirleyici olduğu vurgulanmaktadır.4
(36) Anılan kararda dosyanın niteliği gereği dikkate alınan farklı unsurlar bulunsa da
ekonomik bütünlük kavramına ilişkin yukarıda yapılan genel açıklamaların bu dosya
açısından da geçerli olduğu görülmektedir. Bu bağlamda teklif sahipleri EDA MEDYA ve
MOBİLTEM’in STRÖER KENTVİZYON ve İLBAK HOLDİNG’le olan bağlantılarının
değerlendirilmesi bakımından, taraflar arasındaki muhtemel ilişki kontrol kavramı
açısından incelenmiştir. Ancak, öncelikle STRÖER KENTVİZYON ile İLBAK HOLDİNG’in
aynı ekonomik bütünlük içinde yer alıp yer almadığı değerlendirmesi yapılmıştır.
H.5.3.1. STRÖER KENTVİZYON ile İLBAK HOLDİNG’in Aynı Ekonomik Bütünlük
İçinde Yer Alıp Almadığının Değerlendirilmesi
(37) STRÖER KENTVİZYON ile İLBAK HOLDİNG’e yönelik olarak alınan 31.03.2010 tarih ve
10-27/387-142 sayılı Rekabet Kurulu kararından, İLBAK HOLDİNG’in o zamanki
unvanının ve nev’inin bugünden farklı olarak, Akademi Reklam Tan. Tur. Tek. San. ve
Dış. Tic. Ltd. Şti. (AKADEMİ REKLAM) olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim, İLBAK
HOLDİNG’den gelen cevabi yazıda da, AKADEMİ REKLAM’ın 06.10.2010 tarihinde nev’i
değişikliğine giderek İLBAK HOLDİNG unvanını aldığı teyit edilmiştir. Anılan karar,
AKADEMİ REKLAM’ın STRÖER KENTVİZYON’daki %40 oranında olan hissesinin
Alman ortak Ströer Out of Home Media AG’ye devredilmesine ilişkin olup, karardan önce
STRÖER KENTVİZYON’un o zaman ki AKADEMİ REKLAM (şimdiki İLBAK HOLDİNG)
ile Ströer Out of Home Media AG’nin %50-%50 ortak kontrolünde olduğu, İlbak
ailesinden Murat İLBAK’ın şirketin CEO’su olduğu, karar sonrasında ise Ströer Out of
Home Media AG’nin %90 hissedarlık oranı ile STRÖER KENTVİZYON’un tek kontrolünü
4 Kararda daha sonra mehaz mevzuat çerçevesinde Avrupa Komisyonu tarafından çıkarılan 4064/89 sayılı
Tüzük’ün “Kontrolün Ele Geçirilmesi” başlığını taşıyan III. Bölümü’nün 10. paragrafında yer alan şu
açıklamalara yer verilmektedir: “Kontrol normalde, kontrol hakkına sahip olan ya da bu hakkı kullanmaya
yetkilendirilmiş olan kişi ya da teşebbüsler tarafından elde edilir... Ancak, şekli (formal) olarak kontrol sahibi
olan kişi ile bu hakların kullanımına ilişkin gerçek güce sahip olan kişi ya da teşebbüslerin birbirinden farklı
olduğu istisnai durumlar da olabilmektedir. Örneğin, bir teşebbüs, başka bir kişi ya da teşebbüsü kullanarak
kontrolü devralmak ve -kendisi şekli olarak bu hakların sahibi olarak görünmese bile- bu kişi ya da
teşebbüs aracılığıyla kontrol haklarını kullanmak isteyebilir. Böyle bir durumda kontrol, esasında işlemin
arkasında olan ve gerçekte hedef şirketin kontrol gücünü elinde bulunduran teşebbüs tarafından ele
geçirilmiştir. Bu tip bir dolaylı kontrol ortaya koymak için gereken kanıtlar, finansal kaynak ya da ailesel
bağlar gibi faktörleri içerebilir”.
12-67/1677-614
10/18
elde ettiği anlaşılmaktadır. Karara ilişkin üzerinde durulması gereken diğer bir husus ise,
AKADEMİ REKLAM’a ve Mustafa İLBAK’a, Türkiye Cumhuriyeti’nde reklam mobilyaları
ve açık hava reklamlarının yapılması ile bağlantılı olarak ürün ve reklam materyallerinin
alımı, satımı, pazarlanması, operasyonu, basımı, ithali ve ihracından ve söz konusu
ürünlerle ilgili yayım, reklam, seri reklam ve reklam ajansı hizmetlerinden ve reklam
materyalleri üretimi ve reklam mobilyaları üretiminden oluşan faaliyet alanında, doğrudan
ve dolaylı olarak 3 yıllık rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesine onay verilmiş
olmasıdır. Dolayısıyla anılan kararın tarihi göz önünde bulundurulduğunda, rekabet
etmeme yükümlülüğünün, mevcut dosyanın değerlendirildiği tarih itibarıyla da devam
ettiği görülmektedir.
(38) STRÖER KENTVİZYON’dan elde edilen bilgiler doğrultusunda günümüzde, söz konusu
şirkette, Alman Ströer A Grubu hissedarlar %90, İLBAK HOLDİNG ortakları ise %10
hisseye sahiptir. Öte yandan STRÖER KENTVİZYON’dan gelen yazıda, şirketin yönetim
kurulunun Murat İLBAK, Anne Ossenberg ve Stefan Hütwohl’dan oluştuğu, yönetim
kurulunun bu 3 üyeden 2’sinin aynı yönde oyu ile karar aldığı, ayrıca önemli işlerde
yönetim kurulu kararlarının Alman Hukuku nezdinde Ströer Out-of-Home Media AG’nin
denetim kurulunun onayına tabi olduğu belirtilmektedir. Cevabi yazıda yer alan bilgilerin,
şirketin hissedarlık yapısının ve Rekabet Kurulunun yukarıda yer verilen 10-27/387-142
sayılı kararının incelenmesi sonucunda, STRÖER KENTVİZYON’un tek kontrolünün
Alman hissedar Ströer Out-of-Home Media AG’de olduğu anlaşılmıştır.
(39) İLBAK HOLDİNG’den gelen yazıda ise, açık hava reklamcılığı ve baskı hizmetlerinin
yanında gayrimenkul geliştirme, madencilik ve turizm gibi alanlarda da faaliyet gösteren
İLBAK HOLDİNG’in kontrolünün İlbak ailesinde olduğu, İLBAK HOLDİNG ile hissedarları
Murat İLBAK ve Mustafa İLBAK’ın STRÖER KENTVİZYON’da %10 civarında hissesinin
bulunduğu, Murat İLBAK’ın STRÖER KENTVİZYON’un yönetim kurulu başkanı olduğu,
bununla birlikte Murat İLBAK ve Mustafa İLBAK’ın Ströer Grubu’nda herhangi bir kontrol
yetkisinin bulunmadığı, STRÖER KENTVİZYON’un yönetim kurulunun Murat İLBAK
olmadan da toplanabildiği ve karar alabildiği belirtilmektedir.
(40) Karar alma mekanizmaları değerlendirildiğinde, birbirlerinde kontrol hakkına sahip
olmayan STRÖER KENTVİZYON ve İLBAK HOLDİNG’in ekonomik-finansal ilişkileri
değerlendirildiğinde ise, taraflardan gelen cevabi yazılardan;
- STRÖER KENTVİZYON ile İlbak Yapı ve Medya Hizmetleri San. Tic. A.Ş. arasında
gayrimenkul kira sözleşmesinin bulunduğu,
- STRÖER KENTVİZYON’un İLBAK HOLDİNG şirketlerinden PC İletişim ve Medya
Hizmetleri San. Tic. A.Ş., Maks Medya Planlama ve Satın Alma Hizmetleri A.Ş. ve C
İletişim ve Reklam Hizmetleri San. Tic. A.Ş.’den medya planlama/reklam ajansı
hizmeti aldığı, aradaki finansal ilişkinin büyük bir kısmının bu alanda oluştuğu, nitekim
2012 yılında İLBAK HOLDİNG iştirakleri ile Ströer Grubu arasında gerçekleşen (…..)
TL’lik faturalaşmanın (…..) TL tutarındaki kısmının bu alanda gerçekleştiği, 2011
yılındaki (…..) TL tutarındaki faturalaşmanın (…..) TL tutarındaki kısmının da bu
alanda olduğu,
- Ströer Grubu’nun İLBAK HOLDİNG iştiraki BBM Büyük Baskı Merkezi Matbaacılık ve
İletişim Pazarlama San. Tic. A.Ş.’den zaman zaman afiş baskı hizmetleri alanında
hizmet aldığı,
- Ströer Grubu’nun İLBAK HOLDİNG grup şirketi PL Reklamcılık Tic. San. A.Ş.’den
duvar kiralama hizmeti aldığı (müşterilerin talepleri doğrultusunda 3 adet
parapet/duvar kiralanmıştır)
anlaşılmıştır.
12-67/1677-614
11/18
(41) Ströer Grubu ile İLBAK HOLDİNG arasında yukarıda özetlenen (…..) TL’lik faturalaşma,
hesaplandığı dönemdeki Ströer Grubu ve İLBAK HOLDİNG ciroları ile
karşılaştırıldığında, Ströer Grubu’nun faaliyetleri içerisinde İLBAK HOLDİNG ile olan
ekonomik ve finansal ilişkilerin cironun %(…..)’sini, İLBAK HOLDİNG’in faaliyetleri
içerisinde Ströer Grubu ile olan ekonomik ve finansal ilişkilerinin ise cironun %(…..)’ini
oluşturduğu görülmektedir. 2011 yılındaki (…..) TL’lik faturalaşma açısından ise anılan
tutar, STRÖER KENTVİZYON’un 2011 yılı cirosu içinde %(…..)’lik, İLBAK HOLDİNG’in
2011 yılı cirosu içerisinde ise %(…..)’luk paya sahiptir. Anılan oranlardan çıkan sonuç,
tarafların birbirleriyle olan ekonomik-finansal ilişkilerin büyüklüğünün tarafların tüm
faaliyetleri içerisinde sınırlı bir paya sahip olduğudur. Üstelik, anılan faturalaşmanın
büyük bir kısmı İLBAK HOLDİNG’in STRÖER KENTVİZYON’a sağladığı reklam ajansı
hizmetlerinden oluşmaktadır; diğer bir ifadeyle, İLBAK HOLDİNG iştiraki PC İletişim ve
Medya Hizmetleri San. Tic. A.Ş. aracılığı ile, STRÖER KENTVİZYON ile müşterileri
arasında aracı görevi üstlenmektedir. Dolayısıyla, İLBAK HOLDİNG’in STRÖER
KENTVİZYON’daki %10’luk payına ve faaliyet alanlarının benzeşmesine rağmen, kontrol
yapıları birbirinden ayrı olan her iki şirketin, ekonomik ve finansal ilişkiler itibarıyla da
aynı ekonomik bütünlük içinde ele alınması mümkün gözükmemektedir.
H.5.3.2. STRÖER KENTVİZYON ile Teklif Sahipleri Arasındaki Muhtemel İlişkinin
Değerlendirilmesi
(42) Hissedarlık yapılarının incelenmesi sonucunda, STRÖER KENTVİZYON’un EDA
MEDYA ya da MOBİLTEM’de herhangi bir hissesinin bulunmadığı, teklif sahiplerinin de
STRÖER KENTVİZYON’un hissedarlık yapısında yer almadığı görülmüştür.
(43) Dosya mevcudu bilgilerden, STRÖER KENTVİZYON’un muhtemel alıcılar EDA MEDYA
ve MOBİLTEM ile herhangi bir bağının olmadığı, şirket hissedarları ya da yönetim kurulu
üyeleri içinde, söz konusu şirketlerde görev yapan ya da hissedar olan herhangi bir
kişinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca STRÖER KENTVİZYON’un BELYA’nın
özelleştirilmesi ihalesine katılmamasının gerekçeleri olarak, Ströer Out-Of-Home Media
AG’nin Almanya’da halka açık bir şirket olması nedeni ile yeni iş alanlarına yönelik
yatırımların hissedarlar nezdinde uzun izin ve onay süreçleri gerektirmesi, BELYA’nın
açık hava reklam yerleri işletmeciliği dışında STRÖER KENTVİZYON’un iştigal alanında
olmayan organizasyon işleri, inşaat gibi alanlarda da faaliyetinin bulunması, STRÖER
KENTVİZYON’un halihazırda BELYA ile sözleşme ilişkisi içerisinde olması ve yatırım
planlaması içerisinde olmaması gösterilmiştir.
(44) STRÖER KENTVİZYON ile olan ilişkileri bakımından EDA MEDYA ve MOBİLTEM’den
de bilgi talebinde bulunulmuş, cevabi yazılarda her iki şirketin de STRÖER
KENTVİZYON ile karşılıklı herhangi bir hissedarlık ya da çalışan ilişkilerinin bulunmadığı
bilgisine yer verdiği görülmüştür. Bununla birlikte MOBİLTEM’den gelen cevabi yazıda ek
olarak, Ströer Grubu’nun sahip olduğu reklam mecralarına temizlik, her türlü ürün asımı,
bakımı ve montajı hizmeti verildiği ifade edilmektedir. Söz konusu ilişki taraflar arasında
imzalanan bir taşeronluk sözleşmesi çerçevesinde yürütülmektedir. Bunun üzerine
MOBİLTEM’den Ströer Grubu ile olan ekonomik/finansal ilişkilerinin ciroları içerisindeki
payı istenilmiş, gelen cevabi yazıda, Ströer Grubu ile olan hizmet satım ilişkisinin
MOBİLTEM’in 2011 yılı cirosu içerisinde %(…..)’lik, 2012 yılı cirosu içerisinde (son
hesaplanan ay itibarıyla) %(…..)’lık bir paya sahip olduğu belirtilmiştir.
(45) MOBİLTEM’in cirosu içerisinde Ströer Grubu’nun yaklaşık %(…..) gibi yüksek bir paya
sahip olması, MOBİLTEM’in faaliyetlerini sürdürmesi açısından Ströer Grubu’nun
önemine işaret etmektedir. Öte yandan daha önce de ifade edildiği üzere, iletişim adresi
olarak, STRÖER KENTVİZYON ve MOBİLTEM’in Ankara şubeleri aynı binanın farklı
katlarında yer almaktadır. Söz konusu iki husus tarafların aynı ekonomik bütünlük içinde
yer aldığına yönelik şüpheleri desteklemekle beraber, ulaşılan sonuçları değiştirmeyecek
12-67/1677-614
12/18
olması sebebiyle dosya kapsamında STRÖER KENTVİZYON ve MOBİLTEM’in aynı
ekonomik bütünlük içinde yer alıp almadığına ilişkin net bir tespit yapılmamış, bununla
birlikte sonraki bölümlerde bu varsayım dahilinde oluşacak durum açısından rekabet
analizine yer verilmiştir.
(46) STRÖER KENTVİZYON ile EDA MEDYA arasındaki ilişkiler kontrol kavramı ve
ekonomik/finansal ilişkiler kapsamında değerlendirildiğinde ise, STRÖER KENTVİZYON
ile EDA MEDYA’nın aynı ekonomik bütünlük içinde yer aldığına dair herhangi bir bulguya
ulaşılamamıştır.
H.5.3.3. İLBAK HOLDİNG İle Teklif Sahipleri Arasındaki Muhtemel İlişkinin
Değerlendirilmesi
(47) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde hissedarlık yapısı açısından MOBİLTEM
ile İLBAK HOLDİNG arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, anılan şirketlerin birbirlerinde
herhangi bir kontrol hakkına sahip olmadıkları görülmüştür. Öte yandan ekonomik-
finansal ilişkiler bakımından MOBİLTEM-İLBAK HOLDİNG ilişkisi değerlendirildiğinde,
MOBİLTEM ile İLBAK HOLDİNG iştiraki PL Reklamcılık Tic. San. A.Ş. arasında 2012
yılında cironun %0,001’ine denk gelen bir faturalaşmanın olduğu anlaşılmıştır. Ancak,
anılan tutar ihmal edilebilecek düzeydedir. Dolayısıyla, mevcut bilgiler ışığında, kontrol
bakımından ve ekonomik-finansal ilişkiler bakımından MOBİLTEM ile İLBAK HOLDİNG’in
aynı ekonomik bütünlük içinde yer almadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(48) Diğer yandan İLBAK HOLDİNG ile EDA MEDYA arasındaki ilişki ele alındığında, her iki
şirketten gelen yazılarda, taraflar arasında herhangi bir yönetimsel/yapısal ya da
ekonomik/finansal bağ bulunmadığı, sadece EDA MEDYA’nın kontrolünü elinde
bulunduran Eyüp BATAL’ın İLBAK HOLDİNG’te satış/pazarlama faaliyetlerini yürüten
yönetici olarak görev yaptığı; ancak İLBAK HOLDİNG’de herhangi bir hissesinin
bulunmadığı ve karar organında yer almadığı bilgisine yer verildiği görülmektedir. Diğer
yandan STRÖER KENTVİZYON ile MOBİLTEM’in Ankara şubeleri gibi, EDA MEDYA ile
İLBAK HOLDİNG de aynı binada yer almaktadır. Bununla birlikte, İLBAK HOLDİNG’in
STRÖER KENTVİZYON’a da gayrimenkul kiralama hizmeti verdiği göz önünde
bulundurulduğunda, EDA MEDYA’nın İLBAK HOLDİNG’e ait binada faaliyet
göstermesinin tarafların aynı ekonomik bütünlük içinde ele alınması için tek başına yeterli
olmadığı kanaatine varılmıştır. EDA MEDYA’nın yeni kurulmuş bir şirket olması ve
cirosunun bulunmaması nedeniyle taraflar arasında görünürde herhangi bir ekonomik-
finansal ilişki de söz konusu değildir. Öte yandan Eyüp BATAL’ın İLBAK HOLDİNG’in bir
çalışanı olması taraflar arasında bir koordinasyon riskini ortaya çıkarmakla birlikte, EDA
MEDYA’nın halihazırda açık hava reklam yeri işletmeciliği alanında herhangi bir
faaliyetinin bulunmaması bu olasılığı ortadan kaldırmaktadır. Bununla birlikte EDA
MEDYA’nın kontrolünü elinde bulunduran Eyüp BATAL’ın İLBAK HOLDİNG’de yönetici
olarak görev yapması hususunun tarafların aynı ekonomik bütünlük içinde sayılması için
yeterli olup olmadığı bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir.
(49) Rekabet Kurulunun 24.04.2007 tarih ve 07-34/351-131 sayılı kararında; Ströer/Akademi
Grubu’nun CBA’yı devraldığı iddialarıyla ilgili olarak değerlendirmelerin yer aldığı
bölümde, şirketler arasındaki ilişkilerin ve işbirliklerinin sadece hisse, kontrol devri veya
sermaye aktarımı vb. gibi hukuki bağlarla değil, aynı zamanda yönetim kurullarında ortak
yöneticiler bulundurmak, iki şirket arasında irtibatı sağlayacak yöneticiler atamak gibi
organik bağlar kurarak da gerçekleştirilebileceği ifade edilmekte, Eyüp BATAL’ın Murat
İLBAK ile olan yakınlığı vurgulanmakta, Eyüp BATAL’ın BBM’de çalışan üst düzey
yönetici olmasının bahsedilen organik bağa alt yapı sağlayabilecek bir unsur olduğu
belirtilmektedir.
(50) Mevcut durum, anılan kararda yer alan tespitler ve Eyüp BATAL’ın geçmişte İLBAK
HOLDİNG’in iştiraklerinden BBM’de Genel Müdür olarak görev yaptığı hususuyla beraber
12-67/1677-614
13/18
değerlendirildiğinde; Eyüp BATAL’ın halihazırda İLBAK HOLDİNG’te bir yönetici olarak
görev yapmaya devam etmesinin taraflar arasında yukarıda bahsedilen organik bağın
devamına ve güçlenmesine hizmet edeceği, tarafların aynı ekonomik bütünlük içerisinde
değerlendirilmesi açısından bir zemin oluşturabileceği kanaatine ulaşılmıştır. Bununla
birlikte, ulaşılan sonuçları değiştirmeyecek olması sebebiyle, EDA MEDYA’nın ve İLBAK
HOLDİNG’in aynı ekonomik bütünlük içinde yer alıp almadığına ilişkin net bir tespit
yapılmasına gerek görülmemiş ve fakat bu varsayım dahilinde oluşacak rekabet
koşullarına ilişkin analize de ilerleyen bölümlerde yer verilmiştir.
H.5.4. Farklı Durumlar Altında İşlemin İzne Tabi Olup Olmadığının
Değerlendirilmesi ve Hâkim Durum Analizi
H.5.4.1. Pazara İlişkin Veriler
(51) AÇİAK’tan alınan bilgilere göre, Türkiye açık hava reklam işletmeciliği sektörünün 2011
yılı büyüklüğü 306,35 milyon TL’dir. Bununla birlikte AÇİAK, Ankara pazarına ilişkin ciro
bazında herhangi bir veri sağlayamamıştır. AÇİAK’tan sağlanan veriler açık hava
reklamcılığı sektörünün son yıllarda yıllık ortalama büyüme hızının %7 civarında
olduğunu göstermektedir. Türkiye ve Ankara ili bazında sağlanan pazar payı verisinin
ise, ciroya göre değil reklam yüzey alanına göre hesaplandığı görülmektedir. AÇİAK’a
göre, Türkiye’deki toplam reklam yüzey alanı 437.700 m2’dir. Ayrıca, söz konusu verilerin
hesabına; duvar, parapet gibi büyük alanların, alışveriş merkezleri içindeki, büyük
süpermarket alanların içindeki, metro, tren, deniz otobüsü ya da otobüslerin içindeki
poster alanlarının hesaplara dahil edilmediği, sadece billboard, megaboard, megalight,
kuleboard, CLP gibi ürünlerin dahil edildiği belirtilmektedir.
(52) STRÖER KENTVİZYON’dan alınan pazar payı verilerinin de reklam yüzey alanı bazında
hesaplandığı, cirosal bazda bir pazar payı verisi verilemediği, ancak alınan verilerin
AÇİAK verileriyle örtüştüğü görülmektedir. STRÖER KENTVİZYON’dan alınan bilgilere
göre Ströer Grubu reklam yüzey alanı bazında Türkiye çapında %(…..); Ankara ili
bazında ise %(…..)’lik bir paya sahiptir. Şirket Ankara ili açık hava reklam yerleri toplam
yüzey alanının tahminen 54.900 m2 olduğunu bildirmektedir. Öte yandan Ströer Grubu
şirketlerinin Ankara ilinde 2011 yılında elde ettiği ciro (…..) TL’dir. Anılan cironun yüzey
alanı bazında pazar payına oranlanması durumunda Ankara ili açık hava reklamcılığı
pazarının büyüklüğünün yaklaşık (…..) TL olduğu varsayılabilecektir.
(53) İLBAK HOLDİNG ise STRÖER KENTVİZYON’dan farklı olarak ciro bazında pazar verisi
sunmuştur. İLBAK HOLDİNG iştirakleri tarafından açık hava reklam yerleri işletmeciliği
pazarında Türkiye çapında ve Ankara ilinde 2011 ve 2012 yıllarında elde edilen cirolar
aşağıdaki tablolarda yer almaktadır.
Tablo 1: İLBAK HOLDİNG iştiraklerinin Türkiye çapında ve Ankara’daki ciroları (2011 yılı) (TL)
İlbak İştirakleri Türkiye Ankara
OBN Pano (…..) (…..)
OBP İLETİŞİM5 (…..) (…..)
Üniversite Medya (…..) (…..)
Tablo 2: İLBAK HOLDİNG iştiraklerinin Türkiye çapında ve Ankara’daki ciroları (2012 yılı) (TL)
İlbak İştirakleri Türkiye Ankara
OBN Pano (…..) (…..)
OBP İLETİŞİM (…..) (…..)
Üniversite Medya (…..) (…..)
5 İlbak Holding’in İDO iskelelerinde ve feribot içlerinde gerçekleştirdiği reklam mecrası pazarlamasına dair
faturalama 2011 yılında OBP İLETİŞİM üzerinden gerçekleştirilmiştir.
12-67/1677-614
14/18
BL İletişim ve Medya Hizm.
San. Tic. A.Ş.6
(…..) (…..)
(54) BELKO, ABB ya da BELYA’dan Türkiye ve Ankara ili bazında BELYA’nın reklam alanı ya
da ciro bazında sahip olduğu pazar payına ilişkin net bir veri elde edilememiştir. Bununla
birlikte BELKO’dan alınan bilgilere göre, Ankara ilindeki ABB ve BELYA tarafından
üçüncü taraflar aracılığıyla kullanıma sunulan açık hava reklam mecralarının toplam
alanı 126.564,59 m2’dir. Bu alan içinde, BELYA’nın 1786 adet otobüs, 128 adet üst geçit,
58 adet alt geçit ve 1000 adet billboard ile sahip olduğu reklam alanı ise 88.804 m2
olarak verilmiştir. Ancak söz konusu veri tekrar gözden geçirildiğinde, toplam 126.564,59
m2 alanın 66.924 m2’sinin 1786 adet otobüsün reklam alanı olarak hesaplandığı
görülmektedir; bu durum da gerek Ankara’daki toplam açık hava reklam mecra alanının
gerekse BELYA’nın bu alan içerisindeki payının yanıltıcı bir şekilde artmasına neden
olmaktadır. Otobüsler hariç tutulduğunda ulaşılan 59.640 m2‘lik alan daha önce AÇİAK
ve STRÖER KENTVİZYON’dan elde edilen 54.900 m2‘lik alana önemli ölçüde
yaklaşmaktadır. Yine otobüs reklam alanı hariç tutulduğunda BELYA’nın ABB üzerinden
sahip olduğu reklam alanı 21.880 m2‘ye inmektedir; anılan alan 59.640 m2 ‘lik alanının
%36,6’sına denk gelmektedir. Öte yandan OBP İLETİŞİM’den alınan ciro verilerinde,
1786 adet otobüse, 128 üst geçite ve 58 alt geçite reklam alma hakkını elinde
bulunduran OBP İLETİŞİM’in 2012 yılında Ankara’daki mevcut cirosu (…..) TL olarak
verilmiştir. OBP İLETİŞİM’e ilişkin alan-ciro ilişkisi değerlendirildiğinde, pazarın reklam
alanı üzerinden değerlendirilmesinin çok sağlıklı sonuçlar yaratmadığı görülmektedir.
(55) Son olarak, Ströer Grubu’nun ve İLBAK HOLDİNG’in BELYA ve ABB ile Ankara’daki
reklam alanlarının işletilmesine ilişkin sözleşmelerin özet bilgisine aşağıdaki tablolar da
yer verilmiştir7:
Tablo 3: Ströer Grubu Sözleşmeleri8
SÖZLEŞMENİN
Kimler Arasında Yapıldığı Mecra Türü Süresi Akdediliş Tarihi
Ströer KentVizyon - BELYA 1000 adet billboard 10 yıl 15.05.2009
Ströer KentVizyon - ABB 600 adet otobüs durağı 10 yıl 09.02.2011
İlbak Neon9 - ABB Megalight, CLP, meaboard, pano, infoscreen, billboard 10 yıl 18.04.2007
İlbak Neon - ABB
Otobüs durağı, bilet satış büfesi, CLP,
şehir infoguide, silindir kule, megalight,
reklam kulesi (kuleboard), billboard
10 yıl 30.12.2002
Tablo 4: İLBAK HOLDİNG İştiraklerinin Sözleşmeleri
SÖZLEŞMENİN
Kimler Arasında Yapıldığı Mecra Türü Süresi Akdediliş Tarihi
OBP İLETİŞİM - BELYA 1786 adet otobüs 10 yıl 12.01.2012
OBP İLETİŞİM - BELYA 128 üst geçit – 58 alt geçit 10 yıl 12.01.2012
Üniversite Medya – Gazi Üni. ve 194 adet raket
6 2012 yılında İlbak Holding’in İDO iskelelerindeki reklam mecralarının pazarlanması faaliyetlerinin
faturalandırması İlbak Holding iştiraki BL İletişim üzerinden gerçekleştirilmiştir.
7 Üniversite Medya hariç.
8 Ströer Kentvizyon ile ABB arasında 06.12.2012 tarihinde 600 adet otobüs durağının kiralanmasına ilişkin
bir sözleşme daha imzalanmış, sözleşmeye ilişkin henüz montaj gerçekleşmemiş ve işletme faaliyeti
başlamamıştır; bu nedenle anılan sözleşmeye tabloda yer verilmemiştir.
9 İlbak Neon Kent Mob. Ltd. Şti. (İlbak Neon) bir Ströer Grubu şirketidir.
12-67/1677-614
15/18
Hacettepe Üni.
H.5.4.2. EDA MEDYA ve MOBİLTEM’in Tek Başlarına Teşebbüs Olarak Kabul
Edilmesi Durumu
(56) Önceki bölümlerde EDA MEDYA’nın İLBAK HOLDİNG ve MOBİLTEM’in ise STRÖER
KENTVİZYON ile aynı ekonomik bütünlük içinde değerlendirilebilme olasılığının
bulunduğu ifade edilmekle birlikte, bu bölümde ilk olarak her iki şirketin de tek başlarına
ayrı birer teşebbüs olarak kabul edilmesine yönelik değerlendirme yapılmıştır.
(57) EDA MEDYA ve MOBİLTEM’den alınan bilgilere göre, her iki teşebbüsün de Ankara
ilinde açık hava reklam yerleri işletmeciliği pazarında herhangi bir faaliyeti, dolayısıyla
pazar payı ve cirosu bulunmamaktadır. Dolayısıyla, işlemin bu durumda izne tabi olup
olmadığının, diğer bir ifadeyle işlem taraflarının ciro ve pazar paylarının 1998/4 sayılı
Tebliğ’de yer alan 25 milyon TL ve %25’lik pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının
belirlenmesi bakımından, yalnız BELYA’nın cirosunu ve/veya pazar payını
değerlendirmek yeterli olacaktır. BELYA’nın, ilgili ürün pazarı olan açık hava yerleri
işletmeciliği pazarında 2011 yılındaki faaliyeti billboard işletmeciliği ile sınırlı olup, bu
faaliyetinden elde ettiği gelir (…..) TL10’dir. Anılan ciro 1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan 25
milyon TL’lik ciro eşiğinin altında kalmaktadır. Öte yandan yukarıda pazara ilişkin elde
edilen veriler doğrultusunda BELYA’nın pazar payı incelendiğinde, gerek ilgili ürün
pazarında (…..) TL’lik cirosuyla, gerek 2011 yılında işlettiği 7000 m2’lik reklam alanı ile
BELYA’nın %25’lik pazar payı eşiğinin de altında kaldığı sonucuna ulaşılmaktadır.
(58) Bu çerçevede, EDA MEDYA ve MOBİLTEM’in tek başlarına teşebbüs olarak kabul
edilmesi durumunda ortaya çıkan sonuç, işlemin açık hava yerleri işletmeciliği pazarı
bakımından da izne tabi olmadığıdır11. Öte yandan bu varsayım altında, EDA MEDYA ve
MOBİLTEM’in halihazırda Ankara ilinde açık hava yerleri işletmeciliği alanında faaliyette
bulunmamaları nedeniyle işlem sadece BELYA tarafından kiralama gelirleri üzerinden
sahip olunan pazar payının el değiştirmesinden ibaret olacak, rekabetçi açıdan herhangi
bir sorun yaratmayacaktır.
H.5.4.3. EDA MEDYA ile İLBAK HOLDİNG’in Tek Bir Ekonomik Bütünlük Olarak
Kabul Edilmesi Durumu
(59) EDA MEDYA ile İLBAK HOLDİNG’in tek bir ekonomik bütünlük olarak kabul edilmesi
durumunda, işlemin izne tabi olup olmadığı bakımından, EDA MEDYA’nın açık hava
reklam yerleri işletilmesi pazarında henüz herhangi bir faaliyetinin bulunmaması
nedeniyle, İLBAK HOLDİNG ve BELYA’nın ciroları ve pazar payları dikkate alınmalıdır.
İLBAK HOLDİNG iştiraklerinin 2011 yılında Ankara ilinde elde ettiği cironun sadece
Üniversite Medya12 aracılığıyla elde edilen (…..) TL’lik cirodan ibaret olduğu
görülmektedir. Anılan tutar BELYA tarafından elde edilen ciroya eklendiğinde hem
tarafların cirolarının toplamının 25 milyon TL’yi, hem de daha önce verilen pazar verileri
doğrultusunda tarafların ciro bazında pazar payının %25’i aşmadığı anlaşılmaktadır.
Reklam yüzey alanı açısından İLBAK HOLDİNG’ten herhangi bir veri elde edilmemiş
olmasına rağmen, bu açıdan da tarafların toplam pazar payının 2011 yılı itibarıyla %25’in
altında kalacağı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla EDA MEDYA ile İLBAK HOLDİNG’in
10 2010/4 sayılı Tebliğ’in 8. maddesinin 6. bendine göre söz konusu ciro, sadece billboardların STRÖER
KENTVİZYON’a kiralanmasından elde edilen geliri yansıtmakta olup, 2012 başında BELYA ile OBP
İLETİŞİM arasında imzalanan diğer iki sözleşme hesaba katılmamıştır.
11 İşlem coğrafi pazarın Türkiye olarak alınması durumunda da izne tabi olmamaktadır.
12 Üniversite Medya, bazı üniversitelerin kampus alanları içerisinde (Ankara’da Gazi Üniversitesi ve
Hacettepe Üniversitesi) yer alan raket ve megalight’ın pazarlamasını yapmaktadır.
12-67/1677-614
16/18
tek bir ekonomik bütünlük olarak değerlendirilmesi durumunda da ortaya çıkan sonuç,
işlemin izne tabi olmadığıdır13.
H.5.4.4. MOBİLTEM ile STRÖER KENTVİZYON’un Tek Bir Ekonomik Bütünlük
Olarak Kabul Edilmesi Durumu
(60) MOBİLTEM ile STRÖER KENTVİZYON’un tek bir ekonomik bütünlük olarak kabul
edilmesi durumunda, işlemin izne tabi olup olmadığı bakımından, MOBİLTEM’in Ankara
ilinde açık hava reklam yerleri işletilmesi pazarında herhangi bir faaliyetinin bulunmaması
nedeniyle, Ströer Grubu’nun ve BELYA’nın toplam ciroları ve pazar payları dikkate
alınmalıdır. Ströer Grubu’nun Ankara ilinde açık hava reklam yerleri işletmeciliği
alanındaki cirosu (…..) TL, reklam yüzey alanı bazında pazar payı %(…..) olarak
verilmektedir. Anılan değerlerin 1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan 25 milyon TL’lik ciro,
%25’lik pazar payı eşiğini aşması dolayısıyla, Mobiltem ile Ströer Kentvizyon’un aynı
ekonomik bütünlük içinde değerlendirilmesi durumunda işlemin izne tabi olduğu
görülmektedir14.
(61) Öte yandan anılan durumda bildirim konusu işlemin herhangi bir hakim durum yaratıp
yaratmadığının ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirip güçlendirmediğinin
değerlendirilmesi bakımından, Ströer Grubu’nun ve İLBAK HOLDİNG’in Ankara ilinde
BELYA ve ABB ile yaptığı sözleşmelerin değerlendirilmesi yerinde olacaktır. Anılan
sözleşmeler incelendiğinde, Ströer Grubu ile BELYA arasında akdedilen tek sözleşmenin
1000 adet billboard panosunun 10 yıl süreyle STRÖER KENTVİZYON’a kiralanmasına
ilişkin sözleşme olduğu, diğer sözleşmelerin ise Ströer Grubu ile BELYA arasında değil,
Ströer Grubu ile ABB arasında olduğu görülmektedir. Anılan sözleşme ile esasen
ABB’nin mülkiyetine sahip olduğu ve işletim hakkını 10 yıl süre ile BELYA’ya verdiği söz
konusu billboardların 10 yıl süre ile işletim hakkının (üçüncü şahıslara ücreti mukabili ilan
ve reklam teşhiri hizmeti karşılığı tahsis edilmesi) zaten 15.05.2009 tarihi itibarıyla, bu
sefer BELYA tarafından STRÖER KENTVİZYON’a verildiği ve söz konusu billboardların
anılan tarih itibarıyla STRÖER KENTVİZYON tarafından reklam veren müşterilerin
kullanımına sunulduğu anlaşılmaktadır. Nitekim STRÖER KENTVİZYON’dan alınan
pazar payı verilerinde, söz konusu billboardlar da pazar payı hesaplamalarına dahil
edilmiştir. Öte yandan, İLBAK HOLDİNG’in sözleşmeleri incelendiğinde ise, BELYA ile
akdedilen sözleşmelerin daha önce de ifade edildiği üzere 1786 adet otobüse ve 128 üst
geçit-56 alt geçit alınlığına reklam alma işine ilişkin olduğu görülmektedir. Bununla birlikte
söz konusu mecralara reklam alma hakkı zaten 10 yıl süre ile İLBAK HOLDİNG iştiraki
OBP İLETİŞİM’in elindedir; özelleştirme işlemi sadece OBP İLETİŞİM’in kira bedelini
vereceği tarafı değiştirecektir. Dolayısıyla, MOBİLTEM’in STRÖER KENTVİZYON’la tek
bir ekonomik bütünlük olarak kabul edilmesi durumunda dahi, BELYA ile STRÖER
KENTVİZYON arasındaki sözleşmenin de dahil olduğu pazar yapısının zaten
özelleştirme öncesinde oluştuğu, özelleştirme işleminin mevcut pazar yapısında bir
değişikliğe ve STRÖER KENTVİZYON’un halihazırdaki pazar payında bir artışa yol
açmayacağı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, özelleştirme öncesinde ABB ile BELYA
arasında akdedilen 10 yıl süreli anlaşmaların sona ermesi ile ABB (ya da EGO gibi
ABB’ye bağlı işletmeler) tarafından anılan pazarın tekrar tahsisi olasılığı ortaya
çıkacaktır.
(62) STRÖER KENTVİZYON’dan alınan bilgilere göre, Ströer Grubu Ankara ilinde sahip
olduğu pazar payının oran bazında %(…..)’ini ABB’den, %(…..)’ünü BELYA’dan,
%(…..)’sini ise diğer yollardan elde etmektedir. Bu verilerin de işaret ettiği üzere, Ströer
Grubu’nun Ankara ilinde sahip olduğu pazar payında BELYA’dan ziyade, ABB ile olan
13 İşlemin, coğrafi pazarın Türkiye olarak alınması durumunda da izne tabi olmadığı anlaşılmıştır.
14 İşlem, Ströer Kentvizyon’un Türkiye çapındaki %(…..)’lik pazar payı itibarıyla coğrafi pazarın Türkiye
olarak alınması durumunda da izne tabidir.
12-67/1677-614
17/18
sözleşmelerin ayrı bir önemi bulunmaktadır. Dolayısıyla anılan sözleşmelerin sona eriş
tarihi itibarıyla yenilenmesi aşamasında Rekabet Kurumuna bildirilmesi gerekmektedir.
H.5.4.5. STRÖER KENTVİZYON, İLBAK HOLDİNG ve Teklif Sahiplerinden Herhangi
Birinin Tek Bir Ekonomik Bütünlük Olarak Kabul Edilmesi Durumu
(63) Bu bölümde, STRÖER KENTVİZYON, İLBAK HOLDİNG ve muhtemel alıcılardan
herhangi birinin aynı ekonomik bütünlük içinde olduğunun varsayılması durumuna göre
değerlendirme yapılmıştır. Esasen söz konusu durum, BELYA ile İLBAK HOLDİNG
iştiraki OBP İLETİŞİM arasında 12.01.2012 tarihinde akdedilen, 128 üst geçit ve 58 adet
alt geçit köprü alınlıkları ile 1786 adet otobüs iç ve dış yüzeylerinin 10 yıl süreyle reklam
yeri olarak OBP İLETİŞİM’e kiralanmasına ilişkin iki sözleşmeyi işlemin değerlendirilmesi
kapsamına dahil etmesi haricinde, bir önceki durumdan genel anlamda
farklılaşmamaktadır. Anılan durumda, işlemin ciro ve pazar payı eşikleri bakımından izne
tabi olacağı açıktır. Bununla birlikte nihai bildirim konusu işlem ile, uzun süreli kira
sözleşmeleri (en azından 10 yıl süre) nedeniyle özelleştirme işlemi öncesinde
yapılanmış/yapılandırılmış pazar yapısında bir değişikliğe ve/veya anılan ekonomik
bütünlüğün pazar payında ek bir artışa yol açmayacağı görülmektedir. BELYA’nın anılan
pazardaki 1000 adet billboard panosu, 128 üst geçit - 58 adet alt geçit köprü alınlığı ve
1786 adet otobüs iç ve dış yüzeyinin reklam alanı olarak kiralanmasından ibaret olan
faaliyetleri aracılığıyla, anılan mecraların işletilmesi hakkı, zaten işlem öncesinde 10 yıl
süreli olarak varsayım konusu ekonomik bütünlük içinde yer alan Ströer Grubu
şirketlerine ve İLBAK HOLDİNG iştiraki OBP İLETİŞİM’e geçmiştir. Dolayısıyla, anılan
ekonomik bütünlüğün hakim durumda olduğunun kabul edildiği durumda dahi bildirim
konusu işlemin hakim durumun güçlendirilmesi sonucuna yol açmayacağı kanaatine
varılmıştır. Öte yandan, anılan mecraların BELYA tarafından kiralanması hakkı ABB
(veya ABB’ye bağlı EGO gibi işletmeler) ile BELYA arasında akdedilmiş 10 yıl süreli
anlaşmalar sayesinde olup, bu sürenin bitiminde ABB’nin pazarı tekrar tahsis etme
olanağı bulunmaktadır. Sözleşmelerin yenilenmesi aşamasında daha önce yer verildiği
üzere Rekabet Kurumuna bildirilmesi önem taşımaktadır.
I. SONUÇ
(64) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Belya Ankara Basın Yayın ve Sanat Tesisleri İşletmecilik San. Tic. A.Ş.’nin hisselerinin
tamamının blok satış yoluyla özelleştirilmesi kapsamında, Eda Medya Reklamcılık
Hizm. ve İnş. San. Tic. A.Ş. veya Mobil Temizlik Matb. Açıkhava Rek. İnş. San. ve Tic.
A.Ş. tarafından devralınması işleminin 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön
Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”
kapsamında olduğuna,
2) Özelleştirme konusu şirketin faaliyet gösterdiği reklam mecralarının özelleştirme öncesi
üçüncü taraflara 10 yıl süreli anlaşmalarla kiralanmış olması nedeniyle, özelleştirme
işleminin incelenen her durumda mevcut pazar yapısında bir değişikliğe yol açmadığı,
pazarın özelleştirme öncesi yapılandığı, dolayısıyla özelleştirme işleminin herhangi bir
hakim durumun güçlendirilmesi sonucunu yaratmayacağı anlaşılmış olup 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı "Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurulannda Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ" çerçevesinde, adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından
gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemine izin verilmesinde sakınca olmadığına,
3) Bununla birlikte açıkhava reklam yerleri işletmeciliği pazarında belediyeler ve diğer
kamu teşebbüsleri ile üçüncü taraflar arasında akdedilen 10 yıl süreli kira
12-67/1677-614
18/18
anlaşmalarının Rekabet Kurulunun iznine tabi olup olmadığı bakımından ayrıca
değerlendirilmesi gerekebileceğinden, Belya Ankara Basın Yayın ve Sanat Tesisleri
İşletmecilik San. Tic. A.Ş. ile Ankara Büyükşehir Belediyesi veya Ankara Büyükşehir
Belediyesi’ne bağlı işletmeler arasında akdedilen sözleşmelerin yenilenmesi sırasında
Rekabet Kurumuna bildirilmesi gerektiğine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir
Full & Egal Universal Law Academy