Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-170 (Devralma)
Karar Sayısı : 12-68/1679-615
Karar Tarihi : 27.12.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖR : Burak SAĞLAM
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Compagnie Generale de Geophysique Veritas
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK,
Av. Ceren ÖZKANLI ve Ayşe GÜNER
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Compagnie Generale de Geophysique Veritas tarafından Fugro
Group’un tüm jeofizik bölümünün devralınması ve Compagnie Generale de
Geophysique Veritas ile Fugro Group arasında ortak girişim kurulması işlemlerine
izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 07.12.2012 tarih ve 10332 sayı ile giren
bildirim üzerine düzenlenen 18.12.2012 tarih ve 2012-2-170/Öİ sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Compagnie Generale de Geophysique Veritas
şirketinin Fugro N.V.’nin tüm jeofizik Bölümünü devralması ve üzerinde tek kontrol
sağlaması işleminin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ)’in 5. maddesinin 1b) fıkrası uyarınca
devralma işlemi olduğu; devralma işleminin önşartı olarak sunulan ve bu işlemle
eşzamanlı olarak gerçekleştirilecek olan Compagnie Generale de Geophysique Veritas
ve Fugro N.V. arasında Seabed JV adında bir ortak girişim kurulması işleminin aynı
Tebliğ kapsamında bir ortak girişim işlemi olduğu, işleme izin verilmesinde herhangi bir
sakınca olmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Compagnie Generale de Geophysique Veritas (CGG VERITAS)
(4) Dosya mevcudu bilgilere göre CGG VERITAS, dünya çapında petrol sahası hizmetleri
endüstrisinde sismik veri toplama ve ağırlıklı olarak petrol ve gaz arama ile üretme
endüstrisindeki müşterilerine veri işleme hizmeti sunan Fransa merkezli, hisseleri çeşitli
borsalarda işlem gören, halka açık bir şirkettir. Şirket aynı zamanda iştiraki Sercel ile
dünya çapında sismik veri toplama ekipmanları üreticisidir. Şirket hiçbir kişi ya da kuruluş
tarafından kontrol edilmemektedir. Şirketin Türkiye’de herhangi bir iştiraki
bulunmamaktadır.
(5) Şirket Türkiye’de elde ettiği ciroyu, Türkiye’de sismik veri araştırma faaliyetlerini yürüten
ana kuruluş olan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’na (TPAO) yüklenici sıfatı ile
yürüttüğü işler ile elde etmiştir.
12-68/1679-615
2/7
G.1.2. Fugro N.V. (FUGRO)
(6) FUGRO esasen yerin yüzeyi ve alt yüzeyine ilişkin veri toplanması ve yorumlanması
hizmetleri ile kara ve denizde altyapı gelişimi konusunda görüş ve hizmet veren bir
şirkettir. FUGRO’nun hisseleri çeşitli borsalarda işlem görmektedir. FUGRO hiçbir kişi ya
da kuruluş tarafından kontrol edilmemektedir.
(7) FUGRO’nun Türkiye’de, 2011 yılında satın alınmış ve jeoteknik danışmanlık hizmeti
veren (deprem mühendisliği), yapı endüstrisi, devlet ve endüstriyel müşteriler için geniş
altyapı projelerinde rol alan (tünel tasarımı, hidrojeolojik işler), Fugro Sial Yerbilimleri
Müşavirlik ve Mühendislik Ltd. Şti. (FUGRO SİAL) unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır.
Dosya mevcudunda, FUGRO SİAL’ın Türkiye’de etkilenen pazarlarda faaliyet
göstermediği ve devralma/ortak girişim işlemlerinin de bir parçası olmadığı ifade
edilmektedir.
G.1.3. FUGRO’nun Jeofizik Birimi
(8) FUGRO’nun Jeofizik Birimi’nin faaliyetleri, arama ve jeoloji hizmetleri, yüksek teknolojili
rezervuar karakterizasyonu, denizden sismik veri toplama, bu verinin işlenmesi ve
yönetimi ile ekipman üretimi olarak De Regt Marine kablolarının ve göbeklerin üretimi ile
tasarımı faaliyetlerinden oluşmaktadır.
G.2. Bildirime Konu İşlemler
(9) Bildirim konusu, devralma ve bir ortak girişim kurulması olmak üzere iki işlemden
oluşmaktadır. Bildirim formunda ortak girişimin kurulması işlemi devralma işleminin
tamamlanmasının önşartı olarak ifade edilmiştir. 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 4.
fıkrasında şartla bağlanan işlemlerin yakın ilişkili işlemler olarak kabul edileceği ve tek bir
işlem olarak kabul edileceği belirtilmektedir. Bu bağlamda bildirim konusu her ne kadar iki
işlemi içerse de tek bir işlem olarak kabul edilmiş, bununla birlikte her iki işlem ayrı ayrı
değerlendirilmiştir.
G.2.1. Ortak Girişim Kurulması İşlemi
(10) Bu işlem kapsamında CGG VERITAS ile FUGRO arasında Seabed JV (SEABED) unvanlı
bir ortak girişim kurulacaktır. SEABED, 15 metreden 3000 metre derinliğe kadar deniz
dibinden ve deniz dibi yakınından jeofizik verilerin toplanması (SWOBS), işlenmesi, analiz
edilmesi ve yorumlanması; sismik, deniz elektromanyetik (EM), yer çekimi ve diğer
jeofizik verilerin toplanması için deniz dibi kabloları, düğümler (nodes), kalıcı rezerv
izleme ve yakın deniz dibi veri alma metotlarının sağlanması faaliyetlerinde bulunacaktır.
SEABED’de FUGRO %(…..), CGG VERITAS ise %(…..) oranında hisseye sahip
olacaktır.
G.2.2. Devralma İşlemi
(11) Diğer işlem ise CGG VERITAS’ın, FUGRO’nun tüm Jeofizik Bölümü’nü devralması ve
üzerinde tek kontrol tesis etmesi işlemidir. Bu işlem kapsamında, Fugro Jeotakımı
(denizde streamer ile sismik verilerin toplanmasında uzmanlaşmış birim), Fugro Sismik
Görüntüleme (sismik verilerin işlenmesi hizmetinde uzmanlaşmış birim), Fugro Jeofizik ve
Jeolojik Hizmetler (coğrafi arama hizmetlerinde uzmanlaşmış birim) ve De Regt
(kabloların ve göbeklerin üretiminde uzmanlaşmış birim) CGG VERITAS’ın kontrolü altına
girecektir. Fugro’nun Çoklu-Müşterili Kütüphanesi ve SWOBS işi bu devralma işleminin
konusu dışındadır.
G.3. Sektör/Pazar Hakkında Bilgi
(12) Bildirim konusu işlemlere ilişkin sektör en genel şekliyle sismik hizmetler sektörü/pazarı
olarak özetlenebilir. Sismik hizmetler sektörü, sismik verilerin toplanması, işlenmesi,
sismik veri toplama ekipmanlarının üretimi ve rezervuar karakterleme hizmetleri de dahil
12-68/1679-615
3/7
olmak üzere veri toplama ve veri işleme hizmetlerine ilişkin ek hizmetlerin sağlanması
faaliyetleri olarak ifade edilmektedir.
(13) Sismik hizmetler sektörü, petrol ve gaz fiyatlarındaki dalgalanmalara, belirlenmiş ve
tahmin edilen petrol ve gaz rezervlerinin seviyesine, küresel ekonomik duruma ve global
düzeyde petrol ve gaz talebine oldukça duyarlı bir sektördür. Söz konusu etmenler, sismik
hizmetler sektörünün müşterisi konumunda bulunan genelde alıcı gücü yüksek petrol ve
gaz şirketlerinin yatırım kararlarını, dolayısıyla sismik hizmetlere olan talebi ciddi şekilde
etkilemektedir.
(14) Sismik veri toplama, yere ses dalgası verilerek, bu dalgaların yer yüzeyinden
yansımasıyla veri elde etme aşamasıdır. Karadan ya da denizden
gerçekleştirilebilmektedir. Karadan veri toplama, enerjiyi dünyaya iletmek için enerji
kaynağını, yansıyan enerjiyi ve işlenmemiş sismik veriyi kaydeden merkezi kayıt sistemi
bileşenlerinden oluşmaktadır. Denizden veri toplama işlemi ise, deniz aracından sarkıtılan
ve “streamer” adı verilen kablolar üzerindeki hidrofon taşıyan alıcıların, suya ateş eden
hava silahlarından yansıyan ses dalgaları tarafından üretilen basıncı toplaması suretiyle
elde edilmektedir. Toplanan veri 2 boyutlu (2D), 3 boyutlu (3D) ya da 4 boyutlu (4D)
olabilmektedir.
(15) Dosya mevcudunda, sismik veri toplama işinin kişiye özel (sözleşmesel ya da münhasır
olarak) veya spekülatif (çoklu müşteri kütüphanesi) bazlı yapılabildiği belirtilmektedir.
Kişiye özel veri toplama, bir petrol/gaz şirketinin, ihale ile sismik hizmetler sektöründe
faaliyet gösteren bir şirketten hizmet almasından oluşmaktadır. Elde edilen veriler sadece
bu petrol/gaz şirketinin kullanımı içindir. Spekülatif bazlı veri toplama ise sismik hizmetler
sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin kendi inisiyatifleri ve finansal kaynaklarıyla
yürüttüğü veri toplama işleri olup, bu veriler lisanslar aracılığıyla birden fazla petrol/gaz
şirketinin kullanımına sunulmaktadır.
(16) Sismik veri işleme, veri toplama aşamasında kaydedilen işlenmemiş sismik verinin sinyal
işleme algoritmaları ve sinyal işleme yazılımları ile işlenerek müşterinin anlayabileceği ve
kullanabileceği bir formata dönüştürülmesi aşamasıdır. Bildirim formunda genelde tek bir
veri işleme merkezinin farklı türdeki verileri (kara, deniz, 2D, 3D, 4D) işleme kapasitesine
sahip olduğu belirtilmektedir. Veri işleme, hem yazılım, hem de bu yazılımın müşteri
kullanımı için bakımı hizmetinin sağlanmasını da içerebilmektedir.
(17) Sismik hizmetler sektörünün bir diğer önemli bileşeni sismik verilerin toplanmasını
sağlayan sismik veri toplama ekipmanlarıdır. Örneğin, denizden veri toplamada kullanılan
streamer kabloları bir veri toplama ekipmanıdır. Sismik hizmetler sektöründe veri toplama
ve işleme faaliyetlerinin yanı sıra sismik ekipman üretiminde bulunan şirketler olduğu gibi,
veri toplama ve işleme faaliyetiyle iştigal etmeyen salt ekipman üreticisi şirketler de
bulunmaktadır.
(18) Dosya mevcudu bilgilerde, veri toplama ve işleme faaliyetlerinin ikincil faaliyetleri şeklinde
ifade edilen ek hizmetlerin, rezervuar karakterizasyonunu, arama danışmanlık ve veri
yönetim hizmetlerini kapsadığı belirtilmektedir. Bu hizmetler petrol ve gaz şirketlerinin
arama ve üretim faaliyetlerini arttırmaya yönelik hizmetlerdir. Rezervuar karakterizasyonu;
rezervuar karakterinin analiz edilmesi, rezervuarın belirlenmesi, değerlemesinin yapılması
ve rezervuardan petrol ve gaz çıkarımının maksimize edilmesine yönelik danışmanlık ve
teknoloji hizmetlerinden oluşmaktadır. Arama danışmanlık hizmeti, petrol arama ve
geliştirmenin daha çok jeofizik, mühendislik ve ekonomik unsurlarına yönelik olup, jeolojik
sismik veri analizi ve yorumlanması, kutu loglarının, çekirdeğin ve kesitlerin analizi,
jeokimya, elektromanyetik ve yerçekimi gibi yeryüzü analizi, tesislerin planlanması ve
kuyuların belirlenmesi gibi süreçleri içermektedir. Veri yönetimi hizmetleri ise verinin
saklanması, kataloglanması, kopyalanması gibi hizmetleri kapsamaktadır.
12-68/1679-615
4/7
G.4. Türkiye’de Sismik Hizmetler Sektörü
(19) Türkiye’de karadan ve denizden petrol ve gaz arama projeleri, Türkiye’nin tek ulusal
petrol şirketi olan TPAO tarafından veya Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (PİGM)’nden izin
almakla yükümlü özel şirketler tarafından yürütülmektedir. Müsaade, arama veya işletme
ruhsatnamelerinin tümü 6326 sayılı Petrol Kanunu’nun 3/35 maddesine göre, Kanun’u
uygulamakla görevlendirilen kuruluş olan PİGM’den alınmaktadır. Arama ruhsatını devlet
adına alma hakkı ise TPAO’nundur. Bir sismik veri toplama ihtiyacı doğduğunda ise,
TPAO tarafından ya da özel şirketler tarafından ihale açılmakta ve ihaleyi kazanan sismik
hizmetler sağlayan firma ile anlaşılmaktadır. Taraflarca, Türkiye’de sismik veri toplama
hizmeti veren ve/veya sismik ekipman üreten yerel bir teşebbüsün bulunmadığı ifade
edilmektedir.
G.5. Etkilenen Pazarlar
(20) Bildirim konusu devralma ve ortak girişim işlemleri kapsamında, tarafların Türkiye’deki ve
dünyadaki faaliyetleri, etkilenen pazar açısından değerlendirildiğinde;
- FUGRO Jeofizik Bölümü’nün dünyadaki sismik deniz verilerinin toplanması
faaliyetinin, CGG VERITAS’ın aynı alanda Türkiye’deki ve dünyadaki faaliyetleri ile
kesiştiği,
- FUGRO Jeofizik Bölümü’nün Türkiye ve dünyadaki sismik verilerin işlenmesi
faaliyetinin, CGG VERITAS’ın aynı alanda Türkiye ve dünyadaki faaliyetleri ile
kesiştiği,
- Sismik veri ekipmanı üretimi bakımından tarafların faaliyetleri arasında yatay bir
çakışma bulunmamakla beraber, sismik veri toplama ve sismik veri ekipmanı tedariki
arasında dikey bir ilişki bulunduğu,
- Ek hizmetler bakımından ise tarafların her ikisinin de bu alanda Türkiye’de
faaliyetleri bulunmadığı,
- Tarafların her ikisinin de SWOBS faaliyetlerini ortak girişime devrettiği
anlaşılmıştır.
(21) Tarafların faaliyetleri arasındaki yatay ve dikey çakışmalar değerlendirildiğinde, bildirim
konusu dosya bakımından etkilenen pazarlar; sismik deniz verilerinin toplanması, sismik
veri işleme ile sismik veri ekipmanı üretimi ve satışı pazarları olarak belirlenmiştir.
Yapılacak değerlendirmeyi etkilememesi nedeniyle, pazarlar daha alt segmentlere
ayrılmamıştır.
(22) Ortak girişimin ise SWOBS faaliyetine yönelik olarak kurulduğu anlaşılmaktadır. Dosya
mevcudunda SWOBS faaliyetini diğer sismik veri toplama faaliyetlerinden ayıran
hususlar; bu faaliyetin bölgesel olarak çevre faktörlerine ve lojistik zorluklara daha duyarlı
olduğu, bu nedenle daha ileri teknoloji ve özel metotlar gerektirdiği, SWOBS faaliyetleri
için kullanılan deniz araçlarının deniz sismik verilerinin toplanması için kullanılan
araçlardan farklılaştığı ve çok daha küçük oldukları, bu araçların kabloları çekemediği,
daha çok deniz zeminindeki kabloların ve düğümlerin yerleştirilmesine yönelik
yapılandırıldığı, SWOBS faaliyetinin suyun dibindeki alıcı istasyonundan sismik veri
kaydetmeyi bünyesinde barındırdığı, kullanılan kabloların da çok daha yüksek deniz
derinlikleri için dizayn edildiği, SWOBS faaliyeti ile normal veri toplama faaliyetinden daha
kaliteli veri elde edildiği, SWOBS’un daha pahalı bir hizmet olduğu ve müşterilerin
SWOBS ve diğer denizden veri toplama hizmetlerini ayrı ayrı satın aldığı şeklinde
belirtilmiştir. Bu çerçevede SWOBS pazarı ayrı bir pazar olarak ele alınmıştır.
12-68/1679-615
5/7
G.6. İlgili Coğrafi Pazar
(23) Bildirim konusu işlem bakımından rekabetin ulusal düzeyden ziyade global düzeyde
gerçekleşmesi, hizmet alımının global şirketlerin katılımı ile gerçekleşen ihaleler
aracılığıyla olması, sismik hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin faaliyetlerini bir
bölgeden başka bir bölgeye taşınabilir deniz araçları, kaynak ve ekipmanlar aracılığıyla
yürütmesi gibi etmenler göz önünde bulundurularak, ilgili coğrafi pazar Türkiye ve Dünya
olmak üzere her iki açıdan da ele alınmıştır.
G.7. Değerlendirme
(24) Bildirim konusu işlemlerden CGG VERITAS’ın FUGRO’nun Jeofizik Bölümü’nü
devralması ve üzerinde tek kontrol kurması işlemi, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
kapsamında bir devralma işlemidir. Öte yandan aynı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca, bir ortak girişimin aynı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma
sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin
bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması şeklinde iki unsurun birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir. Buna göre, CGG VERITAS ve FUGRO’nun SEABED
unvanlı bir ortak girişim kurması işleminin anılan unsurları taşıyıp taşımadığı bakımından
incelemesi yapıldığında, FUGRO ve CGG VERITAS’ın anılan şirket üzerinde ortak
kontrole sahip olduğu ve ortak girişimin taraflarından bağımsız bir iktisadi varlık olarak
faaliyetlerini sürdürebileceği anlaşılmıştır. Bu çerçevede, SEABED’in kurulması işleminin,
2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim işlemi olduğu kanaatine varılmıştır.
(25) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, taraflarının Türkiye ve dünya cirolarının 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesindeki ciro eşiklerini aştığı ve etkilenen pazarların bulunduğu anlaşılan
işlem, Rekabet Kurulundan izin alınması gereken bir devralma işlemi niteliğindedir.
(26) Bildirim konusu işlem bakımından, ilgili coğrafi pazar olarak öncelikle global düzeyde
daha sonra Türkiye özelinde değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede dosya
mevcudunda yer aldığı üzere, sismik hizmetler sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin
deniz verilerinin toplanması pazarında 2011 yılına ilişkin gelir bazında elde edilen global
pazar payları incelenmiştir. Buna göre, bildirim konusu işlem öncesinde deniz verilerinin
toplanması pazarında, Western Geco şirketinin %(…..) global pazar payıyla ilk sırada yer
aldığı, FUGRO’nun Jeofizik Bölümü’nü devralmasıyla birlikte CGG VERITAS’ın anılan
pazarda %(…..) pazar payıyla ilk sıraya yükseleceği, ancak pazarın yaklaşık yarısının
hala Western Geco, PGS ve TGS şirketlerinin elinde olduğu, dolayısıyla, söz konusu
durumun, global pazardaki rekabet düzeyini önemli oranda etkilemeyeceği anlaşılmıştır.
(27) Aynı pazara ilişkin olarak Türkiye açısından ise, son 3 yıldaki büyüklüklerine ve bu alanda
Türkiye’de faaliyet gösteren şirketlerin pazar paylarına bakıldığında; CGG VERITAS’ın
2009 ve 2010 yıllarında pazarın tamamına, 2011 yılında ise %(…..) pazar payına sahip
olduğu, ancak bu durumun anılan pazara ilişkin projelerin sadece TPAO tarafından açılan
ihaleler ile gerçekleştirilmesi ile ilgili olduğu, bu süre içerisinde sadece CGG VERITAS ve
Rus rakibi Sevmorneftegeofizika (SMNG) şirketinin TPAO için çalıştığı, bu nedenle söz
konusu durumun özellikle pazarın ihaleler ile belirlenen yapısından kaynaklandığı
anlaşılmıştır. Dolayısıyla, ihalelerin yenilenmesi ya da yeni ihalelerin açılması ile söz
konusu pazar paylarında ani değişiklerin gözlenmesi mümkündür. Öte yandan Türkiye
açısından anılan pazarın, sadece ulusal petrol şirketi TPAO’nun kayda değer bir müşteri
konumunda bulunduğu, yerel firmaların hizmet vermediği ve global pazar ile
karşılaştırıldığında küçük olarak nitelendirilebilecek bir pazar olduğu görülmektedir. Bu
bakımdan, CGG VERITAS’ın anılan pazardaki paylarının bu düzeyde olmasının pazarın
yapısından kaynaklı ve değişmesinin mümkün olduğu; FUGRO’nun ve/veya Jeofizik
Bölümü’nün Türkiye’de herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı; bu nedenle devralma
işleminin, pazar yapısında mevcut durumdan farklı herhangi bir değişikliğe, dolayısıyla
rekabetçi bir endişeye yol açmayacağı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, TPAO son dönemde
12-68/1679-615
6/7
kendi deniz aracını satın alarak bu alana girmeye karar vermiş, MTA da İstanbul Gemi
Tersanesi ile Türkiye’de 4x8 km’lik streamer’ı olan bir sismik deniz aracı inşa edilmesi
konusunda anlaşmış olup, söz konusu gelişmeler ileriki dönemde söz konusu pazara
olacak yerel yeni girişlere de işaret etmektedir.
(28) Dosya mevcudundan; etkilenen pazarlardan bir diğeri olan sismik veri ekipmanı pazarına
ilişkin olarak, işlem taraflarının bu pazardaki faaliyetleri arasında ürün çeşidi seviyesinde
dünya çapında bir örtüşmenin bulunmadığı, CGG VERITAS’ın bu alandaki üretiminin
karadan ve denizden sismik veri toplanmasına yönelik jeofizik ekipmanı ürün yelpazesini
içerdiği, FUGRO’nun Jeofizik Bölümü’nün ise CGG VERITAS tarafından üretilmeyen ve
yalnız Hollanda’da satışa sunulan kabloları ürettiği, tarafların ürünlerinin birbirleri ile
ikame edilebilir olmadığı, bununla birlikte, sismik verilerin toplanması ile sismik veri
ekipmanı arasındaki dikey ilişkiden dolayı anılan pazarın incelendiği görülmektedir.
(29) Dosya mevcudu verilere göre, CGG VERITAS’ın dünya çapında sismik deniz ekipmanı
pazarındaki payı %(…..)’dur. Ayrıca, Türkiye’de küçük ölçekte bir pazar olan sismik veri
toplama ekipmanı pazarındaki 2011 yılı pazar paylarına bakıldığında ise gerek dünya
çapındaki %(…..)’luk, gerekse Türkiye’deki %(…..)’luk pazar payı ile CGG VERITAS’ın
önemli bir sismik ekipmanı sağlayıcısı olduğu, bununla birlikte, FUGRO ve/veya
FUGRO’nun Jeofizik Bölümü’nün Türkiye’de bu alanda herhangi bir cirosunun
bulunmamasının, devralma işleminin Türkiye’de yatay eksende pazar yapısında bir
değişikliğe yol açmayacağı ve FUGRO’nun anılan pazardaki global pazar payının sadece
%(…..) düzeyinde gerçekleştiği anlaşılmıştır.
(30) Öte yandan anılan devralma işleminin sismik veri toplama ve sismik veri ekipmanı
arasındaki ilişkiden kaynaklanan dikey etkilerinin ise gerek Türkiye pazarında gerekse
global pazarda rakiplerin pazardan dışlanması sonucunu doğuracak düzey ve nitelikte
olmayacağı beklenmektedir. Öncelikle, global açıdan bakıldığında, CGG VERITAS’ın
başlıca rakipleri olan Western Geco ve PGS gibi şirketlerin ekipmanlarını ya kendi
kaynaklarından ya da üçüncü bir yüklenici taraftan sağladığı, bu nedenle işlemden
etkilenmeyeceği ifade edilmektedir. Ayrıca, sektörde sadece sismik veri toplama ekipmanı
üreticisi olarak hizmet veren başka şirketlerin de alternatif sismik veri toplama ekipmanı
kaynağı olarak yer aldığı, pazara girmek isteyen teşebbüsler açısından ikinci el ekipman
satın alma opsiyonun da bulunduğu belirtilmektedir.
(31) Devralma işlemi kapsamında etkilenen pazarlardan sonuncusu olan sismik veri işleme
pazarına ilişkin dünya çapında ve Türkiye bazında 2011 yılı pazar payları incelendiğinde;
işlem sonucunda tarafların dünya çapında %(…..)’lik bir pazar payına ulaşacağı, bununla
birlikte tarafların Türkiye’deki pazar paylarının %(…..)’in de altında olduğunun tahmin
edildiği, 2009 ve 2010 yıllarında bu pazarda işlem taraflarının her ikisinin de Türkiye’de
herhangi bir pazar payı elde etmediği ve Türkiye sismik veri işleme pazarına Koktan
Seismic Consulting Ltd., Absolute Imaging ve Beron Petroleum Services şirketlerinin
girdiği, kendi veri işleme merkezi olan TPAO’nun da yeni bir giriş yapmayı planladığı
anlaşılmıştır. Bütün bu bilgiler çerçevesinde, anılan işlem sonunda, Türkiye sismik veri
işleme pazarı bakımından herhangi bir rekabetçi endişenin söz konusu olmadığı
kanaatine varılmıştır.
(32) Bildirim konusu işlemlerden CGG VERITAS ve FUGRO arasında kurulan SEABED
unvanlı ortak girişimin tarafları arasında ya da taraflarla ortak girişim arasında rekabeti
sınırlayıcı amaç veya etkinin bulunup bulunmadığı 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13(3) maddesi
hükümleri kapsamında değerlendirilmiştir.
(33) Ana şirketlerin hiçbirinin ortak girişimin faaliyette bulunacağı pazarda veya bu pazarın alt
veya üst pazarında faaliyet göstermediği veya sadece bir ana şirketin ortak girişimin
faaliyette bulunacağı pazarda veya bu pazarın alt veya üst pazarında faaliyet gösterdiği
12-68/1679-615
7/7
durumlarda, ortak girişimin rekabeti sınırlayıcı bir amaç ve etkisinin bulunmaması
koşulunun sağlanmış olduğu kabul edilmektedir.
(34) CGG VERITAS’ın ve FUGRO’nun tüm SWOBS işlerini SEABED bünyesinde toplaması
sonucu, işlem taraflarının SWOBS alanında herhangi bir faaliyeti kalmayacaktır.
Bildirimde, taraflardan FUGRO’nun bu işlem neticesinde yatay ve dikey pazarlarda
SEABED’in faaliyetleri ile ilgili kayda değer herhangi bir faaliyetinin kalmayacağı, SWOBS
faaliyetlerinin ayrı bir pazar olarak ele alınması durumunda, CGG VERITAS ile SEABED
arasındaki ilişkinin de dikey eksende ekipman faaliyetleri ile sınırlı olacağı, zira CGG
VERITAS’ın SWOBS ekipmanı ürettiği ifade edilmektedir. Bununla birlikte anılan dikey
ilişkinin, pazarda yer alan diğer SWOBS ekipman üreticileri ve kişiye özel teknolojili
SWOBS rakipleri nedeniyle pazar kapama etkisi yaratmayacağı, SWOBS ekipman
pazarının toplam ekipman pazarının %5-10’unu oluşturması nedeniyle ekipman üreticileri
üzerinde de bir etki yaratmayacağı belirtilmektedir. Alt pazara ilişkin olarak ise, SWOBS
veri işleme faaliyetinin, toplam veri işleme pazarının %2’den de az bir parçasını
oluşturması nedeniyle bu pazarda da, bir pazar kapama etkisinin mümkün olmadığı
anlaşılmaktadır. Tüm bu değerlendirmeler global perspektiften olup, Türkiye açısından
ortak girişim işlemi değerlendirildiğinde ise, tarafların hiçbirinin Türkiye’de SWOBS
faaliyetinin bulunmaması ve ortak girişimin de henüz kurulmamış olması sebebiyle,
mevcut durumda rekabeti sınırlayıcı bir amaç veya etkinin olduğundan söz etmek
mümkün gözükmemektedir.
H. SONUÇ
(35) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim
durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy