Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-157 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-68/1689-624
Karar Tarihi : 27.12.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Refik Okumuş Akaryakıt İnş. Nak. ve Dış Tic. Ltd. Şti.
Sanayi Mah. Sultan Selim Cad. No:186 Kağıthane/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : OMV Petrol Ofisi A.Ş.
Temsilcileri: Dr. Aydın ÖZTUNALI, Av. Benan KIRMIZIGÜL
Turan Güneş Bulvarı No:100/20 Yıldız/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: OMV Petrol Ofisi A.Ş. tarafından dikey anlaşma ve çeşitli
uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054
sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(2002/2 sayılı Tebliğ)'nin ihlal edildiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.08.2012, 31.08.2012 ve 18.09.2012
tarihlerinde giren başvuru üzerine hazırlanan 01.10.2012 tarih ve 2012-1-157/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 17.10.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 18.12.2012 tarih ve 2012-
1-157/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; OMV Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ)’nin
şikayetçiyle yaptığı dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun ve
2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddia edilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: ilgili raporda; şikâyet başvurusuna konu dikey anlaşmaya
ilişkin olarak POAŞ tarafından 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in ihlalinin söz
konusu olmadığı, bu nedenle şikâyetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya içeriğinde yer alan bilgiler göre, yapılan başvurularda özetle; Refik Okumuş
Akaryakıt İnş. Nak. ve Dış Tic. Ltd. Şti. (OKUMUŞ) ortağı ve yetkilisi Refik OKUMUŞ ile
POAŞ arasında 1977 yılından itibaren süregelen bir bayilik ilişkisi bulunduğu, süreç
içerisinde Refik OKUMUŞ’a ait istasyon üzerinde 16.05.2002 tarihinden itibaren POAŞ
lehine 20 yıl süre ile intifa hakkı tesis edildiği, söz konusu intifa hakkı sürerken bu kez
OKUMUŞ ile POAŞ arasında 28.06.2007 tarihli bir bayilik sözleşmesi akdedildiği ve
müteakiben 14.09.2007 tarihinde 16.05.2002 tarihli intifa hakkının sona erdirilerek aynı
tarihte POAŞ lehine 20 yıl süreli yeni bir intifa hakkı tanındığı belirtilmekte; bu
çerçevede söz konusu anlaşmanın 18.09.2010 tarihinde sonlandırılması gerektiği, buna
karşın bayilik sözleşmesinin POAŞ’a çekilen ihtarname çerçevesinde 22.06.2012
tarihinde, intifa hakkının ise 02.08.2012 tarihinde sonlandırılmasının 4054 sayılı
Kanun’a ve 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırılık teşkil ettiği öne sürülmektedir.
12-68/1689-624
2/3
(6) Yine bahse konu anlaşma kapsamında ilgili istasyon üzerinde POAŞ lehine tesis edilen
ipoteğin, POAŞ’a verilen teminat mektubunun ve POAŞ lehine düzenlenen bononun da
kendilerini POAŞ’la yeniden anlaşmaya zorladığının, bir başka deyişle OKUMUŞ
üzerine rekabet etmeme yükümlülüğü getirdiğinin kabul edilmesi ve söz konusu
unsurların intifa hakkından bağımsız düşünülmemesi gerektiği iddia edilmekte ve POAŞ
ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem tesis edilmesi talep edilmektedir.
(7) Kurulumuzun akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında yapılan dikey
anlaşmalara ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca, 18.09.2005
yılından önce yapılan ve kesintiye uğramaksızın süre gelen dikey ilişkiler kural olarak
18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen grup muafiyetinden
yararlanabilmektedir. Bununla birlikte, Kurulumuzun 25.08.2011 tarihli ve 11-46/1129-
394 tarihli kararında da vurgulandığı üzere, uzun süreden beri devam eden dikey
ilişkilerde taraflar arasında imzalanan yeni sözleşmelerle dikey ilişkinin de yenilenmesi
yeni bir irade beyanı olarak kabul edilebilmeli ve bu şekilde duruma göre taraflar
arasında yeni bir dikey anlaşmanın yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti
kapsamındaki sürelerin hesaplanmasında göz önüne alınabilmelidir. Nitekim
Kurulumuzun 08.04.2010 tarih ve 10-29/436-162 sayılı, 07.10.2010 tarih ve 10-63/1313-
491 sayılı kararlarında, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 7. maddesinde
öngörülen üç aylık süre dikkate alınarak, bayiler ile dağıtım şirketleri arasındaki bayilik
sözleşmeleri veya intifa/kira sözleşmelerinin en çok üç ay içerisinde yenilenmesi
halinde, tarafların yeni bir dikey anlaşmayı kurma yönünde iradelerini ortaya koydukları
değerlendirilmiştir.
(8) Bu çerçevede şikâyetçi tarafından sunulan bilgi ve belgeler irdelendiğinde, taraflar
arasında geçmişten gelen bir dikey anlaşma bulunmakla beraber, 28.06.2007 tarihinde
yeni bir bayilik sözleşmesinin imzalandığı, devamında ise Kurulumuzun yukarıda
zikredilen kararlarında öngördüğü üç aylık süre içerisinde olmak üzere 14.09.2007
tarihinde daha önceki intifa hakkının sonlandırılarak POAŞ lehine 20 yıl süreli yeni bir
intifa hakkı tanındığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki POAŞ vekilince gönderilen, 18.09.2012
tarihli yazı ekinde yer alan belgelerin incelenmesinden, taraflar arasında son olarak
06.09.2007 tarihinde bir bayilik sözleşmesinin daha imzalandığı görülmektedir. Hal
böyleyken, Kurulumuzun bahse konu kararları çerçevesinde taraflar arasındaki
geçmişten gelen dikey anlaşmanın 06.09.2007 tarihinde sonlandırılarak bu tarih
itibarıyla yeni bir dikey anlaşma kurulduğunun kabulü gerekmektedir. Bu çerçevede
2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri ve yine Kurulumuzun akaryakıt sektöründe bayiler ile
dağıtım şirketleri arasındaki dikey anlaşmalara ilişkin almış olduğu çok sayıda kararında
ortaya konulan esaslar uyarınca, dosya konusu dikey anlaşmanın 06.09.2007 tarihinden
itibaren beş yıl süreyle olmak üzere 06.09.2012 tarihine kadar anılan Tebliğ ile tanınan
grup muafiyeti kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır.
(9) Öte yandan Kurulumuzun 09.02.2011 tarih ve 11-08/160-52 sayılı, 03.08.2011 tarih ve
11-44/966-318 sayılı kararlarında detaylı olarak ele alındığı ve açıklandığı üzere,
dağıtım firması lehine tanınan ipotek hakkının veya verilen teminat senetlerinin 2002/2
sayılı Tebliğ ile düzenlenen rekabet yasağı süresi ile bağlantısı bulunmamaktadır. Bu
nedenle söz konusu teminat unsurlarının bayi üzerindeki rekabet etmememe
yükümlülüğünü uzatmaya veya bayiyi yeniden sözleşme yapmaya zorladığına yönelik
iddianın kabulünün mümkün olmadığı; ipoteğin terkini ve teminat senetlerinin iadesi
konularının hukuk mahkemelerinin görev alanı içinde yer aldığı, bu nedenle sayılan
konularla ilgili olarak Kurulumuz tarafından 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir
işlem tesisine imkân bulunmadığı değerlendirilmektedir.
12-68/1689-624
3/3
(10) Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde, gerek OKUMUŞ gerekse
POAŞ tarafından gönderilen bilgi ve belgelere göre, dosya konusu dikey anlaşma
kapsamındaki bayilik sözleşmesinin feshedilmiş, intifa hakkının da grup muafiyeti süresi
içerisinde olmak üzere 02.08.2012 tarihi itibarıyla tapudan terkin edilmiş olması dikkate
alındığında, POAŞ tarafından bahse konu dikey anlaşmaya ilişkin olarak 2002/2 sayılı
Tebliğ’in ve 4054 sayılı Kanun’un ihlalinin söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(11) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy