Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-154 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-01/7-7
Karar Tarihi : 03.01.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖR : Esma TEMEL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Elif ŞEDELE
Halide Edip Adıvar Mah. Çitlenbik Sok. No:3/6 Şişli/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : -D-Market Elektronik Hizmetler ve Tic. A.Ş.
Kuştepe Mah. Mecidiyeköy Yolu Cad. Trump Towers Kule 2 Kat:2
No:12 34387 Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: D-Market Elektronik Hizmetler ve Tic. A.Ş.'nin müşterilerine
yönelik ürün nakliyesinde sadece Yurtiçi Kargo ile çalıştığı ve böylece tüketicilerin
tercih seçeneklerini kısıtlayarak hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; ilgili pazarda başka firmalar müşterilerine birden
fazla nakliye firması seçeneği sunarken %45'in üzerinde pazar payına sahip olan D-Market
Elektronik Hizmetler ve Tic. A.Ş. (Hepsiburada)'nin müşterilerine aldıkları ürünlerin
nakliyesi için kargo firması seçimi tanımayıp, sadece Yurtiçi Kargo ile çalıştığı, bu durumun
bir sonucu olarak internetten yapılan alışverişlerin yarısından fazlasının Yurtiçi Kargo'nun
tekelinde bulunduğu, başka teslim seçeneği olmadığı için müşterilerin kendi tercih ettiği
daha iyi hizmet veren başka nakliye şirketlerini kullanma imkânının ortadan kalktığı iddia
edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.08.2012 tarih ve 6437 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 14.09.2012 tarih ve 2012-2-154/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
27.09.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-46/1401-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
24.12.2012 tarih ve 2012-2-154/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu iddialar hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Taraf: Hepsiburada
(5) Anılan e-ticaret sitesi 1998 yılında altında kurulmuş, faaliyetlerini 2000
yılından beri H adı altında sürdürmeye devam etmiştir. Başlıca faaliyet
konusu, internet üzerinden, web sitesi yayımı ve işletilmesinin yanı sıra elektronik ticarete
konu her türlü ürünü ve malzemeyi satın almak ve yeniden satışını yapmaktır.
13-01/7-7
2/4
(6) Hepsiburada faaliyet konusu itibariyle, benzeri sitelerin tersine internet
sitesi üzerinden yapılan satışlarda farklı nitelikteki alıcı ve satıcıları elektronik ortamda bir
araya getirerek sanal bir pazar yaratmak suretiyle gerçekleşen satış üzerinden belirli bir
komisyon almaktan ibaret bir fonksiyonu olan platform sağlayıcısı konumunda olmayıp,
kendisi elektronik ticarette taraf konumundadır. Bu bağlamda Hepsiburada satıcı
konumunda olup, tedarikçilerinden temin ettiği ve envanterine aldığı ürünleri yeniden satışa
konu etmektedir. Dolayısıyla, operasyonel giderler, karlılık hedefleri, maliyetler
çerçevesinde ürünlerin fiyatları Hepsiburada tarafından belirlenmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) E-ticaret, tüketicilerin elektronik ortamda her çeşit ürünü mağazalara gitmeksizin
alabilmesini sağlamakta ve kimler arasında yapıldığına bakılarak sınıflandırılmakta, bu
nedenle elektronik perakendecilik olarak da adlandırılmaktadır. E-ticaret, son yıllardaki web
ve wap teknolojilerindeki gelişmelerle ortaya çıkmış yeni bir tür alışveriş ortamı olup,
içeriğindeki sanal mağaza uygulamaları ile tüketiciler internet üzerinden elektronik ortamda;
bilgisayardan otomobile, kitaptan pizzaya birçok ürünü mağazalara gitmeksizin günün her
vakti doğrudan alabilmektedir.
(8) İşlemi gerçekleştiren birimlerin türüne göre e-ticaret genel anlamda ikiye ayrılmaktadır:
1. İşletmeler arası e-ticaret (B2B: Business to business): İnternet vasıtasıyla şirketlerin
sağlayıcıları ve dağıtımcıları ile aralarındaki alım-satım emri, faturalama, ödeme gibi
işlemlerdir.
2. İşletmelerle tüketiciler arasındaki e-ticaret (B2C: Business to consumers): Günümüzde
internet üzerinden faaliyet gösteren alışveriş merkezleri vasıtasıyla tüm tüketici mallarına
online ulaşılarak gösterilen faaliyettir.
(9) Başvuru konusu işlem B2C e-ticaret, yani işletmelerin doğrudan tüketiciye satış yaptığı
sınıf kapsamına girmektedir.
(10) Elektronik ortamda yapılan satışların geleneksel satışlarla rekabet halinde olması halinde
bu ikisi aynı pazarda kabul edilirken, tamamen yeni ve yalnızca elektronik ortamda satılan
bir ürünün mevcudiyeti halinde ya da bir ürünü online satmanın önemli avantajlar
sağlaması halinde bahse konu ürünün e-ticaretinin ayrı bir pazar olarak tanımlanması
gerektiği ileri sürülmektedir.
(11) Bunun dışında Hepsiburada’nın sitesi ile benzer siteler olan “” ve
“” ile ilgili benzer şikâyetlerde Kurul, internet sitelerinin bünyesinde
yüzlerce ürün olması ve anılan ürünlerin nihai kullanıcılara hitap etmesini göz önüne alarak
ilgili ürün pazarının “işletmelerle tüketiciler arasındaki e-ticaret hizmetleri pazarı” olarak
tanımlanmasının mümkün olduğunu belirtmiş, ancak internet ortamının değişkenliği, her
türlü e-ticaretin tek bir site üzerinden yapılabilmesinin mümkün olması sebebiyle ilgili ürün
pazarını geniş olarak tanımlayarak “e-ticaret hizmetleri pazarı” olarak belirlemiştir.
(12) Mevcut dosya bakımından da ilgili ürün pazarı benzer şekilde “e-ticaret hizmetleri pazarı”
olarak tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(13) İlgili ürün pazarında, ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer
bölgelerden farklılık göstermemesi, rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir
yapı sergilemesi nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
13-01/7-7
3/4
I.3. İnceleme Kapsamında Elde Edilen Bilgiler
I.3.1. Hepsiburada’nın Pazar Payı ve Rakip Bilgileri
(14) Önaraştırma kapsamında Hepsiburada’dan talep edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde
teşebbüs, Bankalararası Kart Merkezi (BKM)’nin internet sitesinde, aylık olarak internette
yapılan kartlı ödeme işlemleri bazında kendi hazırladığı verilerin paylaşıldığını, bu verilerin
internet üzerinde faaliyet gösteren tüm şirketlerin sanal poslarından geçen tahsilâtları takip
etmeye yaradığını bildirmektedir. Bu bağlamda pazara ilişkin en sağlıklı verilerin BKM
tarafından hazırlanan ve yayınlanan veriler olduğu ve Hepsiburada’nın da bu veriler
ışığında pazar payını takip ettiği ifade edilmektedir. Bununla birlikte, BKM'nin yayınladığı
veriler içerisinde kredi kartlarından geçen tahsilâtların yer aldığı, bunun dışında yapılan
harcamaların (Havale/EFT ve Kapıda Nakit Tahsilât) yer almadığı belirtilmektedir.
(15) BKM’nin internette kredi kartı ile yapılan toplam harcama verisi ve Hepsiburada'nın kredi
kartları ile yaptığı tahsilat baz alındığında, anılan teşebbüsün 2011 yılında e-ticaret
hizmetlerindeki pazar payının (…..) ; 2012 yılının ilk 10 ayı baz alındığında ise (…..) olduğu
görülmektedir.
(16) Hepsiburada’nın tahsilât türleri açısından bakıldığında; kredi kartları üzerinden yapılan
tahsilat miktarının diğer iki tahsilat türü olan kapıda tahsilat ve EFT/Havale tahsilatının
toplamının yaklaşık (…..) katı olması nedeniyle Hepsiburada'nın e-ticaret hizmetleri
pazarındaki payı açısından kredi kartları üzerinden yapılan tahsilatın kayda değer bir veri
olduğu görülmektedir.
(17) Ayrıca, Hepsiburada’nın internet sitesi üzerinden yapılan satış ve pazarlama faaliyeti
kapsamında e-ticaret hizmetleri pazarında yerli ve yabancı çok sayıda internet sitesinin
mevcudiyeti dışında piyasaya çok sayıda yeni oyuncu girmektedir. Bu çerçevede
G, E, M, Z A, E,
Z, M, T, V, U,
A, T, M, S, M, Hızlı,
GoId., İstanbulbilisim., K, V, ,
Limango., Y, İdefıx.com, Electroworld.; M,
Ereyon., Hp.com, L, S, C, A,
A, N, , A, Y, D,
E, M, W, Dr., B, Tchibo.,
Mediamarkt., Darty. gibi birçok internet sitesi e-ticaret hizmetleri pazarında
Hepsiburada’nın rakibidir.
(18) Yukarıda yer verildiği üzere ortalama (…..) gibi çok düşük bir pazar payına sahip olan
Hepsiburada’nın çok sayıda rakibin yer aldığı e-ticaret hizmetleri pazarında hâkim durumda
olmadığı anlaşılmıştır.
I.3.2. Hepsiburada’nın Gönderi Sistemi ve Kargo Firmaları ile Olan İlişkileri
(19) Dosya mevcudu bilgilere göre, H üzerinden yapılan satışlarda ürün
sevkiyatının Hepsiburada’nın deposundan çıkacak olması halinde gönderilerin Yurtiçi
Kargo ve Aras Kargo ile yapıldığı; tedarikçilerle yapılan anlaşmalar kapsamında satışa
konu ürünlerin doğrudan tedarikçiler tarafından müşterilere gönderilecek olması halinde ise
gönderilerin tedarikçilerin anlaşmalı kargo şirketleri aracılığıyla müşterilere gönderildiği
belirtilmektedir.
(20) Bu çerçevede H internet sitesi üzerinden yapılan satışlarda tek bir kargo
firması ile çalışılmadığı, nihai tüketiciye seçme hakkının verildiği, kendi deposundan
yapılan gönderilerde iki kargo firması ile gönderim hizmeti sunulduğu belirtilmektedir.
13-01/7-7
4/4
(21) Anılan kargo firmaları ile yapılan sözleşmeler incelendiğinde, münhasırlığa ilişkin herhangi
bir hükmün bulunmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte (…..), tüketicilerin çoğunluğunun
Yurtiçi Kargo firması kanalıyla gönderinin teslim edilmesini tercih ettiklerine, dolayısıyla söz
konusu sözleşme hükmünün, sözleşmenin imza edilmesinden sonraki gerçek durumu ifade
etmediğine dikkat çekilmiştir.
(22) Son olarak, teşebbüs tarafından, anlaşma yapılacak kargo şirketleri belirlenirken, özellikle
ulusal bazda geniş dağıtım ağına sahip olma, güvenilirlik, gönderimlerin eksiksiz, kaliteli ve
hızlı yapılması ve müşterilerin memnuniyeti gibi kriterlerin arandığı ve kargo şirketlerinden
alınan teklifler doğrultusunda seçim yapıldığı ifade edilmiştir.
I.4. Değerlendirme
(23) Önaraştırmanın konusunu, Hepsiburada'nın %45'in üzerinde pazar payına sahip olduğu ve
sadece Yurtiçi Kargo ile çalışarak müşterilerin tercih seçeneklerini kısıtlamak suretiyle
hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası oluşturmaktadır.
(24) Başvuru konusunun 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında bir ihlal olduğu
sonucuna ulaşılabilmesi için, Hepsiburada'nın ilgili pazarda hâkim durumda olması ve
yapılan eylemin bir kötüye kullanma eylemi niteliğini taşıması koşullarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında,
Hepsiburada'nın anılan pazardaki payının düşük olduğu, çok sayıda rakibinin bulunduğu ve
pazara yeni girişlerin devam ettiği dikkate alındığında, hâkim durumda olmadığı
anlaşılmıştır. Ayrıca önaraştırma konusu iddianın tersine, Hepsiburada’nın sadece Yurtiçi
Kargo firması ile anlaşarak tüketicilere tek bir seçenek sunmadığı, Aras Kargo ile de
anlaşmasının bulunduğu, ancak Aras Kargo ile yapılan anlaşmanın bir hükmünün gereği
olarak fiili durumda kendi deposundan yapılacak gönderilerde Yurtiçi Kargo firması ile
çalıştığı, tedarikçilerin depolarından yapılacak gönderilerde ise tedarikçilerin belirlediği
kargo firmasının geçerli olduğu tespit edilmiştir.
J. SONUÇ
(25) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy