Rekabet Kurumu - Karar Sayı 13-17/244-119

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-220 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-17/244-119
Karar Tarihi : 28.03.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Kenan TÜRK, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Tuğçe KOYUNCU, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Park Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Gülay Yıldırım BAYLAN
Abdi İpekçi Cad. No:30 K:4 Bayrampaşa/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş.
Mehmet Akif Mah. Bahariye Cad. Çam Sok. No:51/5
İkitelli, K.Çekmece/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş.'nin lehine tesis edilen
intifa hakkını terkin etmeyerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
(4054 sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ)'ni ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 03.12.2012 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 02.01.2013 tarih ve 2012-1-220/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 10.01.2013
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca düzenlenen 20.03.2013 tarih ve 2012-1-220/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Mülkiyeti Park Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. (PARK PETROL)’ye ait bulunan başvuruya
konu taşınmazda, akdedilen istasyonlu bayilik sözleşmesi ve protokol gereğince
akaryakıt servis ve satış istasyonu tesis edilmesine karşılık 15 yıl süre ile geçerli
olmak üzere Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş. (ENERJİ PETROL) lehine
22.06.2007 tarihinde intifa hakkı tesis edildiği, ancak şu güne kadar gayrimenkule
tesis dahi kurulmadığı,
- 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca bayilik sözleşmeleri ve onlarla bağlantılı olarak
değerlendirilen intifa, tapuya şerh edilmiş kira ve benzeri sözleşmelerin sürelerinin
beş yılı aşamayacağı, bu nedenle yasal süresi sona eren intifa şerhinin kaldırması
hususunda ENERJİ PETROL’e ihtarname gönderilmesine rağmen intifa şerhininin
halen kaldırılmadığı
iddia edilerek, gerekli işlemlerin yapılması talep edilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- ENERJİ PETROL ile Şükrü HANÇER arasındaki 15.05.2007 tarihli Ön Sözleşme ve
11.06.2007 tarihli intifa hakkından oluşan dikey ilişkinin, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde düzenlenen istisnadan yararlanamayacağı; söz konusu dikey ilişkinin
18.09.2005 tarihinden sonra yapılmış olması nedeniyle 15.05.2012 tarihine kadar
13-17/244-119
2/4
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkânı
bulunduğu,
- Söz konusu dikey ilişkiye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın
tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya içeriğinde yer alan iddialara ilişkin olarak 11.03.2013 tarihinde ENERJİ
PETROL’den edinilen bilgilerde özetle;
- Söz konusu taşınmazın arsa vasfında olduğu ve ENERJİ PETROL lehine
11.06.2007 tarihinde malik Şükrü HANÇER tarafından 15 yıl süreli intifa hakkı tesis
edildiği,
- Başvuru sahibi PARK PETROL ile ENERJİ PETROL arasında hiçbir ticari ilişki,
bayilik veya işletmecilik sözleşmesi bulunmadığı, diğer yandan önceki malik Şükrü
HANÇER ile ENERJİ PETROL arasında 15.05.2007 tarihinde yapılan Ön
Sözleşme ile dikey ilişkinin kurulmuş olduğu, bu Ön Sözleşme kapsamında kazı ve
hafriyat işlemleri hariç olmak üzere tüm akaryakıt istasyon inşaatının ENERJİ
PETROL tarafından yapılacağının ve gerekli tüm ekipmanların tedarik edileceğinin
ve ayrıca o anki malik olan Şükrü HANÇER'e EPDK lisansı alımına müteakip (…..)
ABD Doları nakit para ödeneceği hususlarında taraflar arasında anlaşma
sağlandığı,
- Şükrü HANÇER’e önsözleşme ile taahüd edilen (…..) ABD Doları nakit paranın
ödendiği ancak taahhüde rağmen inşaat için gerekli ruhsat ve izinlerin malik
tarafından alınmadığı, veya alınamadığı, gerekli kazı ve hafriyat çalışmaları
tamamlanarak inşaata başlanmak üzere taşınmazın teslim edilemediği ve bayilik
ilişkisinin kurulabileceği bir akaryakıt istasyonunun hiçbir şekilde varolmadığı,
- Şükrü HANÇER’in ve sonrasında PARK PETROL’ün maliki bulunduğu taşınmaz
üzerinde hukuken veya fiilen herhangi bir bayilik faaliyetinin bulunmadığı, adı
geçenler ile ENERJİ PETROL arasında Tebliğ’in 5(a) maddesi anlamında bir
bağlantının bulunmadığı, anılan taraflar arasında bir dikey anlaşmanın mevcut
olmadığı, dolayısıyla ENERJİ PETROL’e tanınan intifa hakkının 2002/2 sayılı
Tebliğ’de yer alan beş yıllık süre sınırına tabi olmadığı,
- Üzerinde intifa hakkı bulunan gayrimenkulun daha önce akaryakıt bayilik faaliyeti
yapılmamış boş arsa niteliğinde olduğu, mevcut durumda da bayilik faaliyetine
konu olmayan boş arsa vasfını koruduğu,
belirtilmiştir.
(6) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri, ilgili yargı ve Kurul kararları uyarınca bir dikey
anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde düzenlenen istisna hükmünden
yararlanabilmesi için alıcı (bayi) anlaşmaya dayalı faaliyetini; ya doğrudan veya alıcıyla
hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde
sağlayıcıya (dağıtıcıya) ait tesis (akaryakıt istasyonu) üzerinde ya da bizzat sağlayıcı
tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden elde edilen bir ayni veya
şahsi kullanım hakkına konu bir tesiste sürdürmelidir. Ayrıca ilgili dikey anlaşmanın en
baştan itibaren istisna hükmüne uygun olarak kurulmuş olması gerekmektedir. Tebliğ’de
yer alan bağlantı kavramı; kan ve/veya sıhri hısımlık, karşılıklı hissedarlık ilişkileri ya da
13-17/244-119
3/4
kontrol yapısını içerebildiği gibi halin icabına göre diğer her türlü hukuki ve/veya iktisadi
ilişki şeklinde de tezahür edebilmektedir.
(7) Dosya konusu olaya bakıldığında, Şükrü HANÇER ile ENERJİ PETROL arasında,
ileride imzalanacak bayilik sözleşmesine esas olmak üzere ve bayi olarak Şükrü
HANÇER tarafından taşınmazda faaliyet gösterilmesi amacıyla mal tedarik
yükümlülüğünü de içeren bir Ön Sözleşme imzalandığı görülmektedir. 15.05.2007 tarihli
Ön Sözleşme’nin “Konu” yan başlıklı 2. maddesinde, “Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi,
Kızılpınar Köyü F19.b.24.c paftada kayıtlı 4980.93 m² arsa/tarla üzerinde kurulu
bulunan akaryakıt satış istasyonu için tarafların ilerde akdedeceği bayilik sözleşmesine
esas olmak üzere aşağıdaki şartlar çerçevesinde mutabakata varılmasıdır.” ifadesi yer
almaktadır.
(8) Anılan Ön Sözleşme’nin “Bayinin Taahhüdü” yan başlıklı 3. maddesinde ise şu
hükümler bulunmaktadır:
“I- Bayilik sözleşmesinin imzalanmasından itibaren Bayi, Şirketten sözleşme
süresince yılda asgari 1.500 (binbeşyüz) m³ beyaz mal (benzin grubu, motorin,
gazyağı)… satın almayı beyan, kabul ve taahhüt eder.
II- Bayi istasyonun kurulu bulunduğu gayrimenkul üzerinde şirket usullerine göre
asgari 15 yıl süreyle intifa tesis etmeyi beyan, kabul ve taahhüt eder…”
(9) Ön Sözleşme hükümleri uyarınca, malik Şükrü HANÇER tarafından ilgili taşınmaz
üzerinde 11.06.2007 tarihli Resmi Senetle 15 yıl süreyle ENERJİ PETROL lehine intifa
hakkı tesis edilmiştir. Dolayısıyla ENERJİ PETROL intifa hakkını Şükrü HANÇER ile
imzaladıkları Ön Sözleşme’ye dayanarak elde etmiş ve taraflar arasında dikey ilişki
kurulmuştur.
(10) Bu çerçevede istasyon üzerinde bayilik faaliyeti gerçekleştirmesi amacıyla Şükrü
HANÇER ve ENERJİ PETROL arasında kurulan dikey ilişkinin, malik Şükrü HANÇER’in
bayi olarak faaliyet göstermesi öngörüldüğünden, istisna hükmüne uygun olarak
kurulmadığı değerlendirilmektedir. Her ne kadar ENERJİ PETROL tarafından sunulan
cevap yazısında, Şükrü HANÇER veya sonraki malik PARK PETROL’ün ilgili taşınmaz
üzerinde hukuken ya da fiilen herhangi bir bayilik faaliyeti yürütmediği, taraflar arasında
herhangi bir bağlantı bulunmadığından dikey ilişkinin Tebliğ’in 5(a) maddesinde yer alan
istisna hükmü kapsamına girdiği belirtilmişse de; başlangıçta istisna hükmüne uygun
olarak kurulmayan bir dikey ilişkide taşınmazın el değiştirmesi gibi sonradan ortaya
çıkan değişikliklerin söz konusu ilişkiyi istisna hükmü kapsamına sokmayacağı
değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, gayrimenkulün sonradan el değiştirerek PARK
PETROL tarafından satın alınmış olması, taşınmaz intifa hakkı ile yüklü olarak el
değiştirdiğinden ulaşılan sonucu değiştirmeyecektir.
(11) Sayılan nedenlerle, ENERJİ PETROL ve Şükrü HANÇER arasında imzalanan
15.05.2007 tarihli Ön Sözleşme ve bu sözleşmeye dayanılarak ENERJİ PETROL lehine
tanınan 11.06.2007 tarihli intifa hakkından oluşan dikey ilişkinin 18.09.2005 tarihinden
sonra yapılmış olması nedeniyle 15.05.2012 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanma imkânı bulunduğu değerlendirilmektedir.
(12) Bunun yanı sıra, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde Rekabet Kuruluna, bu maddede
belirtilen koşulların tamamının varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem
ve teşebbüs birlikleri kararlarının aynı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulmasına karar verme yetkisi tanınmıştır. Kurul tarafından ise
akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara bireysel muafiyet verilebilmesinin şartları
25.02.2010 tarih ve 10-19/229-87 sayılı Delta Akaryakıt Ticaret A.Ş. ve 18.03.2010 tarih
ve 10-24/338-122 sayılı Total Oil Türkiye A.Ş. kararlarıyla belirlenmiş; anılan ve izleyen
kararlarda dikey anlaşmaların, daha önce üzerinde hiçbir gerçek ve/veya tüzel kişi
tarafından akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arsalar/araziler üzerinde kurulmuş yeni
13-17/244-119
4/4
akaryakıt istasyonlarına ilişkin olmaları ve akaryakıt istasyonlarına özgü yatırımların
dağıtıcı tarafından üstleniliyor olması dikkate alınarak, bayilerin beşinci yılın sonunda,
dağıtım firması tarafından üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın varsa kalan süreye tekabül
eden bedelini ödeyerek anlaşmaları sona erdirebilmeleri konusunda tarafların
anlaşmaları koşuluyla, 10 yıla kadar muafiyet tanınmasına karar verilmiştir.
(13) Bu çerçevede ENERJİ PETROL tarafından gönderilen 11.03.2013 tarihli yazıda, ilgili
taşınmaz üzerinde ilk defa akaryakıt istasyonu kurulmasının amaçlandığı, ancak ilgili
ruhsat ve izinler alınamadığından taşınmazda istasyon inşaatına başlanamadığı
belirtilmiştir. Bu çerçevede akaryakıt istasyonu henüz kurulmamış olduğundan dikey
anlaşmanın, Rekabet Kurulunun bahse konu kararlarında akaryakıt sektöründeki uzun
süreli bir dikey anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinde yer alan şartları
sağlamış sayılabilmesi için ortaya koymuş olduğu koşulları karşılamadığı ve bu nedenle
dikey anlaşmaya bireysel muafiyet tanınamayacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- a) Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş. ile Şükrü HANÇER arasındaki 15.05.2007
tarihli Ön Sözleşme ve Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş. lehine tesis edilen
11.06.2007 tarihli intifa hakkından oluşan dikey ilişkinin, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde düzenlenen istisnadan yararlanamayacağına; söz konusu dikey ilişkinin
18.09.2005 tarihinden sonra yapılmış olması nedeniyle 15.05.2012 tarihine kadar
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığına, ancak bu tarihten
itibaren grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığına;
b) Söz konusu dikey ilişkiye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağına,
2- Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde aralarındaki dikey
anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy