Rekabet Kurumu - Karar Sayı 13-28/387-175

Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-63 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 13-28/387-175
Karar Tarihi : 15.05.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Bekir KOCABAŞ, Ekrem SOLMAZ, Nimet KAVAK, Gözde KARABEL
C. ŞİKAYET EDEN: Gizlilik talepli üç başvuru
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR
- Mustafa SARI (Özel Olimpiyat Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Maraton Motorlu
Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum
Maraton 2 Motorlu Taşıt Sürücü Kursu ve Özel İlkadım Maraton Motorlu Taşıt Sürücü
Kursu)
Kılıçdede Mah. İstiklal Cad. No:183/A Kat: Zemin Samsun
- Cengiz ERBİL (Özel Bulvar Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Bahçelievler Mah. 100. Yıl Bul. No:263 Samsun
- Sinan ERBİL (Özel Canik Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Karşıyaka Mah. Ulus Sok.No:75 Kat:1 Canik/Samsun
- Murat ERBİL (Özel Canik Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Soğuksu Mahallesi Çalıkuşu Sokak No:2/1 Canik/Samsun
- Hasan ERBİL (Özel Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Cumhuriyet Mah. 41. Sok. No: 5 Atakum/Samsun
- Tolga AYTAÇOĞLU (Özel Cedit Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Liman Mah. 100. Yıl Bulvarı No:6 İlkadım/Samsun
- Cengiz ULUŞAHİN (Özel Tekkeköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
23 Nisan Mah. Kasaplar Sok. No:32 Tekkeköy/Samsun
- Özgül MANDEV (Özel Kutlukent Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Kirazlık Köprüsü Yanı Tekkeköy/Samsun
- Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. (Özel Aydınlar Motorlu
Taşıt Sürücü Kursu)
Bahçelievler Mah. 100. Yıl Bulvarı Aydın Sok. No:18/a İlkadım/Samsun
- Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Kale Mah. Salihbey Sokak Mısırlıoğlu Pasajı 24/3 İlkadım/Samsun
- Çalışır Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır Motorlu Taşıt
Sürücü Kursu)
Fevzi Çakmak Mah. Vezirköprü Sok. No:94 İlkadım/Samsun
- Amazon Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti (Özel Amazon Motorlu Taşıt
Sürücü Kursu)
Adalet Mah. Karadeniz Cad. No:47 zemin ve 1. kat İlkadım/Samsun
- Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel
Star Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Mimar Sinan Mah. İsmet İnönü Bulvarı No:185 Atakum/Samsun
13-28/387-175
2/39

- Şevki TARIM (Özel Çiftlik Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Hürriyet Mah. Hakkıbey Sok. No:59 İlkadım/Samsun
- Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
19 Mayıs Mah. Osmaniye Cad. No:15 Samsun
- Sezai ERBİL (Özel İlkadım Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Unkapanı Mah. Unkapanı Cad. Çamlıbel Pasajı No:78 Kat:3 Samsun
- Turan ERTEKİN (Özel Efe Gazi Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Merkez Zafer Mah. Gazi Cad. No:138/A Samsun
- Gökhan ÇAKIR (Özel İlyasköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Fevzi Çakmak Mah. Gebi Cad. No:137/8 İlkadım/Samsun
- Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Bankalar Cad. Ferah Sok. Kurtoğlu İşhanı Kat:5 Samsun
- Ersin ERBİL (Özel Atakum Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu ve Özel Atakent Erbil
Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Esenevler Mah. Kanlıca Sok. Alidayı Sitesi C Blok Atakum/Samsun
- Mine YALÇINKAYA (Özel Kuzey Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Saitbey Mahallesi Bağdat Cad. Bağdad İşhanı No:38 Kat:2 Samsun
- Hatice GÜR (Özel Karadeniz Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
İstasyon Mah. Engin Sok. No:39/4 İlkadım/Samsun
- Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Karadeniz Mah. Mescizade Sok. No:24/1-2 Samsun
- Özel Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd. Şti. (Özel
Samsun Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Kalemah/İstiklal Cad. No: 35/2 İlkadım/Samsun
- Afşin ERBİL (Özel Istiklal Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)
Merkez Hürriyet Mah. İstiklal Cad. No:78 Samsun
(1) E. DOSYA KONUSU: Samsun ili merkez ilçelerinde faaliyet gösteren sürücü
kurslarının aralarında anlaşarak, kurs ücretleri ile azami kursiyer sayısını belirlemek
ve havuz sistemi yoluyla gelir paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Samsun ili ve ilçelerinde faaliyet
gösteren sürücü kurslarının aralarında anlaşmak suretiyle sürücü kursu ücretlerine %150
oranında zam yaptıkları ve ücretleri asgari 600 TL olarak belirledikleri ifade edilerek
gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurumu kayıtlarına muhtelif tarihlerde giren gizlilik talepli
başvurular üzerine hazırlanan 06.04.2012 tarih ve 2012-2-63/İİ sayılı ilk inceleme raporu,
Rekabet Kurulunun 12.04.2012 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 12-20/537-M sayı ile
Samsun’da faaliyet gösteren sürücü kursları hakkında önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 03.07.2012 tarih ve 2012-2-63/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 18.07.2012 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 12-
38/1109-M sayı ile Samsun’da faaliyet gösteren Mustafa SARI (Özel Olimpiyat MTSK,
Özel Maraton Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum
Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK), Cengiz ERBİL (Özel Bulvar MTSK),
Sinan ERBİL (Özel Canik MTSK), Murat ERBİL (Özel Canik Erbil MTSK), Hasan ERBİL
(Özel Erbil MTSK), Tolga AYTAÇOĞLU (Özel Cedit MTSK), Cengiz ULUŞAHİN (Özel
Tekkeköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu), Özgül MANDEV (Özel Kutlukent MTSK), Aydınlar
13-28/387-175
3/39

Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. (Özel Aydınlar MTSK), Hasan GUDA
(Özel 19 Mayıs MTSK), Çalışır Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır
MTSK), Amazon Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti (Özel Amazon MTSK),
Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Star
MTSK), Şevki TARIM (Özel Çiftlik MTSK), Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak
MTSK), Sezai ERBİL (Özel İlkadım Erbil MTSK), Turan ERTEKİN (Özel Efe Gazi MTSK),
Gökhan ÇAKIR (Özel İlyasköy MTSK), Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez MTSK), Ersin
ERBİL (Özel Atakum Erbil MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK), Mine YALÇINKAYA (Özel
Kuzey MTSK), Hatice GÜR (Özel Karadeniz MTSK), Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem
MTSK), Özel Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd. Şti.
(Özel Samsun MTSK) ve Afşin ERBİL (Özel İstiklal Erbil MTSK) hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla soruşturma açılmasına
karar verilmiştir.
(4) 4054 sayılı Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına ilişkin karar ve
teşebbüsler ile ilgili olarak ileri sürülen iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi,
03.08.2012 tarihli ve 3639, 3640, 3641, 3642, 3643, 3644, 3645, 3646, 3647, 3648, 3649,
3650, 3651, 3652, 3653, 3654, 3655, 3656, 3657, 3658, 3659, 3660, 3661, 3662, 3663
sayılı yazılar ile hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslere tebliğ edilerek 30 gün içinde
ilk yazılı savunmalarını yapmaları talep edilmiştir. Mustafa SARI (Özel Olimpiyat MTSK,
Özel Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton 2 MTSK ve Özel
İlkadım Maraton MTSK), Cengiz ERBİL (Özel Bulvar MTSK), Sinan ERBİL (Özel Canik
MTSK), Murat ERBİL (Özel Canik Erbil MTSK), Hasan ERBİL (Özel Erbil MTSK), Tolga
AYTAÇOĞLU (Özel Cedit MTSK), Cengiz ULUŞAHİN (Özel Tekkeköy MTSK), Özgül
MANDEV (Özel Kutlukent MTSK), Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd.
Şti. (Özel Aydınlar MTSK), Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs MTSK), Çalışır Özel Sürücü
Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır MTSK), Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK
Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Star MTSK), Şevki TARIM (Özel Çiftlik
MTSK), Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak MTSK), Sezai ERBİL (Özel İlkadım Erbil
MTSK), Gökhan ÇAKIR (Özel İlyasköy MTSK), Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez MTSK),
Ersin ERBİL (Özel Atakum Erbil MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK), Mine YALÇINKAYA
(Özel Kuzey MTSK), Hatice GÜR (Özel Karadeniz MTSK), Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem
MTSK), Özel Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd. Şti.
(Özel Samsun MTSK) ve Afşin ERBİL (Özel İstiklal Erbil MTSK)’in ilk yazılı savunmaları
Kurum kayıtlarına sırasıyla 23.08.2012 tarih, 6550 sayı, 11.09.2012 tarih, 6935 sayı,
11.09.2012 tarih, 6937 sayı, 11.09.2012 tarih, 6936 sayı, 10.09.2012 tarih, 6903 sayı,
05.09.2012 tarih, 6802 sayı, 07.09.2012 tarih, 6858 sayı, 07.09.2012 tarih, 6859 sayı,
03.09.2012 tarih, 6763 sayı, 05.09.2012 tarih, 6800 sayı, 05.09.2012 tarih, 6799 sayı,
04.09.2012 tarih, 6780 sayı, 21.09.2012 tarih, 7169 sayı, 06.09.2012 tarih, 6854 sayı,
10.09.2012 tarih, 6899 sayı, 06.09.2012 tarih, 6834 sayı, 07.09.2012 tarih, 6862 sayı,
10.09.2012 tarih, 6902 sayı, 03.09.2012 tarih, 6766 sayı, 03.09.2012 tarih, 6764 sayı,
31.08.2012 tarih, 6716 sayı, 16.08.2012 tarih, 6435 sayı, 05.09.2012 tarih, 6803 sayı ile
intikal etmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden Amazon Özel Sürücü
Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti (Özel Amazon MTSK) ile Turan ERTEKİN (Özel Efe Gazi
MTSK)‘e soruşturma bildirimi sırasıyla 08.07.2012 ve 09.08.2012 tarihlerinde tebliğ edilmiş
ancak teşebbüsler ilk yazılı savunmalarını göndermemişlerdir.
(5) Yürütülen soruşturma sonucunda hazırlanan 18.01.2013 tarih ve 2012-2-63/SR sayılı
Soruşturma Raporu, ilgili taraflara 22.01.2013-23.01.2013 tarihlerinde tebliğ edilmiş ve
hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden 30 gün içerisinde ikinci yazılı
savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir. Taraflardan Mustafa SARI (Özel Olimpiyat
13-28/387-175
4/39

MTSK, Özel Maraton Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel
Atakum Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK)’nın ikinci yazılı savunması
19.02.2013 tarih ve 998 sayı ile; Cengiz ERBİL (Özel Bulvar MTSK)’in ikinci yazılı
savunması 22.02.2013 tarih ve 1077 sayı ile; Sinan ERBİL (Özel Canik MTSK)’in ikinci
yazılı savunması 22.02.2013 tarih ve 1073 sayı ile; Murat ERBİL (Özel Canik Erbil
MTSK)’in ikinci yazılı savunması 22.02.2013 tarih ve 1074 sayı ile; Hasan ERBİL (Özel
Erbil MTSK)’in ikinci yazılı savunması 22.02.2013 tarih ve 1100 sayı ile; Tolga
AYTAÇOĞLU (Özel Cedit MTSK)’nun ikinci yazılı savunması 22.02.2013 tarih ve 1096
sayı ile; Cengiz ULUŞAHİN (Özel Tekkeköy MTSK)’in ikinci yazılı savunması 22.02.2013
tarih ve 1091 sayı ile; Özgül MANDEV (Özel Kutlukent MTSK)’in ikinci yazılı savunması
22.02.2013 tarih ve 1090 sayı ile; Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd.
Şti. (Özel Aydınlar MTSK)’nin ikinci yazılı savunması 20.02.2013 tarih ve 1014 sayı ile;
Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs MTSK)’nın ikinci yazılı savunması 25.02.2013 tarih 1124
sayı ile; Çalışır Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır MTSK)’nin ikinci
yazılı savunması 21.02.2013 tarih ve 1055 sayı ile; Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK
Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Star MTSK)’nin ikinci yazılı savunması
22.02.2013 tarih ve 1080 sayı ile; Şevki TARIM (Özel Çiftlik MTSK)’ın ikinci yazılı
savunması 28.01.2013 tarih ve 560 sayı ile; Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak
MTSK)’nin ikinci yazılı savunması 18.02.2013 tarih ve 947 sayı ile; Sezai ERBİL (Özel
İlkadım Erbil MTSK)’in ikinci yazılı savunması 22.02.2013 tarih ve 1104 sayı ile; Turan
ERTEKİN (Özel Efe Gazi MTSK)’in ikinci yazılı savunması 25.02.2013 tarih ve 1123 sayı
ile; Gökhan ÇAKIR (Özel İlyasköy MTSK)’ın ikinci yazılı savunması 25.02.2013 tarih ve
1130 sayı ile; Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez MTSK)’in ikinci yazılı savunması 22.02.2013
tarih ve 1095 sayı ile; Ersin ERBİL (Özel Atakum Erbil MTSK ve Özel Atakent Erbil
MTSK)‘in ikinci yazılı savunması 25.02.2013 tarih ve 1150 sayı ile; Mine YALÇINKAYA
(Özel Kuzey MTSK)’nın ikinci yazılı savunması 19.02.2013 tarih ve 999 sayı ile; Hatice
GÜR (Özel Karadeniz MTSK)’ün ikinci yazılı savunması 22.02.2013 tarih ve 1082 sayı ile;
Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem MTSK)’in ikinci yazılı savunması 26.02.2013 tarih ve 1176
sayı ile; Özel Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd. Şti.
(Özel Samsun MTSK)’nin ikinci yazılı savunması 25.02.2013 tarih ve 1110 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(6) Soruşturma raporu ve ekleri soruşturma taraflarından Amazon Özel Sürücü Kursu Eğitim
Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Amazon MTSK)’ye 22.01.2013 tarihinde; Afşin ERBİL (Özel
İstiklal Erbil MTSK)’e ise 23.01.2013 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen taraflar, 30
günlük yasal süre içerisinde ikinci yazılı savunmalarını sunmamışlardır.
(7) Soruşturma heyeti tarafından hazırlanan 12.03.2013 tarih ve 2012-2-63/EG sayılı Ek
Görüş, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma
yürütülen teşebbüslere 15.03.2013 ile 21.03.2013 tarihleri arasında tebliğ edilmiştir.
Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden Mustafa SARI (Özel Olimpiyat MTSK,
Özel Maraton Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum
Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK), Hasan ERBİL (Özel Erbil MTSK),
Cengiz ULUŞAHİN (Özel Tekkeköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu), Özgül MANDEV (Özel
Kutlukent MTSK), Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. (Özel
Aydınlar MTSK), Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs MTSK), Çalışır Özel Sürücü Kursu Eğitim
Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır MTSK), Şevki TARIM (Özel Çiftlik MTSK), Oymak Özel
Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak MTSK), Sezai ERBİL (Özel İlkadım Erbil MTSK), Turan
ERTEKİN (Özel Efe Gazi MTSK), Gökhan ÇAKIR (Özel İlyasköy MTSK), Mine
YALÇINKAYA (Özel Kuzey MTSK), Hatice GÜR (Özel Karadeniz MTSK), Muhittin ÖZDEN
(Özel Gizem MTSK) ve Özel Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San.
13-28/387-175
5/39

Tic. Ltd. Şti. (Özel Samsun MTSK)’nin üçüncü yazılı savunmaları sırasıyla 15.04.2013
tarih ve 2334 sayı, 02.05.2013 tarih ve 2639 sayı, 15.04.2013 tarih ve 2305 sayı,
15.04.2013 tarih ve 2306 sayı, 15.04.2013 tarih ve 2308 sayı, 15.04.2013 tarih ve 2315
sayı, 05.04.2013 tarih ve 2089 sayı, 15.04.2013 tarih ve 2304 sayı, 10.04.2013 tarih ve
2212 sayı, 02.05.2013 tarih ve 2643 sayı, 18.04.2013 tarih ve 2411 sayı, 17.04.2013 tarih
ve 2394 sayı, 10.04.2013 tarih ve 2202 sayı, 08.04.2013 tarih ve 2115 sayı, 18.04.2013
tarih ve 2410 sayı, 18.04.2013 tarih ve 2408 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
Tarafların sözlü savunma talebinin olmaması üzerine dosya mevcudu Rekabet Kurulunun
15.05.2013 tarihli toplantısında görüşülerek 13-28/387-175 sayı ile nihai karar verilmiştir.
(8) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
 Samsun ili merkez ilçelerindeki sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri
pazarında faaliyet gösteren Mustafa SARI (Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton
Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton 2
MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK), Cengiz ERBİL (Özel Bulvar MTSK), Sinan
ERBIL (Özel Canik MTSK), Murat ERBiL (Özel Canik Erbil MTSK), Hasan ERBiL
(Özel Erbil MTSK), Tolga AYTACOGLU (Özel Cedit MTSK), Cengiz ULUŞAHIN
(Özel Tekkeköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu), Özgül MANDEV (Özel Kutlukent
MTSK), Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. (Özel Aydınlar
MTSK), Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs MTSK), Çalışır Özel Sürücü Kursu Eğitim
Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır MTSK), Amazon Özel Sürücü Kursu Eğitim
Hizmetleri Ltd. Şti (Özel Amazon MTSK), Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK
Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Star MTSK), Şevki TARIM (Özel
Çiftlik MTSK), Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak MTSK), Sezai ERBIL (Özel
Ilkadım Erbil MTSK), Turan ERTEKİN (Özel Efe Gazi MTSK), Gökhan ÇAKIR (Özel
İlyasköy MTSK), Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez MTSK), Ersin ERBİL (Özel Atakum
Erbil MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK), Mine YALÇINKAYA (Özel Kuzey MTSK),
Hatice GÜR (Özel Karadeniz MTSK), Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem MTSK), Özel
Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd. Şti. (Özel
Samsun MTSK) ve Afşin ERBİL (Özel İstiklal Erbil MTSK)’in rekabeti bozucu
anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri,
 Yapılan anlaşmanın fiyat tespiti ve arz kontrolüne yönelik olması nedeniyle kartel
olarak nitelendirebileceği,
 Bu çerçevede, kartele taraf olduğu tespit edilen Mustafa SARI (Özel Olimpiyat MTSK,
Özel Maraton Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel
Atakum Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK), Cengiz ERBİL (Özel
Bulvar MTSK), Sinan ERBIL (Özel Canik MTSK), Murat ERBiL (Özel Canik Erbil
MTSK), Hasan ERBiL (Özel Erbil MTSK), Tolga AYTACOGLU (Özel Cedit MTSK),
Cengiz ULUŞAHIN (Özel Tekkeköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu), Özgül MANDEV
(Özel Kutlukent MTSK), Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.
(Özel Aydınlar MTSK), Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs MTSK), Çalışır Özel Sürücü
Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır MTSK), Amazon Özel Sürücü Kursu
Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti (Özel Amazon MTSK), Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK
Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Star MTSK), Şevki TARIM (Özel
Çiftlik MTSK), Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak MTSK), Sezai ERBIL (Özel
Ilkadım Erbil MTSK), Turan ERTEKİN (Özel Efe Gazi MTSK), Gökhan ÇAKIR (Özel
İlyasköy MTSK), Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez MTSK), Ersin ERBİL (Özel Atakum
Erbil MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK), Mine YALÇINKAYA (Özel Kuzey MTSK),
Hatice GÜR (Özel Karadeniz MTSK), Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem MTSK), Özel
13-28/387-175
6/39

Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd. Şti. (Özel
Samsun MTSK) ve Afşin ERBİL (Özel İstiklal Erbil MTSK)’e 4054 sayılı Kanun’un
16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
(9) Dosya kapsamında Samsun’da faaliyet gösteren sürücü kursları incelemeye konu
edilmiştir. Anılan kurslar sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmeti vermektedir.
Samsun ili merkez ilçelerinde Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton MTSK, Özel Atakum
Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK, Özel
Bulvar MTSK, Özel Canik MTSK, Özel Canik Erbil MTSK, Özel Erbil MTSK, Özel Cedit
MTSK, Özel Tekkeköy MTSK, Özel Kutlukent MTSK, Özel Aydınlar MTSK, Özel 19 Mayıs
MTSK, Özel Çalışır MTSK, Özel Amazon MTSK, Özel Star MTSK, Özel Çiftlik MTSK, Özel
Oymak MTSK, Özel İlkadım Erbil MTSK, Özel Efe Gazi MTSK, Özel İlyasköy MTSK, Özel
Erbil Merkez MTSK, Özel Atakum Erbil MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK, Özel Kuzey
MTSK, Özel Karadeniz MTSK, Özel Gizem MTSK, Özel Samsun MTSK ve Özel İstiklal
Erbil MTSK’nın faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(10) 2918 Karayolları Trafik Kanunu’nun 41/d maddesi uyarınca sürücü adayları, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde motorlu taşıt kullanabilmek için sürücü kurslarında eğitim
almak ve eğitimden sonra düzenlenen sınavları başarı ile geçmek durumundadırlar.
Sürücü ehliyeti almak isteyen bir kişi için, söz konusu sürücü kurslarında eğitim alınması
kanunen zorunlu olduğundan, kurslar tarafından verilen bu hizmetin herhangi bir ikamesi
bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı “sürücü adaylarına yönelik özel öğretim
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) Soruşturmanın, Samsun ili merkez ilçelerindeki sürücü kurslarının faaliyetlerine yönelik
olarak açılması nedeniyle, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Samsun ili merkez
ilçeleri” olarak belirlenmiştir.
I.2.3. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler ve Teşebbüs Yetkilileriyle Yapılan
Görüşmeler
(12) Dosya kapsamında 05.06.2012 tarihinde Bafra Özel Eğitim Ltd. Şti’ye ait Özel Yeşil Bafra
Motorlu Taşıt Sürücü Kursu (Özel Yeşil Bafra MTSK)’nda yerinde inceleme
gerçekleştirilmiş ve teşebbüs kurucu ortağı Rıfat YILMAZ ile görüşme yapılmış,
06.06.2012 tarihinde Samsun Sürücü Kursları Derneği başkanı sıfatıyla Rıfat YILMAZ ile
görüşülerek Samsun ili ve ilçelerinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının bazılarına ait
ücret ilanları ile fatura örnekleri alınmıştır. Ayrıca Samsun İl Milli Eğitim Müdürlüğünden
talep edilen bilgi ve belgeler 08.06.2012 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
I.2.3.1 Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(13) Dosya kapsamında 05.06.2012 tarihinde Özel Yeşil Bafra MTSK kurucu ortağı ve Samsun
Sürücü Kursları Derneği Başkanı Rıfat YILMAZ’ın odasında yapılan yerinde incelemede
23.12.2011 tarihli Protokol (Protokol-1) elde edilmiştir. Protokol-1 aşağıda yer almaktadır:

13-28/387-175
7/39

PROTOKOL
23/12/2011
“Bizler Samsun iline bağlı Atakum, İlkadım, Canik Tekkeköy ilçelerinde kurucuları
bulunduğumuz sürücü kurslarının kalitesinin yükseltilmesi, trafik bilincinin oluşturularak
yaygınlaştırılması ve uygulamada birlikteliğin sağlanması için aşağıdaki maddeler
üzerinde anlaşarak uygulamayı taahhüt ediyoruz. Uygulamalarla ilgili belirtilen cezai
müeyyideleri de kabul ediyoruz.
1 – Her bir araca en fazla 9 kişi ve 1 usta öğretici ile direksiyon eğitim programı
yapmayı taahhüt ediyoruz.
2 – Trafik, Motor, İlkyardım derslerinde azami devamı sağlamayı taahhüt ediyoruz.
3 – Direksiyon harçları ve dosya masrafları dâhil olmak üzere tavsiye edilen fiyatlar
aşağıdaki şekildedir.
SINIF MİKTAR TAKSİT SAYISI
B 600 3
E 900 3
B-C’den E ve D 450 3
B ve E’den A2 300 3
E’den D 300 3
100 ceza 300 3
H 600 3
A2 450 3
Kursun başlangıcında ilk taksit alınacak ve kalan taksitler sırayla ikiye bölünecektir.
4 – Kursların en fazla yazabilecekleri aday sayısı aşağıdaki tabloda göründüğü gibi
olacaktır.
SINIF ADAY SAYISI
B 27
E 4
B-C’den E ve D 6
B, C, E’den A2 5
E’den D 6
D 2
H 2
A2 2
100 Ceza 2
olmak üzere sınıflandırma ve toplamda aday sayısı geçilmeyecek ve bu kota ilk altı ay
geçerli olacak veya gerekli görüldüğünde değişiklik yapılacak. Aynı grup sürücü
belgesi verenler havuzda kendi aralarında değerlendirilecektir. Ayrıca şubesi olan
kurumlarda merkez kurum aynı kalmak kaydıyla kota B sınıfı sürücü belgesinde 20
olarak sınırlandırılacaktır.
Yeni açılacak şubelere B sınıfı kotası 18 olarak verilecektir.
5 – Havuz uygulaması ücretlerin 2/3’ü havuz değerlendirmesine tabi tutulacak,
değerlendirilen ücret kurs sayısına bölünerek havuzdan aktarma işlemi yapılacak.
6 – Havuz hesabı teorik ders bitiminden bir hafta sonra liste üzerinden yapılacak,
silinen kayıtlarla ilgili resmi yazı istenecek.
7 – Her dönemde toplamda 12 aday bulamayan kurs havuzdan istifade edemeyecektir.
13-28/387-175
8/39

8 – Özellikle komşu ilçelerde gerek fiyat gerek eğitimin kalitesi açısından bu veya
benzeri uygulamaları yapması noktasında uyarılacak.
9 – Devam devamsızlıkla ilgili gerekli görüldüğünde Milli Eğitim müdürlüklerine yazı
yazılacak.
10 – SGK beyannameleri kurumlardan alınarak Milli Eğitimdeki programlarla
karşılaştırılacak ve gerekli görülürse ilgili yerlere bilgi verilecek.
11 – Samsun ili ve ilçelerindeki bütün sürücü kurslarının derneğe üye olmaları
konusunda gerekli çalışma yapılacak.
12 – Sınav harcı, dosya ücreti adı altında hiçbir ücret alınmayacak, sadece direksiyon
sınavından kalanlardan 50 TL ücret alınacak.
13 – Kurumlarda naylon araç ve naylon personel kullanılmayacaktır. İlgililer hakkında
gerekli uyarı yapılarak, tedbir alınmadığı takdirde Milli Eğitim, SGK ve Vergi Dairesine
bildirim yapılacaktır.
14 – Milli Eğitim Müdürlüğü’nden öğretime başlama izni olmayan kurum, tabela
asamayacak, reklam yapamayacak ve ilan veremeyecektir.
15 – Dönem başlangıçlarında listeler, derneğin görevlendireceği bir komisyon
tarafından toplu halde Milli Eğitim’e teslim edilecek.
16 – Kursların her birinden tavsiye edilen fiyat üzerinden hesaplanmak üzere bütün
sürücü belgelerine yazılmış olan toplam aday üzerinden hesaba katılarak, %1-1,5
(duruma göre) danışmanlık ücreti alınacaktır. Danışmanlık ücretinin % 40’ı yönetim
kurulu başkanına, % 30’u yönetim kurulunun görevlendirdiği aktif kişilere ve % 30’u
dernek masraflarına harcanacaktır.
17 – Her bir sürücü kursu kurucusu veya şirket ise şirket müdürü ile kurucu
temsilcisinin de imzalayacağı 10.000,00 (onbin) TL’lik senet vermeyi taahhüt ediyoruz.
Havuza para vermesi gerekenler ücretlerini ödemedikleri takdirde senet işleme
konularak gerektiğinde, sürücü kursunun araçları bağlanarak senetler tahsil edilecektir.
Senedi tahsil edilen sürücü kursu tekrar 10.000,00 TL’lik senet verecektir. Ayrıca bu
kursla ilgili diğer yaptırımlar uygulanacaktır.
18 – Bu uygulama 11 Ocak 2012 tarihinden itibaren başlayacaktır.”
(14) Belgenin devamında protokolü imzalayan tarafların bilgisi bulunmaktadır. İsimlere ve
temsil ettikleri kurumlara aşağıda yer verilmektedir:
Tablo-1: 23.12.2011 tarihli Protokol-1’i İmzalayan Kişiler ve Bu Kişilerin Temsil Ettiği Kurumlar
PROTOKOL-1’i İMZALAYAN KİŞİLER TEMSİL ETTİĞİ KURUM
Mustafa Sarı Maraton MTSK, Olimpiyat MTSK, İlkadım Maraton MTSK,
Atakum Maraton MTSK, Atakum Maraton 2 MTSK
Cengiz ERBİL Bulvar MTSK, Canik MTSK, Canik Erbil MTSK,
Hasan ERBİL Erbil MTSK
Tolga AYTAÇOĞLU Cedit MTSK
Cengiz ULUŞAHİN Tekkeköy MTSK
Özgül MANDEV Kutlukent MTSK
Mustafa ZEREN Aydınlar MTSK
Hasan GUDA 19 Mayıs MTSK
Yıldıray ASAN Çalışır MTSK
Metin MORAL Amazon Sürücü Kursu
Gülşen UÇAR Star MTSK
Zülfikar KABAKÇI Oymak MTSK
13-28/387-175
9/39

Şevki TARIM
(Ayhan VEYSİ ile birlikte imza atmışlardır)
Çiftlik MTSK
Sezai ERBİL İlkadım Erbil MTSK
Turan ERTEKİN Efe Gazi Sürücü MTSK
Gökhan ÇAKIR İlyasköy MTSK
Uğur ERBİL Erbil Merkez MTSK
Ersin ERBİL Atakum Erbil MTSK, Atakent Erbil MTSK
Mine YALÇINKAYA Kuzey MTSK
Sinan GÜR V. Karadeniz MTSK
Muhittin ÖZDEN Gizem MTSK
Murat ŞAHİN Samsun MTSK
Afşin ERBİL İstiklal Erbil MTSK
(15) Ayrıca yapılan yerinde incelemede, 23.12.2011 tarihli Protokol (Protokol-2) başlığını
taşıyan başka bir belge elde edilmiştir. Protokol-2 aşağıda sunulmuştur:
“PROTOKOL
23/12/2011
Bizler Samsun iline bağlı Atakum, İlkadım,Canik,Tekkeköy ilçelerinde kurucuları
bulunduğumuz sürücü kurslarının kalitesinin yükseltilmesi, trafik bilincinin oluşturularak
yaygınlaştırılması ve uygulamada birlikteliğin sağlanması için aşağıdaki maddeler üzerinde
anlaşarak uygulamayı taahhüt ediyoruz. Uygulamalarla ilgili belirtilen cezai müeyyideleri de
kabul ediyoruz.
1 – Her bir araca en fazla 9 kişi ve 1 usta öğretici ile direksiyon eğitim programı yapmayı
taahhüt ediyoruz.
2 – Trafik, Motor, İlkyardım derslerinde azami devamı sağlamayı taahhüt ediyoruz.
3 – Direksiyon harçları ve dosya masrafları dâhil olmak üzere tavsiye edilen fiyatlar aşağıdaki
şekildedir.
SINIF MİKTAR TAKSİT SAYISI
B 600 3
E 900 3
B-C den E ve D 450 3
B-E den A2 300 3
E den D 300 3
100 ceza 300 3
H 600 3
A2 450 3
Kursun başlangıcında ilk taksit alınacak ve kalan taksitler sırayla ikiye bölünecektir.
4 – Kursların en fazla yazabilecekleri aday sayısı aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi olacaktır.
SINIF ADAY SAYISI
B 25
E 4
B-C den E ve D 6
B-C-E den A2 5
E den D 6
D 2
H 2
A2 2
100 Ceza 2
olmak üzere sınıflandırma ve toplamda aday sayısı geçilmeyecek ve bu kota ilk altı ay geçerli
olacak veya gerekli görüldüğünde değişiklik yapılacak. Aynı gurup sürücü belgesi verenler
havuzda kendi aralarında değerlendirilecektir.
13-28/387-175
10/39

5 – Havuz uygulaması; ücretlerin 2/3 ü havuz değerlendirmesine tabi tutulacak, değerlendirilen
ücret kurs sayısına bölünerek havuzdan aktarma işlemi yapılacak.
6 – Havuz hesabı teorik ders bitiminden bir hafta sonra liste üzerinden yapılacak, silinen
kayıtlarla ilgili resmi yazı istenecek.
7 – Her bir sürücü kursu kurucusu adına 5.000.00TL teminat mektubu veya nakit teminatı
alınacak, kasaya teslim edilecek. Para vermesi gerekenler ücretlerini ödemedikleri takdirde bu
teminattan alınacak. Ayrıca kota aşımında verilen bu teminat tamamen kullanılacak ve
tamamen yanacaktır. Teminatı yanan sürücü kursu tekrar teminat verecektir. Ayrıca bu kursla
ilgili diğer yaptırımlar uygulanacaktır.
8 – Her dönemde toplam 12 aday bulamayan kurs havuzdan istifade edemeyecektir.
9- Özellikle komşu ilçelerde gerek fiyat gerek eğitimin kalitesi açısından bu veya benzeri
uygulamaları yapması noktasında uyarılacak.
10 – Devam-devamsızlıkla ilgili gerekli görüldüğünde Milli Eğitim Müdürlüklerine yazı
yazılacak.
11– Sgk beyannameleri kurumlardan alınarak Milli Eğitimdeki programlarla karşılaştırılacak ve
gerekli görülürse ilgili yerlere bilgi verilecek.
12– Samsun ili ve ilçelerindeki bütün sürücü kurslarının derneğe üye olmaları konusunda
gerekli çalışma yapılacak.
13– Sınav harcı, dosya ücreti adı altında hiçbir ücret alınmayacak, sadece direksiyon
sınavından kalanlardan 50 TL ücret alınacak.
14– Kurumlarda naylon araç ve naylon personel kullanılmayacaktır. İlgililer hakkında gerekli
uyarı yapılarak, tedbir alınmadığı takdirde Milli Eğitim, SGK ve Vergi Dairesine bildirim
yapılacaktır.
15– Milli Eğitim Müdürlüğü’nden öğretime başlama izni olmayan kurum, tabela asmayacak,
reklam yapmayacak ve ilan vermeyecektir.
16– Dönem başlangıçlarında listeler, derneğin görevlendireceği bir komisyon tarafından toplu
halde Milli Eğitim’e teslim edilecek.
17– Kursların her birinden yapılan ciro hesabı üzerinden %2 danışmanlık ücreti alınacaktır.
Danışmanlık ücretinin tavsiye edilen fiyat üzerinden kursun cirosuna göre hesap edilmesini
kabul ve taahhüt ediyoruz. Toplanan danışmanlık ücretinin kota üzerinden bir kursun ortalama
karlılık tutarının Rıfat YILMAZ’a, kalan kısmının ise yönetim kurulunun görevlendirdiği aktif
çalışan kişiler arasında dağıtılmasını kabul ve taahhüt ediyoruz. Ortalama kurs gideri
12000.00TL dır.Kurum gelir hesabi ise ortalama bir kursa düşen sınıflarına göre aday sayıları
hesap edilerek tavsiye edilen ücretler üzerinden çarpımı ile elde edilecektir.
18- Bu uygulama 11 Ocak 2012 tarihinden itibaren başlayacaktır.
19. Yukarıdaki maddeleri uygulamayı ve aksi davrananlar hakkında topluca hareket etmeyi
taahhüt ediyoruz. Bu uygulamalarla ilgili aksi davranışlarda yönetim kurulu kararıyla teminat
yakma dahil yukarıda belirtilen cezai müeyyideler uygulanacaktır.
Kurucular
(İMZALAR)”
(16) Söz konusu belgenin devamında Protokol-2’yi imzalayan tarafların bilgisi bulunmaktadır.
İsimlere ve temsil ettikleri kurumlara aşağıda yer verilmiştir:


13-28/387-175
11/39

Tablo-2: 23.12.2011 tarihli Protokol-2’yi İmzalayan Kişiler ve Bu Kişilerin Temsil Ettiği Kurumlar
PROTOKOL-2’Yİ İMZALAYAN KİŞİLER TEMSİL ETTİĞİ KURUM
Rıfat YILMAZ Samsun Sürücü Kursları dernek Başkanı
Mustafa Sarı Maraton MTSK, Olimpiyat MTSK, İlkadım Maraton MTSK,
Atakum Maraton MTSK, Atakum Maraton 2 MTSK
Cengiz ERBİL Bulvar MTSK, Canik MTSK, Canik Erbil MTSK,
İsmail ZEREN Aydınlar MTSK
Yıldıray ASAN Çalışır MTSK
Tolga AYTAÇOĞLU Cedit MTSK
Cengiz ULUŞAHİN Tekkeköy MTSK, Kutlukent MTSK
Gökhan ÇAKIR İlyasköy MTSK
Gülşen UÇAR Star MTSK
Ersin ERBİL Atakent Erbil MTSK, Atakum Erbil MTSK
Zülfikar KABAKÇI Oymak MTSK
Lale TAN Amazon MTSK
Murat ŞAHİN Samsun MTSK
Yalçın YALÇINKAYA Kuzey MTSK
Turan ERTEKİN Efe Gazi MTSK
(17) Yapılan yerinde incelemede bulunan bir diğer belge, üzerinde herhangi bir tarih
bulunmayan ve el yazısıyla yapılmış düzeltmelerin bulunduğu Protokol başlıklı (Taslak
Metin) belgedir. Taslak Metin incelendiğinde üzerinde el ile yapılan düzeltmelerin genel
olarak Protokol-1 ve Protokol-2’de yer aldığı görülmektedir.
(18) Özel Yeşil Bafra MTSK’da gerçekleştirilen yerinde inceleme sırasında Protokol-1’de her bir
kurs temsilcisi tarafından verileceği taahhüt edilen senetler elde edilmiştir. Yapılan yerinde
incelemede Afşin ERBİL, Murat ŞAHİN, Muhittin ÖZDEN, Gökhan ÇAKIR, Uğur ERBİL,
Tolga AYTAÇOĞLU, Turan ERTEKİN, Hasan ERBİL, Özgün MANDEV, Mine
YALÇINKAYA, Cengiz ULUŞAHİN, Mustafa ZEREN, Zülfikir KABAKÇI, Hasan GUDA,
Metin MORAL, Yıldıray ASAN, Gülsen UÇAR, Şevki TARIM, Hatice GÜR ve Sezai
ERBİL’e ait birer adet Ersin ERBİL’e ait iki adet, Cengiz ERBİL’e ait üç adet ve Mustafa
SARI’ya ait beş adet 10.000 TL değerinde senet elde edilmiştir. Senetlerin ön kısmında,
senedi imzalayan kişinin isim ve adres bilgileri ile imzası, arka tarafında ise “İş bu senet
23.12.2011 tarihli protokol maddelerinin ihlali sonucunda geçerlidir1” ibaresi ile senedi
imzalayan kişinin imzası yer almaktadır.
(19) Dosya kapsamında 06.06.2012 tarihinde Samsun Sürücü Kursları Derneğinin merkezi
konumundaki Özel Uzunay MTSK’da yapılan görüşmede dernek başkanı Rıfat YILMAZ
tarafından raportörlere 05.06.2012 tarihli “TUTANAKTIR” başlıklı bir anlaşma metni
sunulmuştur. Bahse konu metinde yer alan ifadelere aşağıda yer verilmiştir:
“Bizler Samsun iline bağlı Atakum, Canik, Tekkeköy ilçelerinde kurucuları bulunduğumuz
Sürücü kursları olarak 05.06.2012 tarihinde Saat 15:00’de Öğretmenevi kütüphanesinde
toplanarak 23.12.2011 tarihinde yapılan protokolün uygulanamadığı, uygulama alanı
bulunamadığından iptaline ve ilgili senetlerin sahiplerine dağıtımına karar verilmiştir.”
(20) Belgenin altında imzası bulunan taraflar ve temsil ettikleri sürücü kursu bilgisine aşağıda
yer verilmiştir:



1 Senetlerde yer alan ifadelerde bazı farklılıklar bulunmaktadır. Örneğin; bazı senetlerin arkasında “yönetim
kurulu kararı” ile geçerli olduğu da belirtilmektedir. Bununla birlikte, bahse konu farklıkların değerlendirme
açısından bir önem taşımadığı anlaşılmaktadır.
13-28/387-175
12/39

Tablo-3: 05.06.2012 tarihli TUTANAKTIR Başlıklı Belgeyi İmzalayan Kişiler ve Bu Kişilerin
Temsil Ettiği Kurumlar
KİŞİ TEMSİL ETTİĞİ MTSK
Cengiz ERBİL Bulvar MTSK, Canik MTSK, Canik Erbil MTSK,
Mustafa SARI Maraton MTSK, Olimpiyat MTSK, İlkadım Maraton MTSK,
Atakum Maraton MTSK, Atakum Maraton 2 MTSK
Tolga AYTAÇOĞLU Cedit MTSK
Rıfat YILMAZ Samsun Sürücü Kursları Derneği Başkanı
Hasan ERBİL Erbil MTSK
Cengiz ULUŞAHİN Tekkeköy MTSK
Özgül MANDEV Kutlukent MTSK
Mustafa ZEREN Aydınlar MTSK
Hasan GUDA 19 Mayıs MTSK
Yıldıray ASAN Çalışır MTSK
Metin MORAL Amazon Sürücü Kursu
Gülsen UÇAR Star MTSK
Şevki TARIM Çiftlik MTSK
Sezai ERBİL İlkadım Erbil MTSK
Turan ERTEKİN Efe Gazi Sürücü MTSK
Gökhan ÇAKIR İlyasköy MTSK
Uğur ERBİL Erbil Merkez MTSK
Ersin ERBİL Y. Atakum Erbil MTSK, Atakent Erbil MTSK
Mine YALÇINKAYA Y. Kuzey MTSK
Sinan GÜR Y. Karadeniz MTSK
Muhittin ÖZDEN Gizem MTSK
Murat ŞAHİN Samsun MTSK
Afşin ERBİL Y. İstiklal Erbil MTSK
Zülfikar KABAKÇI Y. Oymak MTSK
Mustafa KOLDERE2 Salem MTSK
Hasan UZUNLAR3 Uzunay MTSK
I.2.3.2. Teşebbüs Yetkilileriyle Yapılan Görüşmeler
(21) Raportörlerce 05.06.2012 tarihinde Özel Yeşil Bafra MTSK’da yapılan yerinde inceleme
sonrasında şirket kurucu ortağı ve Samsun Sürücü Kursları Derneği Başkanı konumundaki
Rıfat YILMAZ ile bir görüşme gerçekleştirilmiş ve anılan kişi tarafından;
 Kendisinin, hâlihazırda Bafra’da faaliyette bulunan Bafra Özel Eğitim Ltd. Şti.’nin ortağı
ve şirkete bağlı Yeşil Bafra Sürücü Kursu’nun kurucu temsilcisi olduğu, buna ek olarak
yaklaşık bir yıldır Samsun Sürücü Kursları Derneğinin başkanlığını yürüttüğü,
 Samsun’daki sürücü kurslarının büyük çoğunluğunun derneğin üyesi konumunda
olduğu,
 23.12.2011 tarihinde imzalanan protokolün Samsun iline bağlı Atakum, İlkadım, Canik
ve Tekkeköy ilçelerindeki sürücü kurslarının katılımı ile yapıldığı,
 Protokol öncesi dönemde, Samsun’da sürücü kursu fiyatlarının büro hizmetlerinin bile
karşılanamayacağı bir düzey olan 175 TL ile 250 TL arasında seyrettiği, direksiyon
eğitimi bir yana, sınıflardaki teorik eğitimlerinin dahi yapılmadığı, bu dönemde, çevre
ilçelerden özellikle Bafra ilçesinden çeşitli kurslara sadece belge vermek amaçlı
kayıtların yapıldığı,

2 Belgede imzaların altında “Not: Son iki kurs yani Özel Salem MTSK ve Uzunay MTSK protokole dahil
olmamış olup senet vermemiştir.” ifadesi yer almaktadır.
3 Belgede Hasan UZUNAY’ın ismi yer almakta, ancak imzası bulunmamaktadır.
13-28/387-175
13/39

 Bu koşullar altında sürücü kurslarının, sigorta, maliye ve personel gibi giderleri
karşılayamadığı bu durumun da kurumların eğitim kalitesini düşürdüğü ve kurumların
içyapısında çeşitli rahatsızlıklara yol açtığı,
 Çok sayıda sürücü kursunun iflas noktasına geldiği, maliyeye ve sigorta kurumlarına
olan borçlarını ödeyemez duruma düştüğü, bu bağlamda mevzuata uygun hareket eden
kurumların diğerlerinden daha büyük risk altında kaldığı,
 Bu durum karşısında dernek olarak kendilerinin sivil toplum örgütü kimliğiyle, dernek
üyesi kurumları yaşatmak, eğitim kalitesini artırmak ve sürdürülebilirliği sağlamak için
çareler aramaya başladığı,
 Bu sürecin sonucunda bahse konu protokolün hazırlandığı, protokol taslağının herhangi
bir yasal düzenlemeye aykırı düşmemek adına çeşitli kişilerin görüşüne sunulduğu, bu
bağlamda Samsun ili ve çevresinde hukuki ve mali konularda bilirkişilik yapan mali
müşavir (…..)’ın da görüşünün alındığı, kendisince bir bütün olarak protokolde herhangi
bir hukuki problemin bulunmadığının belirtildiği,
 Protokolün oluşturulması sırasında protokole taraf olan sürücü kurslarınca, protokolün
herhangi bir maddesinin rekabet kanununa aykırı olduğunun bilinmediği,
 Protokol incelendiğinde de protokolün odak noktasının fiyat olmadığının; sürücü kursları
mevzuatının eksiksiz uygulanması olduğunun görüleceği,
 Protokolün; özellikle yönetmelik hükümlerine aykırı olarak fiyatı aşırı düşürüp
kontenjanının üzerinde kayıt yapan kursları disipline etmeye yönelik olduğu, protokolde
fiyat ve havuz uygulamasına dair hükümlerin yer aldığı, ancak fiyat konusunun tavsiye
niteliğinde olduğu,
 23.12.2011 tarihinden bugüne kadar, protokolün geçerli olmakla birlikte etkin şekilde
uygulanmadığı ve fiyatların büyük çeşitlilik gösterdiği,
 Sürücü adaylarının eğitim maliyeti dikkate alındığında; protokolde tavsiye edilen fiyat
düzeyinin dahi maliyetlerin altında kaldığı,
 Yerinde incelemede elde edilen Protokol-2’nin sürücü kursları arasında imzalanan ilk
protokol olduğu bu protokolde;
 Olimpiyat MTSK, Maraton MTSK, Atakum Maraton MTSK, Atakum Maraton 2
MTSK ve İlkadım Maraton MTSK adına; kurucu Mustafa SARI’nın,
 Bulvar MTSK’nın adına; kurucu Cengiz ERBİL’in,
 Canik Erbil MTSK adına; (kurucu Murat ERBİL’e vekâleten) Cengiz ERBİL’in,
 Canik MTSK adına; (kurucu Sinan ERBİL’e vekâleten) Cengiz ERBİL’in,
 Aydınlar MTSK adına; kurucu İsmail ZEREN’in,
 Çalışır MTSK adına; kurucu Yıldıray ASAN’ın,
 Cedit MTSK adına; kurucu Tolga AYTAÇOĞLU’nun,
 Tekkeköy MTSK ve Kutlukent MTSK adına; kurucu Cengiz ULUŞAHİN’in,
 İlyasköy MTSK adına; kurucu Gökhan ÇAKIR’ın,
 Özel Star MTSK adına; kurucu Üslen UÇAR’ın,
 Atakum Erbil MTSK ve Atakent Erbil MTSK adına; kurucu Ersin ERBİL’in,
 Oymak MTSK adına; kurucu Zülfikir KABAKÇI’nın,
13-28/387-175
14/39

 Özel Amazon MTSK adına; kurucu Lale TAN’ın,
 Samsun Sürücü Kursu adına; kurucu Murat ŞAHİN’in,
 Özel Kuzey MTSK adına; temsilci Yalçın YALÇINKAYA’nın,
 Efegazi Sürücü Kursu adına; kurucu Turan ERTEKİN’in
imzasının bulunduğu,
 Yerinde incelemede elde edilen Taslak Metnin, ilk protokolün tadil çalışmasına ilişkin
olduğu,
 Nihai protokolün, yerinde incelemede elde edilen Protokol-1 olduğu,
 Söz konusu nihai protokolde;
 Olimpiyat MTSK, Maraton MTSK, Atakum Maraton MTSK, Atakum Maraton 2
MTSK ve İlkadım Maraton MTSK’yı temsilen Mustafa SARI’nın,
 Bulvar MTSK, Canik MTSK ve Canik Erbil MTSK’yı temsilen Cengiz ERBİL’in,
 Erbil MTSK’yı temsilen Hasan ERBİL’in,
 Cedit MTSK’yı temsilen Tolga AYTAÇOĞLU’nun,
 Tekkeköy MTSK’yı temsilen Cengiz ULUŞAHİN’in,
 Kutlukent MTSK’yı temsilen Özgül MANDEN’in4,
 Aydınlar MTSK’yı temsilen Mustafa ZEREN’in,
 19 Mayıs MTSK’yı temsilen Hasan GUDA’nın,
 Özel Çalışır MTSK’yı temsilen Yıldıray ASAN’ın,
 Amazon Sürücü Kursu’nu temsilen Metin MORAL’in,
 Özel Star MTSK’yı temsilen Gülsen UÇAR’ın,
 Çiftlik Sürücü Kursu’nu temsilen Şevki TARIM’ın,
 Özel Oymak MTSK’yı temsilen Zülfikar KABAKÇI’nın,
 İlkadım Erbil MTSK’yı temsilen Sezai ERBİL’in; Efegazi Sürücü Kursu’nu
temsilen Turan ERTEKİN’in,
 İlyasköy MTSK’yı temsilen Gökhan ÇAKIR’ın,
 Erbil Merkez MTSK’yı temsilen Uğur ERBİL’in,
 Atakum Erbil MTSK ve Atakent Erbil MTSK’yı temsilen Ersin ERBİL’in,
 Kuzey MTSK’yı temsilen Mine YALÇINKAYA’nın,
 Karadeniz MTSK’yı temsilen Sinan GÜR’ün,
 Özel Gizem MTSK’yı temsilen Muhittin ÖZDEN’in,
 Özel Samsun MTSK’yı temsilen Murat ŞAHİN’in,
 Özel İstiklal Erbil MTSKYı temsilen Afşin ERBİL’in

4 Milli Eğitim Bakanlığı kayıtları dikkate alındığında bahse konu kişinin isminin Özgür MANDEV olduğu
anlaşılmaktadır.
13-28/387-175
15/39

imzasının bulunduğu,
 Anlaşmaya taraf olan kişilerin, sahip olduğu sürücü kursu sayısına göre senetler
imzaladığı ve bu senetlerin dernek başkanı olarak kendisine teslim edildiği,
ifade edilmiştir.
(22) Samsun Sürücü Kursları Derneği merkezi Özel Uzunay MTSK’da dernek başkanı Rıfat
YILMAZ ile 06.06.2012 tarihinde ikinci bir görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmede dernek
başkanı tarafından;
 Havuz sisteminin uygulanıp uygulanmadığına ilişkin olarak;
 Havuz sisteminin işleyişi konusunda baştan itibaren bir belirsizlik bulunduğu,
bir banka hesabında paranın toplanmasının tasarlandığı, ancak uygulamada
sıkıntıların gündeme geldiği, bu bağlamda paranın toplanması ve
dağıtılmasına dair bir fikir birliği oluşturulamadığından havuz sisteminin ciddi
bir uygulama alanı bulamadığı,
 Samsun’da faaliyet gösteren Özel Uzunay MTSK ve Özel Salem MTSK’nın protokolde
yer almamasının nedenlerine ilişkin olarak;
 Uzunay Sürücü Kursu’nun, katılıp katılmama kararını vermeden önce
protokolün nasıl uygulandığını görmek istediğini belirttiği,
 Salem Sürücü Kursu yetkilisinin ise uygulamanın başladığı dönemde
Samsun’da bulunmadığı ve sonrasında da kendisine ulaşılamadığı,
 Protokolün Samsun çevre ilçelerini kapsamamasına ilişkin olarak;
 Protokolün uygulanması sürecinde çevre ilçelerin dâhil edilmesi gündeme
geldiği, ancak, bu ilçelerde faaliyet gösteren MTSK’ların protokole katılmaya
sıcak bakmadığı, esas sorunun Samsun merkez ilçelerinden kaynaklanması
sebebiyle, çevre ilçelerin katılmamasının protokolün uygulanması açısından
belirleyici olmadığı
hususları ifade edilmiştir.
I.3. DEĞERLENDİRME
I.3.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. ve 5. Maddeleri Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(23) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde;
“Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. (…)
Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin
veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin
engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi,
teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder.
Ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla taraflardan her biri uyumlu
eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.”
hükmüne yer verilerek, amacı veya etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan
teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliklerinin kararlarına karşı
genel bir yasaklama getirilmiştir.
13-28/387-175
16/39

(24) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde; “Bu Kanunun amacı rekabetin
korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası
anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma,
hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma
ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur.” denilmek suretiyle Türk rekabet hukukunda “anlaşma” kavramının borçlar
hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmiştir.
Gerçekten de Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler
arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının bulunması yeterlidir.
(25) Bu genel açıklamaların doğrultusunda, soruşturmaya taraf teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmedikleri aşağıda değerlendirilmiştir.
(26) Dosya kapsamında raportörlerce 05.06.2012 tarihinde Özel Yeşil Bafra MTSK kurucu
ortağı ve Samsun Sürücü Kursları Derneği Başkanı Rıfat YILMAZ’ın odasında yapılan
yerinde incelemede Protokol-1, Protokol-2 ve Taslak Metin ile Protokol-1 çerçevesinde
hazırlanmış olan senetler elde edilmiştir.
(27) Öncelikle Protokol-1 ve Protokol-2 birlikte değerlendirildiğinde, her iki protokolde de ehliyet
türü bazında tavsiye edilen fiyatlar ile taksit sayısının belirlendiği, her bir sürücü kursu için
ehliyet türü bazında kursiyer kotası konulduğu ve havuz sisteminin benimsendiği
görülmektedir. Her bir ehliyet türünde belirlenen fiyatlar, taksit sayısı ile kota uygulamasına
ilişkin kuralların ve benimsenen havuz sisteminin her iki protokolde de aynı olduğu
anlaşılmaktadır. Bununla birlikte protokollere aykırı davranılması durumunda uygulanacak
yaptırımlar bakımından protokoller farklılık göstermektedir. Protokol-1’de havuz sistemine
ödenmesi gereken paranın verilmemesi veya kota kurallarına riayet edilmemesi
durumunda tahsil edilmek üzere her bir sürücü kursunun 10.000 TL’lik senet vermesi
taahhüt edilmektedir. Protokol-2’de ise sürücü kurslarından 5.000 TL’lik teminat mektubu
veya nakit teminatı alınacağı öngörülmektedir.
(28) Yukarıda yer verilen tespitlerden görüldüğü üzere temel olarak her iki protokolde de
benzer hükümler yer almakta, her iki protokolün de tarihinin 23.12.2011 olduğu
görülmektedir. Ayrıca Protokol-2’de temsil edilen tüm sürücü kurslarının5 Protokol-1’e de
katıldıkları, bununla birlikte Protokol-1’de öngörülen 10.000 TL’lik senetlerin Protokol-1’de
imzası bulunan tüm sürücü kurslarının yetkilileri tarafından verildiği tespit edilmiştir. Dosya
kapsamında Protokol-2’de öngörülen 5.000 TL’lik teminat mektubu uygulamasına ilişkin
herhangi bir bilgi veya belgeye de ulaşılmamıştır. İlaveten Samsun Sürücü Kursları
Derneği Başkanı Rıfat YILMAZ tarafından Protokol-2’nin Samsun ili merkez ilçelerinde
faaliyet gösteren sürücü kursları arasında imzalanan ilk protokol olduğu, Taslak Metin’in
Protokol-2’nin tadiline yönelik bir çalışma olduğu, nihai protokolün ise Protokol-1 olduğu
ifade edilmiştir.
(29) Yukarıda Protokol-1, Taslak Metin ve Protokol-2’ye ilişkin yapılan açıklamalar birlikte göz
önüne alındığında, dosya kapsamında yapılacak değerlendirmelerin Protokol-1
çerçevesinde yapılmasının uygun olacağı anlaşılmaktadır.
(30) Protokol-1’in 3. maddesinde, her bir belge (ehliyet) türü için tavsiye edilen fiyat ile
uygulanacak taksit sayısı, 4. maddesinde, her bir belge türü için bir dönemde kursların
kaydedebileceği azami kursiyer sayısı tespit edilmiş, 5. maddesinde ise bir gelir

5 Protokol-2’de imzası bulunan Samsun Kursları Derneği Başkanı Rıfat YILMAZ’ın Protokol-1’de imzası
bulunmamaktadır.
13-28/387-175
17/39

havuzunun kurulması ve kurs gelirlerinin 2/3’ünün bu havuza aktarılarak sürücü kursları
arasında paylaşılması öngörülmüştür. Protokol-1’in 15. maddesinde, sürücü kurslarının
kursiyer listelerinin, dönem başlangıçlarında, derneğin görevlendireceği bir komisyon
tarafından toplu halde Milli Eğitim Müdürlüğüne teslim edileceği kararlaştırılmıştır.
Protokol-1’in 17. maddesinde ise, protokol hükümleriyle getirilen sistemin etkin bir şekilde
uygulanabilmesi adına, havuza aktarılması gereken ücretin aktarılmaması veya belirlenen
kotaların aşılması durumunda paraya çevrilmek üzere sürücü kursları tarafından 10.000’er
(onbin) TL‘lik senet verilmesi öngörülmüştür. Protokol-1’in 16. maddesinde ayrıca,
anlaşma koşullarının uygulanmasının takibi için her bir kursun belirli bir danışmanlık ücreti
ödemesi gerektiği düzenlenmiştir.
(31) Protokol-1’de aşağıdaki listede yer alan sürücü kurslarının temsilcilerinin imzalarının
bulunduğu ve dolayısıyla söz konusu protokole bu teşebbüslerin taraf olduğu
anlaşılmaktadır.
PROTOKOL-1’i İMZALAYAN KİŞİLER TEMSİL ETTİĞİ KURUM
Mustafa Sarı Maraton MTSK, Olimpiyat MTSK, İlkadım Maraton MTSK,
Atakum Maraton MTSK, Atakum Maraton 2 MTSK
Cengiz ERBİL Bulvar MTSK, Canik MTSK, Canik Erbil MTSK,
Hasan ERBİL Erbil MTSK
Tolga AYTAÇOĞLU Cedit MTSK
Cengiz ULUŞAHİN Tekkeköy MTSK
Özgül MANDEV Kutlukent MTSK
Mustafa ZEREN Aydınlar MTSK
Hasan GUDA 19 Mayıs MTSK
Yıldıray ASAN Çalışır MTSK
Metin MORAL Amazon Sürücü Kursu
Gülşen UÇAR Star MTSK
Zülfikar KABAKÇI Oymak MTSK
Şevki TARIM
(Ayhan VEYSİ ile birlikte imza atmışlardır)
Çiftlik MTSK
Sezai ERBİL İlkadım Erbil MTSK
Turan ERTEKİN Efe Gazi Sürücü MTSK
Gökhan ÇAKIR İlyasköy MTSK
Uğur ERBİL Erbil Merkez MTSK
Ersin ERBİL Atakum Erbil MTSK, Atakent Erbil MTSK
Mine YALÇINKAYA Kuzey MTSK
Sinan GÜR V. Karadeniz MTSK
Muhittin ÖZDEN Gizem MTSK
Murat ŞAHİN Samsun MTSK
Afşin ERBİL İstiklal Erbil MTSK
(32) 23.12.2011 tarihli Protokol-1’in 17. maddesi hükmü uyarınca, söz konusu protokole taraf
olan tüm teşebbüs yetkililerinin sorumlu oldukları sürücü kurslarının her biri için 10.000
TL’lik senet imzalayarak dernek başkanı Rıfat YILMAZ’a teslim ettikleri tespit edilmiştir.
(33) Önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden,
Samsun ili merkez ilçelerinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında akdetmiş
oldukları 23.12.2011 tarihli Protokol-1 (ve Protokol-2) ile sürücü kursları tarafından
uygulanacak olan ehliyet türü bazında kurs ücretlerini ve ödeme koşullarını tespit ettikleri,
sürücü kurslarının ehliyet türü bazında kaydedebileceği maksimum kursiyer sayısını
belirledikleri, bir havuz sistemi oluşturarak teşebbüslerin kursiyerlerden elde ettikleri gelirin
bir bölümünün havuza aktarılmasını düzenledikleri, teşebbüslerin anlaşma koşullarına
riayetini temin etmek üzere senet imzaladıkları anlaşılmaktadır. Teşebbüslerin kurs
ücretlerini ve taksit sayılarını belirleme eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde
örnek niteliğinde sayılmış olan “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının fiyatı
13-28/387-175
18/39

oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
durumu ile örtüştüğü; teşebbüslerin kursiyer sayısını belirledikleri kota sistemine ilişkin
eylemlerinin “mal veya hizmetin arzı ya da talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa
dışında belirlenmesi” ile örtüştüğü, Protokol-1’de yer alan havuz uygulamasına ilişkin
hükümlerin ise “Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa
kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü” ile örtüştüğü anlaşılmaktadır.
Ayrıca Protokol-1 uyarınca taraf teşebbüslerden alınan senetlerin, sistemin işleyişi için
belirli bir danışmanlık ücretinin ödenmesinin ve kursiyer listelerinin İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne toplu halde teslim edilmesinin de Protokol-1’in yukarıda ifade edilen
hükümlerinin uygulanmasını sağlamak/kolaylaştırmak amacıyla düzenlendiği
görülmektedir. Anılan nedenlerle teşebbüsler arasında akdedilen 23.12.2011 tarihli
Protokol-1’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu bir anlaşma
niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
(34) Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemeler esnasında, 23.12.2011 tarihli protokolün
ve bu protokole bağlı olarak imzalanan senetlerin iptaline ilişkin olarak imzalanan yeni bir
protokol de raportörlere sunulmuştur. Ancak rekabet ihlaline son verildiğine ilişkin
teşebbüs iradelerini gösteren söz konusu protokolün, 23.12.2011 tarihli protokolün
yürürlüğe girdiği tarih olan 11.01.2012 tarihi ile anlaşmaya son verildiğinin beyan edildiği
tarih olan 05.06.2012 tarihi arasında gerçekleşmiş olan rekabet ihlalini ortadan
kaldırmadığı, dolayısıyla teşebbüslerin bu dönemdeki rekabet ihlali nedeniyle sorumlu
tutulabileceği anlaşılmaktadır.
(35) Samsun ili merkez ilçelerinde faaliyet gösteren sürücü kursları arasında 2011 yılının Aralık
ayından başlayarak 05.06.2012 tarihine kadar devam ettiği tespit edilen rekabeti bozucu
anlaşmaya, 23.12.2011 tarihli Protokol-1’de sürücü kursu unvanları, teşebbüs yetkililerinin
isimleri ve bu yetkililerin imzaları bulunan Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton Motorlu
Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton 2 MTSK ve Özel
İlkadım Maraton MTSK, Özel Bulvar MTSK, Özel Canik MTSK, Özel Canik Erbil MTSK,
Özel Erbil MTSK, Özel Cedit MTSK, Özel Tekkeköy MTSK, Özel Kutlukent MTSK, Özel
Aydınlar MTSK, Özel 19 Mayıs MTSK, Özel Çalışır MTSK, Özel Amazon MTSK, Özel Star
MTSK, Özel Çiftlik MTSK, Özel Oymak MTSK, Özel İlkadım Erbil MTSK, Özel Efe Gazi
MTSK, Özel İlyasköy MTSK, Özel Erbil Merkez MTSK, Özel Atakum Erbil MTSK, Özel
Atakent Erbil MTSK, Özel Kuzey MTSK, Özel Karadeniz MTSK, Özel Gizem MTSK, Özel
Samsun MTSK ve Özel İstiklal Erbil MTSK’nın anlaşmaya taraf oldukları görülmektedir.
(36) Soruşturmaya taraf teşebbüsler arasında yapıldığı tespit edilen rekabeti bozucu
anlaşmanın, rakip teşebbüsler arasında fiyat tespitini ve arz miktarının kontrolünü içermesi
nedeniyle rekabet hukuku bağlamında kartel olarak nitelendirileceği anlaşılmaktadır.
(37) Bilindiği üzere rekabet hukukunda yasaklanan rekabeti bozucu anlaşma türlerinin başında
kartel anlaşmaları gelmektedir. Karteller, fiyatı ve kârı arttırmak amacıyla rakip teşebbüsler
arasındaki uzlaşmalardır. Uygulamada, bu durum, genellikle fiyat tespiti, arz miktarının
kısıtlanması, pazar paylaşımı, müşteri veya bölgelerin bölüşümü, ihalelerde danışıklı
hareket edilmesi veya bunların bileşimi ile gerçekleştirilmektedir. Karteller rekabeti
sınırlamakla birlikte telafi niteliğinde herhangi bir somut fayda ortaya çıkarmamaktadırlar.
Aksine fiyatların rekabetçi seviyenin üzerine çıkmasını sağladıklarından, tüketicilere ve
topluma zarar vermektedir. Fiyat artışı neticesinde tüketiciler ya hizmeti hiç satın
alamamakta ya da aynı mal veya hizmeti daha yüksek bir fiyattan satın almaktadırlar. Bu
şekilde tüketici refahında ve dolayısıyla toplumsal refahta bir azalma gerçekleşirken
sadece kartel üyelerinin refahında bir artış olmaktadır.

13-28/387-175
19/39

(38) Kartellerin ortaya çıkardığı zararlar yalnızca tüketicilerin refahındaki azalmayla da sınırlı
değildir. Karteller üyeleri üzerindeki maliyetleri azaltmak ve yenilikler yapmak yönündeki
baskıları azalttığından, başka birtakım iktisadi, sosyal, kültürel ve siyasal problemler de
doğurmaktadır. Bu çerçevede; enflasyonun artması, etkinliğin ortadan kalkması, aynı
sektörde hukuka uygun bicimde rekabet etmek isteyen ve/veya kartel konusu ara ürün
niteliğinde ise bunun alıcısı konumundaki teşebbüslerin zarara uğraması daha kaliteli
ürünün, daha az fiyatla, daha çok kişi tarafından satın alınamaması nedeniyle sosyal
problemler oluşması, girişimciliğin azalması ve halkın serbest piyasa ekonomisine olan
güveninin sarsılması, kartellerin ortaya çıkardığı diğer zararlar olarak sayılabilir.
(39) Bu çerçevede, soruşturmaya konu rekabet ihlaline ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi kapsamında resen muafiyet değerlendirmesi yapılması durumunda, söz konusu
anlaşmanın “mal veya hizmetlerin üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni
gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması” gibi bir sonuç
doğurmadığı gibi soruşturmaya konu eylemler sonucu ortaya çıkan faydanın tamamen
kartel üyeleri lehine etki doğurması sebebiyle ve daha da önemlisi başta soruşturmaya
taraf teşebbüslerin müşterileri olmak üzere, toplumun bu uygulamalardan büyük oranda
zarar görmesi nedenleriyle söz konusu anlaşmanın muafiyet alamayacağı görülmektedir.
I.3.2. Teşebbüslerin Savunmalarına Yönelik Değerlendirmeler
I.3.2.1. İmzalanan Protokolün Fiilen Uygulanabilir Olmaması Nedeniyle Hukuken
Geçersiz Olduğu Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(40) Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum
Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK, Özel Bulvar MTSK, Özel Canik MTSK,
Özel Canik Erbil MTSK, Özel Erbil MTSK, Özel Cedit MTSK, Özel Aydınlar MTSK, Özel
İlkadım Erbil MTSK, Özel Karadeniz MTSK, Özel Erbil Merkez MTSK, Özel Atakum Erbil
MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK, Özel Kuzey MTSK ve Özel İstiklal Erbil MTSK
tarafından yapılan yazılı savunmalarda sözleşmenin; iki veya daha fazla kişinin iradelerinin
birleşiminden oluşan ve tarafları bağlayan bir hukuki işlem olduğu, buna karşılık dosya
konusu Protokol’ün tarafları bağlayıcı niteliğinin bulunmaması ve fiilen uygulanabilir
olmaması nedenleriyle hukuken geçersiz sayılması gerektiği ifade edilmektedir.
(41) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde; “Bu Kanunun amacı rekabetin
korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası
anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma,
hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma
ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur.” denilmek suretiyle Türk rekabet hukukunda “anlaşma” kavramının borçlar
hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmiştir.
Gerçekten de Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler
arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının bulunması yeterli olup söz konusu irade
uyuşması ile ortaya çıkan anlaşmanın taraflar açısından bağlayıcı olup olmaması veyahut
sözleşmeler hukuku çerçevesinde hukuki geçerliliğe sahip olup olmaması Kanun’un 4.
maddesi kapsamında bir ihlalin ortaya çıkması bakımından önem arz etmemektedir.
(42) Dosya kapsamında elde edilen ve soruşturmaya taraf teşebbüslerce imzalanmış olan
23.12.2011 tarihli Protokol-1’in incelenmesinden tarafların, fiyat tespiti, kota uygulaması,
havuz sistemi ve denetim mekanizması olarak da senet verilmesi konularında iradelerinin
uyuştuğu görülmektedir. Her ne kadar taraflarca söz konusu Protokol-1’in hukuken
geçersiz olduğu ileri sürülmekteyse de yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde bu
durum anılan Protokol’ün 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal niteliğini değiştirmemektedir.
13-28/387-175
20/39

I.3.2.2. Protokolde Yer Alan Fiyat Tespitinin Bağlayıcı Olmadığı ve Yaptırıma
Bağlanmadığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(43) Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum
Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK, Özel Bulvar MTSK, Özel Canik MTSK,
Özel Canik Erbil MTSK, Özel Erbil MTSK, Özel Cedit MTSK, Özel Tekkeköy MTSK, Özel
Kutlukent MTSK, Özel Aydınlar MTSK, Özel Oymak MTSK, Özel İlkadım Erbil MTSK, Özel
İlyasköy MTSK, Özel Karadeniz MTSK, Özel Erbil Merkez MTSK, Özel Atakum Erbil
MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK, Özel Kuzey MTSK, Özel Gizem MTSK ve Özel İstiklal
Erbil MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda; Protokol’de yer alan ehliyet türü
bazındaki fiyatların tavsiye niteliğinde olduğu ve söz konusu fiyatlara uyulmamasının
herhangi bir yaptırıma bağlanmadığı, bu nedenlerle Protokol’ün fiyatlara ilişkin
hükümlerinin bağlayıcılığının bulunmadığı ifade edilmektedir.
(44) 23.12.2011 tarihli Protokol-1’de belirlenen fiyatların tavsiye niteliğinde olmasının,
anlaşmanın rekabeti bozucu niteliğini ortadan kaldırmadığı anlaşılmaktadır. Zira yapılan
anlaşma, rakip teşebbüsler arasında yapılmış yatay bir anlaşmadır. Olağan rekabet
koşullarında, her teşebbüsün ticari kararlarını rekabet ortamının getirdiği belirsizlik
içerisinde bağımsız olarak vermesi gerekirken, Protokol-1’de tavsiye niteliğinde de olsa
belirlenen fiyatlarla rakip teşebbüsler açısından bu belirsizlik ortadan kaldırılmıştır.
(45) Öte yandan 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlalin tespiti için fiyat tespitine yönelik bir
irade uyuşması tek başına yeterli olmakta ve tespit edilen fiyatların uygulanması
aranmamaktadır. Fiyat tespitinin yaptırıma bağlanması ise anlaşmanın uygulanmasının
kolaylaştırılmasıyla ilgili olduğundan, fiyat tespitinin yaptırıma bağlanmamış olmasının, söz
konusu eylemin 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal niteliği taşıyıp taşımadığına yönelik
yapılacak değerlendirmede dikkate alınmasının gerekli olmadığı anlaşılmaktadır.
I.3.2.3. Protokolün Uygulanmadığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(46) Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum
Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK, Özel Bulvar MTSK, Özel Canik MTSK,
Özel Canik Erbil MTSK, Özel Erbil MTSK, Özel Cedit MTSK, Özel Tekkeköy MTSK, Özel
Kutlukent MTSK, Özel Aydınlar MTSK, Özel Oymak MTSK, Özel İlkadım Erbil MTSK, Özel
İlyasköy MTSK, Özel Karadeniz MTSK, Özel Erbil Merkez MTSK, Özel Atakum Erbil
MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK, Özel Kuzey MTSK, Özel Gizem MTSK ve Özel İstiklal
Erbil MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda; Protokol’de belirlenen fiyatların aksine
fiyatların piyasada rekabetçi bir şekilde oluştuğu ve böylece piyasada Protokol’de
belirlenenden farklı ve düşük fiyatların ortaya çıktığı, kaldı ki Protokol’e uyulmadığının
taraflarca bilindiği ancak itiraz edilmediği, bu nedenle taraflarca da zımnen, Protokol’ün
uygulanamaz olduğunun kabul edildiği ileri sürülmektedir. Ayrıca Özel Bulvar MTSK
tarafından yapılan yazılı savunmada, Protokol’de öngörülen havuz uygulaması ve kota
sistemine ilişkin hükümlere uyulmadığı ifade edilmektedir.
(47) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde düzenlenen ihlalin tespiti açısından, rakip teşebbüsler
arasında yapılan anlaşmada rekabeti bozucu amacın bulunması yeterli olup söz konusu
amacın tespit edilmesi halinde ayrıca rekabeti bozucu etkinin ve dolayısıyla zararın ortaya
konulmasına gerek bulunmamaktadır.
(48) Teşebbüs eylemlerinin değerlendirildiği bir önceki bölümünde soruşturmaya taraf
teşebbüsler tarafından imzalanan Protokol-1’in amacının fiyat rekabetini ortadan kaldırmak
ve her bir sürücü kursunun kaydedebileceği kursiyer sayısına sınırlama getirmek olduğu
ve imzalanan senetler ile geliştirilen havuz sisteminin de söz konusu amaçlara hizmet ettiği
açıkça ortaya konulmuştur. Dolayısıyla bir an için soruşturmaya konu anlaşmaların
13-28/387-175
21/39

uygulanmadığı kabul edilse bile bu durumun, ihlali ve teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun
kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı anlaşılmaktadır.
I.3.2.4. Yapılan Anlaşmanın Piyasa Koşullarının Zorlaması Sonucunda Yapıldığı ve
Makul Gerekçelere Dayandığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(49) Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum
Maraton 2 MTSK ve Özel İlkadım Maraton MTSK, Özel Bulvar MTSK, Özel Canik MTSK,
Özel Canik Erbil MTSK, Özel Erbil MTSK, Özel Cedit MTSK, Özel Aydınlar MTSK, Özel
İlkadım Erbil MTSK, Özel Karadeniz MTSK, Özel Erbil Merkez MTSK, Özel Atakum Erbil
MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK ve Özel İstiklal Erbil MTSK tarafından yapılan yazılı
savunmalarda; Protokol öncesinde fiyatların, büro hizmetlerini bile karşılayamayacak
düzeye düştüğü, bu durum karşısında çoğu sürücü kursunun maliyetlerini azaltabilmek
amacıyla direksiyon eğitimlerini azalttığı, çoğu zaman teorik derslerin de yapılmadığı,
böylece sürücü adaylarına verilen eğitim kalitesinin azaldığı, anılan şartların getirdiği
olumsuzlukları gidermek adına Samsun ili merkez ilçelerinde faaliyet gösteren sürücü
kurslarının bir araya gelerek Protokol oluşturdukları ve anılan Protokol’le sürücü adaylarına
daha kaliteli bir eğitimin verilebilmesi için fiyatların yükseltildiği ifade edilmektedir.
(50) 4054 sayılı Kanun’un “Amaç” başlıklı birinci maddesinde yer verildiği üzere Kanun’un
amacı, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma,
karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin
korunmasını sağlamaktır. Teşebbüsler arasında rekabetin hâkim olduğu bir piyasa
ekonomisinde, başta fiyatlar olmak üzere mal veya hizmetlerin her türlü alım ve satım
koşulunun teşebbüslerce bağımsız olarak belirlenmesi esastır. Teşebbüsler arasındaki
rekabetin yerini mal veya hizmetlerin arz koşullarına ilişkin bir anlaşma veya uyumlu
eylemin alması halinde ise, genellikle mal veya hizmetlerin fiyatlarının rakip teşebbüslerin
mutabık kaldığı sınırlar içerisinde seyretmesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Teşebbüs
eylemlerinin değerlendirildiği bölümde ayrıntılı olarak belirtildiği üzere soruşturmaya taraf
teşebbüsler tarafından imzalanan anlaşmanın esas amacı teşebbüsler arasındaki fiyat
rekabetinin ortadan kaldırılmasıdır.
(51) Teşebbüslerin, imzaladıkları anlaşmaya gerekçe olarak sundukları çeşitli sektörel sorunlar,
ülkemizde sürücü kursları sektörünün sahip olduğu yapısal sorunların bir yansıması
niteliğindedir. Bununla birlikte sektörde sağlıksız rekabet ortamına yol açan söz konusu
sorunların, sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabeti bozucu faaliyetleriyle değil,
etkin bir düzenleme ve denetim mekanizması ile giderilmesi gerekmektedir. Bu sorunların
soruşturmaya konu olayda görüldüğü gibi sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce
rekabetin kısıtlanmasına yol açan bir yöntemle çözülmeye çalışılması durumunda, mevcut
sorunlara ek olarak toplumsal refah kaybına yol açan ayrı bir sorun daha yaratılmış
olmaktadır. Dolayısıyla, teşebbüslerin rekabeti bozucu uygulamalarına, birtakım sektörel
sorunları mazeret olarak sunmalarının, 4054 sayılı Kanun kapsamındaki sorumluluklarını
ortadan kaldırmadığı görülmektedir.
I.3.2.5. 23.11.2012 Tarihli Protokolün İptal Edildiği ve Senetlerin İade Edildiği
Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(52) Özel Aydınlar MTSK, Özel Oymak MTSK, Özel Gizem MTSK tarafından yapılan ilk yazılı
savunmalarda; 23.11.2012 tarihli Protokol’ün, 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğunun sürücü
kursu yetkililerince öğrenilmesi üzerine, Rekabet Kurumu yetkililerinin incelemeye
başladığı 05.06.2012 tarihinde iptal edildiği ve söz konusu Protokol kapsamında
düzenlenen senetlerin iade edildiği ifade edilmektedir.
13-28/387-175
22/39

(53) Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemeler esnasında, 23.12.2011 tarihli Protokol-1’in
ve bu protokole bağlı olarak imzalanan senetlerin iptaline ilişkin olarak imzalanan yeni bir
protokol (Tutanak) de raportörlere sunulmuştur. Ancak rekabet ihlaline son verildiğine
ilişkin teşebbüs iradelerini gösteren söz konusu tutanağın, Protokol-1’in uygulanmasına
başlama tarihi olarak öngörülen 11.01.2012 ile anlaşmaya son verildiğinin beyan edildiği
tarih olan 05.06.2012 arasında gerçekleşmiş olan rekabet ihlalini ortadan kaldırmadığı,
dolayısıyla teşebbüslerin bu dönemdeki rekabet ihlali nedeniyle sorumlu tutulabileceği
anlaşılmaktadır.
I.3.2.6. Protokolün İmzalandığı Tarihte Teşebbüsün Başka Bir Kişi Tarafından
Kontrol Edildiği Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(54) Özel Çiftlik MTSK adına Şevki TARIM tarafından yapılan ilk yazılı savunmada; Protokol’ün
imzalandığı tarihte Özel Çiftlik MTSK’nın kendisine değil Ayhan VAYNİ’ye ait olduğu ve
sürücü kursunun devri aşamasında diğer sürücü kurslarının baskısından çekinerek Şevki
TARIM’ın protokolü imzaladığı ve bu nedenle soruşturma dışında tutulması gerektiği ifade
edilmektedir.
(55) Özel Çiftlik MTSK tarafından yapılan ilk yazılı savunma ekinde yer alan İşletme Hakkının
Devri Sözleşmesi’nde, Özel Samsun Çiftlik MTSK’nın 31.12.2011 tarihi itibarıyla Naile
VAYNİ tarafından Şevki TARIM’a devredildiği görülmektedir. Bununla birlikte 23.12.2011
tarihli Protokol-1’de Özel Çiftlik MTSK adına hem Ayhan VAYNİ’nin hem de Şevki
TARIM’ın imzası bulunmaktadır. Protokol-1 kapsamında imzalanan 10.000 TL’lik senetler
incelendiğinde, Şevki TARIM’ın da 19.01.2012 tarihinde anılan Protokol-1 kapsamında
10.000 TL’lik bir senet imzaladığı görülmektedir.
(56) Söz konusu Protokol-1’i Özel Çiftlik MTSK adına Şevki TARIM’ın da imzalaması ve
Protokol-1’de öngörülen senedi imzalayarak vermesi nedenleriyle, Şevki TARIM’ın
Protokol-1’in imzalandığı 23.12.2011 tarihinde Özel Çiftlik MTSK’nın sahibi olmasa da
Protokol-1’in ve Protokol-1’den kaynaklanan rekabet ihlalinin tarafı olduğu anlaşılmaktadır.
Bu noktada ilgili teşebbüs yetkilisinin diğer sürücü kurslarının baskısından çekinerek
protokolü imzalamış olmasının teşebbüsün sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı
anlaşılmaktadır.
I.3.2.7. Rekabet Kurulunca Ceza Verilmesine Karar Verilmesi Durumunda Hafifletici
Nedenlerin Göz Önünde Bulundurulması Gerektiği Yönündeki Savunmaların
Değerlendirilmesi
(57) Özel Kuzey MTSK tarafından yapılan ilk yazılı savunmada; teşebbüs yetkilisinin
23.12.2011 tarihli Protokol’ü imzalarken anılan Protokol’ün hukuka aykırı olduğunu
bilmediği, dolayısıyla hukuka aykırı davranma kastı bulunmadığı, kaldı ki teşebbüsün
Protokol’e uygun hareket etmediği, bu nedenlerle Özel Kuzey MTSK’ya para cezası
verilmemesi gerektiği, ceza verilmesi durumunda ise Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma,
Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para
Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Ceza Yönetmeliği)’in 5/2 maddesi gereğince, Özel Kuzey
MTSK’nın cirosunun düşük olması, soruşturma konusu Protokol’ün sadece beş ay
yürürlükte kalması ve zarar gerçekleşmiş olsa dahi bu zararın düşük olması hususları göz
önünde bulundurularak, verilecek cezada indirim yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.
(58) Ceza Yönetmeliği’nin 7/1. maddesinde hafifletici unsurlar, “Temel para cezası, yasal
yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu
otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere
gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin
yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi haller ilgili teşebbüs veya
13-28/387-175
23/39

teşebbüs birliği tarafından ispatlanırsa 1/4 ile 3/5 arasında indirilebilir.” şeklinde
düzenlenmektedir.
(59) Yukarıda görüldüğü üzere savunmada iddia edilenin aksine teşebbüsün cirosunun düşük
olması, rekabet ihlalinin kısa süreli olması ve bunun sonucundaki zararın düşük olması gibi
hususlar Ceza Yönetmeliği’nde hafifletici unsur olarak sayılmamıştır. Ceza
Yönetmeliği’nde sayılan hafifletici sebepler sınırlı sayıda olmamakla birlikte Özel Kuzey
MTSK’ya verilecek cezanın belirlenmesinde dikkate alınacak herhangi bir hafifletici
unsurun bulunmadığı görülmektedir.
(60) Bununla birlikte ihlalin bir yıldan kısa süre devam etmiş olmasının Ceza Yönetmeliği’nin
temel para cezasının belirlenmesinin esaslarını düzenleyen 5/3. maddesi çerçevesinde
dikkate alınabileceği görülmektedir.
I.3.2.8. 23.12.2011 Tarihli Protokolü İmzalayanlardan Bazılarının İmza Yetkisinin
Bulunmadığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(61) Özel Gizem MTSK tarafından yapılan ilk yazılı savunmada, 23.12.2011 tarihli Protokol’ün,
birçok sürücü kursunun kurucusu tarafından imzalanmadığı ve bazı sürücü kursları adına
ise yetkisiz kişilerin imzaladığı iddia edilmektedir.
(62) Rekabet hukuku bağlamında bir anlaşmanın varlığının değerlendirilmesi noktasında,
anlaşmanın altındaki imzaların vekâleten atılması durumunda hukuken geçerli bir
vekâletname aranmamakta; teşebbüsün imza sahibi tarafından kendisini temsil ettiğini
kabul etmesi ve ayrıca anlaşmaya taraf diğer teşebbüsler nezdinde teşebbüs iradesinin
temsil edildiği izleniminin yaratılması yeterli olmaktadır. Dosya konusu 23.12.2011 tarihli
Protokol-1’in imzalandığı toplantı, dernek başkanı himayesinde Samsun ili merkez
ilçelerinde faaliyet gösteren tüm sürücü kurslarının yetkililerinin katılımıyla yapılmıştır.
Protokol-1’in incelenmesinden, hiçbir sürücü kursunun bir diğerinin yetkilisinin yetkisini
tartışmadığı ve buna ilişkin bir ihtirazi kaydı Protokol-1 üzerine düşürmediği
anlaşılmaktadır. Anılan nedenlerle Protokol-1’i imzalayan teşebbüs temsilcilerinin
imzalarıyla teşebbüsü anlaşmanın tarafı haline getirdikleri görülmektedir.
I.3.2.9. Teşebbüs Yetkilisinin 23.12.2011 Tarihli Protokolü İmzalamakla Birlikte
Protokolde Adı Geçen Senedi Vermediği Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(63) Özel Samsun MTSK adına Murat ŞAHİN tarafından yapılan ilk yazılı savunmada;
teşebbüs yetkilisinin 23.12.2011 tarihli Protokol’ü imzaladığı, ancak Protokol gereği
vermesi gereken senedi vermediği, soruşturma bildiriminde kendisine gönderilen eklerde
yer alan adının ve imzasının bulunduğu senetteki imzanın kendisine ait olmadığı iddia
edilmektedir.
(64) 23.12.2011 tarihli Protokol-1 gereği verilen senetler anılan Protokol’ü kolaylaştırıcı bir
nitelik taşımakla birlikte, dosya bakımından 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal oluşturan
eylemin Protokol-1’in imzalanması olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla yerinde
incelemelerde elde edilen senetlerde Murat ŞAHİN adına atıldığı görülen imzanın Murat
ŞAHİN’e ait olmadığı kabul edilse dahi, Murat ŞAHİN’in Özel Samsun MTSK yetkilisi
olarak Protokol-1’de imzasının bulunması nedeniyle Özel Samsun MTSK’nın söz konusu
Protokol-1 ve rekabet ihlaline taraf olduğu anlaşılmaktadır.
I.3.2.10. Teşebbüs Yetkililerinin Deneyimsizlikleri Nedeniyle 23.12.2011 Tarihli
Protokolü İmzaladıkları Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(65) Özel Çalışır MTSK, Özel Star MTSK tarafından yapılan ilk yazılı savunmalarda,
teşebbüslerin Protokol’ü, faaliyete yeni başlamış olmaları ve deneyimsizlikleri nedeniyle
imzaladıkları belirtilmektedir.
13-28/387-175
24/39

(66) Yukarıda özetine yer verilen savunmada ileri sürülen hususun 4054 sayılı Kanun
kapsamında tespit edilen ihlali ortadan kaldırmadığı görülmektedir.
I.3.2.11. Fiyatların Aynı Olmasının Gerektiğini Düşündükleri Yönündeki
Savunmaların Değerlendirilmesi
(67) Özel Oymak MTSK tarafından yapılan ilk yazılı savunmada, 4054 sayılı Kanun hakkında
bilgilerinin olmadığı, Milli Eğitim Bakanlığı veya Rekabet Kurumunca da 4054 sayılı Kanun
hakkında bir bilginin teşebbüs yetkilisine gönderilmediği, bu nedenle piyasada faaliyet
gösteren sürücü kurslarının fiyatlarının aynı olması gerektiğini düşündükleri ifade
edilmektedir.
(68) Yukarıda özetine yer verilen savunmada ileri sürülen hususun 4054 sayılı Kanun
kapsamında tespit edilen ihlali ortadan kaldırmadığı görülmektedir.
I.3.3. Ceza Miktarının Takdirine İlişkin Değerlendirme
(69) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl
sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde
onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmüne yer verilmiştir. Ceza Yönetmeliği’nin 1.
maddesinde ise Yönetmeliğin amacı; “4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyeleri ile bunların yönetici ve çalışanlarına, aynı
Kanunun 16 ncı maddesi gereğince verilecek para cezasının tespitine ilişkin usul ve
esasları düzenlemek” şeklinde belirlenmiştir.
(70) Bu bağlamda önceki bölümlerde yer verilen bilgi, bulgu ve değerlendirmeler çerçevesinde;
Samsun ili merkez ilçelerinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında rekabeti
bozucu anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği
görüldüğünden, söz konusu teşebbüslere aynı Kanun’un 16. maddesi ve Ceza Yönetmeliği
hükümleri çerçevesinde idari para cezası uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.
(71) Ceza Yönetmeliği uyarınca nihai para cezası miktarı belirlenirken, öncelikle temel para
cezası belirlenmeli ve ardından varsa ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar uygulanarak nihai
para cezası tespit edilmelidir. Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinde temel para cezasının
hesaplanması bakımından karteller ve diğer ihlaller şeklinde bir ayrım yapıldığı
görülmektedir. Buna göre soruşturmaya taraf teşebbüslerin aralarında fiyat tespiti ve arz
kontrolüne ilişkin anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
etmesi, kartel ihlalleri kategorisinde değerlendirilecek ve Ceza Yönetmeliği’nin 5.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesinde, ilgili teşebbüslerin yıllık gayri safi
gelirinin yüzde ikisi ile yüzde dördü arasında Kurulca belirlenecek bir oran esas alınacaktır.
Ayrıca söz konusu oran belirlenirken, aynı maddenin ikinci fıkrası bağlamında, ilgili
teşebbüslerin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi
muhtemel zararın ağırlığı gibi hususlar dikkate alınmalıdır. Bu bağlamda tespit edilen
kartelin Samsun il merkezindeki tüm teşebbüsleri kapsadığı ve tüketicilerin başka il ve
ilçelerdeki kurslara gitme dışında kartele üye olmayan bir sürücü kursunda eğitim alma
imkânlarının ortadan kalktığı görülmektedir. Ancak ihlalin bir yıldan kısa sürdüğü göz
önüne alındığında, Ceza Yönetmeliği’nin yukarıda yer verilen hükümleri çerçevesinde, ilgili
teşebbüslere 2012 mali yılı sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren yüzde ikisi
oranında idari para cezası verilmesi kanaatine ulaşılmıştır.
13-28/387-175
25/39

(72) Diğer taraftan Ceza Yönetmeliği’nin 6. ve 7. maddeleri kapsamında temel para cezasının
artırılmasını veya hafifletilmesini gerektiren herhangi bir unsurun mevcut dosya
bakımından bulunmadığı tespit edilmiştir.
J. SONUÇ
(73) 18.07.2013 tarih ve 12-38/1109-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili
olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara ve
incelenen dosya kapsamına göre;
1.
1. Mustafa SARI (Özel Olimpiyat MTSK, Özel Maraton Motorlu Taşıt Sürücü
Kursu, Özel Atakum Maraton MTSK, Özel Atakum Maraton 2 MTSK ve Özel
İlkadım Maraton MTSK),
2. Cengiz ERBİL (Özel Bulvar MTSK),
3. Sinan ERBİL (Özel Canik MTSK),
4. Murat ERBİL (Özel Canik Erbil MTSK),
5. Hasan ERBİL (Özel Erbil MTSK),
6. Tolga AYTAÇOĞLU (Özel Cedit MTSK),
7. Cengiz ULUŞAHİN (Özel Tekkeköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu),
8. Özgül MANDEV (Özel Kutlukent MTSK),
9. Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. (Özel Aydınlar
MTSK),
10. Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs MTSK),
11. Çalışır Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır MTSK),
12. Amazon Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti (Özel Amazon MTSK),
13. Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd.
Şti. (Özel Star MTSK),
14. Şevki TARIM (Özel Çiftlik MTSK),
15. Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak MTSK),
16. Sezai ERBİL (Özel İlkadım Erbil MTSK),
17. Turan ERTEKİN (Özel Efe Gazi MTSK),
18. Gökhan ÇAKIR (Özel İlyasköy MTSK),
19. Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez MTSK),
20. Ersin ERBİL (Özel Atakum Erbil MTSK ve Özel Atakent Erbil MTSK),
21. Mine YALÇINKAYA (Özel Kuzey MTSK),
22. Hatice GÜR (Özel Karadeniz MTSK),
23. Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem MTSK),
24. Özel Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd.
Şti. (Özel Samsun MTSK) ve
25. Afşin ERBİL (Özel İstiklal Erbil MTSK)’in
kurs ücretleri ile azami kursiyer sayısını belirlemeye ve elde edilen geliri paylaşmaya
13-28/387-175
26/39

yönelik anlaşmalar yapmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
2. Söz konusu anlaşmalara, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşulların
karşılanmaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
3. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve "Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına ilişkin Yönetmelik"in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası hükümleri uyarınca,
2012 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren %2'si (yüzde iki) oranında olmak üzere;
1. Mustafa SARI (Özel Olimpiyat Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Maraton
Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel Atakum Maraton Motorlu Taşıt Sürücü
Kursu, Özel Atakum Maraton 2 Motorlu Taşıt Sürücü Kursu, Özel İlkadım
Maraton Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'ya 10.619,03 TL
2. Cengiz ERBİL (Özel Bulvar Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 3.547,55 TL
3. Sinan ERBİL (Özel Canik Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 2.064,08 TL
4. Murat ERBİL (Özel Canik Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)‘e 2.178,49 TL
5. Hasan ERBİL (Özel Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 2.514,40 TL
6. Tolga AYTAÇOĞLU (Özel Cedit Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'na 1.786,80 TL
7. Cengiz ULUŞAHİN (Özel Tekkeköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e
2.207,50TL
8. Özgül MANDEV (Özel Kutlukent Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 1.391,86 TL
9. Aydınlar Ulaşım ve Özel Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. (Özel Aydınlar
Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'ye 2.595,78 TL
10. Hasan GUDA (Özel 19 Mayıs Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)’ya 2.390,52 TL
11. Çalışır Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Çalışır Motorlu
Taşıt Sürücü Kursu)'ye 4.406,44 TL
12. Amazon Özel Sürücü Kursu Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (Özel Amazon Motorlu
Taşıt Sürücü Kursu)'ye 2.091,08 TL
13. Atakum Star Özel Eğitim ve MTSK Otomotiv İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd.
Şti. (Özel Star Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'ye 2.271,36 TL
14. Şevki TARIM (Özel Çiftlik Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'a 1.878,06 TL
15. Oymak Özel Eğitim Ltd. Şti. (Özel Oymak Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'ye
3.127.68TL
16. Sezai ERBİL (Özel İlkadım Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 4.651,28 TL
17. Turan ERTEKİN (Özel Efe Gazi Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 1.034,17 TL
18. Gökhan ÇAKIR (Özel İlyasköy Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'a 2.741,48 TL
19. Uğur ERBİL (Özel Erbil Merkez Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 1.766,39 TL
20. Ersin ERBİL (Özel Atakum Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu ve Özel Atakent
Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 3.881,83 TL
13-28/387-175
27/39

21. Mine YALÇINKAYA (Özel Kuzey Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'ya 3.193,99 TL
22. Hatice GÜR (Özel Karadeniz Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 1.633,79 TL
23. Muhittin ÖZDEN (Özel Gizem Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 1.537,92 TL
24. Özel Samsun Psiko-Teknik Değer. Sağ. Hiz. Mes. Yet. Mrk. San. Tic. Ltd.
Şti. (Özel Samsun Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'ye 1.936,18 TL
25. Afşin ERBİL (Özel istiklal Erbil Motorlu Taşıt Sürücü Kursu)'e 1.953,75 TL
idari para cezası verilmesine OYÇOKLUĞU ile,
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.


























13-28/387-175
28/39

Rekabet Kurulu’nun 15.05.2013 Tarih ve 13-28/387-175 Sayılı
Kararına

KARŞI OY GEREKÇESİ

Kurulumuz mezkur Kararıyla, 4054 Sayılı Kanun’un 16. maddesinin 3.fıkrası ile
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci
fıkrasının (A) bendi ve ikinci fıkrası, hükümleri uyarınca anılan teşebbüslere 2012 mali yılı
sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren % 2’si
oranında olmak üzere; kararda ünvanları yazılı Samsun ilinde faaliyette bulunan sürücü
kurslarına idari para cezası verilmesine karar vermiş bulunmaktadır. Anılan bu idari para
cezası belirlenirken, 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile birlikte, yukarıda belirtilen
Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin yönetmeliğin ilgili hükümlerinin
uygulanarak temel para cezaları baz alınarak ceza verilmiş olup, anılan yönetmeliğin
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırı olduğu inancıyla, aşağıda
belirteceğim nedenlerle ceza oranının, yönetmeliğin ilgili hükümleri uygulanmaksızın,
anılan 16.maddeye göre takdiren % 1 (yüzde bir) olarak belirlenmesi gerektiği
düşüncesiyle, kararın ceza oran ve miktarlarını belirleyen 3.maddesine katılmıyorum.
Karşı oyumuz, “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in 5.maddesi ile getirilen kabahat tipleri ve bu kabahat tiplerine verilecek idari
para cezalarına alt ve üst sınır konulması suretiyle kanuna aykırı yönetmelik hükümlerinin
uygulanması kabahatin niteliğine göre cezanın daha düşük belirlenmesi gerektiği
noktalarından doğmaktadır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
yönetmelik 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırıdır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; “Temel Para
Cezası’’ başlığı altındaki 5.maddesinde;
(1)Temel para cezası hesaplanırken, Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış
davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai
karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa
nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan
yıllık gayri safi gelirlerinin;
a) Karteller için, yüzde ikisi ile yüzde dördü,
b) Diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü,
arasında bir oran esas alınır.
(2) Birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın
ağırlığı gibi hususlar dikkate alınır.
(3) Birinci fıkraya göre belirlenen para cezası miktarı;
a) Bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında,
13-28/387-175
29/39

b) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında,
arttırılır.’’ denilmiş, yine 6.maddesinde Ağırlaştırıcı Unsurlar ve 7.maddesinde de Hafifletici
Unsurlar ayrı ,ayrı sayılmıştır.

Aşağıda geniş olarak açıklanacağı üzere Yasa Koyucu 16.maddeye göre
verilecek cezalarda; alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların yüzde ona
kadar verileceğini hükme bağlamasına ve Rekabet Kurulu’na aşağıda geniş olarak
açıklayacağımız gibi, yetki aşımı nedeniyle yönetmelikle düzenlenmesi mümkün olmayan
bir konuda, yönetmelikle düzenleme yapılarak belli suçlar için, belirli cezalar getirilmiş,
yine yönetmelikte, Kanunda olmayan bir kural konularak alt sınır ve yasada
öngörülmeyen bir üst sınır belirlenmiş ve karteller için yüzde iki ile dört arası, diğer ihlaller
içinse binde beş ile yüzde üçü oranında şeklinde ceza verilmesi öngörülmüştür.

Anayasamızın 13.maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine
dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı
olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna,
demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı
olamaz.” hükmü bulunmakta, Anayasamızın madde 38.maddesinde ise; “Kimse, işlendiği
zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz;
kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır
bir ceza verilemez. ‘’ ……hükmü yer almıştır. Bu hükümler kişilere maddi yaptırımlarında
kapsamına girdiği, kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin kısıtlanmasının ancak yasa ile söz
konusu olabileceğini, yine yasa hükmü ile belirlenen bir cezadan daha ağır bir cezanın
verilemeyeceğini belirlemiştir. Aşağıda ayrıntılı olarak açıklayacağımız gibi, yukarıda
hükmü açıklanan anılan yönetmelik hükmü ile bu hükme aykırı maddi ceza hükümleri
getirilerek, anayasal kurallar göz ardı edilmiştir.
Hiyerarşik normlar sistemine dayalı olan hukuk düzenimizde, alt düzeydeki
normların dayanaklarını ve yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur.
Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta, daha
sonra gelen kanunlar dayanağını ve yürürlüğünü Anayasa’dan, tüzükler dayanağını ve
yürürlüğünü kanundan, yönetmelikler ise dayanağını ve yürürlüğünü kanun ve tüzükten
almaktadır. Bir normun kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını teşkil eden
bir norma aykırı ve bunu değiştirici veya ihmal edici nitelikte bir hükmü hukuk alemine
getirmesi olanaklı bulunmamaktadır.
Hukuk devletinde yönetimin işlem ve eylemlerine uygulanacak hukuki
kurallarının şeffaf ve anlaşılabilir bir şekilde belirlenmesi kadar söz konusu normların
normlar hiyerarşisine uygunluğu da, bu kuralların sağlığı için büyük bir önem taşımaktadır.
Normlar hiyerarşisine aykırı düzenlenen bir norm, denetim aşamasını da etkilemekte ve
denetime esas kararlarda çoğu zaman normlar hiyerarşisinden sapmalar hukuka aykırılık
nedeni olarak kabul edilmektedir. Bu konuda onlarca Danıştay kararı bulunmaktadır.(6)

6 Danıştay İ.D.D.K 16.06.2005 gün ve E.2003/275 K.2005/2170 Sayılı Kararı
Danıştay 8.Daireesi 07.03.2007 gün ve E.2005/6261, K.2007/1246 Sayılı Kararı
Danıştay 10.Dairesi 16.03.2009 gün ve E.2006/5588, K.2009/1879 Sayılı Kararı
13-28/387-175
30/39

Bu nedenlerle, hukuk sistemimizde öngörülen hukuk hiyerarşisi kavramının sağlıklı
işleyebilmesi için; gerek düzenleme yapıcıların, uygulayıcıların ve gerekse, yargısal
denetimi yapan mercilerin anayasal ve yasal sınırlar içerisinde hareket etmeleri gerekli ve
hatta zorunludur. Çünkü bu gereklilik ve zorunluluk Anayasa’mızın 2.maddesinde
öngörülen devletin temel niteliklerinden en önemlisi olan “hukuk devleti ilkesinin’’ olmazsa
olmazlarındandır.
Yasama yetkisi asli bir yetkidir. Yasama yetkisinin kullanımı şeklinde ortaya çıkan
yasa yapımı yasa koyucunun istediği alanda düzenleme yapmasına cevaz vermektedir. Bir
konu Anayasa da düzenlenmese bile yasa koyucu bu konuda yasa çıkarabilir. Bu nedenle
Anayasa’ya dayanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, yasa yapılırken uyacağı
mutlak kural, yapılan yasanın Anayasa’ya aykırı olmamasıdır. Buna karşılık idare, daha
önce yasama organı tarafından yasa ile düzenlenmemiş bir alanda doğrudan doğruya bir
düzenleme yapamaz. Bu nedenle idarenin bu düzenleme yetkisi yasadan kaynaklanan,
yasayı izleyen (secundum legem) bir yetkidir. Başka bir deyişle idarenin tüm düzenleyici
işlemleri yasaya dayanmak, yasayla düzenlenmiş bir alan içerinde olmak zorunda olan,
onun altında ve ona bağımlı bir yetkidir. Bu yetki idareye bir anlamda tam insiyatif
vermeyen ve yasayla düzenlenmiş alanla sınırlı bir yetkidir.
Öte yandan, idarenin düzenleyici işlemler yönünden uyacağı bir diğer kural yasalara
aykırı düzenleme yapamayacağıdır. İdarenin düzenleyici işlemlerinin dayandığı yasaya
uygun olması ve bu yasanın çizdiği sınırların dışına çıkmaması zorunludur. İdarenin
düzenleyici işlemlerinin yasaya aykırı (contra legem) olması olanaklı değildir. İdarenin
düzenleyici işlemlerinin yasaya uygun olması, ve yasanın çizdiği sınırlar içerisinde kalması
(intra legem) düzenleyici işlemelerin asli şartlarının en önemlilerinden birisidir.(7)

Anayasa’mızın “Yönetmelikler” başlığı altındaki 124. maddesinde; Başbakanlık,
bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve
tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla,
yönetmelikler çıkarabileceği ve hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağının
kanunda belirtileceği Anayasa Koyucu tarafından vaz edilmiştir.
Yönetmelikler, Kamu Kuruluşlarının kendi görev alanlarına giren konularda yasa
ve tüzük uygulanmasına yönelik yönetsel anlamdaki hukuk kurallarıdır. Yukarıda hükmü
alınan Anayasanın 124.maddesine göre Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu kuruluşları
görev alanları ile ilgili yasa ve tüzüklerin uygulanmasını belirleyen yönetmelik çıkarabilir.
Anayasa’mızın 11.maddesinin 2.fıkrasına göre Kanunlar Anayasa’ya aykırı olamayacağı
gibi, bu kuraldan hareketle hukukun genel ilkelerine göre; yönetmelikler normlar hiyerarşisi
kurallarının bir tekrarı niteliğinde olan anılan 124.madde hükmüne göre de yasa ve
tüzüklere aykırı olamayacağı gibi üst hukuk kurallarına da aykırı olamaz.
Yönetmelikler yasanın açıkça yetki vermediği bir konuda yeni bir düzenleme
yapamayacağı gibi, Yasa ile öngörülen kuralı sınırlayamaz , genişletemez ve yeni bir
hüküm koyamaz.


7 Kemal Gözler , ‘’Yönetmelikler’’ /yönetmelik.htm erişim tarihi
14.07.2013

13-28/387-175
31/39


4054 Sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16.maddesinin
3.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda
bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin
nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün
olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından
saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.”
hükmü getirilmiş, 5.fıkrasında da; ‘’Kurul, üçüncü fıkraya göre idarî para cezasına karar
verirken, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin
ikinci fıkrası bağlamında, ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen
taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate alır.’’ denilmiş, son
fıkrasında da; “Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate
alınan hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartları,
işbirliğine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.’’ hükmü
ihdas edilmiştir.

Yukarıda hükmü açıklanan 16.maddenin 5.fıkrasının yollamada bulunduğu,
Kabahatler Kanununun 17.maddesinin 2.fıkrasında ise; “ İdarî para cezası, kanunda alt
ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının
miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik
durumu birlikte göz önünde bulundurulur.” hükmü bulunmaktadır.

Bu hükümleri yorumlamaya çalışırsak; Yasa Koyucu, maddenin 3.fıkrası ile
verilecek cezalarda alt sınır (asgari had) koymayıp, sadece üst sınırı (azami haddi)
belirleyerek, cezaların nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar
verilebileceğini hükme bağlamış, son fıkrasında ise sadece “cezanın tespitinde dikkate
alınan hususlar” kavramını getirerek, Rekabet Kurulu’na sadece cezanın tespitinde
dikkate alınacak hususların belirlenmesine ilişkin yönetmelik çıkarma konusunda sınırlı
yetki vermiştir. Cezanın tespitinde dikkate alınacak hususlar derken yasa koyucu neyi
kastetmektedir? Burada kastedilen hangi fiillere, ne miktarda ceza vereceğini tespit et
demek anlamında değil, 16.madde ile verilen ceza sınırları içerisinde ( % 10 ‘a kadar)
ceza takdir ederken hangi unsurlara göre veya hangi şartların varlığı halinde cezayı
ağırlaştıracaksın veya hafifleteceksin, bir başka deyişle yasada öngörülen sınırlar içerinde
ceza tayin ederken, takdir yetkini kullanma adına hangi unsurları dikkate alarak ceza tesis
edeceksin anlamındadır. Yasa koyucu Rekabet Kurulu’na, Yönetmelik yaparken hangi
fiillere ne oranda ceza verileceğini tespit etme yolunda bir yetki verseydi o zaman yasaya;
“Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespiti ve maddeye göre
verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını ayrı
ayrı yazarak birlikte getirirdi.

Yasa koyucu bu görüşümüzü teyit eder mahiyette olmak üzere, anılan 16.maddenin
5.fıkrasında, verilecek cezanın üst sınıra kadar olmak koşuluyla tespit edilirken, bir başka
deyişle Rekabet Kurulu takdir yetkisini kullanırken ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs
veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici
etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması,
gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate
13-28/387-175
32/39

alacağını işaret ederek Yönetmelik koyucuya, “idarî para cezalarının tespitinde dikkate
alınan hususlar”ın nelerden ibaret olabileceğini söylemiş ve adeta bir anlamda Rekabet
Kuruluna yol göstermiştir. Hatta bir adım daha giderek “GİBİ HUSUSLAR” kavramını
getirerek bu hususların tahdidi değil tadadı olduğunu, bu unsurların çoğaltılabileceğini
belirtmiştir. Yasa koyucu bir anlamda, son fıkrada belirtilen idarî para cezalarının
tespitinde dikkate alınan hususlar kavramının ne olduğunu 5.fıkra ile önceden
açıklamış ve bu kavramı son fıkrada yine tekrar ederek, bu ilkelere göre yönetmelik
çıkarılabileceğini söylemiştir.

Amaçsal yorum (gai yorum) ilkelerinden hareketle yasa koyucunun gerçek
amacını anlamaya çalışırsak, bizce yasa koyucu, yollamada bulunduğu, yukarıda hükmü
açıklanan Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmünün ceza
verilirken öncelikle dikkate alınacağını belirterek, bu hükümde yer alan kanunlarca alt ve
üst sınırı belirlenen idari para cezalarında kullanılacak takdir yetkisinin etkenlerini
hatırlatarak ve adeta yönetmelik koyucuya da, bu şekilde yasalarda cezaların alt ve üst
sınırı belirlenebilir, sen yönetmelikle alt ve üst sınır koyamazsın, sadece bu sınırlar
içerisinde karar verirken bazı unsurları dikkate alınabileceği hususlarını düzenleyebilirsin
anlamında yol göstermiştir.

Olayımızda 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile konulan kural, anılan
yönetmelikle bir anlamda değiştirilmekte ve Kurulun hareket alanı daraltılmaktadır. Yasa ile
getirilmeyen ve Yönetmelik Koyucuya ceza miktarlarını ve ceza sınırlarını saptama
konusunda verilmiş bir yetki olmamasına rağmen, belirli suçlara verilecek cezaların
saptanması, para cezasına yeni bir alt sınır ve yeni bir üst sınır konulması 4054 sayılı
yasanın 16.maddesine aykırıdır. Öte yandan 5/1-a bendinde; karteller için yüzde ikisi ile
yüzde dördü, (b) bendinde; karteller dışında kalan diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde
üçü oranında bir ceza öngörülmesi, Yasanın 16/son maddesinde Kurulca çıkarılması için
verilen yönetmelik yetkisini aşmaktadır. Onu contra legem hale getirmektedir. Zira
yönetmelik ile temel ceza tespiti mümkün değildir. Bu nedenle yasaya aykırı bulunan
Yönetmelik hükümlerine göre ceza belirlenmesinin olanaklı olmadığı, hukuken sakat
olduğu açıktır. Öte yandan bu karşı oy sahibinin 4054 sayılı yasa ile kendisine verilmiş
bulunan yüzde on sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurları
dikkate alarak ceza miktarını tespit etme yolundaki takdir yetkisi, daha önce görev yapan
ve aynı seviyede olan üyelerin çıkardığı bir düzenleme ile ipotek altına alınmakta, adeta
onların düşünce ve kararlarını devam ettirme zorunluluğu gibi ve yasaya dayalı olarak
özgürce karar vermesini engelleyecek şekilde asla kabulü mümkün olmayan hukukla
bağdaşmayacak bir durum ortaya çıkarmaktadır.

Bu görüşe karşı bir sav getirilebilir. “Yönetmelik Danıştay’ca iptal edilmediğine
göre hukuken geçerlidir ve zaten verilen cezada yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleri
uygulanarak sonuç olarak cezanın, yasanın öngördüğü alt ve üst sınırlara ulaşmaktadır.’’
Hukukun genel ilkeleri, hafifletici ve ağırlaştırıcı unsurların bulunmadığı olayda Rekabet
Kurulu’nun anılan yönetmeliğe göre alt ve üst sınır belirleme yönünden bağlı olması
karşısında bu savın bir geçerliliği olamaz.

Öte yandan 2577 sayılı İ.Y.U.K nun 7.maddesinin 4.fıkrasında “Düzenleyici
işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olamayacağı
hükmü karşısında, açık olarak hukuka aykırı olduğuna inandığımız yönetmelik hükmünün
tarafımızdan da uygulanmasının zorunlu olmadığına inanıyoruz. Bu hükme göre,
13-28/387-175
33/39

Kurul’umuzca tesis edilen kararın İdare Mahkemesi ve Danıştay’ca yapılacak olası bir
yargısal denetiminde de dikkate alınacağı kanısındayız.

26.9.2004 gün ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun “Suçta ve cezada kanunîlik
ilkesi” başlığı altındaki 2.maddesinde; “Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye
ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik
tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz.
İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz.
Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve
ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.” hükmü
getirilmiştir.

Yine 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Kanunilik İlkesi”
başlıklı 4.maddesinde; “Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça
tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve
hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir.
Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla
belirlenebilir.’’ hükmü bulunmaktadır.

Kabahatler kanunun anılan maddesinin, gerekçesinde; ……….. suçta kanunilik
ilkesine nazaran, kabahatler açısından daha esnek bir sistem kabul edilmiştir. Buna
karşılık, ikinci fıkrada, idari yaptırımlar açısından, cezada kanunilik ilkesine paralel bir
hükme yer verilmiştir……..denilmiş (8) , idari ceza hukuku ile ceza hukuku arasındaki
kanunilik ilkesindeki ayrım gösterilmiştir. Ancak her iki hukuktaki kanunilik ilkesinin
değişmez kuralı ceza hukukunda suç ile cezanın, idari ceza hukukunda yaptırımın türü,
süresi ve miktarının kanunla belirleneceği kuralıdır. Ayrıca, Anayasamıza göre yasama
görevi, devredilmesi mümkün olmayan bir yetkidir. Bireyin maddî ve manevî varlığı
üzerinde derin etkiler doğuran suç ve cezaların, ancak ulusal iradeyi temsil eden organ
tarafından yapılacak kanunla düzenlenebilmesi, kişi hak ve özgürlüklerine sağlanan en
önemli anayasal garantilerden birini oluşturur.

Rekabet Kurulu, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in; 5.maddesi ile Türk Ceza Kanunu’nun 2.maddesinin 2.fıkrasına ve
Kabahatler Kanunu’nun 4.maddesinin 2.fıkrasına aykırı olarak 4054 sayılı yasa ile yüzde
ona kadar idari para cezası verilebilmesi hükmünü daraltarak, belli kabahatlere, yeni ceza
oranları belirleyerek adeta kendisini Yasa Koyucu yerine koymuştur.



Yönetmelikle, Yasada Bulunmayan Kartel adlı Bir Kabahat Tipi
Yaratılmıştır.


8 Kabahatler Kanunu Hükümet Tasarısı ve Adalet Komisyonu madde gerekçesi
13-28/387-175
34/39

Yine 4054 sayılı Yasada kartel suçu şeklinde bir tanım yapılmamasına ve
böyle bir kabahat tipi bulunmamasına rağmen Yönetmelikle kartel kabahati getirilmiş ve
bu kabahat türü için ayrı ve daha yüksek bir ceza oranı öngörülmüştür. Oysa, 4054 sayılı
yasanın 4.maddesinde öngörülen rekabete aykırı kabahatler rekabeti sınırlayıcı, anlaşma,
uyumlu eylem ve kararlar başlığı altındaki fiillerdir. Bu fiiller arasındaki ayrım Yönetmelikle
suç tipi yaratılarak değil, cezayı ağırlaştıran veya hafifleten nedenlerle yapılabilecek ve
saptanacak ceza oranları ile yapılabilecek bir husustur. Bu kabahat tipi yaratma ve bu
kabahat tipine ceza oranı belirlenmesi yukarıda belirttiğim gerekçelerle hukuka açıkça
aykırıdır. Kartel kavramı ile hukukumuzda geçen tek hüküm Anayasa’mızın
167.maddesinde bulunmakta olup, bu maddede, “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve
hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır;
piyasalarda fiilî veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.’’
denilmiştir. 4054 sayılı yasada kartel kabahatine ilişkin hiçbir hüküm bulunmaması
nedeniyle, bu kabahat tipinin yaratılmasına anılan Anayasa hükmü gerekçe teşkil edemez.


Öte yandan, yukarıda belirtilenlerin dışında anılan Yönetmeliğin hukukun genel
ilkelerine ve Kanuna aykırılıkları bulunmaktadır. Türk hukukunda, 5237 sayılı yeni Türk
Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte para cezası kalmamıştır. Adli ve İdari Para
cezası kavramları hukukumuza girmiştir. Rekabet Kurulunun verdiği para cezası aslında
“İdari Para Cezası’’dır. Bu nedenle yönetmelikte geçen para cezası kavramı Türk Ceza
Kanununa ve Kabahatler Kanununa aykırıdır.

Yönetmeliğin Yasaya Aykırı Hükümlerinin Açılacak Olası Bir Davada
İptal Edilebileceği Kanısını Taşıyoruz.

İdare hukuku kurallarına göre Yönetmelik gibi düzenleyici işlemlere karşı iptal
davaları iki halde açılabilmektedir. Yönetmeliklerin yayımlanması üzerine ilgililer
tarafından yasal süre içerisinde iptali için dava açılabileceği gibi, bu düzenlemenin bir idari
işleme dayanak olarak alınıp uygulanması ile menfaatleri haleldar olan kişiler tarafından
da işlemle birlikte, yönetmeliğin ilgili hükümlerinin de iptali yolunda işlemin tabi olduğu
dava açma süresi dava açılabileceği bilinmektedir. Bu nedenlerle ve yukarıda açıklamaya
çalıştığım gerekçelerle, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in; 4054 sayılı yasaya aykırı bulunan ilgili hükümlerinin iptal davasına konu
olması halinde iptal edilebileceği kanısını taşımaktayım.

4054 Sayılı Kanunun 16.Maddesinin İrdelenmesi, Anayasa’ya Aykırılık
Sorunu ve Maddenin Yeniden Düzenlenmesi Gereği.

Yukarıda geniş olarak hükmünü açıkladığımız 4054 Sayılı “Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 16.maddesinin 3.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde
yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri
veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî
para cezası verilir.” hükmü bulunmaktadır. Bu hükümle Yasa Koyucu anılan 4054 sayılı
Kanunun 4, 6 ve 7.madde de belirtilen rekabet ihlali olarak nitelendirilen kabahatler
hakkında verilecek idari para cezalarında Rekabet Kuruluna geniş bir takdir yetkisi alanı
bırakmış ve % 0-10 oranı arasında ceza takdir edebilmesi konusunda yetki vermiştir.
13-28/387-175
35/39


Yukarıda da, açıkladığımız gibi, cezanın takdirinde dikkate alınacak hususlar
konusunda, anılan yasanın 16/5 fıkrası ile Kabahatler Kanununun 17/2 fıkrasına yaptığı
yollamayla birlikte (işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu)
ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin
gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye
yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi
kavramları getirmiş, yine yukarıda açıkladığımız, 16/son fıkrası ile “gibi” kavramı ile tadadı
olarak bu unsurların çoğaltılması adına “cezanın tespitinde dikkate alınan hususlar”
konusunda yönetmelik çıkarma yetkisi vermiştir. Yönetmeliğin çeşitli hükümleri ile, cezanın
ağırlaştırıcı unsurları olarak; ihlalin süresi, soruşturma kararının tebliğinden sonra
kartele devam edilmesi, İncelemeye yardımcı olunmaması hali, diğer teşebbüslerin ihlale
zorlanması gibi davranışlar, cezanın hafifletilmesi unsurları olarak ise, yasal
yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu
otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere
gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin
yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi haller olarak
belirlenmiştir.

Sonuç olarak; Rekabet Kurulu rekabet ihlalleri için vereceği nispi idari para cezasını
tespit ederken % 0-10 oranı arasında kalmak koşulu ile, yukarıda yasa hükmü ile belirtilen
ve yine Yönetmelik hükmü ile yasa koyucunun işareti ile çoğaltılan unsurları dikkate alarak
takdir yetkisini kullanacaktır.

Hukuk devleti ilkesi, vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulundukları, devletin fiil
ve işlemlerinin hukuk kurallarına bağlı olduğu bir sistemi ifade eder. Hukukî güvenlik ilkesi,
herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi, tutumunu ve davranışlarını buna
göre güvenle düzene sokabilmesi anlamına gelir. Bu güvenliğin sağlanabilmesi her şeyden
önce, devletin kendi koyduğu hukuk kurallarına kendisinin de uyması bağlıdır. Hukuk
devletinin ön şartlarından biri olan hukuk güvenliği ilkesi ile bireylerin hukuki güvenliğinin
sağlanması amaçlanmaktadır.

Hukuk güvenliğinin unsurları, hukuki belirlilik ilkesi, öngörülebilirlik ilkesi, eşitlik ilkesi ve
cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkeleridir. Bunun dışında konumuzla doğrudan
ilgisi olmayan kazanılmış hak ilkesi ile geriye yürümezlik ilkeleri de Hukuk güvenliğini
sağlayan diğer en önemli ilkelerdir.

Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”
dir. Yasal düzenlemelerin nesnel olması, hukuk devletinde yasadan doğan
sorumluluğunun eylem ve olgu, hukuksal sonuç, hak süjesi yönlerinden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, belli, anlaşılabilir olması en temel
ilkedir. Bu nedenlerledir ki hukuksal güvenliğinin var olduğunun algılandığı otoritenin
keyfilikten uzak olduğunun düşünüldüğü ortamda bireyde davranışlarını hukuka
uyarlayabilecek ve kendine düşen ödevi yerine sorunsuz getirebilecek kamu düzeni ve
hukuk devleti ilkesinin yerleşmesine katkı ile gereksiz uyuşmazlıkların oluşmasının önüne
geçilmiş olabilecektir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan,
belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya
sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir

13-28/387-175
36/39

Hukuki belirlilik ilkesi gereği olarak Yasa Koyucu tarafından getirilen kuralın, kuralın
muhatabı kişilerin olağan şartlar altında belirli işlem ve eylemlerin hangi sonuçlar
doğurabileceğini öngörmelerini sağlayacak nitelikte düzenlenmesini gerektirir. Bu ilke ile
kuralın, muhatap kişi bu kuraldaki takdir yetkisinin kapsamını, kendisi tarafından
öngörülemez keyfi tutum ve davranışlardan koruyacak düzeyde açıklıkla anlayacak şekilde
düzenlenmelidir. Bir başka deyişle kuralın hukuki öngörülebilirliği olmalıdır.

Yasa ile getirilen kural, Anayasamızın 10.maddesinde belirlenen eşitlik
ilkesine uygun olmalıdır. Şöyle ki; alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı
geniş, sınırsız ve ölçüsüz olmamalı, cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında çok
büyük oranda açılmış bir makas şeklinde makul ve ölçülü olmayan şekilde genişliği,
uygulamada, yorum ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak eşitsizliğe, haksızlığa ve
keyfiliğe yol açabilecek nitelikte düzenlenmemelidir.

Yasa koyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında
hangi eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai
yaptırıma bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı
ve hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, kabahatler hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi
gerekir.

Anayasa Mahkemesi, 17.04.2008 gün ve E.2005/5, K.2008/93 sayılı
kararıyla, 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesini iptal etmiştir.
İptale konu 42.madde de “Ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar
mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının yapı sahibine ve müteahhidine, istisnalar dışında
özel parselasyon ile hisse karşılığı belirli bir yer satan ve alana 500 000 TL. den 25 000
000 liraya kadar para cezası verilir. Ayrıca fenni mesule bu cezaların 1/5’i uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen fiiller dışında bu Kanunun 28, 33, 34, 39 ve 40 ıncı maddeleri
ile 36 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen mal
sahibine, fenni mesule ve müteahhide 500 000 TL.den 10 000 000 liraya kadar para
cezası verilir.
Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir katı
artırılarak verilir………………………………………………hükmü bulunmaktaydı.
Anayasa Mahkemesi, yasa ile getirilen kuralın hukuk devleti ilkelerinden olan hukuki
belirlilik, öngörülebilirlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkelerine aykırı
olduğundan bahisle anılan kuralı iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesi mezkur kararında;
“3194 sayılı Yasa’nın 42. maddesinde düzenlenen idari para cezaları, imar
ve kamu düzenine aykırı davranışların önlenmesi amacıyla, araya yargısal bir karar
girmeden, idarenin doğrudan işlemiyle idare hukukuna özgü usullerle kesilen ve uygulanan
yaptırımlardır. Maddenin birinci fıkrasındaki idari yaptırım, idarenin ruhsat alınmadan,
ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapının yapıldığı yönündeki tespiti
ve bu konudaki değerlendirmesine bağlı olarak idarece uygulanmaktadır. Başka bir deyişle
hem cezayı gerektiren eylemin işlendiğini saptamak hem de Yasa’da gösterilen alt ve üst
sınırlar arasında cezanın tutarını belirlemek tamamıyla idari makamların, belediyeler veya
13-28/387-175
37/39

en büyük mülki amirlerin kararlarıyla oluşmaktadır. İtiraz halinde yargının vereceği karar,
onun bu niteliğini değiştirmemektedir. Sonuçları belli ölçüde genel para cezalarına
benzese de tümüyle idari işleme dayanan bir yaptırımdır. Yargı organlarının müdahalesi
olmadan idarece kararlaştırılmakta ve uygulanmaktadır.
İdari makamların Yasa’nın belirlediği sınırlar arasında cezanın takdirinde esas
alacakları objektif ölçütler Yasa’da gösterilmemiştir. Yasa’yla imar para cezasının alt ve üst
sınırları gösterilmiş, bu alan içinde cezayı uygulama yetkisi idareye bırakılmıştır. İdarelerin
hangi ölçütleri esas alacakları açık, belirgin ve somut olarak Yasa’da yer almamıştır. Yasa
kuralı bu anlamda belirli ve öngörülebilir değildir.
Alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı geniş, sınırsız ve ölçüsüzdür.
Cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında elli kat gibi makul ve ölçülü olmayan
şekilde genişliği, uygulamada, yorum ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak
eşitsizliğe, haksızlığa ve keyfiliğe yol açabilecek niteliktedir.
Yasakoyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında hangi
eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma
bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı ve
hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, imar hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi gerekir.
Cezanın Yasa’da gösterilen sınırlar arasında idarece belirlenmesinde, yapının,
taşkın, heyelan, kaya düşmesi gibi afet alanlarında bulunan, sıhhi ve jeolojik mahsurları
olan veya bunlar gibi tehlikeli durumlar göstermesi nedeniyle imar planlarına veya ilgili
idarelerce hazırlanmış, onaylanmış raporlara göre yapılması yasak olan alanlara, imar
planlarında umumi hizmet alanlarına, kamu tesis alanlarına ve yapı sahibine ait olmayan
alanlara yapılması; hangi amaçla yapıldığı, büyüklüğü ve konut, ticari, sanayi, otel,
akaryakıt istasyonu gibi niteliği; fen ve sağlık kurallarına aykırılık taşıması; içinde oturacak
veya çalışacak kişiler için tehlike oluşturması; çevresinde ya da aynı bölgede emsal yapılar
için uygulanan imar para cezaları; kente ve çevreye etkisi; bitmiş ve kullanılır durumda
olması gibi ölçütlere yer verilmemiştir.
Bu tür idari işlemlere karşı yargı yolu açık olmakla birlikte, bu güvencenin uygulama
aşamasından sonra ve ancak itiraz yoluyla ortaya çıkacağı göz önünde
bulundurulduğunda, yasa kurallarının yürürlükte olduğu sürece keyfiliği ortadan kaldırmaya
yeterli olduğu söylenemez. Hukuk kuralları, yargının yorumuna ihtiyaç göstermeyecek ve
uygulayıcılar tarafından anlaşılabilecek şekilde açık ve belirgin olmak, uygulayıcılara
güvence vermek zorundadır.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.
Kural iptal edilmiş olduğundan ayrıca Anayasa’nın 10. maddesi yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir.
13-28/387-175
38/39

demiştir.(9)
Yukarıda açıklamaya çalıştığımız, ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer
nitelikteki kararı ışığında 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun
16.maddesinin ilgili fıkralarını irdelediğimizde; Yasa Koyucunun bu maddede de, Hukuki
belirlilik, hukuki öngörülebilirlik, eşitlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik
ilkelerine tam uyduğunu söylemek mümkün değildir. Yasa koyucu, bu hükümle cezanın alt
ve üst sınırı arasında Rekabet Kuruluna büyük bir takdir yetkisi bırakmıştır. Yukarıda
açıklanan, iptale konu 42.madde de alt üst sınır cezanın parasal miktarı konularak 50 kat
şeklinde olmasına rağmen, 16.madde de nispi ceza oranı belirlenmiş olmakla bu fark
şimdiye kadar ki uygulamalara göre 10.000 kat şeklindedir ve hatta Rekabet Kurulu bu
katı daha fazla arttırabilme olanağına sahiptir.
Öte yandan, yukarıda da belirttiğimiz gibi, Rekabet Kuruluna bu alt ve üst sınırlar
arasında idari para cezasını tespit ederken dikkate alacağı hususlar gerek 4054 sayılı
yasa, gerek Kabahatler Yasası ve gerekse Yasa Koyucunun verdiği yönetmelik yetkisi ile
belirlenmiştir. Gerçekten belirlenen unsurlar, alt ve üst sınır arasında bu kadar büyük bir
orandaki farklılık içinde hukuka ve adalete uygun bir şekilde idari para cezasını tespit
etmeye yeterlimidir. Biz bu konuda tam yeterlidir diyemiyoruz. Bu durumun, bir başka
deyişle bu maddenin Anayasa Mahkemesi’nin önüne götürülmesi halinde iptal
edilebileceği kuşkusunu taşımaktayım.
Bilindiği gibi, Rekabet Hukuku 1900 lü yıllarda Sherman yasası ile ilk A.B.D de
doğmuş, 1950 li yıllarda da Avrupa Devletleri bu hukuku kabul etmiştir. Ülkemizde ise
1994 yılında çıkarılan 4054 sayılı yasaya göre Rekabet Kurumu 1997 yılında faaliyetine
başlamıştır. Dünyada epeyce yol alan Rekabet Hukuku, teorik anlamda dahil olmak
ülkemizde, Rekabet Kurumu ile pratik alanda da belirli ve üst bir seviyeye gelmiş
bulunmaktadır. Artık Rekabet Hukukunda da, rekabete aykırı fiiller arasında ayrım
yapılarak kabahat tiplerinin belirlenerek bir ayrıma gidilmesi olanaklıdır. Öte yandan
Anayasamızın 13.maddesinde vücut bulan Ceza muhakemesi hukuku işleminin yapılması
ile sağlanması beklenen yarar ve verilmesi ihtimal dâhilinde bulunan zarar arasında makul
bir oranın bulunmasını, oransızlık durumunda işlemin yapılmamasını ifade eden ölçülülük
ilkesi dikkate alınarak ceza miktarlarının ve kabahat tiplerinin, Yasa koyucu tarafından
yeniden belirlenmesi mümkündür.Ve hatta gereklidir.

Belirtilen nedenlerle, sonuç olarak hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve eşitlik ilkeleri
bağlamında, Yasa Koyucunun gelişen Rekabet hukuku ilkelerini dikkate alıp, kabahat

9

content=

13-28/387-175
39/39

tiplerinde bir ayrıma giderek, cezada ölçülülük ilkelerini de göz ardı etmeksizin 16.maddeyi
yeniden düzenlemesi gerektiği inancındayım.
Sonuç
Yukarıda geniş olarak açıklanan nedenlerle, Kurulumuzca verilen; 4054 Sayılı
Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem
ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına
İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü
fıkrasının (a) bendi hükümleri uyarınca 2012 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından
belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, verilen % 3 oranındaki, ilgili hükümlerinin
uygulanarak temel para cezaları baz alınarak verilen idari para cezasına, anılan bu idari
para cezası belirlenirken 4054 sayılı yasa ile birlikte, uygulanan Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde
Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanuna aykırı olmasından dolayı uygulanmasının mümkün olmadığı düşüncesiyle ve
teşebbüslerin piyasa gücü, pazarda çok oyuncu olması, ihlal sonucunda gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel olan zararın ağırlığı, teşebbüslerin ekonomik durumu dikkate
alınarak takdiren ceza oranının % 1 (yüzde bir ) olarak belirlenmesi gerektiği görüşü ile
kararın 3.maddesine katılmıyorum.




Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi




Full & Egal Universal Law Academy