Rekabet Kurumu - Karar Sayı 13-39/500-221

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2013-4-24 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-39/500-221
Karar Tarihi : 20.06.2013

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN

B. RAPORTÖRLER: Ali Fuat KOÇ, Buket ARI

C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- İpragaz A.Ş.
Temsilcisi: Av. Özgür AKMAN
Bilim Sok. No: 5 Sun Plaza Kat:11-12 Maslak/İstanbul

- Ekipgaz İthalat ve İhracat San. Dış Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Taner DEMİR
Kore Şehitleri Cad. No:1 A-1 K:5 D:14 Zincirlikuyu/İstanbul

- Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
1. Organize Sanayi Bölgesi, Atabey Sok. No:5/A Selçuklu/Konya

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
1. Organize Sanayi Bölgesi, Atabey Sok. No:5/A Selçuklu/Konya

(1) E. DOSYA KONUSU: - Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin
LPG dönüşüm sistemlerinin satışı, montajı ve satış sonrası hizmetler pazarındaki
hâkim durumunu yetkili servislere tek marka sınırlaması uygulayarak kötüye
kullandığı iddiası.
- Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin yetkili servisleriyle
yapacağı ve tek marka sınırlaması öngören “Yetkili Servis Sözleşmesi”ne menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Atiker)’nin LPG/Otogaz dönüşüm sistemleri pazarında hâkim
durumda olduğu, bayilerine yalnızca Atiker markalı ürünleri satmaları yönünde baskı yaptığı,
başka markaların satışını yapmaları durumunda Atiker marka mal vermeyi keseceği
şeklinde tehditte bulunduğu ve bu yolla hâkim durumunu kötüye kullandığı iddialarına yer
verilmiştir.
- Öte yandan, Atiker temsilcisi tarafından Atiker’in yetkili servisleri ile yapacağı tek elden
sağlama yükümlülüğü getiren sözleşmelere menfi tespit verilmesi veya muafiyet tanınması
talepli başvurusu da mevcut dosya kapsamında değerlendirilmiştir.


13-39/500-221
2 / 19

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.02.2013 tarih ve 1170 sayı; 03.05.2013 tarih
ve 2693 sayı; 12.03.2013 tarih ve 1516 sayı ile giren başvurular üzerine hazırlanan
26.03.2013 tarih ve 2013-4-24/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun görüşülmesi sonucunda
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 29.05.2013 tarih ve 2013-4-24/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle;
1- Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından yapılan menfi
tespit/muafiyet başvurusu bakımından;
a- Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hazırladığı “Yetkili
Servis Sözleşmesi”ne, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun)’un 4. maddesi kapsamında yer alan rekabet kısıtlamaları içermesi nedeniyle
menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
b- Bildirime konu “Yetkili Servis Sözleşmesi”nin konusu itibarıyla 2005/4 sayılı Motorlu
Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemler İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği (2005/4 sayılı Tebliğ) kapsamında bulunmadığı, Atiker Metal İthalat İhracat ve
İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin sahip olduğu pazar payı bakımından ise 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) ile öngörülen
eşikleri aştığından grup muafiyetinden yararlanamayacağı,
c- Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin bildirdiği “Yetkili Servis
Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan koşulları aynı anda
taşımadığından bireysel muafiyet tanınamayacağı,
2- Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tek marka sınırlamaları
getirerek 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddesini ihlal ettiği iddiaları bakımından; şikâyete
konu eylemlerinin mevcut bulgular çerçevesinde 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddesi
anlamında ihlal olarak değerlendirilemeyeceği ve bu nedenle anılan teşebbüs hakkında
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ve
şikâyetin reddedilmesinin uygun olacağı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Atiker)
(6) 1970 yılında çelik sacdan sondaj teçhiz boruları üretmek üzere kurulan Atiker, üretim
konusunu önce oto LPG tankları üretimine kaydırmış daha sonra LPG ve CNG yakıt
sistemleri üretimine yönelmiştir. Konya’da üretim yapan Atiker, yurt dışına ihracat
gerçekleştirmektedir.
(7) Atiker, başta Atiker markalı olmak üzere Wentgas, AKL, KME ve Romano markalı LPG
dönüşüm kitlerinin üretim ve dağıtımını yapmaktadır. Bu ürünlerin dönüşüm işlemlerini
yapmaya yetkili 600’e yakın yetkili servisi bulunmaktadır. Bu servislerden bazıları Atiker
markalarından sadece Atiker markalı sistemlerin dönüşümünü yaparken diğerleri farklı
markalı ürünlerin satış ve montajını da yapmaktadır.
I.1.2. İpragaz A.Ş. (İpragaz)
(8) Prins ve Landi markalı LPG dönüşüm sistemlerinin tedarikçisi olan İpragaz, Eureka Metal
A.Ş. unvanıyla 1961 yılında kurulmuş, sektördeki ilk tüp dolumunu gerçekleştirmiş, Kocaeli
Yarımca'da, Türkiye'nin ilk resmi sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) dolum tesisini ve dolum
istasyonlarını faaliyete geçirmiştir. Şirket, 1966 yılında, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı
13-39/500-221
3 / 19

(TPAO) ile birleşerek, İpragaz A.Ş. unvanını almıştır. 1992 yılında özelleştirilen İpragaz,
Fransız Primagaz bünyesine katılmıştır. 1999 yılında Primagaz'ın da dünyanın en büyük
LPG dağıtım firması Hollandalı SHV Energy tarafından satın alınması ile İpragaz, SHV
ailesinin bir parçası haline gelmiştir.
(9) İpragaz, 1996 yılında Türkiye'de "ilk resmi otogaz istasyonu"nu açarak, bu tarihten itibaren
de özel ve ticari otomobillerde kullanılan "Otogaz" segmentinde faaliyet göstermeye
başlamıştır. Halen ülke genelinde 380'i aşkın İpragaz markalı otogaz istasyonu ile hizmet
vermeye devam etmektedir.
(10) Diğer yandan İpragaz 24.02.2010 tarihinde otogaz dönüşüm kiti "Prins" markasının sahibi
olan Hollanda'da mukim Prins Autogassystemen B.V. şirketi ile imzaladığı "Münhasır
Distribütörlük Sözleşmesi" kapsamında "Prins" markasını Türkiye sınırları dâhilinde
kullanmaya hak kazanmıştır. Ayrıca İpragaz 15.03.2012 tarihinde "Landi" markasının sahibi
olan Landi Renzo S.pA şirketi ile imzaladığı "Münhasır Distribütörlük Sözleşmesi"
kapsamında "Landi" markasını Türkiye sınırları dâhilinde kullanmaya hak kazanmıştır.
I.1.3. LPG Dönüşümü Yapan Diğer Firmalar.
(11) Türkiye’de otogaz dönüşüm kitlerinin pazarlamasını yapan başlıca firmalar ile satışını
yaptıkları kit markalarına ilişkin, Atiker ve İpragaz’ın da yer aldığı tabloya aşağıda yer
verilmiştir:
Tablo-1: Türkiye’de LPG dönüşüm kiti sağlayan başlıca firmalar ve sattıkları markalar
Firma İsmi Merkezi Sattığı markalar
Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Konya Atiker, AKL, Wentgaz, KME, Romano
İpragaz A.Ş. İstanbul Prins, Landi
BRC-2A Müh. San ve Tic. A.Ş. İstanbul BRC, Bravo, Kit MTM, Teleflex (GFİ)
Lovato-Damla LPG CNG Gaz Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. Ankara Lovato
Zavoli LPG CNG Otogaz Dönüşüm Sist. A.Ş. İzmir Zavoli, Cangaz
Landirenzo-Olgun Oto Yedek Parça San. Tic. A.Ş. Kayseri Landirenzo
Tartarini Gaz Ekipmanları A.Ş. İstanbul Tartarini
Gas İtaly-Ekip Gaz. A.Ş. İstanbul Gas Italy
Aldesa Otogaz Sist. A.Ş. İstanbul Aldesa
Mimgas LPG/CNG Dönüşüm Sist. A.Ş. İstanbul Mimgas

I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(12) Kısaca LPG olarak bilinen sıvılaştırılmış petrol gazı, ısınma, aydınlatma gibi amaçlarla ve
motorlu araçlarda yakıt olarak kullanılabilen bir enerji kaynağıdır. Kendisini oluşturan
elementlerin niteliği gereği yanıcı bir gaz olan LPG’nin kullanımında güvenlik şartları
oldukça büyük bir önem arz etmektedir.
(13) Dünyada 1940’lı yıllarda otomobil yakıtı olarak kullanılmaya başlanan LPG kullanımı
ülkemizde 1995 yılında serbest bırakılmaya başlanmıştır. Bu gelişme ile birlikte LPG
kullanan araç sayısı ve bunlara LPG kiti sağlayan firmalar ile montajını yapan servislerin
sayısı hızla artmaya başlamıştır.
(14) Motorlu araçlarda yakıt olarak LPG tercihi, benzin ve mazot fiyatlarının artışıyla birlikte son
20 yılda önemli ölçüde artış göstermiştir. LPG fiyatlarının benzin fiyatlarına nazaran
neredeyse yarı yarıya ucuz olması1 ve trafiğe çıkan otomobil sayısının gün geçtikçe artması
bu yakıt türüne olan talebi artırmaktadır. Bu talebin artışına paralel olarak araçların yakıt
sisteminin benzinden LPG’ye dönüşümünü sağlamak üzere satış ve montaj hizmeti veren
pazar da gelişmektedir. Yerli üretime geçilmeden önce yabancı markalı LPG dönüşüm

1 17.05.2013 tarihi itibarıyla Ankara’da satılan 95 oktan benzin fiyatı yaklaşık 4,63 TL, LPG fiyatı ise 2,53 TL olarak gerçekleşmektedir.
13-39/500-221
4 / 19

kitleri tercih edilmesine rağmen ülkemizde üretimin başlanmasıyla birlikte yerli ürüne olan
talebin arttığı, bunda fiyat avantajının da etkili olduğu görülmektedir.
(15) LPG dönüşüm kiti satışı ve montajı hizmeti verebilmek için servislerin veya bayilerin önce
çalışmak istedikleri marka ile bir sözleşme imzalamaları gerekmektedir. Sözleşme
imzalandıktan sonra servis/bayi, bu sözleşme ile birlikte Türk Standartları Enstitüsü
(TSE)’ne başvurup Hizmet Yeterlilik Belgesi (HYB) almakta veya belgeye sahipse yeni
markayı bu belgeye işletmektedir. Bu belge ilgili servisin/bayinin hizmet yerinin imkânlarının
Türk standardı ve/veya TSE tarafından hazırlanmış olan ilgili kriterlere uygunluğunu
göstermesi bakımından önem taşımaktadır.
(16) LPG dönüşüm kitleri, genellikle fiyat faktörü bakımından alt, orta ve üst segment olarak
sınıflandırılabilmektedir. Tüketici, kendi fiyat kıstaslarına göre bu üç segment arasında
tercihte bulunabilmektedir. Ancak dosya konusu LPG dönüşüm markaları ile bayi/servisler
arasındaki dikey ilişki dikkate alındığında; bayi/servislerin her üç segmentteki ürünlerin satış,
montaj ve satış sonrası hizmetlerini aynı anda ve birlikte verebildikleri, markaların segmente
göre çok farklı kriterler getirmediği, bayilerde aranan TSE kriterleri bakımından da bu farklı
segmentlerdeki ürünleri birbirinden ayrıştıran bir özellik bulunmadığı görülmektedir.
Dolayısıyla tüm segmentteki markaların pazardaki bayi/servislere ulaşma anlamında aynı
pazarda rekabet ettikleri anlaşılmaktadır. Buradan hareketle, ilgili ürün pazarı “LPG
dönüşüm kitlerinin satış, montaj ve satış sonrası hizmetleri pazarı” olarak tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(17) İlgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. İlgili Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
(18) LPG dönüşüm sistemleri pazarı hakkında daha detaylı bilgiye ulaşmak, faaliyet gösteren
firmaların pazar paylarını hesaplamak ve tek marka sınırlamasının muhtemel etkilerini
öğrenmek amacıyla Tablo-1’de faaliyet gösteren firmalardan, bu firmaların bazı yetkili
servislerinden, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’ndan, Bilim, Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığından, TÜVTÜRK araç muayene istasyonlarından, Makine Mühendisleri
Odasından, Emniyet Genel Müdürlüğünden, şikâyetçi firmalardan ve muafiyet
başvurusunda bulunan firmadan bilgi talep edilmiştir. İpragaz ve Atiker temsilcileri ile
toplantılar yapılmıştır.
I.3.2. Atiker’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(19) Menfi tespit/muafiyet başvurusunda bulunan Atiker ile bayileri arasında yapacakları ve
yetkili bayilerin münhasıran “Atiker” markalı LPG dönüşüm sistemi satış ve montajı hizmeti
vermesine yönelik olarak hazırlanan “Yetkili Servis Sözleşmesi”ne muafiyet tanınması talep
edilmiş ve buna ilişkin gerekçeler bildirilmiştir.
(20) Atiker Kurum kayıtlarına intikal eden yazısında; servislere getirilmek istenen tek marka
sınırlamasının sebeplerini açıklamış, şikâyetçi firmaların bu uygulamaya yönelik olarak
Cumhuriyet Başsavcılıklarına ilettikleri şikâyetler hakkında verilen kovuşturmaya yer
olmadığına dair kararlar ile Atiker’in son 3 yılda gerçekleştirdiği her bir alt marka bazında
satış adetlerini gösterir listeleri, gerek sadece Atiker markalarına ait kitleri satan gerek diğer
markaların kitlerini satan bütün Atiker yetkili servislerin sattıkları markalar ile birlikte iletişim
bilgilerini içerir listeleri göndermiştir.
I.3.3. İpragaz’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(21) İpragaz tarafından, İpragaz’ın distribütörleri ile yapılmış bir sözleşme örneği ile İpragaz
(Prins) Çorum bayiinin Prins bayiliğinin askıya alınması talebine ilişkin yazısı ve Çorum
Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın bir örneği
13-39/500-221
5 / 19

gönderilmiştir. Çorum Bayii’nin çektiği faksta, Atiker’in Prins satışını durdurmadığı takdirde
servise mal vermeyi keseceğini söylediği bu nedenle bayiliğin durdurulmasını talep ettiği
görülmektedir. Aynı yazı ekinde servislerin konu ile ilgili yaptıkları telefon görüşmelerini
içerir bir cd yer almaktadır.
(22) İpragaz’ın bir başka yazısında ise Atiker’in baskıları nedeniyle Prins bayiliğini sonlandıran
servislerin bir listesi yer almaktadır. Listede bulunan 13 adet servisten bazılarının elindeki
ürünleri iade ettiği, bazılarının TSE hizmet yeterlilik belgesinden Prins markasını sildirdiği
bazılarının da bayiliğini sona erdirdiği anlaşılmaktadır. Bu listede yer alan bütün bayilere
bilgi isteme yazısı gönderilmiş olup cevabi yazıların detaylarına aşağıda yer verilmiştir.
(23) İpragaz’ın cevabi yazısında; İpragaz’ın yetkili servislik ve bayilik sözleşmesinin bir örneği, il
bazında 2010-1012 yılları arasında satışı yapılan Prins ve Landi markalı dönüşüm kiti
adetlerine yer verilmiştir. Yazıya göre dünyada otogaz kullanan araç sayısı son 10 yılda
%60 oranında artmış, Türkiye’de ise otogaz kullanan araç sayısı 3,5 milyon adete
ulaşmakla benzinli araç sayısını geçmiştir. Bu cihetle, Türkiye, Dünya otogaz piyasasında
en büyük 2. ülke haline gelmiştir. Bu gelişmedeki en büyük etken LPG fiyatlarının benzin
fiyatlarına nazaran ucuz oluşu ve tedarik zincirinin yaygınlığı olarak gösterilmektedir. LPG
dönüşüm kiti markalarının, üst, orta ve alt segmente hitap ediyor olmalarına göre başlıca
üç gruba ayrıldıkları ve buna uygun olarak fiyatlama yapıldığı, en geniş talebin alt segment
markalarda yoğunlaştığı, bu çerçevede Atiker’in tüm segmentler birlikte değerlendirildiğinde
yaklaşık %60 pazar payı ile hâkim durumda olduğu belirtilmiştir.
(24) Şikâyetçi tek marka sınırlamaları hakkında ise, pazarda bu tür sınırlamaların olmadığını, bu
ve benzeri uygulamaların ne servisler ne de tüketiciler için tercih edilir bir durum olduğunu,
ancak hâkim durumda bulunan teşebbüslerin kendi kârını artırmak için bu tür bir
uygulamaya gittiğini belirtmiştir. Bunlara ek olarak ürün gamlarının farklı olması ve
reklamların her marka için özellik göstermesi nedeniyle LPG dönüşüm hizmeti veren
servislerde bedavacılık sorunuyla karşılaşılmayacağı, servislere önemli bir know-how
transferi yapılmadığı ve sağlayıcı firmanın servislere amortismanı zaman alan ciddi
yatırımlar yapmadığı da ifade edilmiştir.
(25) Kurum kayıtlarına intikal eden cevabi yazıda; İpragaz’ın dağıtımını yaptığı markaların ayırt
edici özellikleri, İpragaz yetkili satıcılarının açıklamalı listesi, pazar payı anketinin sonuçları
ve Türkiye’de faaliyet gösteren diğer LPG dönüşüm kiti markaları distribütörlerine ilişkin
bilgiler yer almaktadır. Buna göre İpragaz’ın sağladığı Prins ve Landi marka kitler arasındaki
fark, aracın silindir sayısına, kullanılan enjektör ve basınç/sıcaklık sensörü markasına göre
değişmektedir. Bazı ürünler sadece 4 silindirli araçlara takılabilirken diğer bazıları 6 ve 8
silindirli araçlara monte edilebilmektedir. Bazı modellerde Bosch marka sensörler
kullanılırken bazılarında Eltek markası kullanılmaktadır.
(26) Aynı yazı ekinde yer alan İpragaz’ın bayilere yaptırdığı pazar payı anketine bakıldığında ise,
Türkiye’nin pek çok ilinde bulunan bayilerin önemli bir kısmının Atiker markalı ürün satışı
geçekleştirdiği görülmektedir.
I.3.4. Ekipgaz İth. ve İhr. San. Dış Tic. Şti. (Gasıtaly)’nden Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(27) Kendilerine bilgi isteme yazısı gönderilmeden önce şikâyette bulunan Gasıtaly, bayilerinden
gelen muhtelif bilgilere göre Atiker’in bayilere yalnızca kendi markasını satmaları
durumunda ürün vereceği değilse bayiliklerin iptal edileceği yönünde tehditlerde
bulunduğunu, bu nedenle bayilerin, Atiker bayiliklerini kaybetmemek için Gasıtaly
bayiliklerine son vermeyi tercih ettikleri belirtilmiştir.
(28) Bu iddialar kapsamında Gasıtaly’nin Eskişehir İpek LPG CNG Otogaz Dön. Sist. Tar. Hay.
Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ve Amasya Bayisi Ayanlar Otomotiv’in bayilik
sözleşmelerinin Atiker tarafından feshedildiğine dair ihtarname örnekleri gönderilmiştir.
Bunlar dışında Mersin, Çanakkale, Balıkesir, Eskişehir ve İstanbul’daki bazı bayilere de
13-39/500-221
6 / 19

Mart ayı sonuna kadar Atiker dışındaki bayilikleri sonlandırmamaları halinde
sözleşmelerinin feshedileceği uyarısı yapıldığı belirtilmiştir.
(29) Şikâyet kapsamında yapılan açıklamalarda, pazarın yapısı gereği bayilerin ürün satışının
yanında montaj ve servis hizmeti de verdikleri, dolayısıyla sadece satış sözleşmesi değil
aynı zamanda servis sözleşmesinin de zorunlu olduğu, Atiker’in mal vermeyi reddederek
montaj ve servis hizmetlerini de böylece kısıtladığı, bayilerin Atiker’i tercih etmeleri halinde
ise rakipleri pazar dışına çıkarmış olacağı, bunun rakiplere olduğu kadar aynı serviste
birden çok marka ürüne erişim imkânı bulunan tüketicilere de zarar vereceği belirtilmiştir.
(30) Gasıtaly’nin cevabi yazısında, pazarda aktif olarak satılan LPG kiti markasının 10-15
civarında olduğu, sektörde yaklaşık %70 pazar payı ile Atiker’in hâkim durumda bulunduğu
ve bu durumu korumak için bayiler nezdinde çalışmaları olduğu, pazarda tek marka
sınırlaması uygulanmadığı ancak Atiker’in yalnızca kendi markalarının satılması için
bayilere baskı yaptığı, satılması istenmeyen markaların Prins ve Gasitaly olduğu, bayilerin
yalnızca Atiker satışına zorlanmak suretiyle diğer marka satışlarının engellenmeye
çalışıldığı, bu tavrın pazarda yükselen firmalara karşı takınıldığı belirtilmiştir.
(31) Aynı yazıda servislerin tek marka satış ve montajı yaparlarken herhangi uzmanlaşma
yoluna gitmedikleri, her marka için çalışabildikleri, LPG satışı yapan firmaların bayilere
eğitim vermek zorunda oldukları ancak bu eğitimlerin herhangi bir know-how aktarımı
içermediği belirtilmiştir.
I.3.5. Diğer LPG Dönüşüm Sistemi Satan Firmalardan Elde Edilen Bilgiler
(32) Türkiye’de LPG dönüşüm kiti sağlayan yukarıda adlarına yer verilen, dosyayla ilgili
teşebbüslerin dışındaki belli başlı firmalardan pazarın yapısı hakkında birtakım bilgiler talep
edilmiştir. BRC-2A Mühendislik San. ve Tic. A.Ş. (BRC)’nin cevabi yazısında, LPG tipi yakıt
tercihinin artmasıyla birlikte satış ve montaj pazarının da 1995 yılından itibaren büyük bir
gelişme yaşadığı, dönüşümde kullanılan ürünlerin artık ülkemizde üretildiği, BRC’nin yerli
bir üretici firma olduğu, 248 adet yetkili servisle gösterdiği faaliyetlerde yaklaşık %18 pazar
payına sahip olduğu belirtilmiştir. Tek marka sınırlamasının tüketici haklarının korunması,
montajın yeterli teknik eğitimi almış kişilerce yapılması ve bu yolla servislerde verilen
hizmetin kalitesinin artması bakımından faydalı olacağı, mevcut durumda tek marka
sınırlaması uygulaması bulunmadığı, ancak servislerin sayıca az ama kaliteli rakiplerle
mücadele etmesi gerektiği belirtilmiştir. BRC, hem aynı markalı hem de Bravo markalı
ürünleri sağlamaktadır.
(33) Damla LPG/CNG Gaz Sist. San. Tic. Ltd. Şti. (LOVATO)’nin cevabi yazısında, LPG
dönüşüm sistemi pazarında 1996 yılından itibaren artan bir gelişme olduğu, denetimlerin
artmasıyla pazara düzen geldiği, net bilgilere sahip olmamakla birlikte 1. sırada Atiker, 2.
sırada LOVATO ve 3. sırada da BRC’nin bulunduğu, pazarda tek marka sınırlaması
uygulamasının olmadığı, gerekli koşulları sağlayan servislerin diledikleri marka ile
çalışabildikleri, tek marka sınırlamasının bayiler için montajını yaptıkları markaların satış
sonrası hizmet ve servis hizmetlerinin sağlanması ve tüketici mağduriyetlerine sebebiyet
vermesi bakımından zorluk çıkardığı, LOVATO markası bakımından ise bayiye aktarılan
herhangi bir know-how bilgisinin bulunmadığı belirtilmiştir.
(34) Mimsunar LPG Otogaz Dön. Sist. İml. San. ve Tic. Ltd. Şti. (MİMGAS)’nin cevabi yazısında,
teşebbüsün LPG dönüşüm sistemi üretimi yapan yerli bir şirket olduğu, Mimgas ve Feroni
markalarının satışını yaptığı, pazarda hâkim durumda olan firmaların Atiker ve BRC olduğu,
tek marka sınırlamasının sektöre zarar vereceği, ürün seçimini kısıtlayacağı, rekabeti
azaltacağı, buna karşılık servislere baskı uygulayarak tek marka sınırlaması getirmek
isteyen firmaların bulunduğu, bu durumun sektörü yeniliklere kapatabileceği, bu baskılar
nedeniyle bazı bayilerin sözleşmelerine son verdiği belirtilmiştir.
13-39/500-221
7 / 19

(35) Zavoli Polaris Enjeksiyonlu Otogaz Sist. San. Tic. Ltd. Şti. (Zavoli) ’nin cevabi yazısında,
bayilerin mümkün olduğunca az marka ile çalışmasının uygun olduğu, çünkü birden çok
marka ile çalışmanın, kiti montajlayanın, kit sistemine olan adaptasyonunu olumsuz
etkileyebileceği, çok markalı servislerde verilen hizmet kalitesinin düşük olduğu, Zavoli’nin
tek marka uygulamasında bulunmadığı, ancak bazı bayilere tek marka ile çalışmaları
yönünde baskıda bulunulduğu bilgisinin ulaştığı belirtilmiştir.
(36) Olgun Oto Yedek Parça San. Tic. A.Ş. (Landirenzo)’nin cevabi yazısında, bu firmanın
Landirenzo markalı LPG dönüşüm kitlerinin dağıtımı ve montajını yaptığı, pazarda faaliyet
gösteren başlıca markaların Atiker, Brc, Lovato, Landi Renzo, Zavoli ve Prins olduğu,
bunlardan Atiker’in %50’yi aşan pazar payıyla hâkim durumda bulunduğu, pazarda tek
marka sınırlamasına yönelik herhangi bir uygulama olmadığı, montajcı servislerin tüketiciye
en az bir yerli ve bir yabancı marka sunmak istedikleri, tek marka uygulaması ihtimalinde
pazara yeni gireceklerin pazar kazanımının zorlaşacağı, öte yandan tek marka ile çalışan
teşebbüslerin, piyasaya LPG’li araç süren otomotiv markalarının yetkili servisleri olduğu,
Landirenzo markalı kitlerin montajı ve bakımı için yetkili servislere eğitimler verildiği
belirtilmiştir.
(37) Aldesa Otogaz Sist. Metal Döv. Par. San. Tic. Ltd. Şti. (Aldesa)’nin cevabi yazısında,
Aldesa’nın yerli üretim yapan firmalardan olduğu, rekabet ve Atiker’in piyasayı ele geçirme
çabaları neticesinde bazı firmaların kapandığı veya el değiştirdiği, Atiker’in uygulamalarına
kadar sektörde tek marka uygulamasının bulunmadığı, ancak Atiker’in bu uygulamaya
geçmek istemesi ile Aldesa’nın zor duruma düştüğü ve çalıştırılan işçi sayısının azaltıldığı,
Atiker’in tek marka uygulamasının rakiplere önemli ölçüde zarar verdiği belirtilmiştir.
(38) Tartarini Otogaz Dönüşüm Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti.(Tartarini)’nin cevabi yazısında,
diğer firmaların pazar payı bilgilerine erişilemediği, ancak LPG kitlerinin orta ve alt segment
araçlara hitap ettiği düşünüldüğünde Atiker’in yaklaşık %60 pazar payı ile lider konumunda
bulunduğu, tek marka sınırlamasının piyasanın yapısı ile örtüşmeyeceği, ancak Atiker, BRC
gibi firmaların iskonto, nakit desteği gibi çeşitli yollarla sadece kendi markası ile
çalışılmasını sağlamak istediği, LPG kitlerinin tercihinde tüketicinin araştırma ve karar
verme imkânının geniş olduğu, çünkü yatırımın ürüne değil markaya yapıldığı belirtilmiştir.
(39) Yukarıda yer verilen firmalar yazıları ekinde satış adetlerini, yetkili servis listesini, yetkili
bayilik ve servis sözleşmelerinin birer örneğini de göndermişlerdir.
I.3.6. LPG Dönüşüm Sistemi Montajı Yapan Servislerden Elde Edilen Bilgiler
(40) Yetkili servis olan Eskişehir Güç ve Yakıt Sist. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ESGÜÇ)’nin
cevabi yazısında, Prins, Landirenzo ve Atiker olmak üzere 3 marka ile çalıştığı, 2012 yılında
Atiker’in 180, Landirenzo’nun 105 ve Prins’in 50 adet satış gerçekleştirdiği, LPG montaj
sektöründe son yıllarda daralma yaşandığı, bunun dağıtıcı ve sağlayıcıları tek marka
sınırlaması gibi birtakım stratejilere zorladığı, bu çerçevede bazı markaların tek marka
uygulamasını hayata geçirmek üzere bayilere baskı yaptığı, sözleşmelerini feshetmekle
tehdit ettiği, uygulamada tek marka satışı yapan servisin neredeyse hiç bulunmadığı, tek
marka uygulanması halinde bir ildeki tüketicinin bu serviste hizmet alamaması durumunda
başka illere gitmek zorunda kalacağı, bayi olarak da tek marka uygulamasını tasvip
etmedikleri belirtilmiştir.
(41) Karaman ilinde faaliyet gösteren bir diğer yetkili servis olan Mehmet Çini’nin cevabi
yazısında, Atiker, Wentgaz, Lovato ve Prins marka kitlerin satışının yapıldığı, ithal kitlerin
fiyatının yüksek olması nedeniyle yerli marka ürünlere talebin arttığı, tek marka sınırlaması
gibi bir uygulamanın yaygın olmadığı, ancak böylesi bir durumda tercihini Atiker’den yana
kullanacağı, çok markalılık uygulamasında servis ağının yetersizliği, montaj esnasında
yeterli program bilgisi ve donanımının bulunmaması gibi sorunlarla karşılaşılabileceği
belirtilmiştir.
13-39/500-221
8 / 19

(42) İskenderun’da faaliyet gösteren yetkili servis Vahit HARBALİOĞLU’nun cevabi yazısında,
Atiker, Lovato, Brc, Landi, Prins gibi markalarla çalıştığını, tek marka uygulamasını
istemediğini, olması halinde ise tercihini yerli bir markadan yana kullanacağını, en çok
Atiker markalı ürün sattığını, tek marka uygulamasının fiyatları artıracağını ve kâr oranını
düşürebileceğini belirtmiş ve son üç yıldaki satış adedi bilgilerini göndermiştir.
(43) Mersin’de faaliyetlerini sürdüren Sistem Otogaz LPG Dönüşüm Servisi’nin cevabi
yazısında, Landirenzo, Brc, Prins, Atiker, Zavoli, Fema gibi markalarla çalışıldığı, sektördeki
markalar arttıkça kâr marjının azaldığı, tek marka sınırlamasının servislerin karını iyice
azaltacağından tercih edilir bir durum olmadığı, tüketiciler için de tek marka sınırlamasının
uygun olmadığı, böyle bir durumun farazi olarak bile düşünülemeyeceği, yetkili servislere
herhangi bir know-how aktarımının olmadığı belirtilmiştir.
(44) Ankara’da yetkili servis olan BMS Mekanik Oto Kir. Otom. San. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti.’nin
cevabi yazısında, Atiker, Zavoli, Brc ve Omvl marka kit montajı yapıldığı, 2011 yılında
dönüşümde en fazla kullanılan markanın Atiker olduğu belirtilmiştir.
I.3.7. Makine Mühendisleri Odasından, Emniyet Genel Müdürlüğünden, TÜVTURK
Kuzey ve Güney Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş.’den Elde Edilen
Bilgi ve Belgeler
(45) Kurum kayıtlarına intikal eden cevabi yazılarda ve eklerinde son üç yıl içinde motorlu
araçlara uygulanan LPG dönüşüm kiti toplam sayısı (il, yıl ve marka bazında); TÜVTURK’ün
cevabi yazısında LPG dönüşümü yapılan ve yakıt sisteminde LPG kullanılan araç sayılarına
ilişkin olarak firmanın veri tabanında bulunan bilgiler cd ortamında gönderilmiştir.
I.3.8. Hukuki değerlendirme
I.3.8.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(46) Atiker’in, “Atiker” ve “Wentgas” markalarına yönelik hizmet vermesine ilişkin hükümler içeren
“Yetkili Servis Sözleşmesi”nin amacı, anılan markalı otogaz sistemleri ile bu sistemlere
ilişkin her türlü aksamın montajının, tamirinin, bakımının, onarımının ve periyodik
kontrollerinin teknolojisine uygun şekilde uzman kişilerce güvenli ve kaliteli bir biçimde
yapılmasını sağlamak olarak açıklanmaktadır. Böylece müşteri şikayetlerinin sayısının
azaltılması ve verilen hizmetin kalitesinin artırılması amaçlanmaktadır. Yetkili servislerin
seçiminde fiziki imkanları ile sağladığı çalışma koşulları dikkate alınacaktır. Bu şekilde
seçilecek yetkili servislerin montajını yapacağı bütün ürünleri Atiker’in distribütörlerinden
alması ve yalnızca Atiker ürünlerinin montajını yapması planlanmaktadır. Atiker ile servisler
arasında yapılması öngörülen sözleşme, 4054 sayılı Kanun kapsamında bir anlaşma olup,
bu anlaşmanın rekabet ihlali edip etmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
I.3.8.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(47) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler
ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri yasaklanmıştır. Bildirime konu sözleşme,
yetkili servislere tek elden sağlama yükümlülüğü getiren bir dikey anlaşma olmakla
piyasadaki rakiplerin faaliyetlerini ve potansiyel rakiplerin pazara girişlerini zorlaştırabilecek
bir rekabet etmeme yükümlüğü öngörmektedir. Bu nedenle anılan sözleşmeye menfi tespit
verilmesi mümkün değildir.




13-39/500-221
9 / 19

I.3.8.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
(48) Grup muafiyetinden yararlanması istenen anlaşmaların başta pazar payı eşikleri olmak
üzere çeşitli koşulları bir arada taşıması gerekmektedir. Bildirime konu olan sözleşmenin
grup muafiyetinden yararlanıp yaralanmadığı 2005/4 sayılı Tebliğ ve 2002/2 sayılı Tebliğ
çerçevesinde aşağıda değerlendirilmiştir.
I.3.8.3.1. 2005/4 sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirme
(49) 2005/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi uyarınca yeni motorlu taşıtların, bunların yedek
parçalarının ya da tamir ve bakım hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu
dikey anlaşmalar, dikey sınırlamalar içermeleri halinde söz konusu Tebliğ’de düzenlenen
koşullara uymak kaydıyla, Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamadan Kanun’un 5.
maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulabilecektir. Özellikle satış
sonrası hizmetlerde yedek parça temini ve montajına ilişkin olarak yapılan dikey anlaşmalar
grup muafiyetine konu olmaktadır. Yedek parçanın tanımı Tebliğ’in 3. maddesinde “bir
aracın parçalarını değiştirmek amacıyla aracın üzerine veya içine takılabilen, yakıt hariç
olmak üzere, motorlu taşıtın kullanımı için gerekli olan yağlar gibi ürünlerin de dahil olduğu
mallar” olarak tanımlanmıştır. LPG dönüşüm kitlerinin yedek parça sayılıp
sayılmayacağının ve dolayısıyla bildirime konu sözleşmenin 2005/4 sayılı Tebliğ hükümleri
çerçevesinde değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin tespiti için yedek parça tanımına
bakmak gerekmektedir.
(50) Bilindiği üzere, 2005/4 sayılı Tebliğ’deki yedek parça tanımına uymayan ürünler için yapılan
dikey anlaşmalar bu Tebliğ kapsamına girmemektedir. Örneğin kasetçalar, CD ya da ticari
kullanım için gerekli diğer aksesuarlar gibi bir motorlu taşıta takılabilmelerine rağmen taşıtın
kullanımı için gerekli olmayan ürünler yedek parça tanımına uymamaktadır. Dolayısıyla
yedek parça, aracın üretim bandında takılan ve o aracın sorunsuz ve teknik özelliklerine
uygun olarak çalışmasını sağlayan parçalar olarak tanımlanabilir. LPG dönüşüm kitlerine
bakıldığında ise dosya konusu olay çerçevesinde incelenen dönüşüm kitlerinin üretim
bandında takılmadığı, tüketiciler tarafından yakıt maliyetinde tasarruf sağlamak amacıyla
ihtiyari olarak sonradan monte ettirildiği görülmektedir. Bu nedenle LPG dönüşüm
sistemlerinin yedek parça olarak kabul edilemeyeceği ve bildirime konu sözleşmenin
2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
(51) Diğer yandan bildirime konu sözleşmenin bir an için 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu
kabul edilse bile, sözleşmede bulunan tek marka sınırlaması (rekabet etmeme yükümlülüğü)
ve Atiker’in yüksek pazar payı, sözleşmenin söz konusu grup muafiyetinden yararlanması
önünde engeldir.
I.3.8.3.2. 2002/2 Sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirme.
(52) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine göre üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan dikey anlaşmalar, Tebliğ’de sayılan koşulları
taşıyorsa, grup muafiyetinden yararlanabilir.
(53) Grup muafiyeti sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili
pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması durumunda uygulanmaktadır.
(54) LPG dönüşüm kiti markalarının çoğunluğu il bazındaki satış adetlerine ilişkin veriyi
sağlayamamışlardır. İl bazlı veriler sadece, sızdırmazlık raporu veren TMMOB Makine
Mühendisleri Odasından temin edilen verilerden oluşmaktadır. Bu verilere göre son 3 yılda
satılan Atiker markalarının satış adetlerinin satılan toplam kit sayısına olan oranı esas
alınarak hesaplanan yaklaşık pazar payı verilerine Tablo 2’de yer verilmektedir.


13-39/500-221
10 / 19


Tablo-2: Tüm Atiker markalarının (Atiker, Wentgas, AKL, KME ve Romano) toplam il bazında ve Türkiye
yaklaşık pazar payı (%) (TMMOB Makine Mühendisleri Odası verilerine göre)
İller 2010 yılı2 2011 yılı 2012 yılı
Adana (…..) (…..) (…..)
Adıyaman (…..) (…..) (…..)
Afyonkarahisar (…..) (…..) (…..)
Ağrı (…..) (…..) (…..)
Aksaray (…..) (…..) (…..)
Amasya (…..) (…..) (…..)
Ankara (…..) (…..) (…..)
Antalya (…..) (…..) (…..)
Ardahan (…..) (…..) (…..)
Artvin (…..) (…..) (…..)
Aydın (…..) (…..) (…..)
Balıkesir (…..) (…..) (…..)
Bartın (…..) (…..) (…..)
Batman (…..) (…..) (…..)
Bayburt (…..) (…..) (…..)
Bilecik (…..) (…..) (…..)
Bingöl (…..) (…..) (…..)
Bitlis (…..) (…..) (…..)
Bolu (…..) (…..) (…..)
Burdur (…..) (…..) (…..)
Bursa (…..) (…..) (…..)
Çanakkale (…..) (…..) (…..)
Çankırı (…..) (…..) (…..)
Çorum (…..) (…..) (…..)
Denizli (…..) (…..) (…..)
Diyarbakır (…..) (…..) (…..)
Düzce (…..) (…..) (…..)
Edirne (…..) (…..) (…..)
Elazığ (…..) (…..) (…..)
Erzincan (…..) (…..) (…..)
Erzurum (…..) (…..) (…..)
Eskişehir (…..) (…..) (…..)
Gaziantep (…..) (…..) (…..)
Giresun (…..) (…..) (…..)
Gümüşhane (…..) (…..) (…..)
Hakkari (…..) (…..) (…..)
Hatay (…..) (…..) (…..)
Iğdır (…..) (…..) (…..)
Isparta (…..) (…..) (…..)
İstanbul (…..) (…..) (…..)
İzmir (…..) (…..) (…..)
Kahramanmaraş (…..) (…..) (…..)
Karabük (…..) (…..) (…..)
Karaman (…..) (…..) (…..)
Kars (…..) (…..) (…..)
Kastamonu (…..) (…..) (…..)
Kayseri (…..) (…..) (…..)
Kırıkkale (…..) (…..) (…..)
Kırklareli (…..) (…..) (…..)
Kırşehir (…..) (…..) (…..)
Kilis (…..) (…..) (…..)
Kocaeli (…..) (…..) (…..)
Konya (…..) (…..) (…..)
Kütahya (…..) (…..) (…..)

2 2010 yılında AKL markasının satışı bulunmamaktadır.
13-39/500-221
11 / 19

Malatya (…..) (…..) (…..)
İller 2010 yılı3 2011 yılı 2012 yılı
Manisa (…..) (…..) (…..)
Mardin (…..) (…..) (…..)
Mersin (…..) (…..) (…..)
Muğla (…..) (…..) (…..)
Muş (…..) (…..) (…..)
Nevşehir (…..) (…..) (…..)
Niğde (…..) (…..) (…..)
Ordu (…..) (…..) (…..)
Osmaniye (…..) (…..) (…..)
Rize (…..) (…..) (…..)
Sakarya (…..) (…..) (…..)
Samsun (…..) (…..) (…..)
Siirt (…..) (…..) (…..)
Sinop (…..) (…..) (…..)
Sivas (…..) (…..) (…..)
Şanlıurfa (…..) (…..) (…..)
Şırnak (…..) (…..) (…..)
Tekirdağ (…..) (…..) (…..)
Tokat (…..) (…..) (…..)
Trabzon (…..) (…..) (…..)
Tunceli (…..) (…..) (…..)
Uşak (…..) (…..) (…..)
Van (…..) (…..) (…..)
Yalova (…..) (…..) (…..)
Yozgat (…..) (…..) (…..)
Zonguldak (…..) (…..) (…..)
Yurtdışı (…..) (…..) (…..)
İl yok (…..) (…..) (…..)
Genel Toplam (Türkiye) (…..) (…..) (…..)

(55) Tablo-2’de Türkiye’de son üç yılda gerçekleşen toplam LPG dönüşüm kiti adetleri esas
alınarak yapılan hesaplamada Atiker’in Türkiye pazar payının her üç yılda da %40 eşiğinin
üzerinde olduğu görülmektedir. İl bazlı pazar paylarına bakıldığında ise %40 eşiğinin altına
düştüğü il sayısı çok sınırlıdır.
(56) LPG dönüşüm kiti satışı yapan önemli markaların gönderdiği bilgilere göre, Türkiye
genelindeki satış miktarlarından yapılan hesaplamaya Tablo 3’te yer verilmiştir.
Tablo-3: LPG dönüşüm kiti yapan başlıca markaların satış adetleri ve pazar payları (%)
Marka
2010 yılı
satış adedi
2010
pazar payı
2011 yılı
satış adedi
2011
pazar payı
2012 yılı
satış adedi
2012 pazar
payı
Atiker (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Atiker Karbüratörlü Kit (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Atiker Diğer Markalar (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Brc (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Aldesa (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Lovato (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mimgas (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Gasitaly (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Landirenzo (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tartarini (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Prins (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Atiker Markaları Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

3 2010 yılında AKL markasının satışı bulunmamaktadır.
13-39/500-221
12 / 19


(57) Bu tablodan, Atiker markalarının satış miktarı diğer markaların satış adetlerinin oldukça
üstünde olup Atiker’in pazar payının her geçen yıl arttığı anlaşılmaktadır.
(58) Diğer yandan ilgili pazardaki satış adetleri ve pazar payları konusunda sağlıklı bilgi elde
etmenin zorluğu, önaraştırma sürecinde elde edilen bilgiler arasındaki farklılıklardan
görülebilmektedir. Bu kapsamda muayeneye gelen araçların kaçının hangi marka LPG kiti
kullandığının tespiti amacıyla TÜVTURK’ün cevabi yazısından, tespit edilebilen rakamlar ile
TMMOB Makine Mühendisleri Odasının (MMO) sağladığı verilerle birlikte önaraştırma
sürecinde bilgi sağlayan 9 LPG dönüşüm markası sahibi teşebbüsten elde edilen satış
adetleri bilgilerine Tablo 4’te yer verilmiştir.
Tablo-4: MMO ve TUVTURK verilerine göre Türkiye LPG dönüşüm kiti (yeni montaj) sayıları
2010 2011 2012
MMO verilerine göre (…..) (…..) (…..)
TUVTURK verilerine göre (…..) (…..) (…..)
Tablo-3’te belirtilen 9 teşebbüsün satışları toplamı (…..) (…..) (…..)

(59) Önaraştırma çerçevesinde sadece 9 teşebbüsten toplanan verilere göre yalnızca bu 9
teşebbüsün Türkiye’deki satış adetleri toplamı dahi TÜVTURK ve MMO tarafından bildirilen
toplam Türkiye (tüm markalar) satışlarından daha yüksek olduğu görünmektedir.
Karşılaştırılan rakamlar arasındaki farkın yüksekliğinin kayıt dışı montajlardan
kaynaklandığı kanaati oluşmuştur. Bu tablodaki satış rakamlarının MMO’nın sağladığı
verilerden farklı olmasının başlıca nedeni pazarda bilinirliği az markaların faaliyet
göstermesi ve bilinen markaların birden fazla alt marka ile faaliyetlerini devam ettirmesi
şeklinde açıklanabilmektedir.

(60) Tüm mevcut bilgiler ışığında, Atiker’in pazar payının, rakip teşebbüs ve servislerin ve
Atiker’in kendi tahminlerine göre %(…..)’ı aştığı görülmektedir. Dolayısıyla 2002/2 sayılı
Tebliğ m. 2/2 uyarınca Atiker’in uygulamayı planladığı sözleşmenin anılan Tebliğ hükümleri
çerçevesinde grup muafiyetinden faydalanamayacağı kanaatine varılmıştır.
I.3.8.4. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Çerçevesinde Bireysel Muafiyet
Değerlendirmesi
I.3.8.4.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(61) Atiker’in uygulamaya geçirmek istediği sözleşmenin 2. maddesine göre tek elden sağlama
yükümlülüğü sadece Atiker ve Wentgas markalarına ilişkindir. Sözleşmenin 4.8.
maddesinde “(…..).” hükmü yer almaktadır.
(62) Atiker bu hükümle sağladığı ürünlerin montajı ve sonrasında servislerin vereceği kaliteyi
artırmak ve hizmetin uzman kişilerce güvenlik şartları sağlanarak sorunsuz, tam ve doğru
bir biçimde verilmesini istediğini belirtmektedir. Bu sayede müşterilerin montaj esnasında
ve sonrasında karşılaşacağı sorunların azaltılmasının amaçlandığı ifade edilmekte ve
böylelikle verilen hizmetin düzeninin ve kalitesinin artırılacağı ileri sürülmektedir.
(63) Araçlara takılan motor teknolojisinin gelişmesi ve değişmesiyle LPG dönüşüm sistemlerinin
de bu motorlara uygun hale getirilebilmesi için aynı ölçüde gelişmesi ve yenilenmesi
gerekmektedir. Dikey anlaşmalar ile 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında artacak rekabetin
sayesinde bu inovasyon güdüsü olumlu yönde etkilenebilir. Bu noktada Atiker, kendi ar-ge
çalışmaları ile edindiği bilgi ve teknolojilerini yetkili servislere aktarmak ve bu servislerin
basit bir tamirhane görünümünden çıkarak donanımlı ve güvenilir hizmet veren birimler
haline gelmesini istemektedir.
13-39/500-221
13 / 19

(64) LPG gibi montajı ve bakımı esnasında yapılan en ufak bir hatanın ciddi zararlara hatta can
kaybına yol açabildiği dikkate alındığında, tehlike arz eden ürünlerin kurulmasında ve
bakımında kalitenin artırılması, sektördeki gelişmelerin artmasına yardım edebilecektir.
I.3.8.4.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(65) LPG kitinin montajı, alanında uzman kişilerce kendisine getirilen teknik yükümlülükler
çerçevesinde ve uygun fiziki şartlar altında gerçekleştirilecektir. Bunun tüketici bakımından
en büyük getirisi ürün güvenliğinin sağlanmasıdır. Bu sayede LPG’li araç kullanımından
kaynaklanan ve montaj hatasına bağlı hasar ve kayıpların minimuma indirilmesi
sağlanabilecektir. Montaj sonrası hizmetler bakımından ise yaşanan arızaların yine
alanında uzman kişilerce vakit kaybetmeden tespit edilmesi ve onarım için gereken
parçaların hızlı temini tüketici lehine olacak durumlar arasında sayılabilir.
(66) Atiker’in yetkili servis sözleşmesi ile bölge sınırlaması getirmeyecek olması, bir ilde birden
fazla Atiker servisinin hizmet vermesine imkân sağlamakta; böylelikle tüketicilerin tercih
olanakları genişlemekte ve olası bir sorunda aynı ilde bulunan bir diğer servisten hizmet
alabilmeleri mümkün kılınmaktadır.
I.3.8.4.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(67) Tek marka sınırlaması öngören anlaşmaların rekabet üzerinde esas olarak dört olumsuz
etkisi vardır: Pazar kapama etkisi, koordinasyon etkisi, mağaza içi rekabeti önleme etkisi
ve pahalılık etkisi. Tek marka anlaşmalarının markalar arası rekabette meydana getireceği
azalmanın olumsuz etkisi, sağlayıcıların bu tür sözleşmeleri yapabilmek için başlangıçta
yoğun şekilde rekabet etmesi ile hafifletilebilir. Ancak bu rekabet, sınırlamanın süresi
uzadıkça azalır. Bu nedenle tek marka sınırlamasının süresi ile sağlayıcılar arasında
yaşanacak bu rekabete etkisinin dengelenmesi gerekmektedir.
(68) Buna karşılık tek marka sınırlamalarının rekabet üzerinde olumlu etkileri de bulunmaktadır.
Bu etkilerin başında bedavacılık sorunun çözülmesi gelmektedir. Bu sorun sağlayıcının
markaya değil de perakendeciye yatırım yapması durumunda ortaya çıkmaktadır. Çünkü
sağlayıcı perakendeciye bir yatırım yaptığında bu yatırım aynı zamanda onun rakiplerini de
bu perakendeciye çekecektir. Böyle bir durumda sağlayıcının yaptığı yatırımları rakiplerine
karşı korumak için perakendeci ile tek marka sınırlaması öngören anlaşmalar
imzalayabilmektedir. Ancak yatırımın sadece markaya yapıldığı durumda bu sorundan
bahsetmek mümkün olmayacaktır. Bildirime konu işlemde de yatırımın yetkili servislerden
çok Atiker markasına yapılacağı görüldüğünden bu bedavacılık sorununun ortaya
çıkmayacağı kanaati oluşmuştur.
(69) Vazgeçme problemi de sağlayıcının karşılaşabileceği sorunlar arasında yer almaktadır. Bu
sorun, sağlayıcı tarafından alıcıya özgü olarak yapılan yatırımların, sözleşme sona erdikten
sonra diğer/yeni alıcılar için kullanılamaması yahut satımı anında değerini önemli ölçüde
yitirmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Sağlayıcı bu yatırımların amortismanı için gereken
süre içinde alıcıdan tek marka sınırlamasına uymasını isteyebilir. Somut olaya bakıldığında,
“Yetkili Servis Sözleşmesi”nin 4.1. maddesinden Atiker ile bu sözleşmeyi imzalayacak
kişilerin kendi tesislerinde Atiker’in koyacağı kurallar çerçevesinde faaliyet gösterecekleri
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Atiker’in bu anlamda amorti etmesini gerektirecek alıcıya özgü
bir yatırım yapmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan tesisler sözleşme bitiminde yetkili
servise kalacağından Atiker için vazgeçme probleminin oluşmayacağı kanaatine varılmıştır.
(70) Rekabet etmeme yükümlülüğünü haklı gösteren bir diğer gerekçe de know-how transferidir.
Alıcıya sözleşmenin esaslı ve zorunlu unsuru olarak aktarılan bir know-how’ın varlığı
durumunda sağlayıcı bu bilgiyi korumak üzere rekabet etmeme yükümlülüğü getirebilir.
LPG dönüşüm kitleri pazarında ise bu know-how, yeni motor teknolojilerine uygun LPG kiti
üretim, montaj ve bakımı hizmetlerinde ortaya çıkmaktadır. Değişen motor sistemlerine
uygun olarak üretilecek LPG dönüşüm kitlerinin hatasız ve doğru montajına ilişkin bilgiler
13-39/500-221
14 / 19

know-how teşkil edebilmektedir. Nitekim Atiker’in hazırladığı “Yetkili Servis Sözleşmesi”
kapsamında alıcılara bu tür bilgi aktarımları gerçekleştireceği ve bu bilginin doğru
kullanılmasına yönelik eğitimler vereceği anlaşılmaktadır. Diğer yandan ilgili pazardaki
teşebbüslerden alınan görüşler markaya özgü bir know-how aktarımının düşük bir ihtimal
olduğuna işaret etmektedir.
(71) Tek marka sınırlamaları şeklinde ortaya çıkan rekabet yasaklarının etkileri sağlayıcının
pazardaki konumuna bakılarak değerlendirilmektedir. Sağlayıcının pazar payı arttıkça
rekabet yasaklarının pazar kapama etkisi de büyümektedir. Sağlayıcının pazar gücü
değerlendirilirken rakiplerin pazardaki konumuna bakılmaktadır. Rakiplerin yeterince fazla
ve güçlü olduğu durumlarda rekabeti bozucu etkiler zayıf olacaktır. Tablo-3’te yer verilen
veriler çerçevesinde, Atiker ile pazardaki diğer oyuncuların paylarına bakıldığında 2012
yılında Atiker markalarının diğer bütün markaların satış oranına nazaran sahip olduğu
yaklaşık pazar payı %(…..) olarak hesaplanmaktadır4. Atiker’in en büyük rakipleri %(…..)
pazar payı ile BRC ve %(…..) pazar payı ile ALDESA’dır. İlgili pazarda faaliyet gösteren
sağlayıcı sayısı fazla olsa da bunlar pazar payları itibarıyla Atiker karşısında güçlü rakipler
olarak nitelendirilemez. Dolayısıyla Atiker’in getireceği tek marka sınırlamaları ile pazarın
%50’sine yakın bir bölümünün kapanma riski bulunmaktadır.
(72) Güçlü alıcıların varlığı da pazarın kapanma riskini azaltan bir diğer faktördür. Güçlü alıcılar
sağlayıcının mal vermekten kolayca vazgeçmesini engelleyebilmektedir. Atiker’in bildirdiği
işlem bakımından ise yetkili servislerin sayıca çok ve dağınık oldukları hiçbirinin tek başına
Atiker’e karşı güçlü alıcı konumunda olamayacağı açıktır. Dolayısıyla seçim yapmak
durumunda bırakılan servis Atiker markasını seçecek ve pazarın rakiplere bu yolla
kapanma ihtimali artabilecektir.
(73) Pazar kapama etkisi perakende seviyesinde daha fazla hissedilmektedir. Çünkü pazara
giriş engelleri sağlayıcıların kendi ürünleri için perakende mağaza açamayacakları kadar
yüksektir. Öte yandan perakende seviyesinde getirilen rekabet yasakları mağaza içi
rekabeti de engellemekte markalar arası rekabeti de önlemektedir. Bu nedenle güçlü
durumda olan bir teşebbüsün pazarın küçük bir bölümünü bağlaması bile ciddi rekabet
endişelerine yol açabilmektedir.
(74) Atiker’in pazar payının tahmini %(…..) civarında olduğu ve ürünlerini Konya ili dışında yetkili
servisler vasıtasıyla sattığı dikkate alındığında getireceği tek marka sınırlamalarının
olumsuz etkilerinin elde etmeyi umduğu etkinlik kazanımlarına nazaran daha büyük olduğu
anlaşılmaktadır. Ayrıca Atiker’in pazar payı ve diğer mevcut teşebbüslerin de Atiker’i
izleyerek tek marka sınırlaması getirebileceği değerlendirildiğinde pazarın önemli bir
bölümünün potansiyel rakiplere kapanma riskinin artacağı görülmektedir. Dolayısıyla dosya
konusu sözleşmelerin uygulanması durumunda pazarın önemli bir bölümünde rekabetin
kısıtlanması riski bulunmaktadır.
I.3.8.4.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
(75) Atiker’in bildirdiği “Yetkili Servis Sözleşmesi”nin bir yıllık süreler için akdedileceği, taraflarca
sonra erdirilmedikçe yenileneceği ve en fazla beş yılın sonunda sözleşme ilişkisinin biteceği
anlaşılmaktadır. Beş yıl sonunda yetkili servis ile Atiker’in yeni bir sözleşme imzalaması
gerekmektedir. Bildirime konu işlemde öngörülen bu sürenin kabul edilebilir sınırlar
dahilinde kaldığı bu bakımdan rekabet karşıtı etkisinin grup muafiyeti koşullarına uygun
olduğu söylenebilir.
(76) Öte yandan bu sözleşmenin pazarda yaratacağı olumsuz etkinin, sağlaması beklenen
faydalarla kıyaslanması gerekmektedir. Bilindiği gibi dikey kısıtlamalar üretim ve dağıtım
zincirinin alt seviyelerinde yer alan oyuncuların anlaşma konusu markanın ticari konumunu

4 Atiker kendi pazar payını yaklaşık %45 olarak tahmin etmektedir.
13-39/500-221
15 / 19

geliştirmeye yönelik olarak fiyat dışı rekabeti ve hizmet kalitesini artırıcı etkiler
yaratabilmektedir. Bu olumlu etkiler pazar gücü bulunmayan teşebbüslerin pazarda
tutunabilmeleri ve büyüyebilmeleri bu sayede markalar arası rekabetin artması şeklinde
ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla teşebbüslerin pazar gücü yükseldikçe bu olumlu etkiler
azalmaktadır. Özellikle tek marka sınırlamaları gibi markalar arası rekabete etki eden
kısıtlamalar ürünlerin tüketiciye ulaşmasını engelleyebilmekte ve etkin ve yenilikçi
dağıtıcıların pazara girişinin önüne geçebilmektedir.
(77) Atiker’in tek marka sınırlaması ile umduğu etkinlik kazanımları müşterilere verilecek hizmet
kalitesinin ve ürün güvenliğinin artması noktasında yoğunlaşmaktadır. Ancak tek marka
sınırlaması bulunmayan yetkili servislere de gerekli bilgi aktarımı ve eğitimin verildiği
bilinmektedir. Dolayısıyla yetkili servise giden bir tüketicinin fiyat-hizmet karşılaştırması
yaparak tercihte bulunma olanağının önemli ölçüde sınırlanması şeklinde ortaya çıkan
rekabet karşıtı etki Atiker’in beklediği faydadan daha yüksektir. Dolayısıyla bu şartın
Atiker’in uygulamayı planladığı tek marka sınırlaması bakımından karşılanmadığı kanaati
oluşmuştur.
(78) Ayrıca yukarıda da değinildiği üzere tek marka sınırlamasının pazardaki olumsuz etkilerine
yönelik olarak sözleşmelerin sağlayacağı olumlu etkiler ve bu olumlu etkilerin ne şekilde
işleyeceği konusunda Atiker tarafından yeterli açıklamaların yapılmadığı görülmektedir.
Diğer yandan Atiker’in, rakip teşebbüslerin ve servislerin pazardaki konumu, ürünün
nitelikleri ve perakende düzeyinde bir sınırlamanın söz konusu olması, know-how devri
konusunda açıklık olmaması gibi unsurların rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlandığına
işaret etmektedir.
(79) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde Atiker tarafından bildirilen dosya
konusu sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan tüm koşulları taşımaması
nedeniyle muafiyetten faydalanamayacağı kanaatine varılmıştır.
(80) Öte yandan söz konusu sözleşmelerin uygulanmaya konulmadan Kuruma bildirilmesi ve
henüz uygulamaya konulmaması hususları dikkate alındığında dosya konusu sözleşmeler
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalinin söz konusu olmadığı ve
bu kapsamda Atiker hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ayrıca şikâyetlere
konu tek marka yükümlülüğüne yönelik eylemlerin kısa süreli ve sınırlı sayıda bayi/servis
için uygulandığı ve pazarın kapanması riskini doğurmadığı ve dolayısıyla 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalinin de söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.3.8.5. 4054 sayılı Kanun’un 6. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(81) Dosya kapsamında İpragaz ve Gasıtaly tarafından yapılan başvurularda Atiker tarafından
servislere tek marka sınırlaması getirilmeye çalışıldığı ve bu yolla hâkim durumun kötüye
kullandığı iddia edilmektedir.
(82) Önceki bölümlerde detaylarına yer verildiği üzere LPG dönüşüm kitlerinin satışı, montajı ve
satış sonrası hizmetleri pazarında Atiker Türkiye’de önemli bir pazar payı ile pazar lideri
durumundadır. Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi
için teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve hâkim durumdaki teşebbüsün eyleminin
kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olması gerekmektedir. Bu bağlamda,
kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte bir eylemin söz konusu olmaması
halinde teşebbüsün hâkim durumda olup olmaması önem taşımamaktadır. Bu çerçevede
somut olay bakımından, şikâyete konu davranışın hâkim durumu kötüye kullanma davranışı
teşkil edip etmediği incelenmiştir.
(83) Atiker kendisiyle çalışmak isteyen servislere getireceği tek marka sınırlamasına ilişkin
olarak hazırladığı “Yetkili Servis Sözleşmesi”ni menfi tespit ve muafiyet değerlendirmesinin
yapılabilmesi için Kurum’a bildirmiştir. Bu sözleşmeye göre yeni oluşturulacak her yetkili
servis yalnızca Atiker markalı ürün satacaktır. Atiker tarafından sözleşmenin
13-39/500-221
16 / 19

uygulanmasına ilişkin olarak, ilk aşamada mevcut servislerin sözleşmelerinin devam
edeceği, ancak bunların süresi sona erdiğinde yalnızca Atiker markası ile çalışmalarının
teklif edileceği, kabul etmedikleri takdirde bunlara mal verilmeyeceği, kabul ettiklerinde ise
bunların başka marka kit satmalarının mümkün olmayacağı belirtilmiştir. Atiker, Kurul’un
vereceği karar doğrultusunda tip sözleşmenin imzalanacağını belirtmiş olup, Atiker
tarafından uygulanması planlanan tek marka sınırlamalarına ilişkin sözleşmeler henüz
yürürlüğe girmemiştir.
(84) Şikayetlerde yer verilen tek marka sınırlamasına ilişkin uygulamalar konusunda ise Atiker
yetkilileri; bu konuda herhangi bir bilgilerinin olmadığını, Atiker’in böyle bir uygulama içine
girmediğini belirtmişlerdir. Diğer yandan benzer konularda çeşitli illerde Cumhuriyet
savcılıklarına Atiker’in haksız rekabet yaptığı iddiasıyla şikâyetlerde bulunulduğu
anlaşılmıştır. Şikâyetlerde yer verilen iddialar incelendiğinde ise söz konusu iddialara ilişkin
olarak Atiker tarafından yetkili servislere gönderilen, tek marka sınırlamasına yönelik
herhangi bir somut belgenin bulunmadığı, iddiaların bazı servislerin ifadelerinden oluştuğu
görülmektedir.
(85) Diğer yandan Atiker, “Yetkili Servis Sözleşmesi” ile getirilmek istenen tek marka
sınırlamasının 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyetten
faydalanıp faydalanmayacağı konusunda verilecek Kurul kararı ile birlikte bu tarihten
itibaren ilgili Kurul kararı doğrultusunda hareket edeceğini belirtmiştir. Dolayısıyla tek marka
sınırlamasına ilişkin bir uygulamanın Atiker tarafından gerçekleştirildiği konusunda net
deliller bulunmamasının yanında, eğer bu yönde bir uygulama var ise dahi Kurul tarafından
Atiker “Yetkili Servis Sözleşmesi” ile getirilmek istenen tek marka sınırlamasının 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyetten faydalanmayacağına karar verilmesi
durumunda, söz konusu uygulama kısa zamanda sonlandırılmış olacaktır. Bu bağlamda
kısa süreli ve sınırlı sayıda bayi/servis için uygulanmış olan tek marka yükümlülüğü veya
diğer bir deyişle rekabet etmeme yükümlülüğü uygulamasının pazarın kapanması riskini
doğurmayacağı ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamında kötüye kullanma olarak
nitelenemeyeceği kanaatine varılmıştır.
(86) Diğer yandan ilgili ürün pazarında Atiker güçlü olsa da pazarın büyüyen ve teknolojik
yeniliklere açık bir pazar olduğu ve ilgili pazarda markalar arası rekabetin yoğun olduğu,
çok sayıda markanın bulunduğu, son yıllarda pazara sağlayıcı ve servis düzeyinde çeşitli
giriş ve çıkışların bulunduğu, pazarda marka ve fiyat farklılaştırmalarının bulunduğu
görülmektedir. Söz konusu unsurlar da göz önünde bulundurularak şikâyetlerde yer verilen
tek marka sınırlamalarına ilişkin sınırlı sayıdaki uygulama örnekleri nazara alındığında
dosya konusu iddiaların tek başına, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde bir ihlal
oluşturmadığı ve Atiker hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine
varılmıştır.
(87)
J. SONUÇ
(88) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca bu
şikayetin reddi ile soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2. Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hazırladığı “Yetkili Servis
Sözleşmesi”ne, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer alan rekabet
kısıtlamaları içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
3. Anılan “Yetkili Servis Sözleşmesi”nin; konusu itibarıyla 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında
bulunmadığına ve Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin sahip
13-39/500-221
17 / 19

olduğu pazar payının 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen eşiği aşması nedeniyle aynı
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına,
4. Bildirim konusu “Yetkili Servis Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer
alan koşulların tamamını karşılamadığından bireysel muafiyet de tanınamayacağına
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.



KARŞI OY GEREKÇESİ
( 20.06.2013 tarihli ve 13-39/500-221 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 20.06.2013 tarihli ve 13-39/500-221 sayılı toplantısında görüşülen
Önaraştırma Raporu ile Dosyasında Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi A.Ş.’nin
LPG dönüşüm sistemlerinin satışı, montajı ve satış sonrası hizmetler pazarındaki hakim
durumunu yetkili servislere tek marka sınırlaması uygulayarak kötüye kullandığı ve Atiker
Metal İthalat İhracat ve İmalat Sanayi A.Ş.’nin yetkili servisleriyle yapacağı ve tek marka
sınırlaması öngören “Yetkili Servis Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya
muafiyet tanınması talebine yönelik olarak hazırlanan ön araştırma raporu ve dosyasında
şikayet konuları ile ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı menfi tespit muafiyet
konusunda yapılan başvuru konusunda da menfi tespit muafiyet incelemesi yapıldığı ve bu
inceleme sonucunda teşebbüse menfi tespit verilemeyeceği grup muafiyeti açısından ise
başvurunun 2005/4 sayılı Motorlu taşıyıcılar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu
Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne girmediği bu nedenle muafiyet
değerlendirilmesinin 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne göre yapılması gerektiği ancak Atiker’in Pazar payının %40 dan fazla
olması sebebiyle grup muafiyetinden faydalanamayacağı sonucuna ulaşıldığı, yapılan
bireysel muafiyet değerlendirmesi sonucunda da kanunun bireysel muafiyet tanınabilmesi
için aranan 5. Maddesinde sayılan iki olumlu şartın sağlandığı, ancak iki olumsuz şartın
sağlanamadığı bu itibarla Atiker tarafından sunulan sözleşmelere bireysel muafiyet
verilemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Raportörler tarafından bireysel muafiyet verilebilmesi için gerekli olan kanunun 5.
Maddesinde belirtilen “(c) ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmaması, ve (d) Rekabetin (a) ve (b) bendlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması” şartlarını karşılayamadığına ya da rekabet üzerindeki
olumsuz etkilerin olumlu etkilerden fazla olduğu gerekçesi ile anılan şartların karşılanmadığı
belirtilmiştir.
ATİKER Muafiyet Menfi Tespit Başvuru formunda;
 İlgili pazarda Atiker markasıyla imal edilen LPG/CNG Otogaz sistemleri
LPG/CNG Oto tankları ve yine şirket tarafından ithal edilen WENTGAZ markalı
Otogaz sistemlerinin ve bu ürünlerle ilgili her türlü aksamın, motorlu taşıt
araçlarına montajının, tamirinin, bakımının,onarımının ve periyodik
kontrollerinin (genel olarak servis hizmetinin), teknolojisine uygun bir şekilde
13-39/500-221
18 / 19

güvenli ve kaliteli olarak uzmanlaşmış kişiler tarafından sağlamak amacını
taşıdığını,
 ilgili servislere montaj, satış, tamir ve bakım kursları ile eğitim vermeyi ve
eğitim sonucunda verilecek sertifika ile yetkilendirmeyi, yetkili servislerin
ihtiyaç duydukları an teknik bilgi desteği sağlamayı, yetkili servislerin
uzmanlaşmalarını sağlamayı nihai tüketicilerin satın almış oldukları Atiker
markalı ürünlerden olan müşteri memnuniyetini en üst düzeye çıkarmayı
öngördüklerini,
 servislerde aranılan niteliksel özellikler yanında halen bir tamirci
görüntüsündeki servislerin fiziki mekanlarındaki güzellik ve ferahlığı ve
modern bir çalışma ortamı oluşturmayı hedeflediklerini,
 üretimlerini Konya Selçuk Üniversitesi Teknoloji geliştirme bölgesinde (Konya
Teknokent) oluşturdukları bir Ar-ge ve İnnovasyon faaliyetleri kapsamında
ürün portföylerini geliştirmeyi ve mevcut ürünlerin kalite ve performansını
piyasaların talepleri ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda sürekli geliştirmeyi
ve güncellemeyi hedeflediklerini,
 ürünlerinin ülkemizde ve dünyada mevcut kalite standartlarına uygun şekilde
üretmeyi,
 markası 2009 yılında Paris Sözleşmesi kapsamında anlaşmaya taraf sadece
196 ülkede değil tescil edilmediği tüm sınıflarda da tescil şartı aranmaksızın
korunma altına alındığını ve TPE tarafından da tanınmış marka olarak kabul
ettiğini ve ürünlerinin yaklaşık %60’nı ihraç ettiğini
ifade etmektedir,
Raporun değişik yerlerinde de belirtildiği üzere “ilgili ürün pazarında ATİKER güçlü
olsa da pazarın büyüyen ve teknolojik yeniliklere açık olduğu ve ilgili pazarda markalar arası
rekabetin yoğun olduğu, çok sayıda markanın bulunduğu, son yıllarda pazara sağlayıcı ve
servis düzeyinde çeşitli giriş ve çıkışların bulunduğu, pazarda marka ve fiyat ve
farklılaştırmalarının bulunduğu…” tespitleri ile, ayrıca pazara giriş engellerinin bulunmadığı,
pazara giriş için yaklaşık onmilyonTL gibi bir yatırımın yeterli olduğu, pazara girmek için
dağıtım ağına sahip olmak gibi bir gerekliliğin bulunmadığı tespitleri yapılmıştır.
Bilindiği üzere Kurulumuz 26.06.2013 tarih, 13-40/527-234 sayılı kararıyla İşbir Optik
isimli teşebbüsün Essilor International S.A. tarafından devralınması dosyasında devralanın
ilgili pazarda yaklaşık %70’e yaklaşan Pazar payına ulaşmasına rağmen dosyada dile
getirilen ve hemen hemen Atiker dosyasında da yer alan gerekçeler nedeniyle izin vermiştir.
Keza Pazar payı oldukça yüksek teşebbüslerin Menfi Tespit Muafiyet dosyalarında da Kurul
yukarıda bahsolunan gerekçelerden dolayı başvuruya konu sözleşmelere bireysel muafiyet
vermiştir.
Diğer taraftan Kurulun Linde Gaz’ın Menfi Tespit Muafiyet dosyasının
değerlendirildiği 06.01.2011 tarihli 11-02/3-1 sayılı kararın muafiyetle ilgili Kanunun 5.
Maddesinin (c) bendi; ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmaması ile ilgili olarak aynen; “Dikey anlaşmalar yoluyla ilgili pazarın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kalkması için öncelikle halihazırdaki yeniden satış birimlerinin
pazara yeni giren ya da pazarda pay elde etmek isteyen teşebbüsler için zorunlu olmalıdır.
Ancak sözleşmeye konu bayilik ağını oluşturmanın önünde fiziksel, ekonomik yahut hukuki
13-39/500-221
19 / 19

herhangi bir engel bulunmamaktadır. Yine sözleşmeler en fazla 5 yıl süre için imzalanmakta
olduğundan müşterileri kapatma (customer foreclosure) gibi bir sonuç da söz konusu
değildir.” denilmiş,
Aynı maddenin (d) bendi; Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde
edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması ile ilgili olarak da aynen; “İlgili karara
konu olan sözleşmeler de iki ürün özelindeki %40’ı aşan Pazar payı haricinde rekabet
endişesi yaratacak herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Ayrıca ilgili pazarların yapı
itibariyle dikey sözleşmeler yoluyla kapama etkisi oluşturacak nitelikte olmadığı
görülmektedir. Zira ilgili pazarlarda Habaş A.Ş. gibi önemli bir rakip bulunmakta;
sözleşemeye konu olan ürünler ithalat yoluyla da sağlanabilmektedir.” denilmiştir.
Nitekim ilgili pazardaki teşebbüslerden Pazar payı olarak 2. sırada olan BRC Atiker’in
münhasır bayilik sistemine geçmesini olumlu karşıladığını belirtmiştir. Bu olumlu görüşü ilgili
teşebbüsün de girişime karşılık vereceğini bunun da pazara rekabet getireceği şeklinde
değerlendirmek gerekir.
Sonuç olarak; Atiker’in yüksek Pazar payına rağmen pazarın kapanmaması, pazara
girişin önünde bir engel olmaması, kaldı ki bu girişimin pazara rekabet getirecek olması
gerekçesiyle, anılan gerekçelerle karara katılmam mümkün olmamıştır.

Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy