Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-3-34 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-47/638-277
Karar Tarihi : 13.08.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Didem ULUÇ, Hatice ODABAŞ BUBA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
- Türkiye Ziraat Odaları Birliği
Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No:255 06440 Demirtepe/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Sütaş Süt Ürünleri A.Ş. Sütaş Süt Ürünleri A.Ş.
Merdivenköy Sokak No:1 34751 K. Bakkalköy/İstanbul
- Pınar Süt Mamulleri San. A.Ş.
Kemalpaşa Asfaltı No:1 Pınarbaşı/İzmir
- Mar Tüketim Maddeleri İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.
İzmir Yolu 3 km. Balıkesir
(1) E. DOSYA KONUSU: Sütaş Süt Ürünleri A.Ş., Pınar Süt Mamülleri San. A.Ş. ve Mar
Tüketim Maddeleri İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.’nin bazı bölgelerdeki süt üreticilerine,
kendilerinden yem almamaları durumunda süt satın almayacakları tehdidiyle baskı
uyguladıkları iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nden gelen başvuruda, Sütaş A.Ş.
(SÜTAŞ)’nin Bursa’nın Karacabey ilçesindeki süt üreticilerini, SÜTAŞ’a ait yem
fabrikasından yem almamaları durumunda kendilerinden süt satın almayacağı şeklinde
tehdit etmek suretiyle üreticiler üzerinde baskı uyguladığı ifade edilmekte ve ayrıca Ulusal
Süt Konseyi tarafından belirlenen fiyatın gerçekçi ve adil olmadığı iddia edilmektedir.
(3) Kurum kayıtlarına intikal eden bir başka başvuruda ise, SÜTAŞ, Pınar Süt Mamulleri San.
A.Ş. (PINAR) ve Mar Tüketim Maddeleri İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. (KAY SÜT)’nin Bursa’nın
Karacabey ilçesinde ve Çorum’un Mecitözü ilçesinde üretici birlikleri veya kooperatifler
aracılığıyla ya da doğrudan süt üreticilerine yemi bu teşebbüslerin kendi ortaklıklarının
bulunduğu yem firmalarından almadıkları takdirde sütlerini satın almayacakları yönünde
baskı uyguladıkları, dolayısıyla bir yandan süt üreticilerinin yem konusunda tercih hakkını
kısıtlarken diğer yandan yem firmalarının faaliyetlerini zorlaştırdıkları iddia edilerek, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmektedir.
13-47/638-277
2/3
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.04.2013 tarih, 2257 sayı ve 16.04.2013 tarih,
2349 sayı ile giren başvurular üzerine hazırlanan 29.04.2013 tarih ve 2013-3-34/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu 09.05.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca düzenlenen 31.07.2013 tarih ve
2013-3-34/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu iddia ile ilgili olarak soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(6) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “çiğ süt pazarı”, ilgili coğrafi pazar
ise en dar şekilde teşebbüslerin süt alımı yaptığı ve yem tedarik ettiği “Bursa iline bağlı
Karacabey ve Çorum iline bağlı Mecitözü ilçeleri” olarak belirlenmiştir.
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
(7) Dosya konusu başvuru, SÜTAŞ, PINAR ve KAY SÜT’ün Bursa iline bağlı Karacabey ve
Çorum iline bağlı Mecitözü ilçelerinde bulunan süt üreticilerini kendilerinden yem
almamaları durumunda sütlerini satın almayacakları tehdidiyle baskı uyguladıkları
iddiasıdır. Bu bağlamda, süt alıcılarının piyasadaki davranışları 4054 sayılı Kanun’un
“Hakim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesi bağlamında ve şikayet edilen
teşebbüsler arasında ilgili bölgelerde ağırlıklı olarak alım yapan SÜTAŞ özelinde1
değerlendirilecektir.
(8) Önaraştırma kapsamında Karacabey Süt Üreticileri Merkez Birliği Başkan Yardımcısı Talip
Kahraman ile yapılan görüşmede, Bursa’nın Karacabey ilçesinde SÜTAŞ’ın yem
satışındaki bazı politikaları nedeniyle Karacabey Süt Üreticileri Merkez Birliği’nin topladığı
günlük süt miktarında düşüş yaşandığı belirtilmekle beraber bazı üreticilerin SÜTAŞ’ın yem
bedelini peşin alması ve vade yapmaması nedeniyle Yörsan, Eker ve PINAR gibi firmalara
süt vermeye başladıkları ifade edilmiştir.
(9) Türkiye Süt Üreticileri Merkez Birliği (TSÜMB)’nden gelen verilere göre, SÜTAŞ’ın
Karacabey’de %50’nin üzerinde alım yapmış olduğu görülmekte olup üreticilerin
alternatiflerinin olması, pazarda süt fiyatlarına yönelik düzenlemelerin bulunması ve
pazarda önemli giriş engellerinin bulunmaması değerlendirildiğinde SÜTAŞ’ın hakim
durumda olmadığı görülmektedir.
(10) Nitekim Karacabey Süt Üreticileri Merkez Birliği Başkan Yardımcısı ilçede üreticilerin
SÜTAŞ’a alternatif teşkil eden firmalara süt satma imkanlarının, eş deyişle bölgede
üreticilerden süt almaya hazır alternatif alıcıların bulunduğu bilgisini vermiştir. Bu bağlamda
üreticiler SÜTAŞ’a süt satabilmek için bu firmadan ya da bağlantılı olduğu yem firmasından
yem alma yönünde bir zorunlulukla karşı karşıya bulunmamakta, süt alım ve yem satış
fiyatlarından memnun olmadıkları durumlarda alternatif firmalara süt satabilmekte ve
diledikleri firmanın yemini kullanabilmektedirler.
(11) Öte yandan Mecitözü Süt Üreticileri Birliği Başkanı Yaşar Kabakçı ile yapılan görüşmede
ise, söz konusu ilçede en büyük süt alıcısı firma konumunda bulunan SÜTAŞ’ın süt
üreticilerine yönelik herhangi bir zorlama ya da baskı faaliyetinin bulunmadığı ifade
edilmiştir. Bunun yanında üreticilerin piyasadaki diğer yemlere göre kalitesinin yüksek,
1 TSÜMB verilerine göre Karacabey bölgesinde şikayete konu diğer iki teşebbüsten PINAR’ın üretimi, toplam
alımlar içerisinde %9 pazar payı ile ifade edilen ‘Diğer’ kaleminin içerisinde yer alırken, KAY SÜT’ün alım
piyasasındaki pazar payı ise 0,48 gibi ihmal edilebilir orandadır. Çorum’a bağlı Mecitözü ilçesinde ise PINAR
ve KAY SÜT’ün alımı bulunmamaktadır.
13-47/638-277
3/3
fiyatının makul olması sebebiyle SÜTAŞ’tan yem almayı tercih ettikleri ve henüz SÜTAŞ’ın
yemiyle ilgili herhangi bir sorun yaşanmadığı belirtilmiştir.
(12) Söz konusu bölgelerde faaliyet gösteren üretici birliklerinden alınan bilgilerin yanı sıra, bu
bölgelerde faaliyet gösteren yem üreticisi/satıcısı firmalardan faaliyetlerinin zorlaştırıldığına
yönelik herhangi bir şikayet bulunmaması da söz konusu piyasada arz-talep dengeleri
bakımından herhangi bir sorun bulunmadığını destekleyici niteliktedir.
(13) Gerek süt üretimi yapan işletmelerin parçalı ve dağınık yapıda olması gerekse üretim
miktarındaki dönemsel değişiklikler, süt-yem fiyat paritelerini doğrudan etkilemekte ve
dönemsel olarak süt alım ve girdi olarak yem fiyatları değişebilmektedir. Dolayısıyla süt
alım fiyatlarının dönemsel seyri ve yem fiyatları, süt üreticilerinin faaliyetlerini doğrudan
etkilemektedir. Öte yandan, yakın tarihte, Et ve Süt Kurumunun (ESK) faaliyete geçecek
olması, süt alım piyasasına ilişkin tüm sürecin regüle edilerek arz-talep dengelerine bağlı
olarak gerekli hallerde süt üreticilerinin mağduriyetini önlemek üzere çeşitli araçlara
başvurulacak olması ile birlikte küçük üreticilerin süt satışları ve süt-yem pariteleri
bakımından belirgin bir iyileşme sağlanacağı ve üreticilerin sanayiciler karşısında daha
avantajlı bir konumda olacağı beklenmektedir.
(14) Bu noktada, süt piyasası ve bağlantılı olarak yem alımında yaşanan bazı sorunların
sektördeki yapısal koşullarla yakından ilişkili olduğu, talep edilmesi durumunda diğer
üreticilerin de ilgili bölgeden alım yapmasının önünde bir engel bulunmadığı
anlaşılmaktadır.
(15) Bu çerçevede, mevcut durumda şikayete konu olan ve üreticilerden çiğ süt alımı yapan
teşebbüslerin, yem satışını zorunlu tutan bir uygulama içerisinde olmadıkları, bununla
birlikte bazı yemlerin kullanılmasını tavsiye edebildikleri, şikayete konu bölgelerde özellikle
SÜTAŞ’ın güçlü bir alıcı konumunda bulunduğu, ancak yem satışını zorunlu tutmadığı ve
üreticilerin piyasadan alternatif yem temin edebildikleri ya da sütlerini diğer sanayicilere
verebildikleri anlaşıldığından başvuruya konu iddiaya ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy