Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-5-25 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-50/719-305
Karar Tarihi : 05.09.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER, N. Nur ONUKLU, Cihan BİLAÇLI
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
- Resen
D. HAKKINDA İNCELEME
(1) E. DOSYA KONUSU: As Çimento San. ve Tic. A.Ş., Göltaş Göller Bölgesi Çimento
San. ve Tic. A.Ş., Çimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve Konya Çimento San. A.Ş.’nin
anlaşarak bölge paylaşımında bulunmaları sonucunda hazır beton fiyatlarının
yükseldiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, As Çimento San ve Tic. A.Ş (AS
ÇİMENTO), Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ÇİMSA), Göltaş Göller Yöresi
Çimento Sanayi Tic. A.Ş. (GÖLTAŞ) ve Konya Çimento Sanayi A.Ş. (KONYA ÇİMENTO)
tarafından anlaşma yoluyla coğrafi pazarların paylaşıldığı, bu nedenle Konya ilinde
çimento bulmanın zorlaştığı, hazır beton santralleri başta olmak üzere müşterilerin
KONYA ÇİMENTO’dan mamul tedarik etmek zorunda kaldıkları iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.06.2013 tarih ve 3497 sayı ile intikal eden
ve gizlilik talebi bulunan şikâyet başvurusu üzerine hazırlanan 09.07.2013 tarih ve 2013-
5-25/İİ sayılı ilk inceleme raporu Rekabet Kurulunun 18.07.2013 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve 13-46/612-M sayılı Rekabet Kurulu kararıyla şikâyete konu teşebbüsler
YAPILANLAR :
- As Çimento San. ve Tic. A.Ş.
İçeriova Alan Mevkii Kızılkaya Kasabası Bucak/Burdur
- Göltaş Göller Bölgesi Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Bahadır BALKI, Dr. M. Fevzi TOKSOY
Çamlıca Köşkü Francalacı Sk. No:28 Arnavutköy/İstanbul
- Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR,
Av. Aysu GÜNEŞ
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mahallesi 34349 Beşiktaş/İstanbul
- Konya Çimento Sanayi A.Ş.
Horozluhan Mah. Ankara Cad. Cihan Sk. No:15 Selçuklu/Konya
13-50/719-305
2/4
hakkında önaraştırma yapılması kararlaştırılmıştır. Bunun sonucunda düzenlenen
26.08.2013 tarih ve 2013-5-25/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, 4054 sayılı Kanun kapsamında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I.İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) İhbar konusu çimento pazarını içerdiğinden ilgili ürün pazarı “çimento” olarak
belirlenirken ilgili coğrafi pazar İç Anadolu Bölgesi olarak belirlenmiştir.
I.1. Pazar Paylaşımı İddiası
(6) Önaraştırma sürecinde tarafların toplam çimento satışları içinde ilgili coğrafi pazardaki
illerin her birinin payı incelenerek ticaretin olağan akışına aykırı bir bulgunun olup
olmadığı değerlendirilmiştir. İncelenen veriler arasında en dikkat çeken, 2013 yılı
boyunca KONYA ÇİMENTO satışlarının KONYA ilinde yoğunlaşması, buna paralel
olarak komşu illerin toplam satış hacmindeki paylarının azalması olmuştur.
Mevsimsellikten arındırma amacıyla 2012 Şubat ayı 2013 Şubat ayı ile karşılaştırılmıştır.
2012 Şubat ayında KONYA ÇİMENTO’nun Konya ilindeki satışları toplam satışların (…..)
’una karşılık gelirken 2013 Şubatında bu oran (…..)’a yükselmiştir. 2012 Haziran ayında
da KONYA ÇİMENTO Konya ili satışları toplam satışlarının (…..)’sı iken 2013 Haziran
ayında bu değer (…..) olmuştur. Diğer teşebbüslerin kendi yerleşik oldukları illerdeki
satışları ile komşu illerdeki satışlarının oranında bu denli kayda değer bir değişime
rastlanmamıştır.
(7) Söz konusu belgelerin tetkikinden ve önaraştırma sürecinde yapılan incelemelerden
taraflar arasında fiyatların birlikte tespiti yahut coğrafi pazarların ya da müşterilerin
paylaşılması yönünde bir anlaşmanın akdedildiğine ilişkin somut bir emare, şirket içi
yahut şirketler arası bir iletişim izi bulunamamıştır.
(8) Buna karşılık özellikle KONYA ÇİMENTO olmak üzere her bir teşebbüsün kendi
coğrafyasındaki satışlarını hacmen ve nispeten artırmasının nedenleri araştırılmıştır.
Önaraştırma taraflarından KONYA ÇİMENTO Satış ve Pazarlama Koordinatörü Sedat
ÖZTÜRK yerinde inceleme esnasında şirketi adına durumu açıklamıştır. Sedat ÖZTÜRK,
son bir yılda Konya merkez ve ilçelerinde başlayan ve devam eden çok sayıdaki proje
nedeniyle fabrikalarının Konya yöresinin talebini dahi güçlükle karşılayabildiğini öne
sürmüştür. Bu kapsamda örnek oluşturmak üzere, Konya merkez ve ilçelerde yerleşik
daimi müşterilerden İlci İnşaat ve Ticaret A.Ş.’nin Avşar Barajı ve Bozkır ilçesindeki 125
kilometrelik Ahi kanalı projelerinin beton ihtiyacını karşıladığı belirtilerek bu iki işin
gerektirdiği çimentonun önceki yıllarda karşılaşılan toplam talebe göre dahi yüksek
olduğu ifade edilmiştir.
(9) Olası bir pazar paylaşımı neticesi KONYA ÇİMENTO’nun rakip teşebbüslerin yerleşik
oldukları illere girmekten imtina edip etmediğinin tespiti gayesiyle teşebbüsün ÇİMSA’nın
yerleşik olduğu 243 kilometre uzaklıktaki Niğde’ye satışları faturaların tamamı
incelenmek suretiyle değerlendirilmiştir. KONYA ÇİMENTO Niğde’deki müşterisi (…..)’ne
2013 yılında düzenli olarak çimento tedarikine devam etmiştir. İki teşebbüs arasındaki
çimento tedarikinde uygulanan fiyat 2013 Ocak ayındaki ton başına (…..)Türk Lirası
düzeyden Temmuz ayında ton başına (…..) Lira seviyelerine gelmiştir. Belirtilen fiyatlar
ton başına bant teslim bedel olup yıl içinde değişmekle birlikte ton başına en az (…..) en
çok da (…..) Türk Lirası nakliye bedeli uygulanmıştır. Böylece “şantiye teslim” olarak
adlandırılan toplam çimento bedeli yıl içinde (…..)Türk Lirası ile (…..) Türk Lirası
arasında dalgalanma göstermiştir. Haziran ayında dört parti halinde (…..) kadar,
Temmuz ayında da 20 partide yaklaşık (…..) çimento sevk edilmiştir. Satışa konu
13-50/719-305
3/4
çimento miktarı azalmadığı gibi fiyat seviyesi de yükselmemiştir. Bunun yanında
ÇİMSA’nın Konya’da yerleşik müşterilerine uyguladığı fiyat 2013 yılı başından Haziran
ayına kadar düşüş göstererek ton başına (…..) seviyesine gerilemiştir. Bu veriler KONYA
ÇİMENTO ile ÇİMSA arasında coğrafi pazarların paylaşıldığı iddiasını zayıflatmaktadır.
(10) KONYA ÇİMENTO’nun, rakibi GÖLTAŞ’ın yerleşik olduğu 275 kilometre uzaklıktaki
Isparta ilinde bir adet hazır beton tesisi müşterisi olduğu ((…..)) görülmüştür. Bu
müşteriye olan satışların da incelenen dönem boyunca sürdüğü görülmüştür. Buna
karşılık GÖLTAŞ’ın Konya’daki hazır beton imalatçısı müşterisi Arslan Oto da çimento
alımına bu teşebbüsten devam etmektedir. Dolayısıyla her iki teşebbüs de birbirlerinin
yerleşik olduğu ildeki birer adet müşterilerine çimento tedarikine devam etmektedir.
(11) AS ÇİMENTO’nun 345 kilometre uzaklıktaki Konya’da başlıca beş adet müşterisi
bulunmakta olup bunlardan biri ekonomik bütünlük içerisindeki AS-ADO Konya hazır
Beton tesisidir. AS ÇİMENTO tarafından Konya’ya satılan çimento miktarında önemli bir
düşüş görülmemiş, bununla birlikte fiyat düzeyinin de 12 ayda (…..)’den (…..) düzeyine
çıktığı görülmüştür. Enflasyon oranının dahi altında kalan bu artışın Konya’daki AS
ÇİMENTO müşterilerini caydırma ve –iddia konusu- pazar paylaşımı gereği KONYA
ÇİMENTO’ya yönlendirme etkisi olmayacağı açıktır.
(12) İhbar dilekçesinde ayrıca Isparta ilinde GÖLTAŞ’ın tekelleştiği ifadesi yer almaktadır.
Buna mukabil AS ÇİMENTO’nun Isparta’da yerleşik en büyük müşterisi(…..) ’a 2013 yılı
ikinci çeyreğinde sattığı çimento miktarı (…..) olup teşebbüsün 2012 yılının tamamında
tedarik ettiği (…..) değerine sadece üç ayda ulaşılmıştır. AS ÇİMENTO’nun Isparta’da
yerleşik hazır beton imalatçısı müşterisi (…..) ile yeniden satıcısı (…..) da AS
ÇİMENTO’dan çimento alımlarını artırarak sürdürmektedir.
I.2. Resen İncelenen Bulgular
(13) KONYA ÇİMENTO faturalarının tetkikinden, mezkûr teşebbüsün Antalya’da kiralama
yoluyla işletmesini devraldığı hazır beton tesisinin çimento gereksinimini rakibi
konumundaki AS ÇİMENTO’dan karşıladığı görülmüştür. Bahse konu iki teşebbüsün
birbirlerinin coğrafi pazarlarına girmemek amacıyla karşılıklı olarak çimentoyu
birbirlerinden tedarik ettikleri kuşkusu ortaya çıkmıştır. Ancak AS ÇİMENTO’dan alınan
evrakta bu teşebbüsün Konya’daki hazır beton tesisine çimento sevk etmekte olduğu
kaydına ulaşılmıştır. Buna paralel olarak, yerinde inceleme esnasında AS ÇİMENTO
hazır beton tesisine AS ÇİMENTO logolu silobus ile çimento getirildiği gözle tespit
edilmiştir.
(14) Her ne kadar ihbarda pazar paylaşımı ve bunun sonucunda rakip teşebbüslerin Konya
pazarına girmemesi yahut girememesi sonucu talebin karşılanamaması konu alınmış ise
de, pazar paylaşımının muhtemelen fiyat artışı sonucunu doğuracağı
değerlendirmesinden hareketle fiyat hareketleri incelenmiştir. Elde edilen belge ve
bilgilerin derlenip analize uygun hale getirilmesi sonucu, Konya ilinde KONYA ÇİMENTO
tarafından uygulanan çimento fiyatlarının –müşteri özelinde değişmekle birlikte- 01 Ocak
2013 tarihinden 31 Temmuz 2013 tarihine kadar % 1 ile 7 arasında artış gösterdiği
belirlenmiştir.
I.3.Genel Değerlendirme
(15) Her biri belirli coğrafyalarda çimento pazarında birbirlerine rakip konumda olan dört adet
teşebbüsün fiyat anlaşması ya da pazar paylaşımı içinde bulunduklarına dair iddia
ispatlanamadığı gibi mevcut piyasa verilerine göre, olası bir pazar paylaşımının rakamsal
belirtilerinin dahi görülmediği kanaati hâsıl olmuştur. Nitekim çimento sağlayıcısı bir
teşebbüsün bir ya da daha fazla rakibi ile pazar veya müşteri paylaşımı içinde olması
halinde rakip teşebbüslerin yerleşik olduğu illerde bayilik ya da müşterilik ilişkisini sona
13-50/719-305
4/4
erdirmesi yahut o bölgelerdeki müşterileri bölgeyi terk ettiği rakibe yönlendirmek için mal
sevkiyatını sekteye uğratması ve/veya fiyatları artırması beklenir. Oysa vakada her bir
teşebbüsün rakiplerinin yerleşik olduğu pazarlara satışı sürdüğü gibi fiyatlarda da kayda
değer bir artış gözlenmemiştir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
KARŞI OY GEREKÇESİ
(05/09/2013 tarihli ve 13-50/719-305 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 05/09/2013 Tarih ve 13-50 Sayılı Toplantısında görüşülen “As, Göltaş, Çimsa ve
Konya Çimento Fabrikalarının Bölge paylaşımında bulunmaları sonucunda Hazır beton
fiyatlarının yükseldiği iddiası”na yönelik olarak Kurulun aldığı şikayetin reddi ile
soruşturma açılmaması kararına aşağıdaki gerekçeler nedeniyle karşıyım.
1. İddia konusu bölge paylaşımına yönelik olup, konuyla ilgili hazırlanan ön araştırma
raporunda Konya Çimento’nun Ocak 2012’den Haziran 2013’e kadar Konya ilindeki
satışlarını %(…..)’den %(…..)’e çıkardığı, bu pay artışının Konya’da yürütülen büyük
ölçekli projelerden kaynaklandığı belirtilmiş, ancak bu artışın rakamsal verilerine yer
verilmemiştir.
2. Raporda; ayrıca, diğer çimento fabrikalarının bulundukları bölgelerdeki paylarına yönelik
herhangi bir inceleme yapılmamış, bu bölgelerdeki diğer teşebbüslerin satışlarına ilişkin
rakamsal ve yüzdesel tespitlere yer verilmemiştir. Sadece Konya dışındaki diğer
teşebbüslerin diğer bölgelerdeki sınırlı sayıdaki satışlarından bahsedilmiş bu satışların
anılan bölgelerde ne kadarlık bir pazar payına karşılık geldiğinden söz edilmemiştir.
Bahse konu örnekler önemli olmakla birlikte bu haliyle bölge paylaşımına yönelik iddiayı
karşılamaktan uzaktır.
Raporda yer verilen bilgi, belge ve açıklamalardan hareketle bölge paylaşımına yönelik
iddiaların yeterince açıklığa kavuşturulamaması nedeniyle Kurulun soruşturma açmak
yerine iddiaları reddetmesi kararına karşıyım.
Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy