Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-1-67 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-57/798-337
Karar Tarihi : 09.10.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Şamil PİŞMAF, Muhammed Safa UYĞUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Ahmet KAPAN
Temsilcisi: Av. Funda ÖZDEMİR
Fatih Cad. Bayhan İş Merkezi Kat:2 No:203 Uşak
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş.
Çankaya Mah. İsmet İnönü Bulvarı 101. Cad.
Canatan İş Merkezi Kat:10 No:20 Akdeniz/Mersin
(1) E. DOSYA KONUSU: Siyam Petrolcülük San. ve Tic A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey
anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun (4054 sayılı Kanun)’u ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ)’ni ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.06.2013 tarih ve 3785 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 16.07.2013 tarih ve 2013-1-67/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
13.08.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 13-47/652-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 03.10.2013 tarih ve 2013-
1-67/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş. (SİYAM
PETROL) lehine tapuya şerh edilen intifa hakkının sona erdirilmemesi nedeniyle anılan
şirket hakkında soruşturma açılması talep edilmektedir. Dosya konusuyla ilgili olarak
SİYAM PETROL tarafından gönderilen, 20.09.2013 tarih ve 6647 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal eden cevabi yazıda ise; ilgili dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğin
5. maddesindeki istisna hükmünden faydalandığı belirtilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; inceleme konusu dikey anlaşmanın 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında 10.01.2018 tarihine kadar grup muafiyetinden yararlandığı, bu
nedenle başvuru konusu dikey ilişki ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı ve şikâyetin reddinin gerektiği ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri, anılan Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin çıkarılan Dikey
Anlaşmalara İlişkin Kılavuz ve Rekabet Kurulu kararları çerçevesinde, bir dikey
anlaşmanın Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen istisna hükmü kapsamında kabul
edilebilmesi için, malik ile işletici arasında herhangi bir hukuki veya iktisadi bağlantının
bulunmaması gerekmektedir.
(6) Dosya konusu taşınmazın maliki Ahmet KAPAN ile bahse konu istasyonda SİYAM
PETROL’ün bayiliğini yapan Şadi Torlak ve Oğulları Kollektif Şirketi (ŞADİ TORLAK)
13-57/798-337
2/4
arasında 08.01.2008 tarihinde 15 yıl süreli bir kira sözleşmesi akdedildiği, sonrasında
malik tarafından SİYAM PETROL lehine 31.01.2008 tarihinde 10 yıllık intifa hakkı tesis
edilmiş olduğu, akabinde ise SİYAM PETROL ile işletici ŞADİ TORLAK arasında
11.01.2008 tarihinde bayilik sözleşmesi akdedilmiş olduğu görülmektedir. Dosya
mevcudu bilgi ve belgelerden, taşınmaz malikleri ile istasyonun işleticisi olan ŞADİ
TORLAK arasında bağlantı bulunduğu anlaşıldığından, söz konusu dikey ilişkinin
Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisna hükmü kapsamında olmadığı kanaatine
varılmıştır.
(7) Öte yandan Kurulun akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında yapılan
dikey anlaşmalara ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca, 18.09.2005
tarihinden önce yapılan ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan dikey
anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunmaktadır. 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan
dikey anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen grup muafiyeti kapsamındadır.
(8) 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen beş yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin
nasıl hesaplanacağı hususunda ise Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 34.
paragrafında başlangıç tarihi olarak, taraflar arasında süregelen rekabet yasağına
dayalı dikey ilişkiye başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı tarihin esas alınacağı;
taraflar arasındaki, rekabet yasağı içeren bayilik, işleticilik, tedarik vb. sözleşmeler ile
birlikte bu sözleşmelerin süresine etki eden intifa, tapuya şerh edilmiş kira, ekipman gibi
sözleşmelerin hepsinin aynı anda ortadan kalktığı tarihin ise, rekabet yasağının sona
erme tarihi olarak değerlendirileceği ifade edilmektedir.
(9) Bununla birlikte geçmiş tarihli Kurul kararlarında, uzun süreden beri devam eden dikey
ilişkilerde imzalanan yeni sözleşmelerle dikey ilişkinin de yenilenmesi yeni bir irade
beyanı olarak kabul edilmekte ve taraflar arasında yeni bir dikey anlaşmanın
yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki sürelerin
hesaplanmasında göz önüne alınmaktadır.
(10) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 35. paragrafında “…Beş yıllık süreyi aşacak
şekilde zımnen yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülükleri de grup muafiyeti
kapsamında değildir. Ancak, süresi beş yılı aşmayan veya beş yıldan sonraki uzatmanın
her iki tarafın açık iradesi ile mümkün olduğu ve alıcının beş yıllık süre sonunda rekabet
etmeme şartına son vermesini engelleyen herhangi bir durumun olmadığı hallerde
rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyetinden yararlanacaktır…” şeklinde açıklama
getirilmiştir. Bu çerçevede 2002/2 sayılı Tebliğ açısından önemli olan husus,
anlaşmanın yapıldığı tarihten itibaren en geç beşinci yılın sonunda, bayinin mevcut
anlaşmayı sonlandırmak ya da yeniden müzakere ederek azami beş yıllık bir süre için
yenilemek konusundaki özgür iradesini tam olarak ortaya koyabilecek olmasıdır.
(11) Nitekim muhtelif Kurul kararlarında da belirtildiği üzere, taraflar arasında, bayinin
mevcut intifa/kira sözleşmesini sonlandırma hakkının bulunduğu, buna karşın aynı
dağıtım şirketi ile anlaşma yapmak istediği hususlarının açıkça ifade edildiği ve süre
kısaltma işlemine ilişkin taraf iradelerinin yer aldığı ayrı bir yazılı anlaşma imzalanmak,
intifa hakkının tesisi aşamasındaki şekil şartlarına aynen uyulmak ve mülkiyet hakkı
sahibi ile birlikte intifa/kira hakkı lehtarı tarafından ilgili Tapu Sicil Müdürlüğüne bizzat
başvurulmak suretiyle, resmi senet düzenlenerek tapuda intifa/kira hakkı sürelerinin
kısaltılması işlemi yapılması ve beraberinde yeni bir bayilik sözleşmesi imzalanması
halinde, dikey anlaşmanın azami beş yıllık bir süre için yenilendiğinin kabulü
mümkündür. Yine bu değerlendirme ışığında, uzun süreden beri devam eden bir dikey
ilişkinin, taraflarca 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu olarak yenilenmek istenmesi
durumunda, bayilik sözleşmesinin imza tarihi itibarıyla ilgili istasyon üzerinde dağıtım
13-57/798-337
3/4
şirketi lehine kurulu bulunan intifa yahut kira haklarının bakiye süresinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’de öngörülen beş yıllık sınırda veya altında olduğu hallerde, usul ekonomisi
bakımından tarafların tapuda herhangi bir işlem tesis etmelerine ihtiyaç bulunmadığı
değerlendirilmektedir.
(12) Mevcut dosya bu açıklamalar çerçevesinde incelendiğinde, SİYAM PETROL ile ŞADİ
TORLAK arasında 10.01.2013 tarihli bir protokol akdedilmiş olduğu, 11.01.2013
tarihinde ise yeniden beş yıllık bir bayilik sözleşmesi imzalandığı anlaşılmaktadır. Bahse
konu protokolün “ŞARTLAR” başlığı altında; “BAYİ/MALİK ve ŞİRKET yeniden 5 (Beş)
yıllık süre için Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi akdetmeyi karşılıklı özgür iradeleri ile kabul
ve taahhüt etmişlerdir. Petrol Piyasası Kanunu ve Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun ile Rekabet Kurumu'nun tebliğleri gereğince taraflar arasında varılan mutabakat
sonucu şirketle bayi arasında yeniden 5 yıllık sözleşme akdedileceğinden tapu maliki
Ahmet Kapan'ın şirket lehine verdiği intifa hakkı da resmi senette belirtilen şartlarla aynı
şekilde devam edecektir. Taraflar bu hususu şimdiden kabul etmişlerdir.” hükmü yer
almaktadır.
(13) Bu maddeden de anlaşılacağı üzere malikle bağlantılı konumda bulunan ŞADİ
TORLAK, SİYAM PETROL ile aralarındaki dikey ilişkinin grup muafiyeti süresinin
dolduğunu ve bu nedenle istasyon üzerinde kurulmuş bulunan intifa hakkı ile bağlı
olmadığını bilerek yeniden bir anlaşma imzalamıştır. Önceki Kurul kararlarından da
anlaşılacağı üzere, bu tür irade yenilemelerinde intifa hakkı süresinin dikey anlaşmanın
süresiyle uyumlu olması; değilse, uyumlaştırılması gerekmektedir. Dosya kapsamında
elde edilen bilgilerden, intifa hakkının 31.01.2018 tarihinde sona ereceği anlaşıldığından
bu sürenin uyumlaştırılmasına gerek bulunmadığı ve başvuruya konu dikey ilişkinin
10.01.2018 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlandığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Siyam Petrolcülük San. ve Tic A.Ş. ile Ahmet KAPAN arasındaki anlaşmanın 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında 10.01.2018 tarihine
kadar grup muafiyetinden yararlandığına,
2. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy