Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-3-60 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 13-62/859-366
Tarihi : 06.11.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Hakan Deniz KARAKOÇ, Hatice ODABAŞ BUBA
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Ender KOÇ
Abbasağa Mah. Keşşaf Sk. Şatıroğlu İş Merkezi No:4 d:9 Yıldız
Beşiktaş/İstanbul
TARAFLAR : - BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Mete Plaza Değirmenoğlu Cad. Huzurhoca Sk. No:84
Ataşehir/İstanbul
- S.S. Önder Çiftçi Üretim ve Pazarlama Kooperatifi
Ortacami Mah. Kolordu Cad. Şerifbey Pasajı No:26 59100 Tekirdağ
(1) D. DOSYA KONUSU: BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile S.S. Önder Çiftçi
Üretim ve Pazarlama Kooperatifi arasında imzalanan Ariyet Sözleşmesi ve Münhasır
Olmayan Satış Sözleşmesi’ne menfi tespit belgesi verilmesi/muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.09.2013 tarih ve 6426 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 22.10.2013 tarih ve 2013-3-60/MM sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ:
(3) BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve SS. Önder Çiftçi Üretim ve Pazarlama
Kooperatifi arasında akdedilen Ariyet Sözleşmesi ve Münhasır Olmayan Satış Sözleşmesi’ne
menfi tespit verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Başvuru Konusu Sözleşmeler
(4) Başvuruya konu olan Ariyet Sözleşmesi, tohum ilacının doğru dozda kullanılmasını sağlayan
BASF Gezici Tohum İlaçlama Makinesinin (Makine) SS. Önder Çiftçi Üretim ve Pazarlama
Kooperatifi (KOOPERATİF) üyelerine ariyet verilmesini ve üyelerin başvuruya konu diğer
sözleşme olan Münhasır Olmayan Satış Sözleşmesi’nde belirlenen beş yıllık satış hedeflerine
uygun olarak BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (BASF TÜRK)’nden Kinto Duo
markalı tohum ilacını satın almasını müteakip Makinenin mülkiyetinin üyelere devredilmesini
konu almaktadır.
(5) KOOPERATİF üyelerine ariyet olarak sağlanacak olan Makineler, işlev ve amaç bakımından
farklılık arz etmeyen büyük ve küçük Makineler olmak üzere iki türden oluşmakta ve BASF
TÜRK tarafından kullanıcıların ihtiyaçları doğrultusunda uygun türde Makine kendilerine temin
edilmektedir.
13-62/859-366
2/3
(6) Ariyet Sözleşmesi’nin 3.1. maddesine göre KOOPERATİF üyeleri, BASF TÜRK tarafından
satılmakta olan Kinto Duo markalı ilacı, anılan sözleşme ve Münhasır Olmayan Satış
Sözleşmesi’ndeki koşullara uygun ve yıllık satış miktarı hedeflerine bağlı olarak BASF
TÜRK’ten satın almayı ve ilacı ariyet verilen Makinede kullanmayı taahhüt etmektedir.
(7) Söz konusu Sözleşme’nin 4.2. maddesine göre BASF TÜRK ise, KOOPERATİF üyelerinin
Kinto Duo markalı ilacı Münhasır Olmayan Satış Sözleşmesi’nde öngörülen yıllık satış miktarı
hedeflerine göre ve sözleşmeye uygun olarak kesintisiz beş yıl boyunca BASF TÜRK’ten satın
alması veya beş yıllık süre sonunda alınması taahhüt edilen toplam ilaç miktarını süresinden
önce satın alması halinde Makinenin mülkiyetini üyelere 1 TL (bir lira) üzerinden devretmeyi
taahhüt etmektedir.
(8) Ariyet Sözleşmesi’nde atıfta bulunulan beş yıllık satış hedefleri, Münhasır Olmayan Satış
Sözleşmesi’nin “Ticari Şartlar” başlıklı 2. maddesinde yer almaktadır. Söz konusu Sözleşme
ile KOOPERATİF’e 5.000 ile 7.000 litre/yıl arasında değişen satış miktar hedefleri getirildiği
görülmektedir. Satış miktarı hedeflerinin KOOPERATİF üyelerinin tohum ilacı ihtiyaçları, Kinto
Duo ilacının teknik özellikleri ve ruhsatlı olduğu hastalıklar/ürünler dikkate alınarak belirlendiği
belirtilmiştir.
(9) Başvuru konusu Ariyet ve Münhasır Olmayan Satış Sözleşmeleri 02.07.2012 tarihinden
itibaren beş yıl süreyle geçerli olmak üzere akdedilmiştir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(10) Münhasır Olmayan Satış Sözleşmesi’ne konu edilen Kinto Duo markalı tohum ilacı, hasat
öncesi bitki yetiştirme döneminde bitkiyi tohum ve toprak kaynaklı hastalıklara karşı koruyan
ve bu mahsullerden maksimum verim alınmasına yardımcı olan bir üründür. Kinto Duo’nun
açıklanan işlevi dikkate alındığında ilgili ürün pazarının “tarımsal mahsullerin korunmasına
yönelik zirai ilaç pazarı” şeklinde tanımlanması mümkündür. Bununla birlikte, dosya
bakımından varılacak sonuçta değişikliğe neden olmayacağından kesin bir ilgili ürün pazarı
tanımı yapılmasına ihtiyaç duyulmamaktadır.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) Başvuruya konu Ariyet Sözleşmesi ve bu sözleşmeye bağlı Münhasır Olmayan Satış
Sözleşmesi’nin belirli bir bölgede pilot uygulama şeklinde başlatılarak daha sonra Türkiye
geneline yayılacak şekilde uygulanması tasarlanmaktadır. Bu bağlamda, Sözleşmelerin
Türkiye genelinde çeşitli bölgelerde birden fazla kullanıcıyla akdedilmesinin planlanması ve
Sözleşmeler ile herhangi bir bölge sınırlaması getirilmemesi dikkate alınarak ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. Değerlendirme
(12) Başvuruya konu Münhasır Olmayan Satış Sözleşmesi’nde belirtilen satış miktarı hedeflerinin
sağlanması halinde BASF TÜRK tarafından KOOPERATİF’e Ariyet Sözleşmesi çerçevesinde
temin edilen BASF Gezici Tohum İlaçlama Makinesinin mülkiyeti devredilecektir.
(13) İlgili Sözleşmeler, 4054 sayılı Kanun’un 6. ve 7. maddeleri kapsamında olmaması nedeniyle
4. madde çerçevesinde incelenmiştir.
(14) Başvuruya konu her iki Sözleşme bakımından da rekabeti kısıtlama riski barındıran tek husus
belirlenen satış miktarı hedeflerinin münhasırlığa neden olup olmayacağıdır. Her ne kadar bu
hedeflerin belirlendiği Satış Sözleşmesi’nin başlığında “münhasır olmayan” ifadesine yer
verilmiş olsa da, satış miktarı hedeflerinin fiili münhasırlığa yol açıp açmadığı
değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede, kooperatif üyelerinin son üç yıla ait toplam tohum
ilacı ihtiyaçları göz önünde bulundurulmuştur.
13-62/859-366
3/3
(15) KOOPERATİF üyeleri her yıl toplam 7.500 ton tohum ilaçlamaktadır. İlaçlamada kullanılan
her ilacın dozu farklı olup, satış miktarı hedeflerine konu olan Kinto Duo ilacının dozu dikkate
alındığında (200 ml/100 kg tohum) beş yıllık satış miktarı hedeflerinin 2012 ve 2013 yıllarında
üyelerin kullandığı toplam ilaç miktarının %33’ünü oluşturduğu görülmektedir. Daha sonraki
yıllar bakımından ise belirlenen hedeflerin üyelerin toplam ihtiyacının yaklaşık %43’üne
tekabül edeceği öngörülmektedir.
(16) Bunun yanında KOOPERATİF tarafından üyelerin ihtiyaçları doğrultusunda farklı firmalardan
alım yapıldığı ve herhangi bir firmaya bağlılığın bulunmadığı da vurgulanmıştır.
(17) Sözleşmelerin tarafı olan KOOPERATİF’in üyelerinin son üç yılda tohum ilaçlamasında farklı
firmalardan yaptığı tohum ilacı alım miktarları ve KOOPERATİF’in beyanı dikkate alındığında
belirlenen satış miktarı hedeflerinin fiili münhasırlığa yol açmadığı anlaşılmaktadır. Öte
yandan, beş yıllık Sözleşme sürelerinin de makul olduğu değerlendirilmektedir.
(18) Bu çerçevede, bildirime konu Sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi bağlamında
rekabete aykırı herhangi bir amaç ya da etkisinin bulunmadığı ve menfi tespit belgesi
alabileceği kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. ile SS. Önder Çiftçi Üretim ve Pazarlama Kooperatifi arasında akdedilen Ariyet
Sözleşmesi ve Münhasır Olmayan Satış Sözleşmesi’ne menfi tespit verilmesine OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy