Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-4-75 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 13-62/862-369
Karar Tarihi : 06.11.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Ali Fuat KOÇ, Selvi KOCABAY
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : - Yapı Kredi Bankası A.Ş.
Büyükdere Cad. Çamlık Sok. Yapı Kredi Plaza D Blok Levent/İstanbul
- Anadolubank A.Ş.
Cumhuriyet Mah. Silahşör Cad. No:69 Bomonti Şişli/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ile Anadolubank A.Ş. arasında
30.06.2008 tarihinde akdedilen World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ve
12.12.2011 tarihinde akdedilen World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi’ne Ek
Sözleşme ile söz konusu sözleşmelere bağlı tüm eklerin aynı şekil ve şartlarda beş yıl
süre ile devamı için 01.07.2013 tarihinde imzalanan Ek Protokol’e menfi tespit belgesi
verilmesi/muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.08.2013 tarihinde giren başvuru üzerine
düzenlenen 31.10.2013 tarih ve 2013-4-75/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu Ek Protokol’e 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet tanınması
gerektiği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarları “çok markalı kredi kartları ihracı
pazarı” ve “üye işyeri edinme pazarı’’, ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye" olarak belirlenmiştir.
G.2. Bildirim Konusu Sözleşme
(5) Yapılan bildirim kapsamında, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (YKB) ve Anadolubank A.Ş
(ANADOLUBANK) arasında 30.06.2008 tarihinde akdedilen Yapı Kredi-Anadolubank World
Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi (Ana Sözleşme) ve 13.11.2011 tarihinde akdedilen
World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi’ne Ek Sözleşme (Ek Sözleşme) ile söz
konusu sözleşmelere bağlı tüm eklerin aynı şekil ve şartlarda beş yıl süre ile devamı için
01.07.2013 tarihinde imzalanan Ek Protokol’e menfi tespit veya muafiyet verilmesi talep
edilmiştir.
(6) YKB ile ANADOLUBANK arasında 30.06.2008 tarihinde “Yapı Kredi-Anadolubank World
Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi” imzalanmıştır. İmzalanan bu Sözleşme ile,
ANADOLUBANK'ın kendisine ait ANADOLUBANK kredi kartının üzerine bir kabul markası
olarak YKB’ye ait “World” lisansı altında “World” logosunun basılması ve bu sayede
ANADOLUBANK tarafından belirlenen ve World sistemine dahil edilen ANADOLUBANK kredi
kartlarının World üye işyerlerinde taksitli işlem yapabilmesine, Worldpuan kazanıp World üye
işyerlerinde ve/veya ANADOLUBANK üye işyerlerinde bu puanları kullanabilmesine ve World
13-62/862-369
2/5
sistemi kapsamında yürütülen World üye işyerlerine yönelik kampanya ve uygulamalardan
faydalanabilmesine olanak tanıyacak düzenlemeler yapılmıştır. Söz konusu Sözleşme’ye
14.08.2008 tarih ve 08-50/727-28 sayılı Kurul kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
uyarınca bireysel muafiyet tanınmıştır.
(7) Bunun yanı sıra, 12.12.2011 tarihinde YKB ile ANADOLUBANK arasında imzalanan “Yapı
Kredi-Anadolubank World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi’ne Ek Sözleşme” ise
daha önce taraflar arasında imzalanan işbirliği anlaşmasına ek bir sözleşme olup,
ANADOLUBANK’ın YKB ile çakışmayan üye işyerlerini World üye işyerine çevrimini ve yeni
World üye işyeri kazanabilmesini, ANADOLUBANK tarafından belirlenen ve YKB sistemine
dahil edilen ANADOLUBANK World üye işyerlerinin YKB ve ANADOLUBANK Worldcardlar’la
taksitli işlem yapabilmesini, World puan kazandırıp harcatılabilmesini ve World sistemi
kapsamında yürütülen kampanya ve uygulamalara dahil edilebilmelerini düzenlemiştir. Söz
konusu Ek Sözleşme’ye ise 12.01.2012 tarih ve 12-01/10-7 sayılı Kurul kararı ile 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet verilmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(8) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar… hukuka aykırı ve
yasaktır.” hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun’un uygulaması bakımından teşebbüs
niteliğini haiz YKB ile ANADOLUBANK, bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu
bakımından ilgili ürün pazarı olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine rakip
durumdadırlar. Aynı piyasada faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki teşebbüsün
akdettikleri bir sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olması durumunda 4. madde yasağına
tabi olacağı ve böyle bir sözleşmeye Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi
verilmesinin mümkün olmayacağı açıktır.
(9) Mal ve hizmet piyasasında faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki rekabet tüketicilere
sunulan fiyatlar, arz miktarı, kalite, satış kampanyaları vs. unsurlarla tesis edilmektedir.
Dosya konusu ilgili pazar açısından bakıldığında ise üye işyerlerinde kullanılacak fiyatlama
standartlarını, diğer bir ifadeyle üye işyeri komisyon oranlarını, bir nevi anlaşmaya konu olan
ürünün fiyatı ve diğer alım satım koşulları olarak değerlendirmek mümkündür. Bu çerçevede
Ana Sözleşme’nin kapsamı ve uygulama esaslarına düzenleyen 5. maddesi, kart üyelik
ücreti, faiz oranları ve reklam gibi konuların ve World logolu ANADOLUBANK kartlarının
World üye işyerleri ile yürütülecek kampanyalarda sahip olacağı ayrıcalıklara ilişkin olarak
rekabeti sınırlayıcı nitelikte hükümler içermektedir. Zira söz konusu maddede rakip
konumundaki bankalar sunulan hizmetin fiyat unsurları sayılabilecek faiz ve kart ücreti gibi
konular ile kampanya maliyetlerinde mutabakat esasına dayanarak hizmet vermeye
başlayacaklardır. Bunun yanı sıra, Ek Sözleşme’nin, ANADOLUBANK tarafından World Üye
İşyeri yapılacak üye işyerlerinde kullanılacak fiyatlama standartlarının YKB tarafından
belirleneceği ifadelerinin yer aldığı 4.1. maddesi, ANADOLUBANK'ın YKB’nin belirlediği
World sistemindeki üye işyerleri için geçerli koşul ve prensiplere uymasını sağlayacağını
beyan, kabul ve taahhüt ettiği 4.3. maddesi; tarafların, ilgili kampanya ve özel fiyatlama
maliyetlerinde mutabık kalmaları şartının arandığı 4.6. maddesi ile ANADOLUBANK World
sistemine kattığı ANADOLUBANK World üye işyerlerinin bir kısmında veya tamamında YKB
ve/veya ANADOLUBANK Worldcard’lar için geçerli kampanya düzenlemeyeceğinin
kararlaştırıldığı 4.8. maddesi ve sözleşme taraflarının World Sistemi dahilindeki tüm
uygulamalarda ortak hareket etmesini sağlamak amacıyla üye işyeri sözleşmelerinin paralel
olmasını düzenleyen 4.12. maddesi rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğundan 4054 sayılı
Kanun’un 4. madde yasağı kapsamındadır. Buna göre, teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı
13-62/862-369
3/5
bir anlaşma niteliğinde olan Ana Sözleşme ve Ek Sözleşme’ye ve bu kapsamda söz konusu
sözleşmelerin beş yıl daha geçerli olmasını öngören Ek Protokol’e 4054 sayılı Kanun’un 8.
maddesi çerçevesinde, Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığına dair bir menfi
tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.
G.3.2. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
(10) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilecek
anlaşmalar, üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha
fazla teşebbüs arasında belirli bir mal veya hizmetin alımı, satımı yahut yeniden satımı
amacıyla yapılan anlaşmalardır. Bir diğer ifade ile anılan Tebliğ kapsamında
değerlendirilebilecek nitelikte bir sözleşmenin öncelikle teşebbüsler arası dikey bir ilişkiyi
düzenlemeye yönelik olması gerekmektedir.
(11) YKB ve ANADOLUBANK çok markalı kredi kartları pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerdir. Her iki banka da kredi kartları ihraç etmekte ve işyerleri ile anlaşmaları
bulunmaktadır. Dolayısıyla incelemeye konu sözleşmelere taraf teşebbüsler ilgili ürün pazarı
bölümünde yer verilen iki pazarda da birbirine rakip konumundadırlar ve taraflar arasında
yapılan sözleşmeler dikey bir ilişkiye yönelik olarak düzenlenmemiştir. Bu hususlar dikkate
alındığında, bildirime konu Ek Protokol’ü 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamında değerlendirmek
mümkün değildir.
G.3.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(12) Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten de yararlanamadığı
tespit edilen bildirime konu sözleşmelere bireysel muafiyet tanınabilmesi için Kanun’un 5.
maddesinde öngörülen iki olumlu, iki olumsuz koşulun birlikte sağlanması gerekmektedir.
Aşağıda, bahse konu sözleşmelerin bu koşulları sağlayıp sağlayamadığı incelenmiştir.
- Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
(13) Taraflar arasında imzalanan Ana Sözleşme ile çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri
edinme pazarında kapalı ağ olarak faaliyet gösteren YKB World üye işyeri ağı
ANADOLUBANK kredi kartı kullanıcılarının kullanımına açılmıştır. Bu şekilde
ANADOLUBANK, mevcut üye işyeri ağını büyütmeye gerek kalmaksızın YKB’nin üye işyeri
ağından faydalanarak ihraç ettiği kartları kullandırma ve güçlü bir marka ile beraber çok
markalı kredi kartları piyasasındaki pazar payını artırma imkânına sahip olacaktır. Bunun yanı
sıra, artan üye işyeri ağı sayesinde daha kolay müşteri çekebilecek ve üye işyeri pazarındaki
cironun yanı sıra kart kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da artırabilecektir.
(14) Diğer yandan, söz konusu Ana Sözleşme dolaylı olarak çok markalı kredi kartları hizmetinin
sunulmasında gelişme ve iyileşme sağlanması amacına da hizmet etmektedir.
ANADOLUBANK altyapı yatırımlarını artırmak yerine YKB’nin mevcut geniş ağından
faydalanabilecek; yeni POS maliyeti üstlenmeyecek, mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri
eklemek suretiyle faaliyet gösterebilecektir. Bu anlamda Ana Sözleşme ile birlikte
ANADOLUBANK’ın ölçek ekonomisinden faydalanması söz konusu olacaktır. Ayrı POS
cihazı yerleştirilmesi bankalar açısından maliyeti artıran bir unsur olduğu gibi bu maliyetin
takas komisyonuna yansıtılması sonucunda ekonominin geneline de bir maliyet
yüklenmektedir. Zira bankaların POS cihazı yerleştirmek için katlandıkları maliyetleri bankalar
arası işlemlerde uygulanacak takas komisyonuna yansıttıkları bilinmektedir. İhraççı banka
tarafından kabulcü bankadan alınan takas komisyonu, kabulcünün bunu üye işyerine; üye
işyerinin de fiyatlar yoluyla tüketiciye yansıtmasıyla ekonominin bütünü açısından bir maliyet
haline gelmektedir. Söz konusu işbirliği bu anlamda taraf bankalara bir maliyet avantajı
sunacak ve bankaların kaynaklarını daha etkin bir şekilde kullanmalarına olanak tanıyacaktır.
13-62/862-369
4/5
Bu nedenle Ana Sözleşme ile Kanun’un 5. maddesinin (a) bendinde belirtilen koşulun
sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
(15) Buna ilaveten taraflar arasında imzalanan Ek Sözleşme ile ANADOLUBANK'ın YKB ile
çakışmayan üye işyerlerini World üye işyerine çevrimi ve yeni World üye işyeri kazanabilmesi
sağlanmaktadır. Böylece ANADOLUBANK tarafından belirlenen ve YKB World sistemine
dahil edilen ANADOLUBANK üye işyerlerinde YKB ve ANADOLUBANK Worldcardlara taksitli
işlem yaptırılabilecek, Worldpuan kazandırılıp harcatılabilecektir. Ayrıca, aynı üye işyerinde
tek bir bankaya ait World POS'un kullanılmasıyla tarafların maliyetlerinde bir azalma da
gerçekleşebilecektir. Bu nedenle, çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme
pazarında, kapalı ağ olarak faaliyet gösteren World üye işyeri ağının genişlemesi ve bir takım
maliyet avantajlarının elde edilmesi söz konusu olacağından Ek Sözleşme’nin Kanun’un 5.
maddesinin (a) bendinde yer alan koşulu karşılaması için gereken ekonomik gelişme ve
iyileşmeyi sağladığı değerlendirilmektedir.
- Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(16) İnceleme konusu dikkate alındığında, tüketici yararı açısından ilk bakılması gereken
ANADOLUBANK’ın müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası değişmelerdir.
İncelemeye konu Ana Sözleşme vasıtasıyla kredi kartları pazarında hâlihazırdaki
ANADOLUBANK kredi kartı hamillerinin de çok markalı kredi kartı hizmetinin sağladığı
avantajlardan yararlanması yoluyla; tüketicilerin güvenli hizmet almaları ve yaygın bir üye
işyeri ağına sahip olan Worldcard’ın sağladığı ödül/puan uygulamasından faydalanmaları
sağlanmış olmaktadır.
(17) Bu açıdan, ANADOLUBANK müşterilerinin Türkiye’nin en yaygın üye işyeri ağlarından birine
dâhil olarak alışveriş yapma imkanına sahip olmaları tüketici yararı açısından en dikkate
değer husustur. Diğer taraftan, kredi kartı pazarı çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu
pazarlarda bir arz edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı talep
söz konusudur. Bir diğer ifade ile sunulan bir mal veya hizmeti talep eden iki farklı müşteri
grubu söz konusudur. Bunlardan ilki kart kullanıcıları ikincisi ise üye işyerleridir. Kart
kullanıcıları bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine sahipse karta olan talep o
oranda artmaktadır. Aynı şekilde bir kredi kartı ne kadar çok tüketici tarafından
kullanılmaktaysa üye işyerlerinin o kredi kartının POS’unu kabul etmek konusundaki istekleri
artacaktır. Kart kullanıcıları ve üye işyerleri arasındaki bu pozitif dışsallık nedeniyle, tüketici
boyutundaki bir fayda artışının diğer bir tüketici grubu olan üye işyerine yansıması söz
konusudur. Dolayısıyla birleşme ile gelen pazar payı artışıyla daha fazla tüketicinin fayda
görmesi muafiyetin ilgili şartının karşılanması açısından önemlidir.
(18) Bunun yanı sıra, dosya kapsamında değerlendirilen Ek Sözleşme ile birlikte YKB ve
ANADOLUBANK Worldcard kullanıcıları ANADOLUBANK üye işyerlerinde de World sistemi
kapsamında yürütülen kampanya ve uygulamalardan faydalanabileceklerdir. Aynı zamanda
üye işyerleri de daha fazla müşteriye ulaşabilecektir. Üye işyerleri YKB ya da
ANADOLUBANK arasında serbestçe tercih yapabilecektir. Dolayısıyla söz konusu Ek
sözleşme ile daha fazla tüketicinin ve üye işyerinin fayda görmesi sağlanabilecektir.
- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(19) Dosya mevcudu bilgilere göre, YKB ve ANADOLUBANK’ın 2011 ve 2012 yıllarına ait kredi
kartı sayısı, kredi kartı işlem hacmi ile POS sayısı ve POS işlem hacmi bazında pazar
paylarına bakıldığında YKB’nin söz konusu kalemlerdeki pazar payı (…..) seviyesinde
seyretmektedir. Diğer taraftan ANADOLUBANK’ın kredi kartı hizmetlerindeki pazar payı ihmal
edilebilir düzeydedir. Dolayısıyla dosya konusu sözleşmeler ile ANADOLUBANK’a getirilen
kısıtlamaların, pazardaki rekabet üzerindeki etkisinin oldukça sınırlı olduğu söylenebilir. Bu
13-62/862-369
5/5
durumda bildirime konu işbirliği sonucunda ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin
ortadan kalkmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması
(20) Ana Sözleşme ile birlikte YKB çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme
pazarında, kapalı ağ olarak faaliyet gösteren World üye işyeri ağını ANADOLUBANK kredi
kartı kullanıcılarının kullanımına açmıştır. Bu şekilde ANADOLUBANK mevcut üye işyeri
ağını büyütmeye gerek kalmaksızın ihraç ettiği kartları YKB’nin ağında kullandırma imkânına
sahip olmuştur. Ana Sözleşme’nin devamı niteliğindeki Ek Sözleşme’yle ise taraflar arasında
yapılan kredi kartı işbirliğinin ikinci fazına geçilmektedir. Birinci fazda, ANADOLUBANK World
kredi kartı ağına dahil olarak Ana Sözleşme’nin imzalandığı tarihteki mevcut World üye işyeri
ağından faydalanma imkanına kavuşurken, ikinci fazda ANADOLUBANK’ın World kredi kartı
ağına dahil edeceği yeni üye işyerlerine ilişkin düzenlemeler yapılmaktadır. Her iki
sözleşmede de ANADOLUBANK’a, üye işyeri edinme pazarında YKB’nin belirlediği
koşullardan daha cazip koşullar sunmaması amacıyla getirilen bazı kısıtlamalar mevcuttur.
Ancak söz konusu sözleşmelerde yer alan kısıtlamaların rekabeti zorunlu olandan fazla
sınırlamadığını söylemek mümkündür.
(21) Sonuç olarak, işbirliği ile elde edilen ekonomik iyileşme ve tüketici faydaları göz önüne
alındığında, sözleşmedeki rekabet kısıtlamalarının rekabeti (a) ve (b) bentlerindeki amaçların
elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlamadığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. ile Anadolubank A.Ş. arasında 30.06.2008 tarihinde akdedilen
World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ve 12.12.2011 tarihinde akdedilen World
Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi’ne Ek Sözleşme ile söz konusu sözleşmelere bağlı
tüm eklerin aynı şekil ve şartlarda beş yıl süre ile devamı için 01.07.2013 tarihinde imzalanan
Ek Protokol’e menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Söz konusu Ek Protokol’e taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, Ek
Protokol’ün 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup
muafiyetinden yararlanamayacağına,
3. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesinde sayılan şartların
tamamını karşılaması nedeniyle, bildirim konusu Ek Protokol’e bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy