Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-4-87 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-64/902-382
Karar Tarihi : 21.11.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ASLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Metin HASSU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Av. Bayram Ali YILMAZ
İçerenköy MAh. Çetinkaya Sk. 24/12 Ataşehir/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Vakıflar Bankası T.A.O.
Hacı Adil Yolu, Çayır Çimen Sokak, No: 2
1.Levent Beşiktaş/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: T.C. Adalet Bakanlığı İcra Dairelerince başlatılan uygulama
nedeniyle, icra takibiyle ilgili ödemelerde POS cihazlarında Vakıflar Bankası T.A.O.
banka kartının kullanılmasının zorunlu tutulduğu iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.09.2013 tarih ve 6752 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 30.09.2013 tarih ve 2013-4-87/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul’un
09.10.2013 tarih ve 1357 sayılı toplantısında görüşülmüş, iddialara yönelik olarak
önaraştırma yapılmasına 13-57/812-M sayı ile karar verilmiştir. Bunun üzerine hazırlanan
18.11.2013 tarih ve 2013-4-87/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; T.C. Adalet Bakanlığı İcra Daireleri’nce
başlatılan uygulama nedeniyle, icra takibiyle ilgili ödemelerde zorunlu olarak POS
cihazlarında Vakıfbank’ın banka kartının kullanılmasının gereksiz kart alımına yol açarak
rekabeti kısıtladığı iddia edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, önaraştırma konusu iddialar ile
ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) İddia konusu uygulama, hakkında inceleme yürütülen Vakıfbank’ın müşterilerine sunduğu
hesap açma, manyetik kart çıkartma ve para transferi hizmetlerinin sağlanmasına
ilişkindir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarı bireysel bankacılık hizmetleri olarak
belirlenmişken, değinilen hizmetin Vakıfbank tarafından birçok şehirde sunuluyor olması
nedeniyle coğrafi pazar da Türkiye olarak tespit edilmiştir.
(6) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi “Bir veya birden fazla
teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki
hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte
davranışlar yoluyla kötüye kullanması”nı yasaklamaktadır. Aynı maddenin ikinci
fıkrasında kötüye kullanma halleri örnek olarak sayılmıştır. Belli şartlar altında hakim
durumdaki teşebbüslerin bir mal veya hizmetle birlikte müşterilerine başka bir mal veya
hizmeti satın alma koşulu getirmesi, ayrıca bunlar için aşırı fiyat talep etmeleri 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesinde yasaklanan eylemlerdendir.
13-64/902-382
2/2
(7) Vakıfbank’ın gereksiz manyetik kart sunması ve para transferi hizmetlerinden ücret talep
etmesi iddialarının, Kanun 6. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi uygun görülmüş;
ancak, iddia konusu eylemlerin kötüye kullanma niteliği taşıyıp taşımadığının tespit
edilmesinden önce, Vakıfbank’ın bireysel bankacılık hizmetleri pazarında hakim durumda
olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmiştir.
(8) Hakim durum, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 3 üncü maddesinde
“Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden
bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmıştır. Bir teşebbüsün ilgili ürün pazarında hakim
durumda olup olmadığının tespitinde öncelikle dikkate alınan ölçüt teşebbüsün ilgili ürün
pazarındaki payı olmakla birlikte, pazar payının hangi seviyede bulunması gerektiğine
ilişkin kesin bir yargı bulunmamaktadır. Ayrıca pazara giriş engellerinin olup olmaması da
önemli bir faktördür.
(9) Vakıfbank’ın bireysel bankacılık hizmetlerinin başında gelen banka kartları pazarında
pazar payının yaklaşık (…..) gibi düşük bir oranda olması nedeniyle ilgili pazarda hakim
durumda bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca önaraştırma kapsamındaki dosya
mevcutlarından aşağıdaki hususlara ulaşılmıştır:
(10) Tahsilatların yapılması amacıyla Adalet Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Vakıfbank
arasında imzalanan 31.12.2012 tarihli Protokol’de, (…..) hüküm altına alınmıştır. Bir
bankanın POS cihazından başka bir bankanın debit veya kredi kartı kullanıldığında, POS
sahibi banka kart sahibi bankaya Bankalararası Kart Merkezi’nce (BKM) belirlenen takas
komisyonunu ödemektedir. Maliye Bakanlığı adına POS ile yapılan harç ve vergi
tahsilatlarının Maliye’nin talimatı doğrultusunda aynı gün Maliye’nin Merkez Bankası veya
Ziraat Bankası nezdindeki hesaplarına yatırılması ve Vakıfbank tarafından (…..)
nedeniyle, bu maliyet unsurundan kaçınmak için POS cihazlarında sadece Vakıfbank’ın
debit kartları kullanılmaktadır. Ayrıca, banka tarafından avukatlara uygulanan ücret
tarifeleri incelendiğinde kart ücreti alınmadığı görülmüştür.
(11) Bu bilgiler ışığında, Vakıfbank’ın ilgili pazarda hakim durumda bulunmadığı, POS
cihazında yalnızca kendi banka kartlarının kullandırılmasının yukarıda açıklandığı üzere
ilgili protokol uygulamasının bir sonucu olduğu anlaşılmıştır.
J.SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy