Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-1-109 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-05/83-36
Karar Tarihi : 29.01.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Metin PEKTAŞ, Hakan EREK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
Abdülhakhamit Cad. No:21 34437 Beyoğlu/İstanbul
- CLK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş.
Aynı adreste
- Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.
Göksu Mah. Aspendos Bulvarı Serik Cad. Kepez/Antalya
- CLK Akdeniz Elektrik Perakende Satış A.Ş.
Aynı adreste
(1) E. DOSYA KONUSU: Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., CLK Boğaziçi Elektrik
Perakende Satış A.Ş., Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. ve CLK Akdeniz Elektrik
Perakende Satış A.Ş.’nin bölgelerindeki serbest tüketicilerin diğer tedarikçi firmalar
ile anlaşmalarını zorlaştırmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.11.2013 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 12.12.2013 tarih ve 2013-1-109/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 19.12.2013 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca düzenlenen 22.01.2013 tarih ve 2013-1-109/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Martı Otel İşletmeleri A.Ş. (MARTI OTEL)’nin, İstanbul Avrupa yakası elektrik dağıtım
faaliyetini yürütmekte olan Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BOĞAZİÇİ EDAŞ)’den
Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri uyarınca1, şikâyetçi ile
ikili anlaşma yapabilmek amacıyla borcunun bulunmadığını gösteren belge talebinde
bulunduğu, BOĞAZİÇİ EDAŞ’ın da gerekli incelemeleri yaparak bu talebi onayladığı,
şikâyetçinin MARTI OTEL ile yapılan sözleşmeye dayanarak Piyasa Yönetim Sistemi
(PYS) üzerinden aylık bazda tüketim tahmini yaptığı, ancak BOĞAZİÇİ EDAŞ’ın
onaylanan serbest tüketici için, son ödeme tarihi onay süreci içerisine denk gelecek
şekilde ve tüketicinin haberi olmadan fatura çıkarttığı, MARTI OTEL’in şikâyetçi ile
sözleşme yapmasına rağmen, BOĞAZİÇİ EDAŞ’ın ilgili tüketiciye geçmiş dönem borcu
olduğu gerekçesi ile sayaç onayını reddederek tüketiciyi pasife aldığı ve böylece
müşteri geçişinin bir ay geciktirildiği,
1 Yönetmeliğin 7. maddesinin beşinci fıkrasına göre: Tedarikçisini değiştirmek isteyen bir serbest tüketici ikili
anlaşma yapmadan önce bir önceki tedarikçisine olan yükümlülüklerini yerine getirdiğini yeni tedarikçisine
belgelemek zorundadır. Başvuru sahibinin bir önceki tedarikçisinden borcu olmadığına ilişkin belge talep
etmesi halinde söz konusu belge, başvuru tarihini izleyen iki gün içerisinde başvuru sahibine verilir.
14-05/83-36
2/5
- BOĞAZİÇİ EDAŞ tarafından benzer şekilde bir uygulamanın Can ATLI isimli serbest
tüketiciye yönelik olarak da yapıldığı,
- Boğaziçi EDAŞ ile aynı ekonomik bütünlük içinde bulunan ve Antalya-Burdur-Isparta
illerinin elektrik dağıtımından sorumlu olan Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AKDENİZ
EDAŞ)’nin dağıtım bölgesinde bulunan Ulusoy Turizm ve Seyahat A.Ş. (ULUSOY
TURİZM) isimli serbest tüketicinin tedarikçi değiştirme talebi üzerine şikâyetçi,
AKDENİZ EDAŞ’tan ilgili serbest tüketicinin sayaç bilgilerini istediği, AKDENİZ EDAŞ
tarafından sayaç bilgilerine dair yapılan değişikliklerin tüketici tarafından şikâyetçiye
zamanında bildirilmesine rağmen, şikâyetçinin PYS üzerinden yaptığı başvurunun
AKDENİZ EDAŞ tarafından reddedildiği, şikâyetçinin itiraz süresi içerisinde yeni sayaç
bilgilerini dağıtım şirketi ile paylaştığı ve gerekli düzeltmelerin yapılması için e-posta
yolu ile bildirimde bulunduğu, AKDENİZ EDAŞ’ın şikâyetçinin bildirimine dayanarak ilgili
ay içerisinde yapması gereken işlemleri yapmadığı ve bu sebeple ULUSOY TURİZM’in
talepte bulunduğu ayda da şikâyetçi yerine AKDENİZ EDAŞ’tan elektrik almak
durumunda kaldığı
hususları iddia edilmiş ve ayrıca, söz konusu eylemlere karşı geçici tedbir uygulanması ile
önaraştırma açılmadan soruşturmaya gidilmesi de talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, hakkında inceleme yapılan şirketlere yönelik
4054 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, şikayetin ve
geçici tedbir talebinin reddedilmesi gerektiği, ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BOĞAZİÇİ EDAŞ)
(5) İstanbul Avrupa yakasındaki elektrik dağıtım faaliyetlerini münhasıran yürüten BOĞAZİÇİ
EDAŞ, yapılan özelleştirme ihalesi sonucu Cengiz-Limak-Kolin Ortak Girişim Grubu
tarafından 28.05.2013 tarihinde devralınarak şirketin %100 hissesi bu grubun kontrolüne
geçmiştir.
I.1.2. CLK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. (BOĞAZİÇİ PERAKENDE)
(6) Türkiye elektrik piyasalarının serbestleşme süreci içinde hem elektriğin dağıtımını hem de
elektriğin perakende satışını bünyesinde dikey bütünleşik olarak bulunduran dağıtım
şirketleri yasal ayrıştırmaya tabi tutularak, dağıtım ve perakende hizmetlerini ayırmışlardır.
BOĞAZİÇİ PERAKENDE, bu ayrışma sonucu BOĞAZİÇİ EDAŞ’tan ayrışarak İstanbul ili
Avrupa yakasında elektriğin perakende satışı pazarında faaliyet göstermek amacı ile
01.07.2013 tarihinde kurulan bir şirkettir. BOĞAZİÇİ PERAKENDE, bölgede görevli tedarik
şirketi2 unvanına sahiptir ve bölgesindeki yaklaşık 1.4 milyon aboneye hizmet vermektedir.
I.1.3. Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AKDENİZ EDAŞ)
(7) AKDENİZ EDAŞ, Antalya, Isparta ve Burdur illerindeki elektrik dağıtım faaliyetlerini
münhasıran yürüten dağıtım şirketidir. BOĞAZİÇİ EDAŞ’ın özelleştirme ihalesi 12.11.2012
tarihinde yapılmıştır. İhaleyi kazanan Cengiz-Limak-Kolin Ortak Girişim Grubu, şirketi
28.5.2013 tarihinde devralmıştır. Bu devir sonrası AKDENİZ EDAŞ’ın %100 hissesi bu
grubun kontrolüne geçmiştir.
I.1.4. CLK Akdeniz Elektrik Perakende Satış A.Ş. (AKDENİZ PERAKENDE)
(8) AKDENİZ PERAKENDE, ayrışma yükümlüğü gereği AKDENİZ EDAŞ’tan ayrışarak
İstanbul ili Avrupa yakasında elektriğin perakende satışı pazarında faaliyet göstermek
amacı ile kurulan bir şirkettir.
2 Görevli tedarik şirketi, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin hukuki ayrıştırması kapsamında kurulan
veya son kaynak tedariği yükümlüsü olarak EPDK tarafından yetkilendirilen tedarik şirketidir. Görevli tedarik
şirketi yıllık elektrik enerjisi tüketimi 5000 kwh’ın altında olan veya yıllık tüketimi belirtilen sınırın üstünde olup
elektriğini ikili anlaşma ile almak istemeyen tüketicilere elektrik sağlamakla yükümlü şirkettir.
14-05/83-36
3/5
I.2. İlgili Pazar
(9) Dosya çerçevesinde tanımlanacak ilk ilgili ürün pazarı “elektrik dağıtım” pazarıdır. Her bir
dağıtım şirketi bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım faaliyetini münhasıran yürütmektedir.
Bu nedenle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarlar; BOĞAZİÇİ EDAŞ’ın sorumlu olduğu
İstanbul Avrupa yakası ile AKDENİZ EDAŞ’ın sorumlu olduğu Antalya, Isparta ve Burdur
illeridir.
(10) Bu dosya kapsamında tanımlanacak diğer ilgili ürün pazarı ise; “elektriğin perakende
satışı” pazarıdır. BOĞAZİÇİ PERAKENDE, İstanbul Avrupa yakasında, AKDENİZ
PERAKENDE ise Antalya, Isparta ve Burdur illerinde, EPDK tarifesi ile düzenlenen
tüketiciler ile ikili anlaşma yapılmış serbest tüketicilere hizmet vermektedir. Perakende
şirketleri sahip oldukları tedarik lisansı kapsamında kendi bölgeleri dışındaki serbest
tüketicilere de ikili anlaşmalarla satış yapabilme hakkına sahiptir. Anılan müşteri grupları;
mesken, ticarethane ve sanayi gibi alt kırılımlara ayrılabilmelerine rağmen mevcut dosya
kapsamında bu şekilde bir ayrım yapılması gerekli görülmemiştir.
I.3. Değerlendirme
(11) Önaraştırma kapsamında; raportörlerce BOĞAZİÇİ PERAKENDE ve BOĞAZİÇİ EDAŞ’ta
yerinde incelemeler yapılmış, teşebbüs yetkililerinden şikayet konularına, dağıtım ve
perakende faaliyetlerine ilişkin bilgi alınmıştır. Teşebbüslerde yapılan yerinde
incelemelerde, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte
herhangi bir belge, bulgu veya bilgiye rastlanılmamıştır. Ayrıca hakkında inceleme yapılan
şirketlerden konu ile ilgili bilgi ve belgeler de talep edilmiş ve tüm bu hususlara ilişkin
değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.
(12) Şikayet başvurusuna konu olan ve önaraştırma kapsamında değerlendirilen husus,
İstanbul ili Avrupa yakasında faaliyet gösteren BOĞAZİÇİ EDAŞ ile Antalya, Isparta ve
Burdur illerinde faaliyet gösteren AKDENİZ EDAŞ’ın elektrik dağıtım faaliyetindeki hakim
konumlarını kullanarak, serbest tüketicilerin tedarikçi değiştirme sürecini zorlaştırdıkları, bu
yolla diğer tedarik şirketlerini piyasadaki rekabette dezavantajlı durumu düşürdükleri ve
bunun sonucunda kendileriyle aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunan BOĞAZİÇİ
PERAKENDE ve AKDENİZ PERAKENDE lehine sonuç yarattıkları hususudur.
(13) Gizlilik talebi bulunan şikayetçi, BOĞAZİÇİ EDAŞ ve AKDENİZ EDAŞ’ın faaliyet gösterdiği
bölgelerde enerjinin toptan ve perakende satışı alanında faaliyet gösteren ve bu dağıtım
şirketleriyle aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunan BOĞAZİÇİ PERAKENDE ve
AKDENİZ PERAKENDE ile rakip konumunda olan bir elektrik tedarik şirketidir. Dolayısıyla
ilgili dağıtım şirketlerinin ayrımcı uygulamalar içerisinde bulunması halinde, şikayetçi
konumunda bulunan tedarik şirketinin, bu uygulamalardan zarar görmesi ve adı geçen
perakende şirketleri ile rekabetinin güçleştirilmesi olasıdır.
(14) Şikayet başvurusunda, şikayetçi konumunda bulunan tedarik şirketi ile ikili anlaşma yapan
üç müşterinin tedarikçi değiştirme süreçlerinde yaşadıkları aksama ve gecikmeler ihlal
iddiasına dayanak olarak sunulmaktadır. Ayrıca raportörlerce şikayetçi temsilcileri ile
yapılan görüşmede; benzer sorunların bu bölgelerde yer alan pek çok müşteri tarafından
yaşandığı, tedarikçi değiştirme süreçlerinde sürekli gecikme ve aksamalarla karşılaşıldığı
hususları dile getirilmiştir.
(15) Başvuruya konu edilen müşterilerden ilki MARTI OTEL’dir. Şikayet başvurusunda, bu
müşterinin şikâyetçi konumunda olan tedarikçi şirket ile ikili anlaşma yapabilmesi amacıyla
Serbest Tüketici Yönetmeliği’nde yer alan usule uygun olarak Nisan 2013’te tedarikçi
değişikliği için başvuru yapıldığı, BOĞAZİÇİ EDAŞ’ın da gerekli incelemeleri yaparak bu
talebi onayladığı, ancak BOĞAZİÇİ EDAŞ’ın onaylanan bu serbest tüketici için, son ödeme
tarihi onay süreci içerisine denk gelecek şekilde ve tüketicinin haberi olmadan yeni bir
fatura çıkarttığı, MARTI OTEL’in şikâyetçi ile sözleşme yapmasına rağmen, BOĞAZİÇİ
EDAŞ’ın ilgili tüketicinin geçmiş dönem borcu olduğu gerekçesi ile sayaç onayını
14-05/83-36
4/5
reddederek tüketiciyi pasife aldığı ve böylece müşteri geçişinin bir ay geciktirildiği ifade
edilmektedir.
(16) BOĞAZİÇİ PERAKENDE tarafından gönderilen cevabi yazıda, MARTI OTEL’in 2013
yılının Şubat ve Mart aylarına ait vadesi geçmiş borçları olmasına rağmen bu müşterinin
geçişine ilk aşamada sehven onay verildiği, fakat bu borç durumunun sonradan fark
edilmesiyle birlikte, daha önce geçişi onaylanmış olan bu müşterinin, 2013 yılı Nisan ve
Mayıs ayları için BOĞAZİÇİ EDAŞ aracılığıyla pasif hale getirildiği, vadesi geçmiş
borçların BOĞAZİÇİ PERAKENDE’ye 02.05.2013 tarihinde ödenmesi sonucunda 2013 yılı
Haziran döneminde MARTI OTEL’in farklı tedarikçiye geçişine onay verildiği ifade
edilmiştir.
(17) Şikayet dilekçesinde yer verilen ikinci müşteri olan Can ATLI isimli serbest tüketicinin de
benzer bir uygulamaya maruz kaldığı ifade edilmiştir. BOĞAZİÇİ EDAŞ’tan gelen cevabi
yazıda, bu müşterinin tedarikçi değişim sürecinde herhangi bir gecikme yaşanmadığı ifade
edilmiştir. BOĞAZİÇİ PERAKENDE’den gelen cevabi yazıda ise, bu müşteriyle ilgili 2013
yılı Ekim dönemine ilişkin geçiş talebinin müşterinin eski borcu olduğu gerekçesiyle ilk
aşamada sehven reddedildiği, ancak sonradan bu durumun fark edilmesiyle birlikte geçişe
onay verildiği ve bu müşterinin talep edildiği şekliyle geciktirilmeden Ekim 2013 döneminde
farklı tedarikçiye geçiş yaptığı ifade edilmektedir. Yazıda ayrıca, bu hatanın Türkiye
Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (TEDAŞ) kontrolündeki Abone.Net'den temin edilen borç
bilgisinin güncellenmemiş olmasından kaynaklanmış olabileceği ifade edilmektedir.
(18) Şikayet dilekçesinde adı geçen üçüncü müşteri, BOĞAZİÇİ EDAŞ ve BOĞAZİÇİ
PERAKENDE ile aynı ekonomik bütünlük içinde bulunan ve Antalya-Burdur-Isparta illerinin
elektrik dağıtımından sorumlu olan AKDENİZ EDAŞ’ın dağıtım bölgesinde bulunan
ULUSOY TURİZM isimli serbest tüketicidir. Şikayet başvurusunda özetle, söz konusu
müşterinin geçişi için AKDENİZ EDAŞ’a başvuru yapıldığı, başvuru yapılan dönemde
AKDENİZ EDAŞ tarafından sayaç bilgilerinde birtakım değişiklikler yapıldığı, şikâyetçinin
yeni sayaç bilgileriyle PYS üzerinden yaptığı başvurunun AKDENİZ EDAŞ tarafından
reddedildiği, süresi içinde yapılan itirazların dikkate alınmadığı, AKDENİZ EDAŞ’ın
şikâyetçinin bildirimine dayanarak ilgili ay içerisinde yapması gereken işlemleri yapmadığı
ve bu sebeple ULUSOY TURİZM’in talepte bulunduğu ayda da şikâyetçi yerine AKDENİZ
EDAŞ’tan elektrik almak durumunda kaldığı ifade edilmektedir.
(19) AKDENİZ EDAŞ tarafından gönderilen cevabi yazıda, söz konusu müşterinin tedarikçi
değiştirme sürecinde herhangi bir aksama yaşanmadığı ve 2013 yılı Mayıs döneminden
itibaren bu müşterinin farklı bir tedarikçiden elektrik temin etmeye başladığı ifade edilmiştir.
AKDENİZ PERAKENDE tarafından gönderilen cevabi yazıda da, söz konusu müşterinin
geçiş sürecinde herhangi bir aksama yaşanmadığı, müşterinin kullandığı sayaçların ilgili
dönemde yenilendiği ve bu yeni sayaç bilgileriyle tedarikçi değişiminin sorunsuz bir şekilde
talep edilen dönem içinde gerçekleştiği ifade edilmiştir.
(20) Şikayete konu olan müşteri geçişlerine ilişkin olarak elde edilen bu bilgiler doğrultusunda,
MARTI OTEL ve Can ATLI isimli müşterilerin geçişlerinde yaşanan aksamaların ilgili
dağıtım ve görevli perakende şirketlerinin geçiş sürecinde müşterinin geçmiş borçlarıyla
ilgili tutulan kayıtlardaki hatalardan kaynaklandığı anlaşılmıştır. ULUSOY TURİZM ile ilgili
geçiş sürecinde ise, şikayetçinin iddia ettiğinin aksine herhangi bir aksama yaşanmadığı,
ilgili dağıtım şirketi ve görevli perakende şirketi tarafından dile getirilmiştir. Bu müşteri ile
ilgili durum net olmamakla birlikte ortaya çıkan ihtilafın sayaç yenilemeden kaynaklanmış
olduğu anlaşılmaktadır.
(21) Esasen konuyu inceleyen raportörlerce BOĞAZİÇİ EDAŞ ve BOĞAZİÇİ PERAKENDE’de
yapılan yerinde incelemelerde, geçmiş borçlar, sayaç arızaları, sayaç değişikliği ihtiyacı
nedeniyle bu türden aksamaların çok sayıda müşteri açısından yaşandığı, ancak bu
sorunların, şirketlerin ilgili birimleri arasında çoğu zaman elektronik posta iletişimleri ya da
14-05/83-36
5/5
telefon görüşmeleri yoluyla çözüme kavuşturulduğu, bu süreçlerin bazen müşteri
geçişlerinde birer ay gecikmeye de neden olabildiği görülmüştür.
(22) Şikâyete konu dağıtım bölgelerinin özelleştirme ihaleleri 2012 yılı sonlarında yapılmış,
ancak nihai devir işlemleri her iki bölge için 28.05.2013 tarihinde gerçekleşmiştir. Şikâyete
konu olan iki müşterinin geçiş süreci bu tarihin öncesinde gerçekleşmiş, diğer müşterinin
geçişi ise bu tarihten dört ay sonra gerçekleşmiştir. Diğer yandan bu şirketler, nihai devir
işlemi ile eş zamanlı olarak dağıtım ve perakende faaliyetlerinin ayrıştırılması sürecine de
girmiştir. Dolayısıyla şikâyete konu aksamaların henüz çok yeni olan özelleştirme ve
ayrıştırma süreçlerinin ortaya çıkardığı geçiş dönemi belirsizlikleriyle açıklanması
mümkündür. Ayrıca müşteri verilerinin yer aldığı ve müşteri geçişlerinin elektronik olarak
gerçekleştirildiği TEDAŞ’a ait Abone.Net ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi
bünyesinde yer alan Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi altyapılarındaki teknik yetersizliklerin
de bu tür aksamalara yol açabildiği dikkate alınmalıdır.
(23) Yapılan yerinde incelemelerde, söz konusu davranışların rakip tedarik şirketlerin
piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırmak amacıyla ve sistematik olarak gerçekleştirildiğini
gösteren ve buradan hareketle ihlale emare olarak gösterilebilecek herhangi bir bulguya
da rastlanılmamıştır. Diğer yandan yürütülen önaraştırma, yapılan yerinde incelemeler ve
teşebbüs yetkilileriyle yapılan görüşmelerin, şikayete konu edilen türden aksamaların
azaltılması noktasında ilgili teşebbüslere yeterince uyarıcı ve yol gösterici nitelikte olduğu
değerlendirilmektedir.
(24) Şikâyet dilekçesinde ayrıca geçici tedbir talebinde bulunulmaktadır. Bu talebin şikâyet
edilen hususların niteliği ve yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde reddedilmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(25) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin ve geçici tedbir talebinin reddi ile soruşturma açılmamasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy