Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-2-49 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-06/103-43
Karar Tarihi : 12.02.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Ekrem SOLMAZ, Nilgün KOCADAĞ, Tuba YEŞİL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Vesta Grup Dan. İnş. Eml. Rek. Tel. İth. İh. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Melih AKKURT
Hayat Sebla Evleri C Blok 1425. Cad. No:32/90 Kat:23
Çukurambar Çankaya/Ankara
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Migros Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Nakşiye AKSOY
Turgut Özal Cad. No:12 43758 Ataşehir/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Migros Ticaret A.Ş.’nin, Vesta Grup Dan. İnş. Eml. Rek. Tel. İth.
İh. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yaptığı sözleşme kapsamında yazar kasa fişlerinin
arkasına konulacak reklamlarda bazı markaların yer almasını engellediği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 08.07.2013 ve 21.08.2013 tarih ve
4173 ve 5565 sayılar ile giren ve son evrakların 22.01.2014 de tamamlandığı başvuru
üzerine hazırlanan 28.10.2013 tarihli ve 2013-2-49/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet
Kurulu’nun 06.11.2013 tarihli toplantısında görüşülmüş olup, başvuruya konu teşebbüsler
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 13-
62/872-M sayı ile karar verilmiştir. Bunun üzerine hazırlanan 29.01.2014 tarih ve 2013-2-
49/ÖA sayılı rapor görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Migros Ticaret A.Ş.’nin (MİGROS) Vesta Grup
Dan. İnş. Eml. Rek. Tel. İth. İh. San. ve Tic. Ltd. Şti. (VESTA) ile yaptığı sözleşme
(SÖZLEŞME) kapsamında yazar kasa fişlerinin arkasına konulacak reklamlarda bazı
markaların yer almasını engellediği iddia edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, önaraştırma konusu iddialar ile ilgili
olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I.İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) MİGROS ile VESTA arasında imzalanan SÖZLEŞME’nin 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet
Kurulu Tebliğleri ile Değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamında bir dikey anlaşma olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle
söz konusu sözleşme ve MİGROS’un sözleşme kapsamındaki davranışları, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un, teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı anlaşma,
uyumlu eylem ve kararları yasaklayan 4. maddesi çerçevesinde incelenmiştir.
(6) Ayrıca MİGROS’un sözleşmenin ifasına ilişkin olarak VESTA’ya getirdiği sınırlamaların,
4054 sayılı Kanun’un Hakim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. maddesinde sayılan
kötüye kullanma hallerinden, belirli bir piyasadaki hâkimiyetin yaratmış olduğu finansal,
14-06/103-43
2/4
teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler kapsamında da incelenmesi gerekmiştir.
I.1. 4054 sayılı Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(7) 4054 sayılı Kanun’un Hakim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. maddesinde “Bir
veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet
piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da
birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.“ hükmüne yer
verilmiştir. Söz konusu maddenin (d) bendinde “belirli bir piyasadaki hâkimiyetin yaratmış
olduğu finansal, teknolojik ve ticarî avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler” kötüye kullanma halleri
arasında sayılmıştır.
(8) Hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin yapılacak değerlendirmelerde öncelikle
şikayete konu teşebbüsün ilgili ürün pazarında hakim durumda olup olmadığının
incelenmesi gerekir. 4054 sayılı Kanun’da hâkim durum, “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz,
üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde
tanımlanmıştır. Hakim durum değerlendirmesinde dikkate alınacak ilk husus teşebbüslerin
ilgili ürün pazarındaki pazar paylarıdır. Söz konusu değerlendirmede ayrıca rakiplerin
pazardaki konumu, pazarın yapısı, pazara giriş engelleri ve talebin yapısı gibi unsurlara da
bakılır.
(9) İnceleme kapsamında kesin bir ilgili ürün pazarı belirlenmemiş olup yapılan
değerlendirmelerde belirlenebilecek en dar ilgili ürün pazarı olan “yazarkasa fişlerinin
arkasındaki reklam yeri pazarı” dikkate alınmıştır.
(10) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede, reklam verenlere
ve medya satın alma kuruluşlarına, yazarkasa fişlerinin arkasındaki alanı reklam yeri
olarak sunabilecek teşebbüslerin tespit edilmesi gerekmiştir. 3100 sayılı Katma Değer
Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında
Kanun’un 1. maddesine göre teşebbüsün müşterilerine yazarkasa fişi verme zorunluluğu
bulunmaktadır. İnceleme kapsamında yalnızca zincir ve bağımsız perakende mağazaları,
bakkallar, kasap, şarküteri ve benzerlerinin oluşturduğu perakende sektöründe faaliyet
gösteren teşebbüsler içerisinde MİGROS’un 2011, 2012 ve 2013 yılları pazar paylarının
sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) olduğu görülmüştür. Dolayısıyla MİGROS’un
yazarkasa fişlerinin arkasındaki reklam yeri pazarındaki pazar payı %(…..) altındadır.
(11) MİGROS’un dosya kapsamında belirlenebilecek en dar ilgili pazardaki pazar payının
düşük olması nedeniyle hakim durumda olmadığı ve bu nedenle MİGROS’un yazar kasa
fişlerinin arkasına konulacak reklamlarda bazı markaların yer almasını engellediği
iddiasının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği
anlaşılmıştır.
I.2. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(12) Başvuruda, MİGROS’un yazar kasa fişlerinin arkasına konulacak reklamlarda bazı
markaların yer almasını engellediği iddia edilmiştir.
(13) MİGROS ile VESTA arasında imzalanan SÖZLEŞME, VESTA’nın değişik markaların
reklamlarının yer alacağı reklam alanlarını MİGROS’tan temin etmesine ilişkin olduğundan
dikey bir anlaşma niteliğindedir. MİGROS’un bazı markaların reklamlarının yazarkasa
fişlerinin arkasında yer almasına izin vermemesi iddiası sözleşmenin, dikey anlaşmaları da
hükme bağlayan, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında da incelenmesini
gerektirmiştir.
14-06/103-43
3/4
(14) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı 4.
maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs
birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” hükmüne yer verilmiştir.
(15) Teşebbüsler arasında yapılan anlaşmaların, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
bir ihlal oluşturabilmesi için söz konusu anlaşmaların amacının veya etkisinin rekabeti
kısıtlamak olduğunun ortaya konulması gerekmektedir.
(16) Bazı markaların reklamlarına MİGROS yazarkasa fişlerinin arkasında yer verilmemesine
ilişkin olarak MİGROS tarafından yapılan açıklamada, söz konusu uygulama ile MİGROS
tarafından satışı yapılmayan mallar ile ilgili olarak tüketicilere yanlış ve yanıltıcı reklam
yapılmasının önlenmesinin amaçlandığı, bu uygulamanın objektif olarak haklı bir
gerekçeye dayandığı ve tüketicileri korumaya yönelik bir kısıtlama olduğu ifade edilmiştir.
(17) Bir MİGROS yetkilisi tarafından VESTA yetkililerine gönderilen elektronik postada da
MİGROS’ta satılmayan ve muadilleri MİGROS’ta satılan ürünlerin reklamlarına yazarkasa
fişlerinde yer verilmesinin yanlış yönlendirmeye sebep olabileceği belirtilmiştir.
(18) Perakende mağazacılık sektöründe faaliyet gösteren bir teşebbüsün, mağazalarında
satılmayan ve muadilleri mağazalarında satılan ürünlere ilişkin reklamlara yazarkasa
fişlerinin arkasında yer verilmemesini talep etmesi ile mağazalarında satılan ürünler
hakkında müşterilerinin yanlış bilgi edinmesini ve bu nedenle mağaza ile müşterileri
arasında ortaya çıkabilecek sorunların önlenmesinin amaçlandığı, söz konusu
uygulamanın farklı markalar arasındaki rekabetin kısıtlanması amacını taşımadığı
düşüncesi hasıl olmuştur.
(19) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede, MİGROS’un
uygulamasının reklamlarına MİGROS yazarkasa fişlerinin arkasında yer almasına izin
verilen ve verilmeyen teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayıcı etkilere neden olup
olmayacağının da incelenmesi gerekmiştir. Bu kapsamda, MİGROS tarafından
reklamlarına MİGROS yazarkasa fişlerinin arkasında yer almasına izin verilmeyen
teşebbüslerin, tüketicilere reklamlarını ulaştırmada kullanabilecekleri MİGROS dışındaki
alternatiflerin değerlendirilmesi yapılmıştır.
(20) Reklam verenlerin reklamlarını tüketicilere ulaştırmada kullandıkları gazete, dergi,
televizyon ve açık hava gibi farklı mecralara yer verilmiştir. Teşebbüslerin
kullanabilecekleri alternatif mecralar olsa da MİGROS’un eyleminin rekabeti kısıtlayıcı
etkilere neden olup olmadığının değerlendirmesinde, yalnızca dosya kapsamında
belirlenebilecek en dar pazar olan yazarkasa fişlerinin arkasındaki reklam yeri pazarı
dikkate alınmıştır.
(21) Yukarıda da ifade edildiği üzere, MİGROS’un, yazarkasa fişlerinin arkasındaki reklam yeri
pazarındaki pazar payı %(…..) altındadır. MİGROS’un yazar kasa fişlerinin arkasına
konulacak reklamlarda bazı markaların yer almasını engellese de, söz konusu markalar
açısından reklamların tüketicilere ulaştırmasında kullanılabilecek ve perakende sektöründe
faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Belirtilen nedenlerle MİGROS’un
uygulamasının rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir etkiye neden olmayacaktır.
(22) Yapılan incelemede ayrıca SÖZLEŞME’nin 4 (i). maddesi ile VESTA’ya, yazarkasa
fişlerinin arkasında MİGROS dışında gıda perakende sektöründe faaliyet gösteren
firmaların reklamlarına yer vermeme yükümlülüğü getirildiği görülmüştür. Söz konusu
yükümlülük, bir perakende mağaza zincirinin yazarkasa fişlerinde rakiplerinin reklamlarının
yer almamasına ilişkindir. Bu yükümlülüğün de MİGROS’un yazar kasa fişlerinin arkasına
14-06/103-43
4/4
konulacak reklamlarda bazı markaların yer almasını engellemesi ile benzer nitelikte olduğu
ve bu nedenle rekabetin kısıtlanması amacı veya etkisi bulunmadığı tespit edilmiştir.
(23) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, MİGROS’un yazar kasa fişlerinin arkasına
konulacak reklamlarda bazı markaların yer almasını engellemesinin, 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi kapsamında rekabetin kısıtlanması olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna
ulaşılmıştır.
J.SONUÇ
(24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy