Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-1-98 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-06/110-49
Karar Tarihi : 12.02.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Şamil PİŞMAF, Muhammed Safa UYGUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Kimay Petrol Petrol Ür. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve
- Hamza AY
Temsilcileri: Av. Erol ÖZDEMİR
Kozyatağı Mah. Bayar Cad. No:107 D:8 Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Opet Petrolcülük A.Ş.
Kısıklı Mah. Sarıgazi Cad. No:65 34696 Üsküdar/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Opet Petrolcülük A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli
uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2002/2
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ni ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kimay Petrol Petrol Ürünleri Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (KİMAY)
ve Hamza AY vekili tarafından yapılan başvuruda özetle; Opet Petrolcülük A.Ş. (OPET) ile
müvekkileri arasında 09.10.2008 tarihli bir bayilik sözleşmesi ve 09.07.2008 tarihinde tapuya
şerhedilmiş 15 yıl süreli bir kira sözleşmesinin bulunduğu, 4054 sayılı Kanun’a, 2002/2 sayılı
Tebliğ’e ve Rekabet Kurulunun kararlarına göre taraflar arasındaki anlaşmanın grup
muafiyetinden yararlanma süresinin sona erdiği, ancak OPET’in kira şerhini tapudan terkin
etmeyerek müvekkillerini bahse konu sözleşmeleri ifaya zorladığı ifade edilerek, OPET
hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.09.2013 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 02.12.2013 tarih ve 2013-1-98/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 19.12.2013 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin
karar uyarınca düzenlenen 28.01.2014 tarih ve 2013-1-98/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. KİMAY, Hamza AY ve OPET arasındaki muhtelif sözleşmelerle kurulan dikey ilişkinin,
a) 12.05.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanabileceği, bu tarihten itibaren ise grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı,
b) Bununla birlikte ilgili dikey anlaşmanın daha önce üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti
yürütülmemiş gayrimenkul üzerinde yeni bir istasyon kurulmasına ilişkin olması,
istasyona özgü yatırım maliyetinin OPET tarafından karşılanması nedeniyle tarafların
mevcut dikey anlaşmanın devamı hususunda uzlaşmaları koşuluyla dikey anlaşmaya
12.05.2008 tarihinden itibaren 10 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınabileceği,
2. Tarafların dikey anlaşmanın devamı hususunda anlaşamamaları halinde ise bahse konu
dikey anlaşmaya bireysel muafiyet de tanınamayacağı; bu durumda taraflara gerekçeli
14-06/110-49
2/5
kararın tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı
sonlandırmaları, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem
başlatılacağı yönünde Kanun’un 9. maddesi uyarınca görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Bahse konu başvuruya ilişkin olarak OPET’den edinilen 25.11.2013 tarihli yazıda özetle,
taraflar arasında 12.05.2008 tarihinde yapılan protokol ve kira sözleşmesi uyarınca ilgili
taşınmaz üzerinde OPET lehine 01.12.2008 tarihinden itibaren 15 yıl süre için geçerli olacak
şekilde kira hakkı kurulduğu ve bu sözleşmenin 09.07.2008 tarihinde tapu kaydına şerh
edildiği; yine 16.03.2010 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalanarak 18.05.2010 tarihinde
bayinin fiilen faaliyetine başladığı; söz konusu istasyona taraflar arasındaki 12.05.2008 ve
04.09.2009 tarihli protokoller çerçevesinde (…..) kira bedeli ödendiği ve (…..) işletme destek
yatırımı yapıldığı; bu çerçevede taraflar arasındaki dikey ilişkinin Rekabet Kurulunun geçmiş
tarihli kararları çerçevesinde “5+5” şeklinde bireysel muafiyet kapsamında yer aldığı; bayinin
beşinci yılın sonunda herhangi bir fesih ihbarında bulunmamış olması nedeniyle bu durumun
Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde anlaşmanın ikinci beş yıllık dönemi için zımni kabul
olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
(6) Dosya kapsamında yapılacak değerlendirmede öncelikle, başvuru konusu hukuki ilişkiye
esas teşkil eden dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen grup muafiyetinden
yararlanabileceği sürenin tespit edilmesi gerekmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ ve ilgili Kurul
kararları hükümlerinden sarih olduğu üzere, dağıtıcılar ile bayiler arasında düzenlenen ve
bayiye rekabet etmeme yükümlülüğü getiren bayilik sözleşmeleri ile bunlarla bağlantılı intifa,
kira ve benzeri sözleşmelerin, kural olarak beş yıl süreyle aynı Tebliğ ile getirilen grup
muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkânı bulunmaktadır. Bununla birlikte, belirli
koşulların varlığında, ilgili dikey anlaşmanın Tebliğ’in 5/a maddesinde düzenlenen istisna
kapsamında kabul edilmesi ihtimal dâhilindedir. Ancak bir dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5/a maddesinde öngörülen istisna hükmünde kabul edilebilmesi için, dikey
anlaşmanın kurulduğu anda malik ile işletici arasında herhangi bir hukuki veya iktisadi
bağlantının bulunmaması gerekmektedir.
(7) Bu çerçevede somut olay irdelendiğinde, Hamza AY adına kayıtlı olan dosya konusu
akaryakıt istasyonuna ilişkin dikey anlaşmanın ilk olarak, OPET, Hamza AY ve KİMAY
arasında 12.05.2008 tarihinde imzalanan protokol, aynı tarihte OPET ve Hamza AY arasında
imzalanan ve 09.07.2008 tarihinde tapuya şerh edilen kira sözleşmesi kapsamında OPET
lehine tesis edilen 15 yıl süreli kira hakkı ve yine KİMAY ile OPET arasında imzalanan
09.10.2008 tarihli bayilik sözleşmesi ile kurulduğu görülmektedir. Bahse konu protokol
hükümleri dikkate alındığında, mevcut durumda 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/a maddesinde
düzenlenen istisna hükmüne uygun bir dikey anlaşmanın varlığından söz etmek mümkün
değildir. Bu nedenle ilgili dikey anlaşmanın, 12.05.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanma imkânı bulunduğu, bu tarihten itibaren grup muafiyeti
kapsamı dışında kaldığı anlaşılmaktadır.
(8) Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden; mevcut durumda ilgili dikey anlaşmanın daha önce
üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmayan arazi üzerinde kurulmuş yeni bir istasyona
ilişkin olduğu ve yatırımın dağıtım firması tarafından karşılanmış olduğu anlaşılmaktadır. Bu
doğrultuda Kurulumuzun konuya ilişkin önceki kararlarında yapılan değerlendirmelere uygun
olarak tarafların mevcut dikey anlaşmanın devamı hususunda uzlaşmaları koşuluyla dosya
konusu dikey anlaşmaya 12.05.2008 tarihinden itibaren 10 yıl süreyle bireysel muafiyet
tanınabileceği değerlendirilmektedir.
14-06/110-49
3/5
(9) Bununla birlikte tarafların dikey anlaşmanın devamı hususunda anlaşamamaları halinde ise
bahse konu dikey anlaşmaya bireysel muafiyet tanınmasının mümkün olmadığı; bu
durumda, anılan dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabileceği beş yıllık sürenin de sona ermiş olması nedeniyle, tarafların aralarındaki
dikey ilişkiyi sonlandırmaları gerekeceği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
(10) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Kimay Petrol Petrol Ürünleri Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Hamza AY ve Opet
Petrolcülük A.Ş. arasındaki muhtelif sözleşmelerle kurulan dikey ilişkinin,
a. 12.05.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanabileceği, bu tarihten itibaren ise grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığına,
b. Bununla birlikte ilgili dikey anlaşmanın daha önce üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti
yürütülmemiş gayrimenkul üzerinde yeni bir istasyon kurulmasına ilişkin olması,
istasyona özgü yatırım maliyetinin Opet Petrolcülük A.Ş. tarafından karşılanması
nedeniyle tarafların mevcut dikey anlaşmanın devamı hususunda uzlaşmaları
koşuluyla ilgili dikey anlaşmaya 12.05.2008 tarihinden itibaren 10 yıl süreyle bireysel
muafiyet tanınmasına,
2- Tarafların dikey anlaşmanın devamı hususunda anlaşamamaları halinde ise bahse konu
dikey anlaşmaya bireysel muafiyet de tanınamayacağı; bu durumda gerekçeli kararın
kendilerine tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem
başlatılacağı yönünde taraflara 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
14-06/110-49
4/5
KARŞI OY GEREKÇESİ
(12.02.2014 tarihli ve 14-06/110-49 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 12/02/2014 Tarih ve 14-06 Sayılı Toplantısında görüşülen Opet Petrolcülük
A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u
ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak düzenlenen rapora ve
incelenen dosya kapsamına göre Kimay Petrol Ürünleri Tur. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti,
Hamza Ay ve Opet petrolcülük A.Ş. arasındaki muhtelif sözleşmelerle kurulan Dikey
ilişkinin 12.05.2013 tarihine kadar Grup Muafiyetinden yararlanabileceği, bu tarihten
itibaren ise durumun Grup Muafiyeti kapsamı dışında kaldığına, istasyona özgü yatırım
maliyetinin Opet tarafından karşılanması sebebiyle anılan anlaşmaya 12.05.2008
tarihinden itibaren 10 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına, ancak tarafların Dikey
Anlaşmanın devamı hususunda anlaşamamaları halinde bahse konu anlaşmaya bireysel
muafiyette tanınamayacağı bu durumda gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren
30 gün içerisinde aralarındaki Dikey Anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde
haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde taraflara 4054
sayılı Kanunun 9. Maddesinin 3. Fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesi… kararına aşağı aşağıdaki gerekçelerim nedeniyle karşıyım.
1. Taraflar arasında 12.05.2008 tarihinde yapılan protokol ve kira sözleşmesi uyarınca ilgili
taşınmaz üzerinde OPET lehine 01.12.2008 tarihinden itibaren 15 yıl sure için geçerli
olacak şekilde kira hakkı kurulduğu ve bu sözleşmenin 09.07.2008 tarihinde tapu kaydına
şerhedildiği; yine 16.03.2010 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalanarak 18.05.2010
tarihinde bayinin fiilen faaliyetine başladığı; söz konusu istasyona taraflar arasındaki
12.05.2008 ve 04.09.2009 tarihli protokoller çerçevesinde ₺(…..) kira bedeli ödendiği ve
₺(…..)işletme destek yatırımı yapıldığı; anılan yatırım harcamasının daha önce akaryakıt
istasyonu olmayan bir arsa üzerine yapılmış olması nedeniyle Kurulun daha önceki
kararları çerçevesinde 5 yıl sonunda anlaşmaları kaydıyla 10 yıllık bireysel muafiyet
kapsamında değerlendirildiği, OPET; bayinin 5. Yıl sonunda herhangi bir fesih ihbarında
bulunmamış olması nedeniyle bu durumun Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde
anlaşmanın ikinci 5 yıllık dönemi için zimni uzatıldığının kabul edilmesi gerektiğini iddia
ettiği anlaşılmıştır.
2. Bir anlaşmada Bireysel Muafiyetin verilmesi belirtilen süre için rekabet açısından bir
sorun olmayacağı anlamına gelmektedir. Kararda bu hükme ulaşıldıktan sonra hemen 30
gün içinde anlaşın aksi takdirde bu hüküm geçersizdir demek hakkaniyete uygun
düşmemektedir. Kurulun anlaşmanın Rekabet mevzuatı açısından niteliğini belirledikten
sonra uygulamaya ilişkin hususları tarafların iradesine oluşabilecek ihtilafları yargıya
bırakmanın en uygun hareket tarzı olacağı düşünülmektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; Kurul’ca 10 yıllık bireysel muafiyet
kapsamında kabul edilen bir dikey ilişkiden kaynaklanan kiracılık ve yüksek meblağlara
ulaşan yatırım bedellerinden oluşan alacak haklarına ilişkin ihtilafların taraflardan biri
lehine, birini diğeri karşısında daha avantajlı hale getirildiği gibi yorumlanabilecek bir
14-06/110-49
5/5
şekilde sonuçlandırmanın uygun olmayacağı, Kurulca anlaşmanın niteliği belirlendikten
sonra ihtilafların çözümünü taraflara ve yargıya bırakmanın en uygun hareket tarzı
olacağı düşüncesiyle anılan karara katılmam mümkün olmamıştır
Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy