Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-4-100 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-06/115-54
Karar Tarihi : 12.02.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Selvi KOCABAY, Tuğba YILMAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - S.S.121 Nolu Yenimuhacir Minibüsçüler Otobüsçüler Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi
Yenimuhacir Beldesi Keşan Edirne
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Edirne Keşan Yenimuhacir Belediyesi
Yenimuhacir Beldesi Keşan Edirne
(1) E. DOSYA KONUSU: Edirne ili Keşan ilçesine bağlı Yenimuhacir beldesi ile Keşan
arasında yolcu taşımacılığı yapan Yenimuhacir Belediyesi’nin, bilet fiyatlarında
indirim yaparak ve aynı saatlerde sefer düzenleyerek, aynı güzergâhta yolcu
taşımacılığı yapan S.S. 121 Nolu Yenimuhacir Minibüsçüler Otobüsçüler Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi’nin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- 2009 yılında Edirne ili ile Yenimuhacir beldesi arasında yolcu taşımacılığı yapmak
üzere, S.S. 121 Nolu Yenimuhacir Minibüsçüler Otobüsçüler Motorlu Taşıyıcılar
Kooperatifi (121 NOLU MTK)’nin kurulduğu, ancak bölgenin Belediye Başkanı
tarafından kooperatifin yasal olmadığı ve çalışamayacağının bildirildiği, bunun
üzerine kooperatife zabıtalar tarafından ceza kesildiği ancak konu mahkemeye
taşındığında cezaların iptal edildiği,
- Yenimuhacir Belediyesi her saat başı, 121 NOLU MTK ise yarım saatte bir sefer
düzenlerken, Belediye’nin kooperatifle aynı saat dilimlerinde araç kaldırmaya
başladığı, bu durum sonrasında 121 NOLU MTK’nın çok az yolcu ile on beş dakikada
bir sefer düzenlemek zorunda kaldığı,
- Yenimuhacir Belediyesi tarafından son dört yıl içinde yolcu bilet fiyatlarında hiçbir
değişiklik yapılmamasına rağmen bilet fiyatlarının 1,5 TL’den 1,00 TL’ye düşürüldüğü,
- Bu durum bölge kaymakamlığına bildirildiğinde ise belediyenin resmi kurum
olmasından dolayı sorunun iki tarafın arasında çözülmesi gerektiğinin bildirildiği
belirtilmiş, Yenimuhacir Belediyesi’nin mezkur uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’a
aykırılık teşkil ettiği iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.11.2013 tarih ve 7564 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 04.12.2013 tarihli ve 2013-4-100/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
19.12.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 13-71/981-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
29.01.2014 tarih ve 2013-4-100/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
14-06/115-54
2/3
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak Yenimuhacir
Belediyesi hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) İddia konusu uygulama, hakkında inceleme yürütülen Yenimuhacir Belediyesi’nin
sunduğu karayolu ile yolcu taşımacılığı hizmetlerine ilişkindir. Bu çerçevede ilgili ürün
pazarı, karayolu ile yolcu taşımacılığı pazarı olarak belirlenmiştir. Şikâyet konusu
uygulamanın Yenimuhacir beldesi ile Keşan arası şehir içi yolcu taşımacılığı
güzergâhında gerçekleştiriliyor olması sebebiyle ilgili coğrafi pazar, Yenimuhacir-Keşan
arası karayolu ile yolcu taşıma güzergâhı olarak tespit edilmiştir.
(6) Şikayet başvurusu, Edirne ilinin Keşan ilçesine yedi km mesafede bulunan ve yaklaşık
2.000 nüfuslu Yenimuhacir beldesi ile Keşan arasındaki şehir içi yolcu taşımacılığı
hizmetine ilişkindir. Başvuruda, söz konusu güzergâhta yolcu taşımacılığı yapan
Yenimuhacir Belediyesi’nin bilet fiyatlarında indirim yapmak ve aynı saatlerde sefer
düzenlemek suretiyle, aynı güzergâhta yolcu taşımacılığı yapan 121 NOLU MTK’nın
faaliyetlerini zorlaştırdığı ve 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddia edilmiştir.
(7) Yenimuhacir Belediyesi’nin şikâyet konusu faaliyetlerinin iktisadi faaliyet olduğu, bu
sebeple Yenimuhacir Belediyesi’nin Kanun’un 3. maddesi çerçevesinde teşebbüs
niteliğini taşıdığı ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilebileceği anlaşılmıştır.
(8) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya
da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut
başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması”nı
yasaklamaktadır. Söz konusu madde kapsamında kötüye kullanma olarak kabul edilen
eylemlerden biri, hâkim durumdaki teşebbüslerin mevcut veya potansiyel rakiplerini pazar
dışına çıkarmak veya disipline etmek gibi amaçlarla, belirli bir dönemde maliyetinin
altında satış fiyatı belirleyerek zarar etmeyi kabul ettiği, rekabet karşıtı bir fiyatlama
stratejisi olan yıkıcı fiyat uygulamasıdır. Bunun yanı sıra, hâkim durumdaki teşebbüslerin
fiyat dışı uygulamalarla da rakiplerini pazar dışına çıkarmaları ve bu şekilde hâkim
durumlarını kötüye kullanmaları mümkündür. Yenimuhacir Belediyesi’nin başvuru konusu
uygulamalarının bu çerçevede değerlendirilmiştir.
(9) Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde herhangi bir teşebbüs faaliyetinin hâkim durumun
kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle, incelemeye konu
teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
(10) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum, “belirli bir piyasadaki bir veya birden
fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim
ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmıştır.
Hâkim durum tespitinde, incelemeye konu teşebbüs ve rakiplerinin ilgili pazardaki pazar
payları, pazarın yapısı, potansiyel rekabet, pazara giriş engellerinin bulunup bulunmadığı,
pazardaki yasal düzenlemeler gibi unsurlar önem arz etmektedir.
(11) Dosya kapsamındaki bilgilerden pazar yapısına ilişkin olarak, araç koltuk kapasitesi
bazında Belediye’nin (…..), 121 NOLU MTK’nın ise (…..) oranla yakın pazar paylarına
sahip oldukları, taşınan yolcu sayısı bakımından ise Belediye’nin daha yüksek pazar
payına sahip olmasına karşın ilgili pazarda yalnızca iki teşebbüsün faaliyet gösterdiği
anlaşılmıştır.
(12) Pazara giriş koşullarına ilişkin olarak ise, karayolu ile yolcu taşımacılığı faaliyetinin, araç
alımı dışında önemli bir yatırım maliyeti içermeyen, bu anlamda potansiyel rekabetin
14-06/115-54
3/3
yüksek olduğu bir hizmet türü niteliğini taşıdığı, bu çerçevede, Yenimuhacir-Keşan
arasında yolcu taşımacılığı yapabilmek için gerekli yatırımların gerçekleştirilmesinin
ardından, Karayolu Taşıma Kanunu ve Yönetmeliği’nde gerekli görülen şartların yerine
getirilerek Ulaştırma Bakanlığı’ndan D4 türü yetki belgesinin alınması gerektiği
anlaşılmıştır. Öte yandan, söz konusu koşulların pazara girişe önemli bir engel teşkil
etmediği değerlendirilmiştir.
(13) Ayrıca, Yenimuhacir beldesi halkının çoğunluğunun tarım ve hayvancılıkla geçindiği ve
gelirlerinde önemli azalma olduğu, günlük ihtiyaçlarını karşılamak için sık sık Keşan’a
gidip gelmek zorunda kaldıkları, bilet fiyatlarının belde halkı için önemli bir maliyet
içermesi nedeniyle Belediye’nin 2008 yılından itibaren bilet fiyatlarında bir değişiklik
yapmadığı ve bu durumu gözeterek mevcut fiyatları uygulamak zorunda kaldığı bilgisi
edinilmiştir.
(14) Dosyada yer alan bilgilerden, Yenimuhacir-Keşan arası yolcu taşımacılığı pazarının
yapısı gereği Yenimuhacir Belediyesi’nin pazarda hâkim durumda olmadığı ve
uygulamalarının kötüye kullanma niteliğini taşımadığı kanaatine varılmıştır.
(15) Bu hususlar çerçevesinde, dosya konusuna ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy