Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-3-82 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-07/132-59
Karar Tarihi : 19.02.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Hakan Deniz KARAKOÇ, Didem ULUÇ, İbrahim Hilmi KOÇAK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :
1. Ayça Selin SEZER
Temsilcisi: Av. Atalay AKSAY
Şair Eşref Blv. No 84 K:6 D:11 Alsancak Konak/İzmir
2. H. Yusuf DEMİREL
Adıyaman Eczanesi Yeni Baraj Mah. Hacı Ömer Sabancı Cad. Çorat Apt.
No:7/B Seyhan/Adana
3. Nurseven ALİOĞLU (iki başvuru)
Nursoy Eczanesi Devlet ve A.O.S. Onkoloji Hastanesi Yanı No:49
Osmangazi/Bursa
4. K. Selda TANDOĞAN DEMİREL
Selda Eczanesi Harıkçı Cad. No:14/A Adıyaman
5. Yeliz EVCİL
Uğur Eczanesi Kemalpaşa Mah. Adnan Menderes Blv. No:16 İnegöl Bursa
6. Tuğba Gülşah CENGİZ
Tuğba Eczanesi Şirinyalı Mah. Tekelioğlu Cad. Medikal Park Hastanesi
Karşısı Antalya
7. Emine Dilek GEZER
Eylül Eczanesi Kurtuluş Mah. Barbaros Cad. No: 17/A 64100 Uşak
8. Ahmet Hamdi ARSLANOĞLU
Gedikkaya Eczanesi Fevzi Çakmak Mah. Cin Ahmet Sok. No:2 Giresun
9. Janserey Peker ÖZENÇ
Peker Eczanesi Karaman Mah. Biçen Sok. Özbir I Sitesi No:9/C
Nilüfer/Bursa
10. Gülistan ŞENGÜL
Yeni Bahar Eczanesi Çırpan Mah. 2. Güçlü Sok. No:7/b Osmangazi/Bursa
11. Emine Aydınlı DEMİR
Emin Eczanesi Adnan Menderes Cad. Oğuzhan Cad. No:29
Osmangazi/Bursa
12. Ahmet DEMİR
Beyza Eczanesi Mevlana Mah. Yaver Sok. 40/B Yıldırım/Bursa
13. Nergis Can KARABAYIR
Prof. Baki Komşuoğlu Blv. RMA İş Merkezi No: 495/5 Kocaeli
14. Emre İBİŞOĞLU (Damla Eczanesi)
Şirinyalı Mah. Tekelioğlu Cad. No:18-1 Antalya
15. Hayriye ACAR (Kırmızı Eczanesi)
Şirinyalı Mah. Tekelioğlu Cad. 20/1 İzci Apt. Antalya
14-07/132-59
2/5
16. Raziye Nejla SEFEROĞLU (Şirinyalı Eczanesi)
Fener Mah. Tekelioğlu Cad. Seda Apt.1 Antalya
17. Aslı KAPLAN (Burcu Eczanesi)
Şirinyalı Mah. Tekelioğlu Cad. Değimli Apt. 18/B Antalya
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN :
1. Sosyal Güvenlik Kurumu
Ziyabey Cad. No:6 06520 Balgat/Ankara
2. Türk Eczacılar Birliği
Willy Brandt Sok. No:9 06690 Çankaya/Ankara
3. İzmir 3. Bölge Ecza Odası
Şehit Fethi Bey Caddesi No:53/4 Alsancak/İzmir
4. Adana Eczacı Odası
Reşat Bey Mah. Adalet Cad. No:24 Seyhan/Adana
5. Bursa Eczacı Odası
Akademik Odalar Birliği Yerleşkesi, Odunluk Mah. Akademi
Cad. No:8 A-2 Blok Kat:3 Nilüfer/Bursa
6. Adıyaman Eczacı Odası
Kapcami Mah. 1016. Sok. K:3 No:2 Adıyaman
7. Antalya Eczacı Odası
Kırcami Mah. Perge Blv. Melli İşhanı No:87 K:2 Muratpaşa/Antalya
8. Uşak Eczacı Odası
Islice Mah. Annaç Sok. Hacer Baykan Apt. K:3 Daire:5 Uşak
9. Giresun Eczacı Odası
Hacı Hüseyin Mah. Fevzi Paşa Cad. No:61/1 Giresun
(1) E. DOSYA KONUSU: 01.02.2012 tarihli protokol ve buna bağlı işlemlerle reçetelerin
tek elden dağıtımı ve belirlenen sıra-limit dahilinde eczaneler arasında
paylaştırılmasının sağlanması suretiyle mal ve hizmet piyasasında hakim durumun
kötüye kullanıldığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Türk
Eczacılar Birliği (TEB) arasında 01.02.2012 tarihinde imzalanan "Sosyal Güvenlik Kurumu
Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin
Protokol” ve buna bağlı işlemlerle reçetelerin tek elden dağıtımı ve belirlenen sıra-limit
dahilinde eczaneler arasında paylaştırılması sağlanarak, mal ve hizmet piyasasında
hakim durumun kötüye kullanılması, rekabetin engellenmesi ve bozulması suretiyle 4054
sayılı Kanun'un 4. ve 6. maddelerinin ihlal edildiği iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.11.2013 ve 12.12.2013 tarihleri arasında
intikal eden başvurular üzerine hazırlanan 20.12.2013 tarih ve 2013-3-82/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu 26.12.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 13-72/1005-M sayı
ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine
hazırlanan 11.02.2014 tarih ve 2013-3-82/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak
inceleme yapılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
14-07/132-59
3/5
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) İddia konusu uygulama, bazı reçete gruplarının eczaneler arasında eczacı odalarının
koordinasyonu altında tek elden, belirli bir sıra ve kota gözetilerek dağıtılması
uygulamasıdır.
(6) Söz konusu uygulamaya ilişkin çeşitli başvurular daha önce de Kurul gündemine gelmiş
olup, konu hakkında 22.11.2012 tarih, 12-59/1571-572 ve sayılı 12.09.2013 tarih, 13-
52/736-308 sayılı Kurul kararları verilmiştir. 22.11.2012 tarih ve 12-59/1571-572 sayılı
kararda 09.07.2008 tarihinde Danıştay 10. Dairesinde 2008/7795 sayılı dosyaya kayden,
SGK ile TEB arasında imzalanan “Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk
Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol”ün 3.7. maddesinin
birinci fıkrasının (c) ve (d) bentlerinin iptali istemiyle açılan dava üzerine 05.06.2007
tarihinde 2012/2759 K. numarası ile verilen karara atıfta bulunulmuştur.
(7) Söz konusu Danıştay kararında; mezkur Protokolün dava konusu edilen ve Kurumumuza
daha önce bazı reçete gruplarının bölge eczacı odaları tarafından eczaneler arasında
belirli bir sıra ve kota dahilinde paylaştırılması uygulamalarına ilişkin olarak intikal etmiş
olan başvurulara esas teşkil eden 3.7. maddesinin uygulaması ile ilgili olarak;
- İlgili kanun hükümlerine göre; eczanelerin birer sağlık hizmeti sunucusu olduğu,
SGK’nın eczaneler ve diğer sağlık hizmeti sunucuları ile sözleşme veya protokol
yapmak suretiyle sağlık hizmeti satın aldığı, dolayısıyla dava konusu Protokolün
kapsamında bulunan kişilerin sağlık hizmetlerinin karşılanması yoluna gidildiği
hususunda bir duraksama bulunmadığı,
- Eczacıların meslek örgütü olan ve yasa gereği bütün kamu ve özel kurum ve
kuruluşlarla protokol yapmaya yetkili olan TEB ile yine yasa gereği sağlık hizmeti
sunucuları ile protokol veya sözleşme yapmak suretiyle sağlık hizmeti satın alan
SGK arasında yapılacak Protokolün her iki tarafın da tabi olduğu mevzuat
hükümlerine uygun olması gerektiği,
- Bu itibarla, SGK’nın bedelini ödeyerek sözleşme veya protokol yoluyla sağlık
hizmeti satın aldığı kişi ve kuruluşlara, hukuka uygun olmak şartıyla bir takım
yükümlülükler getirmek suretiyle Kurumun menfaatini koruyucu tedbirler almasına,
TEB’in ise eczacıların birbirleriyle ve hastayla olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve
güveni hakim kılmak, üyelerinin maddi ve manevi hak ve menfaatlerini, hastanın
ve Devletin menfaatini de gözetmek suretiyle korumasına hukuki bir engel
bulunmadığı,
- İlgili Protokolün 3.7. maddesinde sayılan eritropoitein ve darbepoitein preparatları
ile diyaliz solüsyonlarını ihtiva eden reçete ve ilaçların, hastalar için yaşamsal
öneme sahip ve pahalı olması gibi nedenlerle bu ilaçların alınması aşamasında
meydana gelebilecek yolsuzlukları, bir başka ifadeyle SGK’nın haksız yere ödeme
yapmasını önlemek; eczacıların birbirleri ve hasta ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü
ve güveni hakim kılmak, hastanın ve Devletin menfaatini korumak amacıyla
protokol kapsamındaki reçete ve ilaçların taraflar arasında belirlenen usule göre
eczanelerden dönüşümlü olarak karşılanmasını öngören Protokolün 3.7.
maddesinde hukuka aykırılığın görülmediği,
- Söz konusu uygulama sırasında ilaca ulaşamama ve rekabet ilkesine aykırılık
sorununun bulunmadığının da açık olduğu,
- Öte yandan; Rekabet Kurulunun 05.04.2007 tarih ve 7-30/291-108 sayılı
kararında, tebliğ ve protokol kapsamında bulunan reçeteler dışındaki bazı
reçetelerin de eczanelere paylaştırılması yönündeki uygulamaların yasal
dayanağının bulunmadığı, tebliğ ve protokol hükümlerini aşan bu uygulamaların
eczaneler arasındaki rekabeti engellendiğinin belirtildiği,
14-07/132-59
4/5
- Dolayısıyla Rekabet Kurulunun ilgili kararından tebliğ ve protokol kapsamında
bulunan reçetelerin eşit paylaşım esasına göre dağıtılmasının rekabeti engelleyici
bir yönünün bulunmadığının anlaşıldığı,
- 09.07.2008 tarihinde TEB ile SGK arasında imzalanan Protokolün 3.7.
maddesinde sayılan reçete ve ilaçların eczaneler arasında paylaştırılması
yönündeki uygulamanın, Rekabet Kurulunun 05.04.2007 tarih ve 7-30/291-108
sayılı kararına göre rekabet ihlali olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı,
- Bu karara dayanılarak SGK’ya gönderilen 30.10.2007 ve 20.10.2008 tarihli
Kurum görüşlerinin uyulması zorunlu, bağlayıcı nitelikte bir işlem olmadığı gibi,
davalı SGK yönünden de kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem mahiyetinde
olmadığı,
değerlendirmelerinde bulunulmuş ve davanın reddine karar verilmiştir.
(8) Ayrıca, söz konusu karar metninde, TEB’e farklı bir konuda idari para cezası verilmesine
ilişkin 2.11.2006 tarih, 06.79/1021-295 sayılı Rekabet Kurulu kararıyla tesis edilen işleme
yönelik olarak açılan iptal davası sonucunda Danıştay 13. Dairesinin 5.1.2010 tarih ve
E:2007/2748, K:2010/8 sayılı kararında Birliğin şikayete konu karar ve uygulamalarının
6643 sayılı Yasaya dayandığı, Birliğin görev alanına giren işlemlerinin ancak açılacak bir
iptal davası ile incelenebileceği ve Rekabet Kurumunun bu konuda inceleme yetkisinin
bulunmadığına karar verildiği hususuna işaret edilmiştir.
(9) 22.11.2012 tarih ve 12-59/1571-572 sayılı Kurul kararında özetle, yukarıda değinilen
Danıştay 10. Dairesinin 05.06.2012 tarih ve 2012/2759 K. sayılı kararı uyarınca dosya
konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem
tesisine yer olmadığına karar verilmiştir. Danıştay 10. Dairesinin söz konusu kararından,
dava konusu Protokolün TEB ve SGK’nın görev alanını düzenleyen mevzuata
dayandığının, Protokole göre bazı reçete gruplarının dönüşümlü karşılanmasının “ilaca
erişim ve rekabet ilkesine” aykırı olmadığının, ayrıca Kurumumuzun da konuyla ilgili
inceleme yapma ve işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığının değerlendirildiği
anlaşılmıştır.
(10) Benzer şekilde Kurul, 12.09.2013 tarih ve 13-52/736-308 sayılı kararında dosya konusu
iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem tesisine yer
olmadığına karar vermiştir.
(11) Öte yandan, Danıştay 10. Dairesinin 05.06.2012 tarih ve 2012/2759 K. sayılı kararını
temyizen inceleyen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK) tarafından verilen
10.04.2013 tarih ve 2012/2606 E. 2013/1271 K. sayılı kararda;
“…..Protokolü imzalayan idarelerin, kimi reçetelerdeki ilaçların sağlanmasında sıra
sistemini getirebileceği açık ise de, bu uygulamanın hastanın ilaca erişimini
zorlaştıracak şekilde olmaması gerekmektedir…. Bu bağlamda, protokolün dava
konusu kuralının, kimi hastalar yönünden tedavilerinde kullanılan ilaçlara ulaşımını
ve dolayısıyla tedavilerinin zamanında yapılmasını engellediği sonucuna
varıldığından, Protokolün 3.7. maddesi, Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen sosyal
hukuk devleti ilkesine, 5. maddesinde Devletin temel amaç ve görevleri arasında
belirtilen kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, insanın maddi
ve manevi varlığını geliştirmek, 17. maddesinde öngörülen "yaşama hakkı" ile 56, ve
60. maddeleri hükümleri ile yukarıda değinilen uluslararası düzenlemelere ve diğer
mevzuata açıkça aykırı bulunmaktadır…”
denilerek Danıştay 10. Dairesinin kararı bozulmasına karar vermiştir.
(12) Danıştay 10. Dairesi, İDDK’nın 10.04.2013 tarih ve 2012/2606 E. 2013/1271 K. sayılı
kararı hakkında düzeltme talebinde bulunmuş olup, halen yargı süreci devam etmektedir.
14-07/132-59
5/5
Bu nedenle İDDK’nın kararı henüz kesinleşmemiş olduğundan, ayrıca Rekabet
Kurumunun burada taraf olmaması nedeniyle, söz konusu karara ilişkin hâlihazırda
herhangi bir işlem tesis edilmesi mümkün görülmemiştir. Protokolün 3.7. maddesi henüz
iptal edilmemiş olup, yetki ilgili Danıştay dairesindedir. Ancak, ilgili Danıştay dairesinin
Protokolün 3.7. maddesini iptal etmesi üzerine, TEB’in 4054 sayılı Kanun’a aykırı fiilleri
devam etmesi halinde Kurumumuz nezdinde işlem yapılabilecektir.
(13) Sonuç olarak, Danıştay 10. Dairesinin 05.06.2012 tarih ve 2012/2759 K. sayılı kararı ve
bu karara binaen alınan Kurul’un 22.11.2012 tarih ve 12-59/1571-572 sayılı kararı, söz
konusu karara benzer nitelikteki 12.09.2013 tarih ve 13-52/736-308 sayılı Kurul kararı ile
Danıştay 10. Dairesinin 05.06.2012 tarih ve 2012/2759 K. sayılı kararını temyizen
inceleyen İDDK’nin 10.04.2013 tarih ve 2012/2606 E. 2013/1271 K. sayılı kararı
değerlendirildiğinde, SGK ile TEB arasında imzalanan "Sosyal Güvenlik Kurumu
Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacılan Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin
Protokol” ve bu Protokolün 3.7. maddesinin yürürlükte olduğu sürece herhangi bir işlem
yapılamayacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy