Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-4-101 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-11/204-88
Karar Tarihi : 20.03.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Tuğba YILMAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : H.S.M MERSAN Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Teşvikiye Maçka Caddesi Narmanlı Palas No:24/31 Şişli/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : -Mercedes Benz Türk A.Ş.
Akçaburgaz Mah. Mercedes Cad. No:2 Esenyurt/İstanbul
-Mengerler Ticaret Türk A.Ş.
Davutpaşa Yılanlı Ayazma Sok. No:12 Topkapı/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Mengerler Ticaret Türk A.Ş.'nin, tedarikçisi Mercedes-Benz
Türk A.Ş.'nin talimatı ve işbirliğiyle, özel servislerin garanti kapsamındaki araçlara
hizmet sunumunu engellemek suretiyle ve Mercedes-Benz Türk A.Ş.'nin yetkili
servislerinin özel servislere yedek parça satışını yasaklamak suretiyle 4054 sayılı
Kanun'a ve 2005/4 sayılı Tebliğ'e aykırı hareket ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Mercedes-Benz Türk A.Ş. yetkili servisi olan
Mengerler Ticaret Türk A.Ş.'nin, tedarikçisi Mercedes-Benz Türk A.Ş.'nin talimatı ve
işbirliğiyle, özel servislerin garanti kapsamındaki araçlara hizmet sunumunu engellemek
ve Mercedes-Benz Türk A.Ş.’nin yetkili servislerinin özel servislere yedek parça satışını
yasaklamak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a ve 2005/4
sayılı Tebliğ’e aykırı hareket ettiği iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.11.2013 tarih ile intikal eden başvuru
üzerine hazırlanan 02.12.2013 tarih ve 2013-4-101/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
19.12.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 13-71/982-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
10.3.2014 tarih ve 2013-4-101/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak Mercedes
Benz Türk A.Ş. (MERCEDES) ve Mengerler Ticaret Türk A.Ş. (MENGERLER) hakkında
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
14-11/204-88
2/4
- MENGERLER’in, MERCEDES’in Talimatı İle Özel Servislerin Garanti
Kapsamındaki Araçlara Hizmet Sunumunu Engellediği İddiasına İlişkin
Değerlendirme
(6) Başvuruda, periyodik bakımı özel serviste yapılmış olan bir aracın garanti kapsamındaki
bir arıza nedeni ile MENGERLER’e gitmesi halinde, MENGERLER’in aracın bakımının
özel serviste yapılmış olması nedeniyle aracın garanti kapsamı dışında kaldığını belirttiği
ve bu suretle özel servislerin garanti kapsamındaki araçlara hizmet sunmasını engellediği
ifade edilmiştir. Başvuru kapsamında, söz konusu iddiayı somutlaştırmak üzere iki örneğe
yer verilmiştir.
(7) Dosya mevcudu bilgilere göre, MERCEDES yetkili servislerinde MERCEDES tarafından
belirlenmiş olan garanti kuralları çerçevesinde, garanti kapsamındaki işlemlerin, ilgili araç
son müşteriye teslim edildiği anda araçta mevcut bulunan ve üretimden gelen malzeme,
işçilik ve üretim kaynaklı arızaların giderilmesi amacıyla her türlü onarımı ve bu onarımlar
için gerekli her türlü yedek parça, aksam ve işçiliği kapsadığı, ancak araçların işletilmesi
neticesinde yapılması gereken periyodik bakımların garanti yükümlülüğünden ve
sürecinden bağımsız bulunduğu, bir başka deyişle garanti kapsamındaki işlemler arasına
girmediği anlaşılmıştır.
(8) Bu çerçevede, garanti kapsamındaki bir aracın periyodik bakımlarının özel servislerde
yaptırılmasının önünde bir engel bulunmadığı, bununla birlikte Mercedes markalı
araçların garantisinin, uygun yedek parça kullanılmasına ve aracın periyodik bakımlarının
ilgili parçanın özelliklerine uygun şekilde gerçekleştirilmesine bağlı kılındığı, uygun
parçanın kullanılmaması ve/veya periyodik bakımların ilgili parçanın özelliğine göre
yapılmamış olması durumunda, ilgili parça ile bağlantılı arızalar ve bu arızalarla bağlantılı
gelişen diğer arızaların garanti ile ilgili genel hükümlere ve mahkeme kararlarına uygun
olarak garanti kapsamı dışında kaldığı, kullanılan parça ile ilgisi olmadığı tespit edilen
arızalar bakımından ise, uygun parça kullanılmamış olmasının arızayı garanti
kapsamından çıkarmadığı anlaşılmıştır.
(9) Dosya kapsamında, başvuru sahibi tarafından iddiayı somutlaştırmak amacıyla verilen
örneklerden ilkinin; (…..) MENGERLER’in verdiği Kalite Raporu’nda geçen “Yapılan
kontrollerde aracın enjektör kısmında problemler olduğu tespit edilmiştir. Aracın periyodik
bakımının Mercedes-Benz ulusal tamircisinde görülmediği için işlemler garantiden
yapılmamıştır.” ifadesi olduğu, söz konusu örnek olaya ilişkin olarak ise MENGERLER’in,
“…Araç 127.878 km de gelmiştir. Aracın enjektörlerinde düzensiz çalışma olduğu
görülmüştür. Enjektör arızasının yakıt sisteminin bir parçası olması ve yakıt filtresinin
eksik olan son iki bakımda yapılıp yapılmadığı takip edilemediğinden yapılacak işlemin
ücreti olabileceği bilgisi müşterimize bildirilmiştir. Müşteri isteği ile işlem yapılmadan araç
teslim edilmiştir. Müşteri kendi isteği ile işlem yaptırmaktan vazgeçtiği için, arızanın
nedeninin belirlenmesi ve garanti kapsamında işlem yapılıp yapılamayacağına dair bir
tespit yapılması mümkün olmamıştır. Ayrıca, servis tarihçesinde daha önce 100.000 ve
120.000 km de periyodik bakımların yapılmadığı görülmüştür. Müşteri periyodik bakımını
kendisinin yaptırdığını ibraz edememiştir.” açıklamasında bulunduğu tespit edilmiştir.
Ancak, MENGERLER’in açıklaması çerçevesinde, müşterinin kendi isteği ile işlemi
yaptırmaktan vazgeçmesi nedeniyle, işlemin garanti kapsamında yapılıp
yapılamayacağına ilişkin bir tespitin yapılmamış olduğu anlaşılmış olup, başvuru
sahibinin iddia ettiği üzere aracın bakımının özel serviste yapılmış olduğu gerekçesiyle
aracın MENGERLER tarafından garanti kapsamı dışında bırakıldığına dair bir tespitte
bulunmak mümkün olmamıştır.
(10) Dosya kapsamında, başvuru sahibi tarafından iddiayı somutlaştırmak amacıyla verilen
ikinci örneğin, (…..) MENGERLER’in verdiği Kalite Raporu’nda yer alan “Yapılan
kontrollerde araçta yağ seviyesi fazla olduğu tespit edildi. Müşteri yağı özel serviste
14-11/204-88
3/4
değiştirdiği için motor yağı değiştirilmemiştir. Ücretli değişti.” ifadesi olduğu, söz konusu
örnek olaya ilişkin olarak MENGERLER’in, “…Araç 98.464 km de gelmiştir. 100.000 km
periyodik bakım süresi geldiği için müşteri onayı ile periyodik bakımı yapılmıştır. (Tüm
periyodik bakımlar ücrete tabidir.) Bakım esnasında araçta bir elektrik soketinde arıza
tespit edilmiştir. Bu soket garanti kapsamında değiştirilmiş olup müşteriden bir bedel talep
edilmemiştir. İlgili soket ve işçilik bedeli Mercedes Benz Türk A.Ş.’ye 12.06.2013 tarihinde
291339 numara ile fatura edilmiştir. Ayrıca, servis tarihçesinde 98.464 km ye kadar
sadece bir defa servise geldiği görülmüştür.” açıklamasında bulunduğu tespit edilmiştir.
MENGERLER’in açıklaması çerçevesinde, garanti kapsamındaki araçlarda periyodik
bakım kapsamında yapılan yağ değişiminin ücretli olduğu, bu nedenle yağ değişimi
karşılığında ücret talep edilmesi uygulamasının, MENGERLER’in bahse konu aracın
bakımı sırasındaki bir arıza için garanti kapsamında işlem gerçekleştirdiğinin tespiti de
dikkate alındığında, aracın garanti kapsamından çıkarıldığını göstermeyeceği
anlaşılmıştır.
(11) MERCEDES tarafından uygulanan garanti kuralları incelendiğinde ise, ancak periyodik
bakımlarda uygun yedek parçanın kullanılmamış olması ve/veya periyodik bakımların ilgili
parçanın özelliğine göre yapılmamış olması durumlarında ilgili parça ile bağlantılı
arızaların ve bu arızalarla bağlantılı gelişen diğer arızaların garanti kapsamı dışında
kalacağının belirtildiği tespit edilmiş olup, bu açıklamalar çerçevesinde, başvuru sahibinin
sunduğu örneklerin iddiasını doğrulamakta yetersiz kaldığı görülmüştür.
(12) Bu noktada başvuruda dile getirilen sorunun esasen, ortaya çıkan arızaların kaynağının
ve bu arızaların garanti kapsamı dışında kalıp kalmadığının tespit edilmesiyle ilgili olduğu
anlaşılmıştır. Garanti uygulamalarının ise, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun ve ilgili ikincil mevzuatı kapsamında düzenlenmiş olması nedeniyle, 2005/4 sayılı
Tebliğ’in Açıklanmasına Dair Kılavuz’un 78 numaralı sorusuna cevaben de ifade edildiği
üzere, ortaya çıkan bir arızanın özel serviste yapılan bir bakım-onarım işlemi nedeniyle
olup olmadığının ve böyle bir işlem neticesinde garantinin sona erip ermeyeceği
hususunun belirtilen genel hükümler çerçevesinde yetkili mahkemeler tarafından
değerlendirilebileceği, dolayısıyla burada incelenen iddialarla ilgili olarak 4054 sayılı
Kanun kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
- MERCEDES’in, Yetkili Servislerinin Özel Servislere Yedek Parça Satışını
Yasakladığı İddiasına İlişkin Değerlendirme
(13) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında; “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır…” hükmüne yer verilmiştir. Bununla birlikte, Kanun’un 5.
maddesinde, aynı maddede belirtilen şartların tamamının varlığı halinde anlaşma, uyumlu
eylem ve kararların Kanun’un 4. maddesinin uygulanmasından muaf tutulabileceği
belirtilmiş olup, ayrıca Kurul’un belirli konulardaki anlaşma türlerine bir grup olarak
muafiyet tanınmasını sağlayan ve bunların şartlarını gösteren tebliğler çıkarabileceği
hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede motorlu taşıtlar sektöründeki dikey anlaşmaların
Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından grup olarak muaf tutulmasının
koşullarını belirlemek amacıyla 2005/4 sayılı Tebliğ çıkarılmıştır.
(14) 2005/4 sayılı Tebliğ’in “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar”
başlıklı 5/(h) maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, yetkili servislerin özel servislere
yedek parça satışının yasaklanması nedeniyle bir yetkili servis anlaşmasının 2005/4
sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyeti dışında kalabileceği dikkate alınarak, söz konusu
iddiaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hakkındaki tespitlerin değerlendirilmesi
gerekmiştir.
14-11/204-88
4/4
(15) MERCEDES’in yetkili servisleriyle imzaladığı ‘Yetkili Servis Sözleşmesi’nin 2.2.1.
numaralı maddesinde, “Yetkili servis, Mercedes-Benz menşeli parçaları sadece
ikametgahları veya faaliyet yerleri sözleşme bölgesi dahilinde olan nihai müşterilere ve
başka Yetkili Servislere ve faaliyet yerleri sözleşme bölgesi dahilinde olan ve bu parçaları
Mercedes-Benz araçlarının onarımı ve bakımı için kullanan özel servislere satacaktır.”
hükmüne yer verildiği ve bu kapsamda MERCEDES’in yetkili servislerinin özel servislere
yedek parça satışının sözleşme yoluyla engellenmediği tespit edilmiştir.
(16) Dosya mevcudu bilgilerden, MERCEDES’in özel servislere yedek parça satışının
engellenmesi uygulamasının bulunmadığı, aksine yetkili servislere yönelik olarak
uygulanmakta olan prim sistemi çerçevesinde özel servislere yedek parça satışının
özendirildiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda MERCEDES’in, yetkili servislerinin yetkisiz
servislere ve filo müşterilerine yaptıkları Over the Counter (OtC) olarak tabir edilen orijinal
yedek parça satışları için ilave prim sistemini uyguladığı tespit edilmiş olup, bu prim
sisteminin amacının, yetkili servisleri OtC satışlarını artırmaya teşvik etmek olduğu
anlaşılmıştır. Bu kapsamda, MERCEDES yetkili servislerinin son üç yılda OtC satışlarının
herhangi bir kesintiye uğramadan devam ettiği ayrıca, MENGERLER’in MERSAN’a ve
diğer özel servislere yedek parça satışı yapmadığı yönündeki iddianın satış ve ciro
bilgilerine göre gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır.
(17) Bu hususlar çerçevesinde, dosya konusuna ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy