Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-4 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-12/220-96
Karar Tarihi : 26.03.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Şamil PİŞMAF, Muhammed Safa UYGUR,
Metin DEMİRCİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Aytemiz Akaryakıt Dağıtım A.Ş.
Temsilcisi: Av. Timuçin YENİARAS
Söğütlüçeşme Cad. 83 Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Akpet Gaz A.Ş.
Ebulula Mardin Cad. No:22 Mayapark Tower I Beşiktaş/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Akpet Gaz A.Ş.’nin yaptığı dikey anlaşma ve çeşitli
uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2002/2
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ni ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Aytemiz Akaryakıt Dağıtım A.Ş. (AYTEMİZ) vekili tarafından
yapılan başvuruda özetle; Akpet Gaz A.Ş. (AKPET GAZ)’nin başvuruya konu taşınmaz
üzerindeki intifa hakkını terkin etmemesi nedeniyle gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.01.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 21.02.2014 tarih ve 2014-1-4/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 26.02.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya
ilişkin karar uyarınca düzenlenen 19.03.2014 tarih ve 2014-1-4/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- AKPET GAZ ile ilgili taraflar arasında akdedilen muhtelif sözleşmeler ile AKPET GAZ
lehine tesis edilen intifa hakkından oluşan dosya konusu dikey ilişkinin 02.04.2013
tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma
olanağının bulunduğu ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamının dışında
kaldığı,
- Söz konusu dikey ilişkiye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın
tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları
gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı
yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
14-12/220-96
2/4
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Dosya Konusu Dikey Anlaşmaya Yönelik Bulgular
(5) AYTEMİZ vekili tarafından yapılan başvuruda özetle;
- Dosya konusu taşınmaz üzerinde aynı zamanda işletici olan istasyon maliki tarafından
05.09.2007 tarihinde AKPET GAZ lehine 18 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği,
- Taşınmaz üzerindeki intifa hakkının 4054 sayılı Kanun, 2002/2 sayılı Tebliğ ve
Rekabet Kurulu kararları doğrultusunda geçersiz hale geldiği,
- Bununla birlikte AKPET GAZ’ın gönderilen ihtarlara rağmen intifa hakkını terkin
etmekten kaçındığı ifade edilerek AKPET GAZ hakkında gerekli işlemlerin yapılması
talep edilmiştir.
(6) Anılan başvuruya ilişkin olarak AKPET GAZ tarafından gönderilen ve Kurumu kayıtlarına
10.02.2014 tarihinde giren yazıda ise özetle;
- Bahse konu taşınmaz üzerinde AKPET GAZ lehine 05.09.2007 tarihinde 18 yıl süreli
intifa hakkı tesis edildiği,
- Taşınmazın 22.01.2008 tarihinde Optimum Turizm İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(OPTİMUM)’ye intifa hakkıyla birlikte devredildiği,
- 02.04.2008 tarihinde Age Akaryakıt Nak. İnş. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (AGE
PETROL) ile Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş. (AKPET) ve AKPET GAZ arasında bayilik
sözleşmesi imzalandığı,
- Sözleşmelerin imzalandığı tarihte malik OPTİMUM ile AGE PETROL arasında
herhangi bir organik bağ bulunmadığı,
- Ne AKPET’in ne de AKPET GAZ’ın malik OPTİMUM ile herhangi bir bayilik sözleşmesi
imzalamadıkları,
- 30.10.2008 tarihinde malik OPTİMUM’un istasyonu Murat BARAL isimli şahsa
devrettiği,
- Murat BARAL’ın da bayi AGE PETROL ile hiçbir bağlantısı bulunmadığı,
- Murat BARAL’ın 28.12.2009 tarihinde istasyonu tekrardan OPTİMUM’a devrettiği,
- AGE PETROL ile AKPET GAZ’ın bayilik ilişkisinin 21.04.2011 yılına kadar devam ettiği
ancak bu tarihten sonra Yıldızlar Can Petrol Ürn. İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(YILDIZLAR) ile yeni bir bayilik sözleşmesi imzalandığı,
- 13.08.2010 tarihi itibarıyla OPTİMUM’un hissedarlarından bazılarının bayi AGE
PETROL’ün hisselerini devraldığı ve dolayısıyla bu tarihten itibaren bayi ile malikin
bağlantılı hale geldiği,
- AYTEMİZ’in daha sonra istasyonun maliki haline geldiği,
- AYTEMİZ’in de bu istasyonu daha sonra 02.01.2014 tarihinde Ali Ağaoğlu Petrol İnş.
San. ve Tic. Ltd. Şti. (AĞAOĞLU PETROL)’ye devrettiği,
- Bu çerçevede taşınmaz üzerinde bulunan intifa hakkının, malik ile bayi arasında
bağlantı kurulduğu 13.08.2010 tarihinden itibaren beş yıl süreyle grup muafiyeti
kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,
- Ayrıca AYTEMİZ’in 02.01.2014 tarihi itibarıyla taşınmazla hiçbir bağlantısının
kalmadığı, dolayısıyla başvurunun reddi gerektiği,
ifade edilmiştir.
(7) AYTEMİZ vekilinin, Kurum kayıtlarına 25.02.2014 tarihinde giren yazısında ise özetle;
- 05.09.2007 tarihinde AKPET GAZ lehine tesis edilen 18 yıl süreli intifa hakkının, beş
yıllık sürenin tamamlandığı 05.09.2012 tarihinden itibaren geçersiz hale gelmesi
nedeniyle kaldırılması gerektiği,
14-12/220-96
3/4
- İntifa hakkının kaldırılması istemini AKPET GAZ’ın hukuka aykırı bir şekilde reddettiği,
- Bu durumun başka dağıtıcıların istasyonda faaliyet göstermesini engellemesi
nedeniyle istasyonun değerini düşürdüğü,
…..(TİCARİ SIR)…..
belirtilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(8) 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri ve Kurulumuzun kararlarından sarih olduğu üzere,
akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında düzenlenen ve bayiye rekabet
etmeme yükümlülüğü getiren bayilik sözleşmeleri ile bunlarla bağlantılı intifa, kira ve
benzeri sözleşmelerin, kural olarak beş yıl süreyle aynı Tebliğ ile getirilen grup
muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkânı bulunmaktadır. Bununla birlikte, belirli
koşulların varlığında, ilgili dikey anlaşmanın Tebliğ’in 5/a maddesinde düzenlenen istisna
kapsamında kabul edilmesi ihtimal dâhilindedir. Ancak bir dikey anlaşmanın anılan
Tebliğ’in 5/a maddesinde öngörülen istisna hükmünde kabul edilebilmesi için, dikey
anlaşmanın kurulduğu andan itibaren malik ile işletici arasında herhangi bir hukuki veya
iktisadi bağlantının bulunmaması gerekmektedir.
(9) Kurulunun geçmiş tarihli kararlarında da vurgulandığı üzere, anlaşmaya konu taşınmaz
üzerinde dağıtım şirketi lehine intifa hakkı tanındığı durumlarda, malikler ile işletici
arasında kurulmuş bir kiracılık ilişkisinin bulunması yahut malik ile işletici arasındaki
karşılıklı hissedarlık ilişkileri, kan ve/veya sıhri hısımlık veya kefalet gibi ilişkiler Tebliğ’in
5/a maddesinde anılan türden birer bağlantı olarak değerlendirilmektedir. Bunun yanında
Tebliğ’de yer alan bağlantı kavramı halin icabına göre diğer her türlü hukuki ve/veya
iktisadi ilişki şeklinde de tezahür edebilmektedir.
(10) Bu çerçevede somut olay irdelendiğinde, başlangıçta AKPET’e ait olan dosya konusu
akaryakıt istasyonu üzerinde AKPET GAZ lehine 05.09.2007 tarihinden itibaren 18 yıl
süreli intifa hakkı tesis edildiği; 22.01.2008 tarihinde istasyonun OPTİMUM tarafından
devralındığı; müteakiben AKPET GAZ ile aynı teşebbüs bütünlüğü içerisinde yer alan
AKPET1 ile OPTİMUM ve AGE PETROL’ün arasında 02.04.2008 tarihinde bir Bayilik ve
İşleticilik Sözleşmesi imzalandığı; bahse konu sözleşmede OPTİMUM’un bayi AGE
PETROL’ün sözleşme ve eklerini ifası hususunda mülga Borçlar Kanunu’nun 110.
maddesi kapsamında taahhüt üstlendiği görülmektedir.
(11) Kurulumuzun 22.11.2012 tarihli ve 12-59/1560-561 sayılı kararında da vurgulandığı
üzere, malikin sözleşme yoluyla bayinin dağıtım şirketi nezdinde oluşacak borçlarından
müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla sorumlu tutulmuş olduğu durumda, malik ile
bayi arasında herhangi bir hukuki veya iktisadi bağlantı bulunmadığı yönündeki iddianın
kabulü mümkün değildir.
(12) Somut olayın maddi koşulları bu çerçevede değerlendirildiğinde, Bayilik ve İşleticilik
Sözleşmesi’nin ilgili taraflarca imzalandığı 02.04.2008 tarihi itibarıyla işletici AGE
PETROL ile malik OPTİMUM arasında 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/a maddesinde anılan
türden bir bağlantının varlığının kabulü gerekmektedir. Hal böyleyken ilgili taraflar
arasındaki muhtelif sözleşmelerle kurulan dosya konusu dikey anlaşmanın da 02.04.2008
tarihinden itibaren beş yıl süreyle olmak üzere 02.04.2013 tarihine kadar grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunduğu, bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamı
dışında kaldığı değerlendirilmektedir.
1 AKPET ve AKPET GAZ, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi anlamında aynı teşebbüs bütünlüğü içerisinde
yer almakta olup, daha önce Aytemiz Ailesi tarafından kontrol edilen şirketler Kurulumuzun 14.08.2008 tarih
ve 08-50/748-304 sayılı kararıyla izin verilen işlem neticesinde LUKOİL Grubu tarafından devralınmışlardır.
14-12/220-96
4/4
(13) Öte yandan başvuruya konu istasyonun, yeni istasyon olmaması nedeniyle Kurulumuzun
konuyla ilgili emsal kararlarında2 ortaya konulan beş yıldan uzun süreler için bireysel
muafiyetin şartlarını da sağlamadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Akpet Gaz A.Ş. ile ilgili taraflar arasında akdedilen muhtelif sözleşmeler ile Akpet
Gaz A.Ş. lehine tesis edilen intifa hakkından oluşan dosya konusu dikey ilişkinin
02.04.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanma olanağının bulunduğu ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamının
dışında kaldığına,
2. Söz konusu dikey ilişkiye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağına,
3. Bu nedenle, gerekçeli kararın kendilerine tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde
aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054
sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca taraflara görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
2 Kurulumuzun 25.02.2010 tarihli, 10-19/229-87 sayılı ve 18.03.2010 tarihli, 10-24/338-122 sayılı kararları.
Full & Egal Universal Law Academy