Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-3-24 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 14-16/292-124
Karar Tarihi : 30.04.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
B. RAPORTÖR : Hakan Deniz KARAKOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Chiesi İlaç Tic. A.Ş.
Temsilci: Av. İlmutluhan SELÇUK. Av. Gülin SÜLEYMANLAR
Ebulula Mardin Cad. No:57 Akatlar 34335 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Chiesi İlaç Ticaret A.Ş. ile Özsel Ecza Depoları Tic. ve Paz. A.Ş.
arasında “Curosurf” ve “Aggrastat” markalı ürünlere ilişkin imzalanan 01.06.2013 tarihli
“Satım Sözleşmesi”ne bireysel muafiyet tanınmamasını öngören 26.12.2013 tarih ve
13-72/998-429 sayılı Kurul Kararı’nın geri alınması/değiştirilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 18.03.2014 tarih ve 1588
sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 18.04.2014 tarih ve 2014-3-24/MM sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Dosya konusu “Satım Sözleşmesi”ne, tek elden satın alma yükümlülüğü ve rekabet
yasağı getirilmesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- “Alfa Poraktant” pazarında % 40'lık pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle, Satım
Sözleşmesi’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2
sayılı Tebliğ) kapsamında olmadığı,
- 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararında Satım
Sözleşmesi’nin bireysel muafiyetten yararlanmasını engelleyen koşulların ortadan
kalkması ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasında sayılan şartların
tamamının karşılanması nedeniyle, Satım Sözleşmesi’ne Peyona isimli ürünün dahil
edilmesi koşuluyla bireysel muafiyet tanınabileceği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Chiesi İlaç Ticaret A.Ş. (Chiesi)
(4) Chiesi, Chiesi Farmaceutici S.P.A. unvanlı şirketin Türkiye’deki iştiraki konumunda
olup, beşeri ilaç sektöründe faaliyet göstermektedir.
14-16/292-124
2 / 8
G.1.2. Özsel Ecza Depoları Tic. ve Paz. A.Ş. (Özsel)
(5) İlaç dağıtımı, depolama ve toptan ilaç satış alanında faaliyet gösteren Özsel’in
sermayesinin %(…..)'i Avicenna Farma Dış Tic. ve Paz. A.Ş.'ye aittir.
G.2. 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı Kurul Kararı
(6) Kurum kayıtlarına 31.10.2013 tarih ve 7355 sayı ile intikal eden başvuruda, Chiesi’nin
sahibi olduğu Curosurf ve Aggrastat isimli ilaçların devlet ve üniversite
hastanelerindeki ihalelere yönelik dağıtımının münhasıran Özsel tarafından
yapılmasını öngören ve 01.06.2013 tarihinde imzalanan “Satım Sözleşmesi”ne
(Sözleşme) bireysel muafiyet tanınması talep edilmiştir. Konuya ilişkin olarak
hazırlanan 13.12.2013 tarih ve 2013-3-71/MM sayılı Rapor’un 26.12.2013 tarihli Kurul
toplantısında görüşülmesi neticesinde;
- Curosurf ve Aggrastat isimli ilaçların etkin madde pazarlarında eşdeğerlerinin
bulunmaması ve ilaçların tek bir depo tarafından dağıtılması neticesinde %100 pazar
payına sahip ürünlerde marka içi rekabetin tamamen ortadan kalkacak olması ve
- Chiesi tarafından, Sözleşme’nin imzalanmasını gerektiren gerekçeler ile birden çok
sayıda depo ile çalışmaktan kaynaklanan sorunların somut olarak ortaya
konulamaması
nedeniyle Sözleşme’ye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (b), (c) ve (d) bentlerinde
yer alan koşulları karşılamadığı için bireysel muafiyet tanınmamasına 26.12.2013 tarih
ve 13-72/998-429 sayı ile karar verilmiştir.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Sözleşme’ye konu ilaçlardan Curosurf’un içerdiği etkin madde Alfa Poraktant’dır. Söz
konusu ilaç ve etkin madde R07C ATC-3 sınıfı (R07C0 ATC-4 sınıfı) akciğer
sürfaktanları altında yer almaktadır. İlacın en önemli özelliği, Sağlık Uygulama Tebliği
(SUT) uyarınca, yalnız yatan hastaların tedavisinde kullanılabilmesidir. Aksi takdirde
SGK tarafından geri ödemesi yapılmamaktadır.
(8) Aggrastat isimli ilacın etkin maddesi ise Tirofiban Hidroklorür’dür. Kan ve kan yapıcı
organlar sınıfı içerisinde yer alan bu ilacın içerisinde bulunduğu ATC-3 sınıfı B01C
Platelet Aggreg Inhibitors, ATC-4 sınıfı ise B01C3 GP IIB/IIIA Ant P Ag Inhibitors’tür.
(9) Kafein etkin maddeli Peyona isimli ilaç, 29.08.2013 tarihinde ruhsat almış olmakla
birlikte bildirim tarihi itibarıyla SGK’nın geri ödeme listesine girmemiştir. Ancak yeni
doğanlar bakımından taşıdığı önem nedeniyle, geri ödeme listesinde yer almamasına
rağmen, Chiesi tarafından hastane ihalelerine sunulmaya başlanmıştır.
(10) Dosya içeriği bilgiler ışığında ve söz konusu Sözleşme’nin ihale pazarına yönelik
olduğu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı Curosurf’ün etkin maddesi olan “Alfa
Poraktant”, Aggrastat’ın etkin maddesi olan “Tirofiban Hidroklorür” ve Pyona’nın etkin
maddesi olan “Kafein” olarak tanımlanmıştır.
G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) İlgili coğrafi pazar "Türkiye" olarak belirlenmiştir.
14-16/292-124
3 / 8
G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.3.1. Yeni Sözleşmenin Niteliği
(12) Chiesi ile Özsel arasında, Curosurf ve Aggrasat markalı ürünlere ilişkin 01.06.2013
tarihinde imzalanan Sözleşme’nin Kurul’un onayının ardından yürürlüğe girmesi
planlanmıştır. Kurul’un 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı kararının ardından
Chiesi’nin “kafein” etkin maddeli “Peyona” isimli ürünün de Sözleşme kapsamına
alınmasına karar verilmiştir. Peyona’ya ilişkin olan dışında Sözleşme’de herhangi bir
değişikliğin söz konusu olmayacağı karar düzeltme başvurusunda ifade edilmiştir. Bu
nedenle Curosurf ve Aggrastat’ın yanı sıra Peyona isimli ürüne ilişkin değerlendirmeye
de yer verilecektir.
(13) Sözleşme kapsamında Chiesi, alıcı konumundaki Özsel’i tüm Türkiye çapında
Sözleşme konusu ürünlere ilişkin sağlık ocakları, devlet hastaneleri, eğitim ve
araştırma hastaneleri, üniversite hastaneleri ile askeri hastaneler tarafından açılacak
kamu ihaleleri, doğrudan temin ve toplu alım ihalelerini kapsayan tüm ihalelerin takip
edilmesi, ihale şartlarının yerine getirilerek bu ihalelere kendi nam ve hesabına
katılınması, gerekli dosya ve dokümantasyonun usulüne uygun olarak hazırlanması,
ürünlere ilişkin teklif verilmesi ve ihalenin kazanılması halinde ilgili kuruluş ile sözleşme
yapılması, ürünlerin teslim edilmesi konularında münhasıran yetkilendirmektedir.
(14) Alıcı konumundaki Özsel, Sözleşme’nin 3. maddesi uyarınca tanımlı ürünler
konusunda Türkiye genelinde ihalelere münhasıran katılma hakkına sahiptir. Söz
konusu münhasırlık 4.1.9. maddeye göre yalnızca ihaleler bakımından geçerli olup
ihale dışındaki alanlar bakımından herhangi bir münhasırlık söz konusu değildir. Yine
aynı maddeye göre Özsel tarafından Curosurf, Aggrastat ve Peyona isimli ilaçların
üçüncü kişilere, serbest piyasaya ve ihale haricinde özel hastanelere satılabileceği,
ancak bu hakkın Chiesi’nin izni çerçevesinde kullanılabileceği belirtilmiştir.
(15) Kamu sağlık kuruluşları tarafından yapılacak, ihale harici normal alımlar ve sair suretle
depo tarafından Chiesi’den yapılacak alımlar Sözleşme kapsamı dışında tutulmuştur.
Sözleşme kapsamı dışında bırakılan diğer alım türleri; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
kapsamındaki acil alımlar, toplu alım ihaleleri, çerçeve anlaşmalara ilişkin ihaleler ve
grup ihaleleridir.
(16) Sözleşmenin 13. maddesinde alıcı konumunda bulunan Özsel’e yönelik rekabet
etmeme hükmü yer almaktadır. Buna göre Özsel, Curosurf, Aggrastat ve Peyona isimli
ilaçlar ile ilgili olarak açılan ihalelere bu ilaçların rakibi olan ve başka firmalar tarafından
üretilen ilaçlar için katılamayacaktır. İlgili maddede hangi ilaçların rakip ilaç olarak
nitelendireceği hakkındaki takdir yetkisinin Chiesi’ye ait olduğu ifade edilmiştir.
(17) 9. maddede ise sözleşmenin süresine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş ve söz konusu
süre 01.06.2013 tarihinden başlamak üzere bir yıl ile sınırlandırılmıştır. Beşinci yıla
kadar otomatik olarak uzaması öngörülen sürenin beşinci yıl sonunda kendiliğinden
sona ereceği hükme bağlanmıştır.
G.3.2. 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı Kurul Kararından Sonra Ortaya
Çıkan Gelişmeler
(18) Kurul tarafından bireysel muafiyet talebinin reddedilmesinden sonra, Chiesi,
Sözleşme’de yapılması planlanan değişiklikleri ve Karardan sonra ortaya çıkan bazı
gelişmeleri iletmek amacıyla yeni bir bildirimde bulunmuştur. 18.03.2014 tarih ve 1588
sayılı bu bildirimde, Kurul’un 13-72/998-429 sayılı Kararının geri alınması ve
değiştirilmesi talep edilmektedir. Bildirim ile ilgili olarak Kararın yeniden
14-16/292-124
4 / 8
değerlendirilmesini gerektirecek nitelikteki hususlara aşağıda yer verilmiştir:
- Karardan sonra Aggrastat’ın yer aldığı Tirofiban Hidroklorür pazarına 31.12.2013
tarihinde Trombostat isimli bir ilacın girdiği belirtilerek, söz konusu ilacın pazara girmesi
ile Chiesi’nin bu tarihten sonra girmiş olduğu 14 ihaleden yalnızca yedisini alabildiğine
ve ihale pazarındaki payının da %100’den %68’e gerilediğine değinilmiştir.
- Sözleşme’ye Peyona isimli Kafein etkin maddesine sahip yeni bir ilacın eklenmesine
karar verildiği, Peyona’nın Kafein etkin madde pazarına giren ikinci ilaç olduğu ve bu
nedenle muadilsiz ilaç statüsünde olmadığı belirtilmiştir.
- Başvuruda 2012 yılında Aggrastat ve Curosurf bakımından hiçbir deponun teklif
vermediği ihale süreçlerinin bulunduğu konusunda bilgi vermiştir. Buna göre 2012
yılında depolar tarafından ödeme sorunları öne sürülerek 19 hastanenin ihalesine teklif
verilmediği belirtilerek, Chiesi’nin 5.150 kutu Aggrastat ve 1.595 kutu Curosurf
satışından mahrum kaldığı ifade edilmiştir.
G.3.3. Menfi Tespit ve Grup Muafiyetine İlişkin Değerlendirme
(19) Chiesi ile Özsel arasında imzalanan Sözleşme’nin temel amacı, Curosurf ve Aggrastat
isimli ilaçların Türkiye genelindeki; sağlık ocakları, devlet hastaneleri, eğitim ve
araştırma hastaneleri, üniversite hastaneleri ve askeri hastaneler tarafından açılacak
kamu ihaleleri ile doğrudan temin ve toplu alım ihalelerine Özsel’in münhasıran
katılımının sağlanmasıdır. Benzer hedefler Sözleşme kapsamına alınması planlanan
Peyona bakımından da geçerlidir.
(20) Chiesi ilaç üretimi ve pazarlaması alanında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. İhale
alanında uzmanlaşmış olan Özsel ise ilaç toptancılığı ve dağıtımı ile iştigal etmektedir.
İlgili teşebbüslerin faaliyet alanları ile Sözleşme hükümleri çerçevesinde ortaya çıkan
yapıya göre, bildirim konusu işlemin dikey nitelikte bir anlaşma olduğu anlaşılmaktadır.
(21) Sözleşmeye konu Curosurf içerdiği etkin madde bakımından muadilsizdir. Diğer
yandan ilk muafiyet başvurusunda muadilsiz ilaç statüsünde olan Aggrastat’ın
31.12.2013 tarihi itibarıyla etkin madde pazarına Trombostat isimli rakibi girmiş
bulunmaktadır. Peyona ise halihazırda Kafein pazarında bulunan Kafesit isimli ilacın
rakibi olarak pazara girmiştir. Bu çerçevede başvuruya konu üç ilaçtan birinin
muadilsiz, diğer ikisinin ise etkin madde seviyesinde muadilli olduğu görülmektedir.
(22) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, yalnızca Sözleşme kapsamında yer
alan Curosurf bakımından pazar payının %100 olduğu ifade edilebilecektir. Diğer
yandan Sözleşme hükümleri incelendiğinde; ihale pazarına yönelik tek elden satın
alma yükümlülüğü ve rekabet yasağı getirildiği de görülmektedir.
(23) Dolayısıyla Sözleşme’ye menfi tespit belgesi verilemeyeceği, ayrıca Curosurf’un ihale
pazarındaki payının %40’tan yüksek olması nedeniyle de Sözleşme’nin 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanamayacağı kanaatine varılmıştır.
G.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
G.3.4.1. Malların Üretim veya Dağıtımı İle Hizmetlerin Sunulmasında Yeni
Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmelerin Sağlanması
(24) Geçmiş tarihli Kurul kararlarında, Sözleşme ile benzer nitelikteki anlaşmalara, anlaşma
tarafı depolara; tüm ihaleleri takip etme, bu ihalelere katılma ve teklif verme yönünde
yükümlülükler getirmesi nedeniyle olumlu yaklaşılmıştır. Ayrıca bu gibi
14-16/292-124
5 / 8
yükümlülüklerin, hastanelerin ilaç ihtiyaçlarının karşılanabilmesi bakımından gerekli
olan arz sürekliliğinin sağlanmasına katkıda bulunacağı değerlendirilmiştir.
(25) Taraflara göre; ürünlerin az sayıda olmasının tek bir depo ile çalışmayı avantajlı
kılması, işlem maliyetlerini azaltması ve iş yönetimini kolaylaştırması Sözleşme’yi
gerekli kılan unsurlardır. Ancak 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı Kurul
kararına esas ilk başvuruda, birden çok depo ile çalışmadan kaynaklanan sorunlar
hakkında herhangi somut bir vakadan bahsedilmemiş, işlemin yalnızca ticari
niteliklerden ve iş yönetimi gibi gerekçelerden kaynaklandığı ifade edilmiştir. Bu
nedenle de tek bir depo ile çalışılmak istenmesinin ilaçların alıcısı olan sağlık
kurumlarına herhangi bir somut katkı sağlamayacağı kanaatine varılmıştır.
(26) İkinci başvuruda ise, Chiesi’nin Türkiye çapında münhasır bir depo ile çalışmadığı
dönem olan 2012 yılı içerisinde, hiçbir deponun iştirak etmediği ve fiyat teklifi vermediği
ihale süreçlerinin bulunduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede herhangi bir deponun teklif
vermemesinden kaynaklanan nedenlerle, Aggrastat için 19 devlet ve üniversite
hastanesi ihalesine katılınamadığı ve toplam ihale satışlarının %(…..) ’ine tekabül eden
(…..) adetlik satıştan mahrum kalındığı, Curosurf için de benzer bir durumun söz
konusu olduğu ve neticede bu ilaç bakımından da (…..) adetlik bir satıştan mahrum
olunduğu belirtilmiştir.
(27) Sözleşme ile yukarıda değinilen olumsuzlukların ortadan kaldırılması planlanırken,
münhasırlık düzenlemesi sayesinde Özsel’in her ihaleye katılımasının sağlanması ve
ihale masrafları ile dağıtım maliyetlerinin minimize etmesi beklenmektedir. Diğer
yandan Chiesi’nin Özsel’den gelecek düzenli bilgi akışı sayesinde ihalelere yönelik
optimum üretim planı uygulayabilme imkanı da ortaya çıkacaktır. Bu anlamda ihale
sürecinde Chiesi bakımından planlama ve iş takibi açısından belirli kazanımlar ortaya
çıkarken, Chiesi’nin iradesi dışında da ihalelere katılmama durumu söz konusu
olmayacaktır.
(28) Yukarıdaki değerlendirmeler dikkate alındığında, 2012 yılında olduğu gibi Chiesi’nin
bir takım ihalelere katılamama durumu ortadan kalkacak, Sözleşme ile planlama ve iş
takibi açısından çeşitli gelişmeler ortaya çıkabilecektir. Değinilen nedenlere bağlı
olarak kurulması planlanan münhasır sistemin, malların üretimi ve dağıtımı ile
hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik
gelişmenin sağlanması şartını karşıladığı kanaatine ulaşılmıştır.
G.3.4.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(29) Geçmiş tarihli benzer içerikli Kurul kararlarında1 mal arzında devamlılığın sağlanması,
belirli gelişme ve iyileşmelerin meydana getirilmesinin yanında, tüketicilerin bundan
yarar sağlaması sonucunu da doğurduğu belirtilerek, ihalelerde teklif edilen alternatif
ürün sayısının artmasıyla, hastanelerin daha düşük fiyatlarla alım yapabileceği ve
ihaleyi kazanması durumunda muhatap depodan ürün temininde sıkıntı yaşamayacağı
ifade edilmiştir. Yine bu sayede, hastane eczanesinde daha fazla çeşitlilikte ürün
bulunmasıyla yatan hasta reçetelerinin piyasa eczanesine yönlenmesi olasılığının
düşeceği, buna bağlı olarak da devletin daha yüksek olan eczane satış fiyatı üzerinden
değil, duruma göre sağlayıcı fiyatının da altında fiyatlarla ilaç temin edebileceği ve
1 17.01.2013 tarih ve 13-05/47-24 sayı; 23.02.2012 tarih ve 12-08/242-73 sayı; 27.10.2011 tarih ve
11-54/1389-497 sayılı Kararlar.
14-16/292-124
6 / 8
yatan hastalara reçetede yazılı ilaçların hastane eczanesinden daha kısa sürelerde
ulaştırılabileceği ifade edilmiştir.
(30) 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı Kurul kararına esas 31.10.2013 tarih ve 7355
sayılı başvuruya göre, Sözleşme’de yer alan ilaçların herhangi bir jenerik muadili
bulunmamaktaydı. Dolayısıyla söz konusu ilaçlar bakımından birden çok ecza deposu
yerine tek bir ecza deposu ile çalışılması neticesinde marka içi rekabetin ortadan
kalkacak olmasından kaynaklanan nedenlerle tüketicinin Sözleşme sonrası dönemde
herhangi bir kazancının olmayacağı öngörülmüştür.
(31) Mevcut dosyada ise ilk başvuruya göre işlemin niteliğini önemli ölçüde etkileyebilecek
değişiklikler söz konusu olmuştur. Bu değişikliklerden en önemlisi Aggrastat’ın
31.12.2013 tarihi itibarıyla etkin madde pazarındaki mudailsiz ilaç konumu, Trombostat
isimli rakibinin pazara girmesi ile son bulmuştur2. Diğer yandan Sözleşme’de yer
almamakla birlikte, yer verilmesi kararlaştırılan Peyona’nın ise Kafesit ile birlikte Kafein
pazarında yer alıyor olması, Sözleşmeye konu üç ilaçtan ikisinin eşdeğer ilaçların
rekabetine maruz kaldığını göstermektedir.
(32) Diğer yandan 2012 yılına ilişkin veriler incelendiğinde, Chiesi’nin Aggrastat ile Curosurf
için münhasır depo ile çalışmamaktan kaynaklanan nedenlerle 19 devlet ve üniversite
hastanesinin çeşitli tarihlerde açtığı ihalelere katılamadığı görülmektedir. Söz konusu
ihalelere katılmama durumunun Chiesi’nin iradesi dışında gerçekleştiği dikkate
alındığında, tüketici statüsündeki hastanelerin bu ilaçlara erişiminin kısıtlandığı
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Sözleşme sonrası dönem bakımından bu olumsuzluk
ortadan kalkacak ve neticede tüketiciler ilaç yokluğu ile karşı karşıya kalmayacaklardır.
(33) Özetle, Sözleşme’ye konu münhasırlık ilişkisi yeni durum itibarıyla nihai tüketici
konumundaki hastaların ürünlere daha kolay ulaşabilmesini sağlayacak niteliktedir.
Ayrıca ilk başvuruda söz konusu olan markalar arası rekabet eksikliği de en azından 2
ilaç bakımından mevcut durumda ortadan kalkmış görünmektedir. Bu nedenle
Sözleşme’nin Peyona isimli ilacın da dahil edilmesi sonrasında Kanun’un 5.
maddesinin (b) bendinde ifade edilen tüketici faydası koşulunu karşıladığı kanaatine
varılmıştır.
G.3.4.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(34) Sözleşme’nin 3. maddesinde Özsel’in münhasır olarak ihalelere katılabileceği hükmü
yer almaktadır. Buna göre Sözleşme’de yer alan Curosurf ve Aggrastat’ın yanı sıra
Sözleşme’ye ilave edilmesi kararlaştırılan Peyona bakımından Türkiye genelindeki
sağlık kurumlarının ihalelerine katılma hakkı yalnızca Özsel’e ait olacaktır. Yine
Sözleşme’nin 13. maddesine göre Özsel ilgili ürün pazarlarındaki ihalelere yalnızca
Sözleşme’ye konu ilaçlar ile katılabilecektir. Dolayısıyla Sözleşme ile hem alıcıya hem
de satıcıya ilgili ürün pazarları bakımından münhasırlık getirilmiştir.
(35) Sözleşme ile getirilen sınırlandırmaların değerlendirmesine geçmeden önce ihale
sürecindeki rekabetin ne şekilde ortaya çıktığına değinmek yerinde olacaktır.
Türkiye’de ilaç sektöründe fiyatlar Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir.
14.01.2009 tarih ve 2009/14577 sayı, 10.09.2009 tarih ve 2009/15434 sayı,
02.12.2009 tarih ve 2009/15631 sayı, 13.11.2011 tarih ve 2011/2368 tarih ve sayılı
2 Başvuruda, söz konusu tarihten sonra açılan 14 hastane ihalesinden yedisinde Aggrastat’ın, diğer
yedisinde ise Trombostat’ın ihaleyi kazandığı belirtilmiştir. Söz konusu ihaleler kutu bazında
dağıtıldığında, Chiesi’nin Tirofiban Hidroklorür etken maddesindeki ihale pazar payının kısa süre
içerisinde %(…..)’e düştüğü görülmektedir.
14-16/292-124
7 / 8
Bakanlar Kurulu Kararları ile bazı maddeleri değiştirilmiş olan 12.06.2007 tarih ve
2007/12325 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın (Beşeri İlaçların Fiyatlandırılmasına Dair
Karar) 1. maddesinde; Sağlık Bakanlığının 1262 ve 3359 sayılı Kanunlar gereğince
beşeri ilaçların tüketiciye uygun koşullarda ulaşmasını temin etmek için gerekli
tedbirleri alarak azami fiyatları belirleyeceği belirtilmektedir.
(36) Azami fiyat uygulaması yalnızca üreticiler bakımından geçerli olmayıp sektörün
dağıtım zincirini de içerisine alan kapsamlı bir düzenlemedir. Nitekim Kararın 7.
maddesinde, ürünlerin perakende satış fiyatları belirlenirken uygulanacak depocu ve
eczacı kar oranlarına ilgili Kararda detaylı olarak yer verilmiştir. Buna göre Türkiye ilaç
piyasasında faaliyet gösteren bir ecza deposu ister eczane seviyesinde olsun ister
ihale seviyesinde olsun %9’dan başlayıp %2’ye kadar inen azalan azami kar marjına
tabidir. Dolayısıyla bir ecza deposu üreticiden almış olduğu ilaçların üzerine yukarıdaki
yer verilen Kararın 7. maddesinde belirtilen fiyat aralıklarına tekabül eden kar marjlarını
eklemek suretiyle dağıtım zincirinin altında yer alan eczane veya hastaneye ilaç satışı
yapabilir. Söz konusu rakamlar azami nitelikte olduğu için pazardaki rekabet
koşullarına göre depolar, kendi kar marjından indirim yapmak suretiyle, satışlarını ve
pazar paylarını artırabilirler.
(37) Sektörün ihale aşaması perakende dağıtım aşamasından farklı bir nitelik arz
etmektedir. İhale aşamasında hastanelere satış yapıldığı için bu aşamadaki rekabet
koşulları perakende seviyedeki rekabet koşullarından daha gelişmiştir. Şöyle ki,
hastanelerin ilaçlar konusundaki bilgi seviyesinin daha fazla olması ve alternatif temin
kaynaklarının daha gelişmiş olması, söz konusu alıcıların perakende seviyesindeki
alıcılara göre daha uygun koşullarda alım yapmasına imkan tanımaktadır.
(38) Türkiye’de hastanelerin önemli bir bölümü kamu tarafından kontrol edilmektedir. Kamu
hastanelerinin alım sistemi ise geçmiş tarihli Kurul kararlarında3 da belirtildiği gibi en
geniş anlamda etkin madde seviyesidir. Bu nedenle şayet belirli bir etkin maddede
birden çok üretici söz konusuysa katılımcılar ihaleyi kazanabilmek için ciddi fiyat
düşüşlerine gidebilmektedir. Etkin maddede tek bir ilacın bulunduğu durumda herhangi
bir rakip olmadığı için ihale fiyatı ürünün azami satış fiyatı olarak ortaya çıkmakta ancak
bu durumda bile alıcı olan hastaneler eczane kar marjından muaf oldukları için
perakende fiyat seviyesinin altında ilaçları tedarik edebilmektedirler. Hastanelerin ikinci
durumda elde edebileceği bir diğer kazanç da birden çok deponun ihaleye katılması
ve ihaleyi kazanmak adına kendi kar marjlarından indirim yapması suretiyle ortaya
çıkmaktadır. Her ne kadar depo kar marjı, sınırlı bir indirime imkan tanısa da neticede
ihaleye tek bir deponun girmesi ile birden çok deponun girmesi arasında hastaneler
bakımından çeşitli kazanımlar söz konusu olabilmektedir.
(39) 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı Kurul kararında, Sözleşme neticesinde tek
ilacın bulunduğu “Alfa Poraktant” ile “Tirofiban Hidroklorür” pazarlarında sağlık
kuruluşlarının söz konusu ilaçlara ilişkin alım maliyetlerinin yükselmesinim beklendiği
ve ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkacağı ifade edilmiştir.
Bildirim konusu dosya çerçevesinde, kapsamdaki 3 ilaçtan 2’sinin eşdeğerinin
bulunması ve buna bağlı olarak markalar arası rekabetin söz konusu olması, önceki
duruma göre rekabetin en azından eşdeğeri bulunan ilaçlar bakımından artmasına
neden olacaktır. Bu nedenle Alfa Proktant etken madde pazarında marka içi rekabetin
ortadan kalkması ile ortaya çıkacak olan olumsuzluk, Trifoban Hidroklorür ve Kafein
etken madde pazarlarındaki rekabet artışı ile telafi edilebilecektir.
3 17.01.2013 tarih ve 13-05/47-24 sayılı, 06.04.2012 tarih ve 12-17/495-138 sayılı Kararlar.
14-16/292-124
8 / 8
(40) Bu çerçevede mevcut durum itibarıyla, ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin
ortadan kalkmayacağı kanaatine varılmıştır.
G.3.4.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
(41) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (d) bendi uyarınca dikey kısıtlamalar içeren
anlaşmaların uygulanması sonucunda meydana gelen rekabeti kısıtlayıcı etkiler,
anlaşmanın ortaya çıkardığı yararlara ulaşmak için gerekenden fazla olmamalıdır.
(42) Sözleşme’de bu anlamda getirilmiş olan; münhasırlık, rekabet etmeme ve süre
hükümleri bakımından Kurul kararlarına konu olmuş anlaşmalardan farklı
düzenlemeler bulunmamaktadır. Bu nedenle söz konusu Sözleşme ile 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin (d) bendindeki koşullar karşılanmaktadır.
H. SONUÇ
(43) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Chiesi İlaç Ticaret A.Ş. ile Özsel Ecza Depoları Tic. ve Paz. A.Ş. arasında,
Curosurf ve Aggrastat markalı ürünlerin hastane ihalelerinde münhasıran Özsel
Ecza Depoları Tic. ve Paz. A.Ş. tarafından dağıtılmasına ilişkin olarak imzalanan
01.06.2013 tarihli Satım Sözleşmesi’ne, tek elden satın alma yükümlülüğü ve
rekabet yasağı getirilmesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. “Alfa Poraktant” pazarında % 40'lık pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle, Satım
Sözleşmesi’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığına,
3. 26.12.2013 tarih ve 13-72/998-429 sayılı Rekabet Kurulu kararında Satım
Sözleşmesi’nin bireysel muafiyetten yararlanmasını engelleyen koşulların ortadan
kalkması ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasında sayılan şartların
tamamının karşılanması nedeniyle, Satım Sözleşmesi’ne Peyona isimli ürünün
dahil edilmesi koşuluyla bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy