Rekabet Kurumu - Karar Sayı 14-16/295-126

Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-4-15 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 14-16/295-126
Karar Tarihi : 30.04.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
B. RAPORTÖRLER: Dr. Hakan BİLİR, Gülçin DERE, İbrahim Ethem SEZER
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ERGÜN, Av. Sibel Yılmaz ATİK,
Av. Ceren GÖRMÜŞ
Büyükdere Cad. No:127 Astoria A Kule K:6-24-26-27
Esentepe/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
tarafından hızlı tamir zinciri olarak faaliyet gösterecek franchise sistemi kurulmasına
yönelik franchise sözleşmeleri ile bu kapsamda imzalanması planlanan tedarik
sözleşmelerine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.03.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
düzenlenen 22.04.2014 tarih ve 2014-4-15/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu sözleşmeye, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen şartları taşıması
nedeniyle, beş yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “akü yenileme pazarı”; ilgili coğrafi
pazar ise "Türkiye" olarak belirlenmiştir.
G.2. İnceleme ve Değerlendirme
(5) Bildirimde, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BRİSA) ile Karat Güç
Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. (KARAT) arasında akü tedariği için imzalanan “Satış ve
Pazarlama Sözleşmesi” ile Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(BRİSA) ve Otopratik/Propratik noktaları arasında ayrı ayrı imzalanan “Otopratik/Propratik
Franchise Sözleşmeleri”ne bireysel muafiyet tanınması talep edilmektedir.
G.2.1. BRİSA ile KARAT Arasında İmzalanan Satış ve Pazarlama Sözleşmesi
G.2.1.1. Menfi Tespit
(6) BRİSA ve Energizer markalı akülerin Türkiye’de yetkili distribütörü KARAT arasında
Energizer markalı akülerin tedariği konusunda Satış ve Pazarlama Sözleşmesi
imzalanmıştır. BRİSA tedarik ettiği söz konusu aküleri OtoPratik ve ProPratik noktaları
vasıtasıyla satmayı planlamaktadır. BRİSA, bu sözleşme ile Energizer markalı aküler için
Türkiye’de yenileme pazarına satış ve pazarlama konusunda “tek yetkili satıcı” olarak
atanmıştır. KARAT ise söz konusu pazarda Energizer markalı akü satışı yapmayacaktır.
KARAT yenileme pazarına Energizer markalı akü dışında Johson Control1 bünyesinde yer
alan Varta, Optima, Freedom, Safa markalı aküleri satabilecekken bunun yanına otomobil
üreticilerine ise Energizer markalı aküler de dahil olmak üzere yeni akü satışı
yapabilecektir. Anılan sözleşme ile KARAT’a rekabet hukuku bağlamında tek elden
sağlama yükümlülüğü getirildiği anlaşılmaktadır. Buna göre, dikey nitelikteki söz konusu

1 Johnson Controls, KARAT’ın (…..) oranında hissedarlık hakkına sahiptir.
14-16/295-126
2/7

rekabet kısıtlaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık ihtiva eden Satış
ve Pazarlama Sözleşmesine menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
G.2.1.2. Grup Muafiyeti
(7) Satış ve Pazarlama Sözleşmesi, 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey
Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 2. maddesi kapsamında,
konusu yedek parça olan akü tedariği için yapılmış bir dikey anlaşmadır.
(8) 2005/4 sayılı Tebliğ anlamında tek elden sağlama yükümlülüğü öngören anlaşmaların grup
muafiyetinden yararlanabilmeleri için, ilgili Tebliğ’in “Muafiyetin Genel Koşulları” başlıklı 4.
maddesinde belirtildiği üzere alıcının anlaşma konusu malları ve hizmetleri aldığı ilgili
pazardaki pazar payının %30’u geçmemesi gerekmektedir. BRİSA’nın halihazırda akü
yenileme pazarında (…..). Bu bağlamda BRİSA pazar payı şartını sağlamaktadır. Ancak
aynı Tebliğ’in “Muafiyetin Genel Koşulları” başlıklı 4. maddesinin üçüncü fıkrasının birinci
bendinde, Tebliğ kapsamındaki anlaşmaların grup muafiyetinden yararlanabilmesi için en
az 5 yıl süreli olması gerektiği düzenlenmiş, aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise
anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak taraflar arasında
ortaya çıkacak uyuşmazlıkları tarafların mahkemeye başvuru hakkına halel gelmeksizin
bağımsız bir hakeme veya uzmana götürme hakkının tanınması gerekliliğine yer verilmiştir.
BRİSA ile KARAT arasında imzalanan sözleşmeye bakıldığında ise sözleşme süresinin 2
yıl olarak düzenlendiği ve taraflara anlaşmadan kaynaklanacak uyuşmazlıkların
çözümünde bağımsız bir hakeme veya uzmana başvurma konusunda herhangi bir
düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle taraflar arasında yer alan Satış ve
Pazarlama Sözleşmesi’nin 2005/4 sayılı Tebliğin öngördüğü grup muafiyetinden
yararlanamayacağı değerlendirilmektedir.
G.2.1.3. Bireysel Muafiyet
(9) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca, herhangi bir rekabet kısıtlamasına bireysel
muafiyet tanınması için iki olumlu iki olumsuz koşulun birlikte sağlanması gerekmektedir.
Bu hallerden birinin dahi karşılanmaması halinde, bireysel muafiyet tanınması mümkün
olmayacaktır.
- Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmelerin sağlanması
(10) Söz konusu tedarik anlaşması ile akü yenileme pazarında gelişme ve iyileşmelerin
yaşanacağı anlaşılmaktadır. Şöyle ki Satış ve Pazarlama Sözleşmesi ile BRİSA, Energizer
markalı akülerin Türkiye’deki yenileme pazarına satış ve pazarlanması konusunda tek
yetkili satıcı olarak atanmıştır. Böylece Energizer markalı akülerin Türkiye pazarında daha
kolay tanınması ve dağıtımının yapılması Türkiye’de yerleşik firma olan BRİSA’nın dağıtım
kanalı aracılığıyla mümkün olabilecektir. Bu sayede Energizer pazardaki rekabete katkı
sağlayabilecektir.
- Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(11) Yukarıda da değinildiği üzere, söz konusu anlaşma ile Energizer markası piyasada yerleşik
olan firmalara alternatif bir marka olarak rekabetçi bir baskı yaratabilecektir. Önemli bir
dağıtım kanalındaki ürün çeşitliliğinde meydana gelecek artış tüketicinin faydasına
olacaktır.
- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(12) BRİSA ile KARAT arasında akdedilen tedarik anlaşması esas olarak akü yenileme
pazarında sonuç doğuracaktır. Bu sebeple bireysel muafiyet incelemesinin bu koşulunu
değerlendirirken Türkiye’deki akü yenileme pazarındaki durumun nasıl etkileneceğinin
değerlendirilmesi gerekmektedir.
(13) Dosya mevcudu bilgilere göre, Energizer markalı akülerin akü yenileme pazarındaki payı
2012 yılı için (…..) oranındadır. Öte yandan, pazarda yüksek paya sahip önemli
14-16/295-126
3/7

oyuncuların varlığı devam edecektir. Bu çerçevede, bildirime konu tedarik anlaşması ile
akü yenileme pazarında rekabetin önemli ölçüde azaltılmadığı anlaşılmıştır.
- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması
(14) BRİSA ile KARAT arasında imzalan akü tedarik anlaşmasında tek elden sağlama
yükümlülüğü dışında herhangi bir rekabet kısıtlaması tespit edilmemiştir. Bu nedenle
taraflar arasında imzalanan anlaşmayla ortaya çıkan rekabet kısıtlamasının zorunlu
olandan daha fazla olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(15) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, BRİSA ve KARAT arasında imzalanan
Satış ve Pazarlama Sözleşmesi’ne uzatmalar da dikkate alınarak 5 yıl süresince bireysel
muafiyet tanınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
G.2.2. BRİSA ile OtoPratik/ProPratik Noktaları Arasında İmzalanan Franchise
Sözleşmeleri
(16) Otopratik/Propratik Franchise Sözleşmeleri niteliği bakımından, bir hizmet ya da ürün
tedarikçisi firma ile pazara ürünü sunan bir dağıtım kanalının üyeleri arasındaki ilişkileri
düzenleyen bir franchise anlaşmasıdır. BRİSA binek ve hafif ticari araçlar ile ağır ticari
araçların hızlı bakım ve onarımı hizmetlerinde faaliyet göstermek üzere bir sistem kurmayı
planlamaktadır. Bu kapsamda BRİSA, binek ve hafif ticari araçların bakım ve onarımını
yapmasını planladığı OtoPratik noktaları ve ağır ticari araçların bakım ve onarımını
yapmasını planladığı ProPratik noktaları ile sözleşme imzalayacaktır. BRİSA tarafından;
franchise alan şirketlere, söz konusu anlaşma çerçevesinde, Otopratik/Propratik metodu2
ile tesislerde yeni lastik satışı, kaplama lastik satışı, akü, yağ, filtre, silecek, cam suyu,
klima gazı, fren, balata bakımı ve değişimi ile periyodik bakım hizmetleri, filo ve perakende
kanalda satış arttırma yöntemleri hususlarında münhasır olmayan bir hak tanınmaktadır.
Franchise sistemi BRİSA’nın kendi bayileriyle birlikte söz konusu sisteme dahil olmak
isteyen tüm teşebbüslere açıktır.
(17) BRİSA oluşturduğu franchise sisteminin devamlılığı ve yeknesaklığını sağlamak için hem
belirli ürün gruplarında tedarikçilerle tedarik sözleşmeleri imzalamayı planlamakta
(halihazırda sadece Energizer marka akü için Energizer markalı akülerin tek yetkili
distribütörü KARAT firmasıyla akü tedarik sözleşmesi imzalamıştır. Bu sözleşmeye göre
BRİSA Türkiye’de Energizer markalı akülerin yenileme pazarında tek yetkili satıcısı haline
gelmektedir) hem de franchise alan teşebbüslerin Otopratik/Propratik metodu çerçevesinde
yürüteceği tüm hizmetlerde sadece Otopratik/Propratik ekipmanlarını3, ürünlerini4 ve
BRİSA tarafından onaylanmış ürün ve malzemeleri kullanmalarını yükümlülük olarak
getirmektedir. Halihazırda Energizer marka aküler için getirilen bu yükümlüğün ileriki
dönemlerde franchise sözleşmelerinin eki olan ürün listesinde yer alan ürünler (silecek,
motor yağları, yakıt, hava, polen filtreleri, fren balatası, amortisör, buji ve ateşleme sistemi
aksesuar, jant, klima gazı, cam suyu, antifriz, mekanik sıvılar) için de getirilmesi
planlanmaktadır. Söz konusu yükümlülük BRİSA’nın faaliyet alanı olan lastik ürün grubunu
kapsamamaktadır. BRİSA’nın franchise sistemi içerisinde kullanılacak diğer ürünlerde bir
üretim faaliyeti bulunmamaktadır.
G.2.2.1. Menfi Tespit
(18) Anılan sözleşmede yer alan yükümlülükler rekabet hukuku açısından değerlendirildiğinde
Sözleşme’nin 1.5., 3.(d), 6.b(i) maddelerinde yer alan düzenlemelerin firmaların bağımsız
olarak ticari karar alabilmelerini engelleyecek nitelikte rekabet etmeme yükümlülüğü
içerdiği ve rekabet kısıtlamasına yol açtığı görülmektedir. Aynı şekilde Sözleşme’nin 1.6.
maddesi de, franchise alan firmaların özgürce ticari karar almalarını engelleyecek nitelikte
rekabet kısıtlaması yaratmaktadır.

2 (…..)
3 (…..)
4 (…..)
14-16/295-126
4/7

(19) Bu nedenlerle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi bağlamında rekabet kısıtlamaları içeren
franchise sözleşmelerine Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin
mümkün olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
G.2.2.2. Grup Muafiyeti
(20) Taraflar arasında imzalanan franchise anlaşmaları 2005/4 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı
2. maddesi anlamında dikey sınırlamalar içeren dikey anlaşmalardır. Zira söz konusu
anlaşmaların konusu motorlu taşıtların bakım ve onarım hizmetleri ile yedek parça alım ve
satımını içermektedir. Bu çerçevede, ilgili franchise anlaşmalarının 2005/4 sayılı Tebliğ
çerçevesinde grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamadığının tespit edilmesi
gerekmektedir. Bu tespitin yapılmasında franchise anlaşmalarının aşağıdaki hükümleri
dikkate alınmıştır. Sözleşmeler’in;
- 1.5. maddesinde; franchise alanın ProPratik tesisinde kalibrasyonu ve bakımları tam
olarak yapılmış ekipman kullanmakla yükümlü olduğu, ProPratik metodu kapsamında
yürüteceği tüm işlerde sadece ProPratik ekipmanını, ProPratik ürünlerini ve 3.(d) maddesi
uyarınca Brisa tarafından onaylanmış malzemeleri kullanabileceği; bu çerçevede, ProPratik
tesisinde kullanılacak tüm ekipmanların ve ürünlerin Brisa tarafından temin edileceği veya
Brisa onaylı tedarikçilerden alınacağı düzenlenmiş,
- 1.6. maddesinde; franchise alan firmaların, ProPratik Ekipmanını ve ProPratik Ürünlerini,
franchise sözleşmesinin konusu işler dışında bir amaçla kullanamaması ve 7(a)
maddesinde; sözleşmenin yenilenmesi talebinin 5 yıl dolmadan en geç 6 ay öncesine
kadar bildirilmesi gerektiği düzenlenmiş,
- 3.(d) maddesinde franchise alanın, sözleşme kapsamında sadece ProPratik ekipmanını
ve ProPratik ürünlerini kullanmayı ve Brisa'nın önceden alınmış yazılı izni olmaksızın başka
ekipman veya ürün kullanmamayı kabul ettiği düzenlenmiş,
- 7.(b) maddesinde; sözleşmenin feshinin gerekçeleri belirtilerek yazılı olarak yapılması
öngörülmüş,
- 7.(c) maddesinde; sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesiyle ilgili olarak
taraflar arasında doğacak uyuşmazlıklarda tarafların ilgili uyuşmazlığı mahkemelere
başvurma haklarına halel gelmeksizin bağımsız hakeme veya uzmana götürme hakları
tanınmış,
- 6.b(i) maddesinde; sözleşmenin süresi boyunca Şirket, ProPratik Tesisinde ProPratik
Metodu dışında herhangi bir faaliyette bulunmayacağı ve ProPratik Ürünleri dışında
herhangi bir ürün satmayacağı düzenlenmiş,
- 6.b(iv) maddesinde; franchise alan firmaların sistemde bulunan ve kendi seçtiği başka bir
firmaya franchise hakkını devredebilme serbestisi düzenlenmiştir.
(21) Franhise sözleşmelerinde yer alan düzenlemelere bakıldığında 2005/4 sayılı Tebliğ’in
“Muafiyetin Genel Koşulları” başlıklı 4. maddesinde öngörülen şartların sağlandığı
görülmektedir. Bununla birlikte franchise anlaşmalarının; franchise alan firmaların ProPratik
ekipmanını ve ProPratik ürünlerini, franchise sözleşmesinin konusu işler dışında bir amaçla
kullanamamasına yönelik 1.6. maddesinin ayrıca açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
2005/4 sayılı Tebliğ’in “Anlaşmaları Grup Muafiyet Kapsamı Dışını Çıkaran Sınırlamalar”
başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, “Seçici dağıtım sistemi üyelerinin,
motorlu taşıtların yedek parçalarını, bu parçaları motorlu araçların bakım ve onarımda
kullanacak olan özel servislere satma serbestisinin kısıtlanması” dikey anlaşmaların
tamamını 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında öngörülen muafiyetin dışına çıkaran bir yasak
olarak öngörülmüştür. Bu açıdan franchise anlaşmalarının 1.6. maddesinin 2005/4 sayılı
Tebliğ’in bu düzenlemesi ile beraber yorumlanması gerekmektedir. Konu hakkında BRİSA
temsilcilerinin göndermiş olduğu cevap yazısında; BRİSA’nın franchise alan
OtoPratik/ProPratik noktalarının OtoPratik/ProPratik ürünlerini bakım ve onarım
hizmetlerinde kullanılması şartıyla üçüncü kişilere satışı konusunda herhangi bir
müdahalesinin olmayacağı belirtilmiştir. Bu sebeple franchise anlaşmalarının 1.6.
14-16/295-126
5/7

maddesinin 2005/4 sayılı Tebliğ’in 5/1/h bendi ile uyumlu olduğu değerlendirilmesi
yapılmıştır. Bu açıdan sözleşme hükümlerinin, 1.5, 3.(d), 6.b(i) maddeleri ile getirilen
rekabet etmeme yükümlülüğü dışında grup muafiyeti koşullarına uygun olduğu
görülmektedir. Söz konusu düzenlemeler firmaların bağımsız olarak ticari karar
alabilmelerini engelleyecek nitelikte rekabet etmeme yükümlülüğü içermektedir.
(22) Sonuç olarak, bildirime konu franchise sözleşmelerinde yer alan rekabet etmeme
yükümlülükleri 2005/4 sayılı Tebliğ’in “Özel Hükümler” başlıklı 6. maddesi çerçevesinde
grup muafiyetinden yararlanamamaktadır.
G.2.2.2. Bireysel Muafiyet
- Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmelerin sağlanması
(23) Motorlu taşıtlar sektöründe, motorlu taşıtların bakım ve onarımı alanında hem yetkili
servisler hem de bağımsız servisler faaliyet göstermektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre,
söz konusu pazarda yaklaşık (…..). Bağımsız servisler ise bağımsız tamirciler ve hızlı-tamir
zincirlerinden (fast-fit chains) oluşmaktadır. Bağımsız servislerin sisteme dahil edilmesi
satış sonrası hizmetlerde rekabetin tesis edilmesi bakımından önemli bir gelişmedir. Bakım
ve onarım pazarında rekabetin tesis edilmesinin bir yolu da bağımsız servislerin bakım ve
onarım pazarına girişlerini kolaylaştırmaktır. Nitekim bağımsız servislerin yetkili servislerle
rekabet edebilmelerini sağlamak için 2005/4 sayılı Tebliğ’de bağımsız servislerin bakım ve
onarıma ilişkin teknik bilgi, cihaz ve eğitim taleplerinin motorlu araç üreticileri tarafından
karşılanması yükümlülüğü getirilerek bağımsız servislerin yetkili servislerle olan rekabetine
önem verilmiştir. Başvuru konusu işlem bakımından söz konusu koşul incelendiğinde, satış
sonrası hizmetler ve yedek parça pazarları bakımından gelişmeler ortaya çıkabilecektir.
Bağımsız tamirciler, belli bir marka konusunda uzmanlaşan ve teknik ekipman bakımından
yeterli teşebbüsler olabildiği gibi, birçok markaya birden hizmet veren teşebbüsleri de
içermektedir. Birden çok markaya hizmet veren; ancak güçlü marka imajlarına sahip olan
hızlı-tamir zincirlerinin özelliği, sınırlı ve rutin bakım işlerini hızlı ve ucuz fiyatlarla
vermeleridir. Motorlu taşıtların garanti sürelerinin sona ermesinden sonraki dönemde,
yetkili servislerle, bağımsız tamirciler ve son yıllarda yaygınlaşmaya başlayan “hızlı-tamir”
zincirleri rekabet etmektedir. Hızlı tamir zincirlerinin kurulması ve yaygınlaşması, satış
sonrası otomobil bakım ve onarım hizmetleri pazarı ile yedek parça satış pazarlarındaki
rekabet düzeyini artırarak, sektörde genel bir iyileşme sağlama potansiyeline sahiptir. Bu
çerçevede sistemin devamlılığının pazardaki rekabetin artmasında ve gelişmesinde önemli
bir role sahip olacağı anlaşılmaktadır.
(24) BRİSA tarafından franchise alan firmalara getirilmek istenen rekabet etmeme
yükümlülükleri franchise sisteminin doğasında olan sınırlamalardır. Franchise sistemlerinde
sistemin bütünlüğünü, yeknesaklığı ve standardizasyonunu sağlama adına franchise veren
firmaların rekabet etmeme yükümlülükleri getirdikleri görülmektedir. Franchise sisteminin
hızlı bakım ve onarım noktaları, bağımsız tamircilerin eksik noktaları olan marka imajı vs.
gibi noktalara yoğunlaşarak güvenilir bir marka altında tüketicilere sınırlı ve rutin bakım
hizmetlerini hızlı bir şekilde, yetkili servislere nazaran daha uygun fiyatlarla vererek, yetkili
servislere alternatif oluşturabilecektir. Bu çerçevede, hızlı tamir zincirlerinin kurulması ve
yaygınlaşması, satış sonrası otomobil bakım ve onarım hizmetleri pazarı ile yedek parça
satış pazarındaki rekabet düzeyini arttırarak, sektörde genel bir iyileşme sağlama
potansiyeline sahiptir.
(25) Buna göre, BRİSA tarafından kurulacak hızlı bakım ve onarıma ilişkin franchise sistemi,
yetkili servislere alternatif bakım ve onarım hizmetleri sağlayarak, bakım ve onarım
hizmetleri pazarında rekabetin artmasına sebep olacaktır. Ayrıca, halihazırda ağır ticari
vasıtalara yönelik hızlı bakım ve onarım hizmeti sunan herhangi bir teşebbüs olmadığı
dikkate alındığında, BRİSA tarafından ProPratik noktaları ile bu alanda ilk girişimin
başlatılacak olması da ağır ticari vasıtaların bakım ve onarımı alanında ekonomik iyileşme
14-16/295-126
6/7

sağlayacaktır.
(26) Yukarıda açıklanan nedenlerle, BRİSA tarafından kurulması planlanan franchise sistemi ile
OtoPratik/ProPratik noktalarına her ne kadar rekabet etmeme yükümlülüğü getirilse dahi
motorlu taşıtların bakım ve onarımı hizmetleri pazarında hızlı bakım ve onarım noktalarının
yetkili servisler ve bağımsız servislere alternatif oluşturarak pazardaki rekabeti arttıracağı
kanaatine ulaşılmıştır. Bu sebeple bireysel muafiyete ilişkin ilk koşulun gerçekleştirildiği
değerlendirilmektedir.
- Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(27) BRİSA tarafından rekabet etmeme yükümlülükleri aracılığıyla kurulması planlanan
franchise sistemi ile binek ve hafif ticari araçlar ve ağır ticari araçlar için hızlı bakım ve
onarım hizmeti verilmesi planlanmaktadır. Yukarıda da ifade edildiği üzere OtoPratik ve
ProPratik noktalarının faaliyete geçmesi ile bakım ve onarım hizmetleri pazarında yetkili
servislere alternatif oluşturabilecek teşebbüslerin pazara girmesi sağlanacaktır. Bu şekilde
ortaya çıkacak rekabet artışı ise tüketiciye ürün çeşitliliği ve fiyatlar seviyesinde düşüş
olarak yansıyacaktır.
(28) ProPratik noktaları Türkiye’de ilk kez ağır ticari araçlar için hızlı bakım ve onarım noktaları
olarak devreye girecek, böylece ağır ticari araçların bakım ve onarımında menfaat sahibi
tüketiciler yeni bir bakım ve onarım hizmet sağlayıcısı kazanacaklardır.
(29) Yukarıda açıklanan sebeplere ilaveten tüketicilerin elektrik arızaları, yağ bakımı, lastik veya
akü değişimi gibi hizmetleri bir arada alabilmesi için yetkili servisleri tercih etmeleri veya
bağımsız servislerden söz konusu hizmetleri ayrı ayrı olarak almaları gerekmektedir.
BRİSA tarafından kurulan franchise sistemi ile OtoPratik/ProPratik noktaları söz konusu
hizmetleri tek çatıda tek bir marka altında sunarak tüketicilerin işlem maliyetlerini de
düşürecektir.
(30) Sonuç olarak rekabet etmeme yükümlülüğü getirilerek kurulması planlanan franchise
sistemi ile tüketiciler bakım ve onarım hizmetlerini daha hızlı, daha ucuz fiyatlarla ve
güvenli olarak temin edeceklerdir. Açıklanan sebeplerle somut olayda tüketici yararının
gerçekleşeceği sonucuna ulaşılmıştır.
- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(31) BRİSA tarafından kurulması planlanan franchise sistemi ile franchise alan firmalara
ProPratik ürünleri için rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiş ve ProPratik ürünleri dışında
herhangi bir ürünün BRİSA’dan önceden yazılı izin alınmadan kullanılması yasaklanmıştır.
BRİSA tarafından getirilen söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğü esas olarak bakım ve
onarım hizmetleri pazarında sonuçlar meydana getirecektir. Bu açıdan bakıldığında
muafiyetin bu koşulunun değerlendirilmesinde bakım ve onarım hizmetleri pazarında
meydana gelebilecek rekabeti kısıtlayıcı etkilere yakından bakılması gerekir.
(32) OtoPratik/ProPratik noktalarının satış sonrası bakım ve onarım hizmetleri pazarındaki
pazar payı Bildirim Formunda 2013 yılı için yaklaşık olarak (…..) olarak ifade edilmiştir.
Buna göre, bakım ve onarım hizmetleri pazarında yer alan diğer teşebbüslerin alternatif
temin kaynaklarına halel gelmeyeceği görülmüştür.
(33) Açıklanan gerekçelerle franchise anlaşmalarında öngörülen ProPratik ürünleri için rekabet
etmeme yükümlülükleri ile ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmayacağı değerlendirilmiştir.

- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması
(34) BRİSA tarafından söz konusu franchise sisteminin kurulmasında sistemin doğası gereği
rekabet etmeme yükümlülükleri konulduğu anlaşılmaktadır. Franchise sistemleri
işletmelerin pazarlama politikaları olarak belli bir yeknesaklığı, standardizasyonu
yakalayarak bu sayede tüketicinin gözünde tutarlı ve güvenilir bir marka imajı
14-16/295-126
7/7

oluşturabilmeyi hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşabilmek için de franchise alan firmalar
franchise veren firmaların belirlemiş olduğu sözleşme şartlarına uyarak faaliyetlerini
yürütürler.
(35) Açıklanan sebepler çerçevesinde, BRİSA’nın ProPratik ürünleri için franchise alan firmalara
getirmiş olduğu rekabet etmeme yükümlülüğünün franchise sisteminin doğası gereği
olduğu ve rekabeti gereğinden fazla sınırlamadığı anlaşılmıştır.
(36) Yukarıda yapılan bireysel muafiyet değerlendirmesi sonucunda BRİSA ve
OtoPratik/ProPratik noktaları arasında imzalanan franchise anlaşmalarında yer alan
ProPratik ürünleri için getirilen rekabet etmeme yükümlülüklerinin sözleşme süresi boyunca
başka bir deyişle 5 yıl süreyle bireysel muafiyet alabileceği kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve OtoPratik/ProPratik noktaları
arasında imzalanacak Franchise Sözleşmelerine; içerdiği rekabet kısıtlamaları nedeniyle,
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
ancak sözleşmelerin rekabet etmeme yükümlülükleri haricinde 2005/4 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceğine,
2- Bununla birlikte bahse konu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerine
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen şartların tamamını karşılaması nedeniyle
sözleşme süresince (5 yıl) bireysel muafiyet tanınmasına,
3- Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Karat Güç Sistemleri San.
ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan Satış ve Pazarlama Sözleşmesi’ne; tek elden sağlama
yükümlülüğü içermesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi
tespit belgesi verilemeyeceğine;
4- Bu sözleşmelerin, süresinin 2 yıl olması ve taraflara sözleşmeden kaynaklanan
uyuşmazlıklar için bağımsız hakeme veya uzmana gitme hakkı tanınmaması nedeniyle
2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden de yararlanamadığına,
5- Bununla birlikte bahse konu sözleşmelere 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
öngörülen şartların tamamını karşılaması nedeniyle 5 yıl süreyle bireysel muafiyet
tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy