Rekabet Kurumu - Karar Sayı 14-19/364-160

Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-4-11 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-19/364-160
Karar Tarihi : 29.05.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖR : Çiğdem TUNÇEL, Selvi KOCABAY, Abdurrahman TEPELİ,
Halil İbrahim GÜLEROĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş.
Sabiha Gökçen Havalimanı Terminal Binası 34912 Pendik/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Yatırım ve İşletme A.Ş.’nin
Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı’nda sunduğu hizmetlere yönelik fiyatlama
uygulamaları yoluyla Türk Hava Yolları A.O. ve iştirakleri lehine ayrımcılık yaptığı
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Yatırım
Yapım ve İşletme A.Ş. (ISG)’nin, Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı (SGUH)’nda,
Türk Hava Yolları A.O. (THY) ve iştirakleri1 lehine fiyat politikaları yürütmek suretiyle bu
teşebbüslere çeşitli maliyet avantajları sağlayarak hâkim durumunu kötüye kullandığı iddia
edilmektedir. Başvuruda, halka açık bir anonim ortaklık olan THY tarafından yatırımcılara
yönelik hazırlanan “Turkish Airlines 2013 Investor Day” başlıklı sunumda yer alan 21
numaralı slaytta, SGUH’nin kullanılmasına ilişkin stratejik maksadın düşük maliyetli
havaalanından faydalanmak olduğunun belirtildiği ifade edilerek; bu ifadenin bahse konu
havalimanının THY için daha uygun maliyetli olduğuna işaret ettiği, bu durumun ise ancak
ISG’nin THY‘ye ve iştiraklerine diğer teşebbüslere kıyasla maliyet avantajları sunmasıyla
mümkün olabileceği öne sürülmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.01.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 06.02.2014 tarih ve 2014-4-011/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 12.02.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 16.05.2014 tarih ve 2014-4-11/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak şikayet
edilen teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(6) Başvuru konusu iddialar, niteliği gereği 4054 sayılı Kanun’un “Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması” başlıklı 6. maddesi çerçevesinde ele alınmıştır. Bir eylemin hâkim durumun
kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için ilgili teşebbüsün hâkim durumda
bulunması ve eylemin kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olması
gerekmektedir. Sözü edilen iki kriterden herhangi birisinin bulunmaması durumunda 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedilemez.
(7) Somut olayda öncelikle kötüye kullanma eyleminin, başka bir ifadeyle ayrımcılık
unsurlarının bulunup bulunmadığı incelenmiştir.
(8) 4054 sayılı Kanun’un 6. Maddesinde kötüye kullanma halleri tahdidi olmayan bir biçimde

1 THY’nin işbu dosya bakımından önem arz eden iştirakleri, her birinde %50 oranında hisseye sahip olduğu Güneş
Ekspres Havacılık A.Ş., TGS Yer Hizmetleri A.Ş. ve THY Opet Havacılık Yakıtları A.Ş.’dir.
14-19/364-160
2/5

sayılmıştır. Bu örnek kötüye kullanma hallerinden biri de (b) bendinde yer alan “Eşit
durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek,
doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması”dır. Başvuru konusu iddia anılan bent
kapsamında ele alınmıştır.
(9) Bu kapsamda öncelikle, ISG’nin SGUH’de sunduğu hizmetler bakımından THY lehine
fiyatlama uygulamalarının bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekli
görülmüştür.
(10) ISG, SGUH’de havacılık ve terminal hizmetleri, akaryakıt hizmetleri ve alan tahsis
hizmetleri vermektedir. Aşağıda sırasıyla bu hizmetlere ilişkin olarak THY ve iştirakleri
lehine fiyatlama uygulamaları yapılıp yapılmadığına ilişkin değerlendirmelere yer
verilmiştir:
I.1. Havacılık ve Terminal Hizmetlerinin Fiyatlandırılmasına İlişkin Değerlendirme
(11) Dosya mevcudu bilgilere göre, ISG’nin sunduğu terminal ve havacılık hizmetleri esas
itibarıyla ücret tarifesi üzerinden fiyatlandırılmaktadır. Bununla birlikte, ISG, kendisinden bu
hizmetleri alan bazı şirketlere çeşitli nedenlerle özel fiyatlamalar yapabilmektedir.
(12) Yapılan inceleme kapsamında, ISG’nin kendisinden bu hizmetleri alan en büyük üç
havayolu şirketine bu hizmetlerin sunumu karşılığında 2012-2013 döneminde uygulamış
olduğu fiyatlar karşılaştırılmıştır.
(13) Söz konusu inceleme sonucunda;
a) Kontuar hizmetlerinin;
- 2012 yılının başından 2013 yılının altıncı ayına kadar olan dönemde, ISG’den, Pegasus
Hava Taşımacılığı A.Ş. (PEGASUS) adına Çelebi Hava Servisi A.Ş. (ÇELEBİ), THY adına
ise TGS Yer Hizmetleri A.Ş. (TGS) tarafından alındığı,
- Bu dönemde PEGASUS adına aldığı hizmetlere mahsus olmak üzere ÇELEBİ’ye özel
fiyatlama yapıldığı, bu özel fiyatlama çerçevesinde ÇELEBİ’nin anılan dönemdeki kontuar
kullanımlarına (…..) paket fiyat uygulandığı, söz konusu dönemde Güneş Express
Havacılık A.Ş. (SUNEXPRESS)’in ve TGS’nin ücret tarifesi üzerinden fiyatlandırıldığı,
- 2013 yılının Haziran ayının başından itibaren ise PEGASUS’un ve THY’nin kontuar
hizmetlerini ISG’den doğrudan almaya başladığı, bu kapsamda her iki havayolu şirketine
de toplu kontuar kullanımından dolayı özel fiyatlama yapıldığı, SUNEXPRESS’in ise bu
dönemde de ücret tarifesi üzerinden fiyatlandırıldığı,
- Bu çerçevede, THY’ye; (…..) ücret belirlendiği,
- PEGASUS’un kullanım süresinin iç hatlarda (…..), dış hatlarda ise (…..) olarak
belirlendiği ve ücretlerin 2013 yılına ilişkin tarifede belirlenen saat başına kullanım ücretleri
üzerinden tahsil edilmesinin öngörüldüğü,
b) Dış hatlar terminalindeki hava araçlarına sunulan 400 Hz elektrik hizmetleri için;
- 2012 ve 2013 yıllarında PEGASUS ve SUNEXPRESS’e özel fiyatlama yapıldığı,
- Bu özel fiyatlama çerçevesinde PEGASUS’a (…..),
- SUNEXPRESS’e ise (…..) ücret uygulandığı,
- THY’nin ise 2012 ve 2013 yıllarında bu hizmet için ücret tarifesi çerçevesinde (…..)
ödediği,
c) İç ve dış hatlar terminalindeki hava araçlarına sunulan PCA hizmetleri için;
- 20.07.2012-31.12.2013 döneminde PEGASUS’a özel fiyatlama yapıldığı2,
- Bu özel fiyatlama çerçevesinde anılan dönemde PEGASUS’a (…..) ücret uygulandığı,
- Belirtilen dönemin 2012 yılına ait kısmında SUNEXPRESS’in ve THY’nin; ücret tarifesi

2 PEGASUS, 400 Hz elektrik hizmetleri ve PCA hizmetleri için ISG’nin kendisine yapmış olduğu özel fiyatlama
uygulamalarının nedenini PEGASUS tarafından söz konusu hizmetlerin ISG’den alınmasına yönelik olarak verilen
taahhütler ve PEGASUS’un uçuşlarının frekans sıklığı olarak açıklamaktadır.
14-19/364-160
3/5

üzerinden, (…..) ücret ödediği,
- Belirtilen dönemin 2013 yılına ait kısmında ise SUNEXPRESS’in ve THY’nin; ücret
tarifesi üzerinden, (…..) ücret ödediği,
d) Self check-in kiosk hizmetleri için 2012 ve 2013 yıllarında her üç havayoluna da özel
fiyatlama yapıldığı, bu özel fiyatlama çerçevesinde PEGASUS ve SUNEXPRESS’e kiosk
başına aylık (…..) ücret uygulanırken, THY’ye (…..)3,
e) Su hizmetleri için 2012 ve 2013 yıllarında PEGASUS’a özel fiyatlama yapıldığı, bu özel
fiyatlama çerçevesinde PEGASUS’a (…..)4, SUNEXPRESS’e ve THY’ye ise su hizmetleri
için 2012 ve 2013 yıllarında ücret tarifesi üzerinden, (…..) ücret uygulandığı,
f) Monitör hizmetleri için 2012 ve 2013 yıllarında PEGASUS’a özel fiyatlama yapıldığı, bu
özel fiyatlama çerçevesinde PEGASUS’a (…..) uygulandığı, SUNEXPRESS’in ve THY’nin
ise monitör hizmeti için 2012 ve 2013 yıllarında ücret tarifesi üzerinden sırasıyla (…..)
ödediği
anlaşılmıştır.
(14) Buna göre, ISG’nin özel fiyatlama uygulamalarına konu olan hizmetleri bakımından,
kendisinden bu hizmetleri alan en büyük üç havayoluna uyguladığı fiyatların incelenmesi
sonucunda,
- Kontuar hizmetleri için, 01.01.2012-31.05.2013 döneminde ÇELEBİ’ye, SUNEXPRESS’e
ve TGS’ye; 01.06.2013-31.12.2013 döneminde ise PEGASUS’a SUNEXPRESS’e ve
THY’ye uygulanan fiyatlar arasında, söz konusu şirketler bakımından farklı fiyatlama
yöntemlerinin kullanılması nedeniyle, anlamlı bir kıyaslama yapılmasının mümkün
olmadığı5, bununla birlikte, anılan ilk dönemde ÇELEBİ’ye; ikinci dönemde ise
PEGASUS’a ve THY’ye toplu kontuar kullanımları nedeniyle tarife üzerinden
ücretlendirmeye kıyasla avantaj sağlayacak özel fiyatlamaların yapıldığı,
- Dış hatlar terminalindeki hava araçlarına sunulan 400 Hz elektrik hizmetleri bakımından
PEGASUS’a ve SUNEXPRESS’e, tarife üzerinden ücretlendirmeye kıyasla avantaj
sağlayacak özel fiyatlamaların yapıldığı,
- İç ve dış hatlar terminalindeki hava araçlarına sunulan PCA hizmetleri, su hizmetleri ve
monitör hizmetleri bakımından PEGASUS’a tarife üzerinden ücretlendirmeye kıyasla
avantaj sağlayacak özel fiyatlamaların yapıldığı,
- Self check-in kiosk hizmetleri bakımından ise ISG’den hizmet alan en büyük üç havayolu
şirketinin üçüne de tarife üzerinden ücretlendirmeye kıyasla avantaj sağlayacak özel
uygulamaların yapıldığı, ancak bu uygulamalar çerçevesinde PEGASUS ve
SUNEXPRESS kiosk başına (…..) bedel öderken, THY’nin (…..) anlaşılmıştır. Bu bilgiler
çerçevesinde, ISG’nin, kendisinden havacılık ve terminal hizmetleri alan havayolu
şirketlerinin bazılarının lehine fiyatlama uygulamalarında bulunduğu söylenebilir.
(15) Bununla birlikte;
- Kontuar hizmetleri için 01.01.2012-31.05.2013 döneminde sadece PEGASUS adına
aldığı kontuar hizmetleri bakımından ÇELEBİ’ye özel paket fiyatı uygulanmış olduğu, THY
adına kontuar hizmeti alan TGS’nin ise tarife üzerinden fiyatlandırıldığı, 01.06.2013-

3 2012 yılında PEGASUS 01.01.2012-01.05.2012 dönemi için 14 adet, 02.05.2012-31.12.2012 dönemi için 12 adet,
SunExpress 6 adet, THY 3 adet; 2013 yılında ise PEGASUS 12 adet, SUNXPRESS 01.01.2013-01.07.2013 dönemi için
6 adet, 02.07.2013-31.12.2013 dönemi için 2 adet, THY 3 adet self check-in kiosk kullanmıştır. ISG, anılan yıllarda self
check-in kioskların THY’ye ücretsiz olarak kullandırılmasının nedenini THY’nin kullandığı kontuar sayısının fazla olması
olarak açıklamaktadır.
4 PEGASUS bu uygulamanın nedenini, ISG Yer Hizmetleri A.Ş. ile PEGASUS arasında 01.06.2008 tarihinde yapılmış
olan yer hizmetleri sözleşmesi kapsamında su hizmetinin paket fiyatı kapsamında bulunması olarak açıklamaktadır.
5 THY uçak başına daha fazla kontuar kullanmakta ve THY’ye tahsis edilen kontuarlar, kullanılmadığı zamanlarda da
THY’ye tahsisli kalmakta; PEGASUS ise düşük maliyetli havayolu hizmeti sunması nedeniyle uçak başına daha az
sayıda kontuar kullanmakta ve kullanmadığı zamanlarda kontuarlar kendisine tahsisli kalmamaktadır. Bunun yanı sıra,
THY’ye sürekli tahsisli olan kontuarlar için aylık ücret belirlenmiş bulunmakta; diğer taraftan PEGASUS’un kontuar
kullanımı uçuş başına saatlik olarak belirlenmektedir. Tüm bu sebeplerle ISG tarafından her iki teşebbüse uygulanan
kontuar ücretlerinin kıyaslanması mümkün değildir.
14-19/364-160
4/5

31.12.2013 döneminde ise hem PEGASUS’a hem de THY’ye toplu kontuar kullanım fiyatı
uygulandığı, ancak bu havayolu şirketlerine uygulanan fiyatlama yöntemlerinin farklı
olması nedeniyle uygulanan toplu kontuar fiyatlamalarının hangi havayolu şirketinin lehine
olduğunu gösterecek sağlıklı bir kıyaslama yapılmasının mümkün olmadığı,
- PEGASUS’a dış hatlar terminali 400 Hz elektrik hizmetleri, PCA hizmetleri, su hizmetleri
ve monitör hizmetleri olmak üzere dört hizmet türünde, bu şirketi katlandığı birim maliyet
bakımından SUNEXPRESS’e ve THY’ye kıyasla avantajlı kılacak özel fiyatlama
uygulamaları yapıldığı,
- SUNEXPRESS’e dış hatlar terminali 400 Hz elektrik hizmetleri için bu şirketin katlandığı
birim maliyet bakımından THY’ye kıyasla avantajlı kılacak özel fiyatlama uygulamaları
yapıldığı,
- THY’ye sadece self check-in kiosk hizmetleri için, bu şirketin katlandığı birim maliyet
bakımından PEGASUS’a ve SUNEXPRESS’e kıyasla avantajlı kılacak özel fiyatlama
uygulamaları yapıldığı
göz önünde bulundurulduğunda, ISG’nin havacılık ve terminal hizmetleri bakımından, THY
ve iştirakleri lehine fiyatlama uygulamaları gerçekleştirdiği iddiasının doğruları
yansıtmadığı anlaşılmaktadır.
I.2. Akaryakıt Hizmetlerinin Fiyatlandırılmasına İlişkin Değerlendirme
(16) Dosya mevcudu bilgilere göre, ISG’nin akaryakıt hizmetleri; akaryakıt satışı, depolama ile
hidrant ve into plane hizmetlerini kapsayan ikmal hizmetleri olmak üzere üçlü bir ayrıma
tabi tutulabilmektedir. Bu hizmetlerden depolama ve hidrant hizmetlerine ilişkin ücretler
sırasıyla Enerji Piyasası Denetleme Kurumu ve Havaalanı İşletme ve Havacılık Endüstrileri
A.Ş. tarafından onaylanan tarifeler çerçevesinde, intoplane hizmetlerine ilişkin ücretler ise
ISG’nin ilgili şirketlerle yaptığı sözleşmeler çerçevesinde bu hizmetleri alan şirketlerin tümü
için eşit şekilde uygulanmaktadır. Akaryakıt satış fiyatları ise akaryakıt satışının niteliğine
bağlı olarak Tüpraş ya da Platts fiyatının üzerine belirli oranda bir kâr marjı eklenmesi
suretiyle belirlenmektedir. ISG, akaryakıt satış fiyatının bir bileşeni niteliğindeki bu kâr
marjının şirketler arasında farklılaşabildiğini belirtmiştir.
(17) 2012-2013 döneminde THY OPET’e ihraç Jet A1 satışı yapılmadığından, söz konusu
teşebbüs ile diğer teşebbüslere uygulanan fiyatlar kıyaslanamamıştır. (…..) ortalama
fiyatları ile THY OPET ve PEGASUS’a uygulanan ortalama fiyatları incelendiğinde ise,
THY Opet Havacılık Yakıtları A.Ş. (THY OPET)’ye, 2012 yılının ilk 10 aylık döneminde,
PEGASUS’a ise 2013 yılının ikinci yarısından itibaren satış yapılmadığı anlaşılmaktadır.
(18) Her iki teşebbüse aynı anda satış yapılan 01.11.2012-01.02.2013 döneminde uygulanan
fiyatlar kıyaslandığında ise, PEGASUS’a (…..), THY OPET’e ise (…..) uygulandığı
görülmektedir. THY OPET’e uygulanan fiyat daha düşük olmakla birlikte, uygulanan fiyatlar
arasında önemli bir farklılık yoktur. Bu çerçevede, ISG’nin akaryakıt satışları bakımından,
THY OPET lehine ve PEGASUS aleyhine ayrımcı nitelikte fiyatlama yaptığı iddiasının
doğru olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.3. Alan Tahsis Hizmetlerinin Fiyatlandırılmasına İlişkin Değerlendirme
(19) Alan tahsis fiyatlamaları esas olarak “Yer Tahsisleri Ücret Tarifesi”ne göre yapılmaktadır.
Bununla birlikte, 2012 ve 2013 yıllarında bu tarifede yer verilen azami fiyatlar içerisinde
kalmak kaydıyla farklı birim fiyatlar üzerinden yapılan alan tahsislerinin bulunduğu
görülmektedir.
(20) Konuya ilişkin incelemede, ISG’den hizmet alan en büyük üç havayolu şirketine ve yer
hizmetleri şirketlerine tahsis edilen alanların 2012 ve 2013 yıllarındaki metrekare fiyatları,
tahsis edilen alanın niteliği de göz önünde bulundurularak karşılaştırılmıştır. Bu noktada,
öncelikle bir havayolu ve/veya yer hizmeti şirketine aynı yılda aynı kullanım amacına sahip
alanların farklı fiyatlardan tahsis edildiği göze çarpmaktadır. Örneğin, PEGASUS’a 2012
yılında iki ayrı arka ofis için, 2013 yılında ise iki ayrı kayıp bagaj alanı için farklı kira
14-19/364-160
5/5

bedelleri uygulandığı görülmektedir. Bu durumun, aynı amaçla kullanılan alanların farklı
niteliklere sahip olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Teşebbüslere aynı yılda
uygulanan alan tahsis bedelleri kıyaslandığında ise, bazı alanlar için THY ve/veya
iştiraklerine, bazı alanlar için ise PEGASUS’a ve ÇELEBİ’ye avantajlı kira bedeli
uygulandığı görülmektedir. Dolayısıyla, alan tahsis bedelleri açısından, ISG tarafından
THY ve/veya iştirakleri lehine fiyat uygulamaları gerçekleştirilmediği anlaşılmaktadır.
(21) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, ISG’nin sistematik olarak
THY ve/veya iştirakleri lehine fiyatlama politikaları uygulayarak diğer teşebbüsler aleyhine
ayrımcılık yaptığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
anlamında kötüye kullanmadan bahsedilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Nitekim
önaraştırma kapsamında ISG’de yapılan yerinde incelemede de, ISG tarafından THY
lehine fiyatlamada bulunulduğu yönündeki iddiaları destekler nitelikte herhangi bir bilgi
veya belgeye ulaşılmamıştır. Bu çerçevede, THY’nin tanımlanabilecek ilgili pazarlarda
hakim durumda bulunup bulunmadığına dair bir analiz yapılmasına gerek görülmemiştir.
J. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy