Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-4-33
Karar Sayısı : 14-21/403-177
Karar Tarihi : 12.06.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Çiğdem TUNÇEL, Canan İÇEL, Şevket GÜLTEKİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Ali İhsan UÇAROK
Kocamehmet Eml. Pet. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti.
Horozluhan Mah. Tırsan Sanayi Sitesi Büyükşahin Cad. No:20
Selçuklu/Konya
Ramazan AKTAŞ
Aktaşlar Servis Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Akdeniz Sanayi Sitesi 5008 Sokak No:127-129 Kepez/Antalya
Ali KARAKAYA
Evrim servis Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Hacılarkırı Caddesi Doğanlar Mahallesi No:2-2 Bornova/İzmir
(1) D. DOSYA KONUSU: Ford Otomotiv San. A.Ş. tarafından niceliksel seçici dağıtım
sistemi esaslarına göre hazırlanan ve Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. ile
imzalanan “Ağır Ticari Araç Servis Sözleşmesi”nin, 2005/4 sayılı Tebliğ
kapsamında muafiyetten yararlandığına ilişkin 21.08.2013 tarih ve 13-48/671-287
sayılı Kurul kararının hatalı olduğu ve bu karara istinaden Ford Otomotiv San.
A.Ş.’nin 08.02.2014 tarihinde yetkili servis sözleşmelerini sona erdirmesinin 4054
sayılı Kanun’a aykırılık teşkil ettiği iddiası.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.05.2014 tarihinde giren 2543 ve 2542
sayılı bavurular ile 13.05.2014 tarihinde giren 2704 sayılı başvurular üzerine hazırlanan
03.06.2014 tarih ve 2014-4-33/BN sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvurularda özetle;
Rekabet Kurulunun, 21.08.2013 tarih ve 13-48/671-287 sayı ile, Ford
Otomotiv San. A.Ş. (FORD) tarafından niceliksel seçici dağıtım sistemi
esaslarına göre hazırlanan ve Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. ile
imzalanan Ağır Ticari Araç Servis Sözleşmesinin, 2005/4 sayılı Motorlu
Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği (2005/4 sayılı Tebliğ) ile tanınan muafiyetten
faydalandığına karar verdiği,
Rekabet Kurulunun anılan kararına istinaden, FORD’un, 08.10.2013
tarihinde başvuruda bulunan yetkili servislere fesih ihbarı gönderdiği ve
08.02.2014 tarihinde yetkili servis sözleşmelerini sona erdirdiği belirtilerek,
Söz konusu kararda yer alan ve FORD tarafından gerçekleştirilen
hesaplamalara dayanarak yapılan "Ford'un bakım onarım hizmetleri
pazarındaki pazar payının %30'un altında kaldığı" değerlendirmesinin ve
14-21/403-177
2/5
dolayısıyla bu değerlendirme üzerine bina edilen Rekabet Kurulu kararının
hatalı olduğu1,
FORD’un hatalı bir Rekabet Kurulu kararına dayanarak yetkili servis
sözleşmelerini feshetmesi sonucunda başvuru sahiplerinin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile korunan haklarının ihlal edildiği
ifade edilmiştir.
(4) G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, Rekabet Kurulunun 13-48/671-
287 sayılı kararının geri alınmasını gerektirecek bir husus bulunmadığı ifade edilmiştir.
H. KONUYA İLİŞKİN SÜREÇ ve DEĞERLENDİRME
(5) Rekabet Kurulunun 13-48/671-287 sayılı kararı çerçevesinde FORD tarafından
gerçekleştirilen hesaplamalara dayanarak yapılan "Ford'un bakım onarım hizmetleri
pazarındaki pazar payının %30'un altında kaldığı" değerlendirmesinin ve dolayısıyla bu
değerlendirme üzerine bina edilen Rekabet Kurulu kararının hatalı olduğu iddia edilmiş
ve anılan Kurul kararının geri alınması talep edilmiştir. Buna ilişkin süreç ve
değerlendirme aşağıda yer almaktadır.
H.1. Süreç
(6) FORD, Rekabet Kurumu kayıtlarına 15.02.2013 tarih ve 918 sayı ile intikal eden
bildirim formu ile niceliksel dağıtım sistemi esaslarına göre hazırlanmış olan ve Otokoç
Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. ile imzalanan 'Ağır Ticari Araç Yetkili Servis Sözleşmesi'nin
2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında yer aldığının tespitini, bu mümkün olmazsa anılan
sözleşmeye bireysel muafiyet tanınmasını Kurumumuzdan talep etmiştir.
(7) FORD’un anılan talebi ile ilgili olarak hazırlanan 06.08.2013 tarihli ve 2013-4-17/MM
sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, Rekabet Kurulunun 21.08.2013 tarihli
toplantısında görüşülerek 13-48/671-287 sayı ile karara bağlanmıştır. Söz konusu karar
ile Kurul, FORD’un bildirime konu edilen 'Ağır Ticari Araç Yetkili Servis Sözleşmesi'nin
2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına karar vermiştir.
(8) Anılan Kurul kararının incelenmesinden, bildirime konu sözleşme ile FORD’un bildirim
tarihinde niteliksel seçici dağıtım sistemi ile faaliyet gösteren satış sonrası hizmetler
ağının niceliksel seçici dağıtım sistemine geçirilmesinin öngörüldüğü, bildirime konu
sözleşmenin yürürlüğe girmesiyle birlikte bildirim tarihi itibarıyla mevcut olan yetkili
servislerle yapılmış olan sözleşmelerin 02.02.2014 tarihi itibarıyla feshedileceği,
FORD’un niceliksel dağıtım sistemine geçmekteki amacının yetkili servislerin
yatırımlarının geri dönüşünü hızlandırmak ve ağır ticari araçlar için sağlanan satış
sonrası hizmetlerde kalite ve güvenilirlik sağlamak olarak ifade edilmiş olduğu
anlaşılmıştır.
(9) İlgili kararda, 2005/4 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde yer alan muafiyet hükümlerinin,
dikey anlaşmanın söz konusu Tebliğdeki koşulları taşıması kaydıyla, sağlayıcının
motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım hizmeti sağladığı ilgili pazardaki
payının %30'u geçmemesi durumunda uygulanacağı düzenlemesinden hareketle,
öncelikle FORD'un ilgili ürün pazarı olarak tanımlanan 'Ford marka ağır ticari araçların
satış sonrası bakım ve onarım hizmetleri' pazarında Türkiye çapında elde etmiş olduğu
pazar payının %30'u aşıp aşmadığı incelenmiştir.
1 Başvuru sahiplerinin vekili tarafından, Ankara 6. İdare Mahkemesinde, Rekabet Kurulunun anılan
kararının iptali istemiyle bir dava açılmıştır. 2013/1839 E. sayısında açılan dava halihazırda devam
etmektedir.
14-21/403-177
3/5
(10) Karara konu olan bildirimin eki olarak sunduğu pazar payı çalışması kapsamında
FORD, farklı parametreleri esas alarak üç alternatif pazar payı hesaplamıştır. Bu
hesaplamalarda toplam pazar büyüklüğünü gösteren veriler Türkiye İstatistik
Kurumu'nun kayıtlarına dayandırılmıştır. FORD tarafından hesaplanan pazar
paylarından ilki FORD yetkili servislerini ziyaret eden Ford marka ağır ticari araç
adedinin trafikte kayıtlı Ford marka ağır ticari araç adedine oranlanması suretiyle elde
edilmiş ve (…..) olarak beyan edilmiştir. İkinci pazar payı, Ford marka ağır ticari
araçlara FORD yetkili servislerinde satılan işçilik saatinin piyasadaki tüm Ford marka
ağır ticari araçların toplam işçilik saati ihtiyacına oranlanması suretiyle hesap edilmiş ve
(…..) olarak bildirilmiştir. Son olarak sunulan alternatif pazar payına ise Ford marka ağır
ticari araçlara ilişkin FORD yetkili servis yedek parça cirosunun piyasadaki tüm Ford
marka ağır ticari araçların toplam yedek parça ihtiyacının TL cinsinden tutarına
oranlanmasıyla ulaşılmış ve bu pazar payı (…..) olarak sunulmuştur. Bu alternatif pazar
payı hesaplamaları çerçevesinde FORD, 'Ford marka ağır ticari araçların satış sonrası
bakım ve onarım hizmetleri' pazarında Türkiye çapında elde etmiş olduğu pazar
payının %30'un altında kaldığını beyan etmiştir.
(11) FORD tarafından pazar payına ilişkin olarak sunulan yukarıdaki verileri
değerlendirmesine esas alan Rekabet Kurulu, pazar payı eşiği bakımından FORD’un
niceliksel dağıtım sistemine geçmesinin 2005/4 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca
mümkün olduğu kanaatine ulaşmıştır.
(12) Tebliğ’in öngördüğü pazar payı eşiklerine ilişkin değerlendirmesinin yanı sıra Kurul,
bildirime konu sözleşmenin 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında incelenmesi gerekli
görülen diğer hükümlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunmuş ve nihai olarak
sözleşmenin Tebliğ ile öngörülen grup muafiyetinden faydalandığına karar vermiştir.
H.2. Değerlendirme
(13) Bilindiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 13. maddesinde belli hallerin varlığı halinde
Rekabet Kurulunun verdiği muafiyet kararlarının geri alınabileceği ya da tarafların belli
davranışlarının yasaklanabileceği düzenlenmiştir. Kanun’un aynı maddesinde bu haller;
(a) kararın alınmasına esas teşkil eden herhangi bir olayda değişiklik olması, (b) karara
bağlanan şartların veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve (c) kararın söz konusu
anlaşma hakkında yanlış veya eksik bilgiye dayanarak verilmiş olması olarak
sayılmıştır.
(14) Başvurularda, anılan kararın hatalı olduğu iddiasına dayanak yapılan hususun,
FORD’un ilgili pazardaki payının yalnızca FORD tarafından sağlanan bilgiler esas
alınarak ve hatalı olarak hesaplanmış olmasından hareketle muafiyet kararının geri
alınmasına yönelik talebin Kanun’un 13. maddesinin ilk fıkrasının (c) bendi
çerçevesinde ele alınması gerektiği kanısına varılmıştır.
(15) Malum olduğu üzere, 2005/4 sayılı Tebliğ'in Açıklanmasına Dair Kılavuz'un 51'inci
sorusu ve ilgili yanıt kapsamında; bakım onarım hizmetleri söz konusu olduğunda
sağlayıcının pazar payının, söz konusu markaya ait araçların yetkili servislerinde
yapılan bakım ve onarımların değeri ile özel servislerde veya diğer markalara ait
servislerde yapılan bakım onarımların değerinin karşılaştırılması suretiyle belirlenmesi
öngörülmüştür. Bununla birlikte, uygulamada sağlayıcıların bakım onarım hizmetleri
pazarındaki pazar payı verilerine ulaşılmasını sağlayacak toplulaştırılmış veriler ve
resmi istatistikler tutulmamaktadır. Nitekim FORD da ilgili bildirim formunda bu hususa
işaret etmiş ve bu nedenle kendileri tarafından FORD'un ilgili pazardaki payını
belirlemeye yönelik bir çalışma yapıldığını belirtmiş ve pazar payı verilerini bu çalışmayı
esas alarak sunmuştur.
14-21/403-177
4/5
(16) Rekabet Kurulu tarafından yapılan incelemelerde, makul bulunduğu ölçüde, tarafların
beyanı esas alınmakta ve değerlendirmeler bu beyan üzerine inşa edilmektedir. Buna
paralel olarak, anılan karar çerçevesinde de FORD tarafından sunulan ve dayanağı
ayrıntılı biçimde açıklanan pazar payı hesaplamaları makul bulunmuş, bu hesaplamalar
sonucunda elde edilen pazar payı verileri değerlendirmeye esas alınmış ve alternatif
pazar payı hesaplamalarına göre pazar payının %30'u aşmaması ile sözleşme
hükümleri bir arada değerlendirilerek sözleşmenin 2005/4 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
(17) Dosya konusu başvurularda, kararda yer verilen FORD'un ilgili pazardaki payının
%30'un altında kaldığı değerlendirmesinin hatalı olduğu ileri sürülmekle birlikte, ileri
sürülen hatanın neden kaynaklandığı, doğru olduğu düşünülen pazar payının ne olduğu
ve nasıl hesaplanması gerektiği hakkında herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir.
Başvurularda, ayrıca, FORD’un ilgili pazardaki payının %30’u aştığı belirtilmekle
birlikte, pazar payına ilişkin bu hesaplamanın hangi veriler esas alınarak ne şekilde
yapıldığına ilişkin herhangi bir açıklama ya da somut veri ortaya koyulamamıştır.
(18) Dolayısıyla, başvurularda dile getirilen hususlar çerçevesinde, Rekabet Kurulunun
pazar payına ilişkin değerlendirmesinin ve ilgili Kurul kararının yanlış ve eksik bilgiye
dayandığını söylemenin mümkün olmadığı, bu nedenle başvurulara konu Rekabet
Kurulu kararının geri alınmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı kanısına
varılmıştır.
(19) I.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.
tarafından niceliksel seçici dağıtım sistemi esaslarına göre hazırlanan ve Otokoç
Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. ile imzalanan ağır ticari araç servis sözleşmesinin 2005/4
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına ilişkin 21.08.2013 tarih ve
13-48/671-287 sayılı Rekabet Kurulu kararının yeniden değerlendirilmesi talebinin
reddine Kurul Üyesi Reşit GÜRPINAR’ın farklı gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
14-21/403-177
5/5
12.06.2014 tarihli ve 14-21/403-177 sayılı Kurul Kararı’na
FARKLI GEREKÇE
Şikayetçiler, Ford Otomotiv San. A.Ş. tarafından niceliksel seçici dağıtım sistemi
esaslarına göre hazırlanan ve Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. ile imzalanan “Ağır
Ticari Araç Servis Sözleşmesi”nin, 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten
yararlandığına ilişkin 21.08.2013 tarih ve 13-48/671-287 sayılı Kurul kararının hatalı
olduğu ve bu karara istinaden Ford Otomotiv San. A.Ş.’nin 08.02.2014 tarihinde yetkili
servis sözleşmelerini sona erdirmesinin 4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil ettiği iddiası
ile Rekabet Kurumu’na başvurmuşlar, Kurulumuz mezkur kararıyla Ford Otomotiv
Sanayi A.Ş. tarafından niceliksel seçici dağıtım sistemi esaslarına göre hazırlanan ve
Otokoç Otomotiv Tic. ve San. A.Ş. ile imzalanan ağır ticari araç servis sözleşmesinin
2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına ilişkin 21.08.2013
tarih ve 13-48/671-287 sayılı Rekabet Kurulu kararının yeniden değerlendirilmesi
talebinin reddine karar vermiş olup, bu karara aşağıda belirteceğimiz farklı gerekçe ile
katılıyorum.
Dosya içerisinde bulunan belge bilgilerden, Kurulumuzdan yeniden değerlendirilmesi
istenilen, 21.08.2013 tarih ve 13-48/671-287 sayılı kararımızın iptali dileğiyle, Ankara
6.İdare Mahkemesi nezdinde 2013/1839 E.sayılı davanın ikame edildiği anlaşılmıştır.
Konu idari yargı merciine intikal ettiğinden ve şikayetçilerin başvurusunun da yeni bir
belge ve bilgiye dayalı yeni bir başvuru olmadığı sadece, kararın hatalı olduğu
gerekçesiyle düzeltilmesi isteminden ibaret bulunması nedeniyle, kararın esastan
yeniden değerlendirilmesi yerine, yeniden değerlendirilmesi istenilen kararın idari
yargıda açılan davanın konusu olduğu gerekçesiyle talebin reddedilmesi gerektiği
düşüncesinde olduğumdan çoğunluk kararına bu farklı gerekçe ile katılıyorum.
Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy