Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-33 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-28/564-245
Karar Tarihi : 13.08.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Başak ARSLAN, Muhammed Safa UYGUR, Metin DEMİRCİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Mehmet Salih AYDIN
Temsilcisi: Av. Ali YÜKSEL
Büyükdere Cad. Kuğu İş Merkezi No:81 K:5 D:9-10
Mecidiyeköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Opet Petrolcülük A.Ş.
Kısıklı Mah. Sarıgazi Cad. No:65 34696 Üsküdar/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Opet Petrolcülük A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve
çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ni ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Mehmet Salih AYDIN'ın maliki olduğu başvuruya konu taşınmaz üzerinde 27.10.2006
tarihinde Opet Petrolcülük A.Ş. (OPET) lehine intifa hakkı tesis edildiği,
- Tesis edilen bu intifa hakkının dayanağı olan Bilpet Akaryakıt Turizm İnş. San. ve Tic.
A.Ş. (BİLPET) ile OPET ve Mehmet Salih AYDIN arasındaki sözleşmelerin feshedildiği,
- Malikin dayanağı kalmayan takyidat nedeni ile taşınmazı kullanamadığı gibi kiraya da
veremediğinden dolayı mağdur olduğu,
- Rekabet Kurulu kararları ve 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca intifa hakkının terkin edilmesi
için OPET’e gönderilen ihtarnamenin 30.01.2014 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına
rağmen bugüne dek cevap verilmediği gibi tesis edilen intifa hakkının da fek edilmediği
belirtilerek, OPET hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.06.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 25.06.2014 tarih ve 2014-1-33/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 02.07.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin
karar uyarınca düzenlenen 31.07.2014 tarih ve 2014-1-33/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Mehmet Salih AYDIN, BİLPET ve OPET arasındaki muhtelif sözleşmelerle kurulan
dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisnadan
yararlanamayacağı; söz konusu dikey ilişkinin 04.09.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma imkânı bulunduğu,
- Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi
takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş
bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
14-28/564-245
2/5
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya konusuna ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben OPET’ten gönderilen yazıda özetle;
- Mehmet Salih AYDIN'ın mülkiyet hakkını haiz olduğu gayrimenkul üzerinde kurulması
planlanan akaryakıt istasyonunun işleticiliği verilmek üzere BİLPET ile OPET arasında
04.09.2006 tarihli Ön Protokol imzalandığı,
- Ön Protokol gereği BİLPET’e (…..) TL işletme yatırım destek bedeli ödemesi yapıldığı,
ancak gerekli inşaat ruhsatlarının alınamaması nedeniyle gayrimenkul üzerinde
akaryakıt istasyonu kurulamadığı ve dolayısı ile BİLPET tarafından herhangi bir bayilik
faaliyeti gerçekleştirilemediği, bu nedenle verilen yatırım bedellerinin de BİLPET
tarafından OPET’e geri ödendiği,
- Söz konusu taşınmaz üzerinde OPET lehine 27.10.2006 tarihinde 17 yıl süreli intifa
hakkı tesis edildiği ve bunun karşılığında malike (…..) TL ödeme yapıldığı,
- Öte yandan taşınmazın malikinin Mehmet Salih AYDIN olup, OPET ile malik arasında
herhangi bir bayilik ilişkisinin kurulmadığı, BİLPET ile Mehmet Salih AYDIN arasında da
herhangi bir ilişki olmadığından bahse konu dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ'in 5.
maddesinde yer alan istisna hükmü kapsamında olduğu,
- Malik Mehmet Salih AYDIN tarafından 28.01.2014 tarihinde OPET’e intifa hakkının
terkinini talep eden ihtarname gönderildiği,
- Buna mukabil OPET’in malik Mehmet Salih AYDIN’a göndermiş olduğu ihtarnamede
ilişkiye özgü ödenmiş bulunan intifa bedelinin, ilişkinin 17 yıl süre ile devam edeceği
düşüncesi ve beklentisi ile peşin olarak ödendiği, intifa bedelinin kullanılmayan kısmına
ilişkin bakiyesinin OPET’e ödenmesi halinde intifa hakkının terkin edilebileceğinin
bildirildiği, ancak malik tarafından herhangi bir ödeme gerçekleştirilmediği,
ifade edilmiştir. Ayrıca 04.09.2006 tarihli Ön Protokol’ün “Anlaşma Şartları” başlıklı 3.
Bölümünde; “A. Bayi, Malik'in söz konusu gayrimenkul üzerinde Opet lehine 17 yıl süreli
intifa hakkı tesis ettireceğini beyan ve taahhüt eder.” ifadesi bulunmaktadır.
(6) Bununla birlikte başvuru ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, malik Mehmet Salih
AYDIN ile BİLPET arasında 05.07.2006 tarihinde 17 yıl süreli “Gayrimenkul Kiralama ve
Akaryakıt Satış İstasyonu İnşaat Sözleşmesi” akdedildiği görülmektedir. Söz konusu
sözleşmenin 5.3. maddesinde, “Kiracı bu sözleşmeyi Opet'e devredebilir. Bu çerçevede
Opet, kira sözleşmesi ile yetinmeyip intifa hakkını istediğinden kiracının isteği ile kiralayan,
Opet'e (…..)YTL bedel karşılığında intifa hakkı verilecektir. (…..) YTL intifa bedeli,
kiralayana verilecek olup, bu bedel kira bedellerine mahsup edilemez, intifa hakkı kiracının
talebi üzerine tesis edilmiş olup, kira akdi herhangi bir sebeple sona erdiği zaman, intifa
hakkı da sona ermiş sayılacaktır…” ifadesi yer almaktadır.
(7) Başvuru sahibi tarafından gönderilen ek belgelerde ise, İstanbul 3. İcra Dairesi’nde
2007/16184 ile 2008/19579 sayılı icra dosyalarının konusunu 05.07.2006 tarihli kira
sözleşmesi kapsamındaki kira takibinin oluşturduğu görülmekte ve borçlu BİLPET’in (Ali
Bilgi BALCI) gerçekleştirdiği ödemelere ilişkin makbuzlar yer almaktadır.
(8) Tüm bu hususlar göz önüne alındığında, Mehmet Salih AYDIN, OPET ve BİLPET
arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesinde düzenlenen istisna
hükmü kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin incelenmesi gerekmektedir.
(9) Bir dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesinde düzenlenen istisna
hükmünden yararlanabilmesi için alıcı (bayi) anlaşmaya dayalı faaliyetini; ya doğrudan
veya alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı
çerçevesinde sağlayıcıya (dağıtıcıya) ait tesis (akaryakıt istasyonu) üzerinde ya da bizzat
sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden elde edilen bir ayni
veya şahsi kullanım hakkına konu bir tesiste sürdürmelidir. Ayrıca ilgili dikey anlaşmanın
en baştan itibaren istisna hükmüne uygun olarak kurulmuş olması gerekmektedir.
14-28/564-245
3/5
(10) Konuyla ilgili olarak 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri, anılan Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin
çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz ve Kurulumuzun akaryakıt sektöründe bayiler
ile dağıtım şirketleri arasındaki dikey anlaşmalara ilişkin almış olduğu çok sayıda kararında
ortaya konulan esaslar uyarınca, malik Mehmet Salih AYDIN ile dosya konusu taşınmaz
üzerinde bayilik faaliyeti göstermek üzere OPET ile 04.09.2006 tarihinde Ön Protokol
akdetmiş olan BİLPET arasındaki 05.07.2006 tarihli kira sözleşmesi ile bu sözleşme
uyarınca icra yolu ile BİLPET tarafından yapılan kira ödemeleri göz önüne alındığında; söz
konusu dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesinde düzenlenen istisna hükmü
kapsamında olmadığı, ayrıca dosya konusu istasyonun yeni bir istasyon niteliği de
taşımaması nedeniyle Kurulumuzun yerleşik kararlarında ortaya koymuş olduğu koşulları
karşılamadığı ve dikey anlaşmaya bireysel muafiyet tanınamayacağı değerlendirilmektedir.
(11) Yukarıda açıklanan nedenlerle Mehmet Salih AYDIN, BİLPET ve OPET arasında
05.07.2006 tarihli kira sözleşmesi, 04.09.2006 tarihli Ön Protokol ve 27.10.2006 tarihli
intifa hakkından oluşan dikey anlaşmanın 04.09.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlandığı, belirtilen tarihlerden itibaren grup muafiyeti
kapsamı dışında kaldığı, ilgili dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen istisna
hükmünden yararlanamadığı ve ayrıca anlaşmalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
kapsamında bireysel muafiyet de tanınamayacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Mehmet Salih AYDIN, Bilpet Akaryakıt Turizm İnş. San. ve Tic. A.Ş. ve Opet
Petrolcülük A.Ş. arasındaki muhtelif sözleşmelerle kurulan dikey ilişkinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisnadan yararlanamadığına; söz konusu dikey
ilişkinin 04.09.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanma ve uygulanma imkânı bulunduğuna OYBİRLİĞİ ile
2. Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile
3. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde aralarındaki dikey
ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığın
görevlendirilmesine OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
14-28/564-245
4/5
Rekabet Kurulu’nun 13.08.2014 tarih ve 14-28/564-245 sayılı Kararına;
KARŞI OY GEREKÇESİ
Rekabet Kurulu’nun mezkur kararında Opet Petrolcülük A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey
anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’u ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ni ihlal ettiği
iddiası incelenmiştir. İnceleme sonucunda alınan Kurul Kararının 3. maddesine, kararda
belirtilen yükümlülüklerin yalnızca hakkında önaraştırma yapılan teşebbüse değil, bu
teşebbüsle dikey ilişki içerisinde bulunan teşebbüs(ler)e de getirilmesi gerektiği görüşü ile
katılmamız mümkün olmamıştır.
Murat ÇETİNKAYA
Kurul Üyesi
KARŞI OY GEREKÇESİ
(13.08.2014 tarihli ve 14-28/564-245 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 13/08/2014 Tarih ve 14-28 Sayılı Toplantısında görüşülen Opet Petrolcülük
A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u
ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak hazırlanan rapor ve incelenen
dosya kapsamına göre söz konusu dikey ilişkinin 04.09.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulama imkanı bulunduğuna karar
verilmiş, bireysel muafiyet de tanınamayacağına karar verilen işbu ilişki için 4054 sayılı
Kanun’un 9. Maddesinin 3. Fıkrası uyarınca taraflara gerekçeli kararı tebliğinden itibaren
30 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında
4054 sayılı kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesi hususunda
Başkanlığın görevlendirilmesi kararına aşağıdaki gerekçelerim nedeniyle karşıyım.
Dosya konusu anlaşmazlığın gayrimenkul maliki Mehmet Salih AYDIN’ın akaryakıt
istasyonu işleticiliği amacı ile BİLPET ve OPET arasında 04/09/2006 tarihinde yapılan ön
protokole istinaden BİLPET’e ödenen (…..).-₺ ile malike 17 yıl süreli intifa hakkı karşılığı
ödenen (…..).-₺’nin bahse konu akaryakıt istasyonun kurulamaması ve BİLPET tarafından
herhangi bir bayilik faaliyeti gerçekleştirilememesi sebebiyle sağlayıcı tarafından verilen
bedellerin tasfiyesinden kaynaklandığı, taraflar arasındaki alacak hakları ile ilgili yargısal
ve icrai işlemlerin devam ettiği anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere Kurul’un 28.03.2013 tarih ve 13-17/243-118 sayılı kararıyla ilgili olarak
Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin benzer bir uyuşmazlıkla ilgili olarak verdiği 22/04/2014
tarih ve 2014/501 K. sayılı kararında “…müdahil tarafa tek taraflı yetki verildiği hem davacı lehine
14-28/564-245
5/5
bireysel muafiyet tanındığı hem de bireysel muafiyetin gerçekleşebilmesi için 60 günlük anlaşma şartı
getirildiği, bu şekilde müdahil tarafça anlaşmama hakkı verilerek bireysel muafiyetin gerçekleşebilmesi
için 60 günlük anlaşma şartı getirildiği, bu şekilde müdahil tarafça anlaşmama hakkı verilerek
bireysel muafiyetin uygulanmamasının önünün açıldığı, dava konusu işlemin ikinci kısmında
zaten müdahil tarafa üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın varsa kalan süreye tekabül eden kısmını
ödeyerek anlaşmayı sona erdirme imkanı tanındığı, müdahil tarafça yatırım bedeli ödenerek
anlaşmanın sonlandırılabileceği, böyle bir hakkın verildiği bir durumda ayrıca müdahil tarafa
anlaşmayarak bireysel muafiyetin sona erdirebilmesinin önünün açılmasının davacı tarafından
yatırım bedelini alamaması sonucunu doğuracağı, bu durumun ise hakkaniyete aykırı olacağı
anlaşıldığından, dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı" hükmü
çerçevesinde iptale konu Kurul Kararı gibi işbu dosyada da bireysel muafiyetten
yararlanamayan ancak 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve
uygulanma imkanı bulunduğuna karar verilen bir anlaşma için benzer şekilde 4054 sayılı
kanunun 9. Maddesinin 3. Fıkrası uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 30
günlük süre verilerek ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde Kurumca işlem
başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesi kararı verilmiştir.
Kurul kararında yer alan tarafların 30 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi sonlandırmaları
kararı Ankara 15. İdare Mahkemesi’nce verilen kararda belirtilen taraflardan birine
anlaşmama ya da aralarında var olan alacak ilişkilerini yok sayma ya da taraflardan birini
diğerine avantajlı hale getirme sonuçlarına yol açabilecek hüküm içermektedir.
Sonuç olarak Akaryakıt istasyonu kurulamadığı için dağıtıcı bayi arasında dikey ilişki
oluşturulamayan bir uyuşmazlık için Kurul’un Rekabet Hukuku açısından mevcut durumu
ortaya koyar nitelikteki kararından sonra tarafların aralarındaki alacak haklarına tesir
edecek şekilde “…taraflar aralarındaki anlaşmazlığı 30 gün içinde gidermeleri, aksi
takdirde…” şeklinde karar alması hakkaniyete uygun bulunmamakta ve anılan kararların
bu haliyle yargıda iptale konu olacağı düşünülmektedir.
Bahse konu gerekçeler nedeniyle de anılan karara karşı oy kullanmamız gerekmiştir.
Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy