Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-51 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-28/566-247
Karar Tarihi : 13.08.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Özgür BAL, Başak ARSLAN, İbrahim KUŞCU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- İhbar
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
-Sarkuysan Eloktrolitik Bakır Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Emek Mah. Aşıroğlu Cad. No:147 41700 Darıca/Kocaeli
-Er-bakır Eloktolitik Bakır Mamulleri A.Ş.
Bozburun Mah. A. Nuri Erikoğlu Cad. No:29 P.K. 20085
Gümüşler/Denizli
(1) E. DOSYA KONUSU: Sarkuysan Elektrolitik Bakır Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Er-Bakır
Elektrolitik Bakır Mamulleri A.Ş.’nin yurt içi pazarda vade ve fiyatlarda birlikte
hareket etmek ve anti damping vergileri koydurarak ucuz bakır ithalatını
engellemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan ihbarda özetle;
- Sarkuysan Eloktrolitik Bakır Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sarkuysan) ile Er-bakır Elektrolitik
Bakır Mamulleri A.Ş.’nin (Erbakır) kendi aralarında vade ve fiyatlarda birlikte hareket
etme kararı aldıkları,
- Sarkuysan’ın kendisinden daha ucuz maliyetle tel üretebilecek üreticilerin ithalatlarını
durdurmak amacıyla, anti damping vergiler koydurarak kablocular ve diğer bakır
müşterilerinin Sarkuysan'ın yüksek maliyetli ve yüksek fiyatlı bakırını satın almaya
zorladıkları,
- Erbakır ile birlikte ülkede tekel oluşturan Sarkuysan’ın bugün tekel olmanın avantajını
kaybetmemek için, tamamen yönetici ve büyük hissedarların şahsi çıkarlarını korumak
amacıyla sektöre giren KOBİ’lere yaşam hakkı vermediği,
ifade edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.04.2014 tarih ve 2732 sayı ile giren ihbar
üzerine hazırlanan 18.06.2014 tarih ve 2014-1-51/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.07.2014 tarih ve 2014-1-51/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; Sarkuysan Elektrolitik Bakır
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Er-bakır Elektrolitik Bakır Mamulleri A.Ş. firmalarının 4054 sayılı
14-28/566-247
2 / 4
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettiğine
ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamadığı ve bu nedenle aynı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılanlar
I.1.1. Sarkuysan Eloktrolitik Bakır Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sarkuysan)
(6) Tamamı halkı açık bir şirket olan Sarkuysan, yıllık (…..) ton üretim kapasitesi ile elektrolitik
bakır tel ve mamulleri, bakır boru ve bakır lama üretimi gerçekleştirmektedir.
I.1.2. Er-bakır Eloktrolitik Bakır Mamulleri A.Ş. (Erbakır)
(7) Erikoğlu ve Abalıoğlu aileleri tarfından kontrol edilen şirket eloktrolitik bakır mamülleri
üretimi gerçekleştirmekte olup, şirketin ürün gamı bakır filmaşin, tekli teller, çoklu teller,
bükülü teller ve bobinden oluşmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
(8) Eloktrolitik bakır mamulleri sektörü; filmaşin, bükülü tel, çoklu teller, tekli teller, bakır boru
ve bakır lama gibi ürünlerin üretimini kapsamaktadır. Elektrolitik bakır mamullerinin
hammaddesi eloktrolitik bakır katottur. Elektrolitik bakır katod ithalat yoluyla ve yurt
içinden temin edilebilmektedir. Yurt içi üretim yetersiz olduğundan bakır katot ihtiyacının
büyük kısmı ithalat yoluyla sağlanmaktadır. Bakır katodun fiyatı LME (Londra Metal
Borsası) bakır fiyatı üzerine işlem maliyetleri ve kar primlerinin eklenmesi ile
oluşmaktadır.
(9) Türkiye’de eloktrolitik bakır mamulleri içinde en fazla üretimi yapılan ürün filmaşindir.
Filmaşinin fiyatı, katoda benzer şekilde LME bakır fiyatına ilave edilen maliyetler ve kar
primlerinden oluşmaktadır. 2013 yılında 8’mm filmaşin tüketimi toplam 492.794 ton olarak
gerçekleşmiş olup, pazarın ekonomik büyüklüğü 3.769.874.100 Amerikan Dolarıdır.
(10) Ülkemizde filmaşin üretimi gerçekleştiren 10 civarında teşebbüs bulunmaktadır.
Bunlardan bir kısmı sadece filmaşin üretimi gerçekleştirirken, bazı teşebbüsler filmaşin
üretiminin yanında kablo üretiminde de bulunmaktadır.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(11) İlgili ürün pazarı “filmaşin üretimi pazarı” olarak tespit edilebilecek olmakla birlikte, İlgili
Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafı da dikkate alınmak suretiyle,
dosya konusu iddialar bakımından bu aşamada ilgili ürün pazarının tanımlanmasına
gerek görülmemiştir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(12) İlgili coğrafi pazar tanımlanmamıştır.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
(13) Teşebbüslerden talep edilen satış politikaları, fiyatlandırma politikaları ve ürün satış
fiyatlarına ilişkin bilgi ve belgeler Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(14) Ayrıca önaraştırma sürecinde Kablo ve İletken Sanayicileri Derneğinden talep edilen
bilgilere istinaden gelen cevabi yazı 22.07.2014 tarih ve 4234 sayı ile Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
(15) Öte yandan telefon yoluyla bazı kablo üreticileri ile görüşmelerde bulunularak başvuruya
konu iddialar araştırılmıştır.
14-28/566-247
3 / 4
(16) Başvuru konusu iddialar temel olarak Erbakır ve Sarkuysan firmalarının fiyatlar
konusunda birliktelik içinde olduklarına ilişkindir. Türkiye bakır sektörü incelendiğinde söz
konusu iki firmanın filmaşin üretimi bakımından önemli konumdaki firmalar oldukları
anlaşılmaktadır. Bu firmalar ithal ettikleri ham bakırı filmaşine dönüştürerek yurt içindeki
kablo üreten firmalara satmaktadırlar. Erbakır ve Sarkuysan firmalarının önemli
konumdaki müşterileri yurt içi kablo üreticisi firmalardır.
(17) Erbakır ve Sarkuysan ham bakırı Londra Metal Borsası fiyatlarından ithalat yoluyla tedarik
etmektedirler. Bakır metalinin ton fiyatı 8000 ABD doları civarında olduğundan yurt içi
firmalara satışlarında ticari risklerden kaçınabilmek amacıyla firmalardan önemli
teminatlar istenebildiği görülmektedir.
(18) Sarkuysan’ın açıklamalarından, genelde satışlarının peşin ve 60 – 75 – 90 gün vadeli
olduğu, vadeli satışlar için müşterilerinden teminat aldıkları, geçmiş yıllarda teminatlara
ilave olarak; vadeli bazda teminat senedi (şahsi teminat senedi) karşılığı satış yapıldığı,
ancak kablo sektöründe önemli yapılanmalar olduğu ve şirketlerin gerek iflas erteleme
sürecine girmeleri, gerekse iflas erteleme kararı almaları nedeniyle; teminat senedi
karşılığı satış yapmamaya özen gösterdikleri iflas ve iflas ertelemelerinden dolayı
kendilerinin de olumsuz etkilendikleri anlaşılmıştır.
(19) Önaraştırma döneminde raportörlerce şikayet edilen firmaların müşterisi olan filmaşin
alıcısı bazı kablo üreticileri ile telefonda görüşmelerden; Türkiye’de kablo üretim
pazarında 200’ün üzerinde çeşitli ölçeklerde teşebbüs bulunduğu, bunların çok azının
filmaşin üretimini kendilerinin yaptığı, geri kalanların hepsinin filmaşini yurt içinden veya
dışından tedarik ettikleri, kablo üreticilerinin filmaşin tedariki için genelde yerli
teşebbüsleri tercih ettikleri anlaşılmaktadır. İthalatın tercih edilmemesinin sebeplerinin ise
görüşülen firmalar tarafından i. Avrupa filmaşin fiyatlarının yerli üreticilerin fiyatlarından
yüksek olması, ii. görece ucuz filmaşin fiyatlarına sahip Özbekistan, Rusya’dan tedarik
edilen ürünlerin kalite seviyesinin düşük olması ve arz güvenliğinin bulunmaması, olarak
sıralanmıştır. Bunların dışında ithalatta herhangi bir sorun yaşanmadığı belirtilmiştir.
(20) Filmaşin fiyatlarının belirlenmesine ilişkin ise, Londra Metal Borsası (LME) bakır
fiyatlarının temel parametre olduğu belirtilmiştir. Bu fiyatın üzerine filmaşine yapılan ek
işlem maliyetleri eklenerek fiyatın oluştuğu belirtilmiştir.
(21) Söz konusu firmalarla telefonda yapılan görüşmelerde, ihbarda yer alan iddiaları
doğrudan destekler nitelikte bilgilere ulaşılamamıştır. Gerek fiyatların oluşumu gerekse
ürün tedariki noktasında firmalar tarafından sorun olarak gösterilen bir uygulama
gündeme gelmemiştir.
(22) Ayrıca Kablo ve İletken Sanayicileri Derneği’nden gelen cevabi yazıdan; Sarkuysan ve
Erbakır firmalarının kendilerine çıkar sağlamak amaçlı satış ve fiyatlama alanında birlikte
hareket etmedikleri, bu firmaların sektörün en büyük iki üreticisi ve kapasitelerinin
birbirlerine çok yakın olduğu, Sarkuysan’ın İstanbul ve çevresinde, Erbakır’ın ise Denizli
ve çevresinde daha etkili olduğu bunun sebebinin lojistik avantajlar olduğu, çok düşük
marjlarla çalışıldığından her firmanın kendi bölgesindeki üreticilere daha fazla satış
yaptığı, son zamanlarda kablo sektöründe yaşanan finansal sorunlar nedeniyle satış
vadelerini geri çektikleri ve sigortalı satışlarını, ipotek ve teminat mektubu gibi ödeme
garantisi oranlarını artırdıkları Türkiye'de 100 civarında irili ufaklı kablo üreticisinin olduğu
filmaşin ithalatının serbest olduğu, bakırın fiyatının borsada belirlendiği (LME Londra
Metal Borsası) ve bu fiyatın tüm dünya için aynı ve geçerli olduğu anlaşılmıştır.
(23) Önaraştırma döneminde şikâyete konu firmalarda raportölerce yapılan yerinde
incelemelerde; iddiaları destekler nitelikte herhangi bir bilgi, belge veya veriye
rastlanmamıştır.
14-28/566-247
4 / 4
(24) Dosya mevcudu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, şikâyete konu iddiaların kaynağıyla
ilgili olarak; son dönemde kablo üretimi sektöründeki daralma nedeniyle firmalardan
bazılarının iflasa sürüklendiği, bu nedenle Erbakır ve Sarkuysan firmalarının bu firmalarla
teminatsız çalışmaya son verdiği, bu çerçevede vadeli satışları teminatsız olarak
gerçekleştirmedikleri, aksi halde peşin satış yaptıkları ve bu uygulamaların da kablo
üreticisi firmalar arasında rahatsızlık meydana getirdiği anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
(25) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy