Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-2-9 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 14-29/612-265
Karar Tarihi : 20.08.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan Türk (İkinci Başkan), Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Bülent GÖKDEMİR, Ekrem SOLMAZ, Cemile YÜKSEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık
ve Tahsilat Sistemleri A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Kemal Tahir SU
Turan Güneş Bulvarı 100/20 Yıldız Ankara
D. İLGİLİ TARAF: Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık
ve Tahsilat Sistemleri A.Ş.
(1) E. DOSYA KONUSU: Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme
Aracılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. ile başbayiler arasında imzalanması
planlanan ve gazete, dergi ve medya dışı ürünlerin dağıtımına esas teşkil eden
“Bayilik Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi/muafiyet tanınması
talebi.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 12.08.2014 tarihinde giren yazıyla
tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 15.08.2014 tarih ve 2014-2-9/MM sayılı
Rapor görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, rekabeti sınırlayıcı düzenlemeler
içermesi nedeniyle imzalanması planlanan sözleşmeye menfi tespit belgesi
verilmesinin mümkün olmadığı; medya dışı ürünlerin dağıtımı pazarına ilişkin
hükümler bakımından sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre grup muafiyeti
kapsamında olduğu halde gazete ve dergi dağıtımı pazarında % 40'ın üzerinde pazar
payı nedeniyle grup muafiyeti kapsamında olmadığı; tek elden satın alma
yükümlülüğünün kaldırılması koşuluyla gazete ve dergi dağıtımına ilişkin hükümler
bakımından bahse konu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınabileceği ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri
A.Ş. (Doğan Dağıtım) tarafından yapılan bildirimde, Doğan Dağıtım ile bayileri
arasında imzalanması planlanan ve gazete, dergi ve medya dışı ürünlerin yurt
sathında dağıtımını konu edinen “Bayilik Sözleşmesi”ne (Sözleşme) muafiyet
tanınması talep edilmiştir.
H.1. İmzalanması Planlanan Anlaşmanın İlgili Hükümleri
(5) Doğan Dağıtım ile başbayileri arasında imzalanması planlanan anlaşma, söz konusu
bayilere belirlenen coğrafi alan içerisinde dağıtım, pazarlama ve satış yetkisi
verilmesine ilişkindir. Bildirim konusu sözleşme kapsamında başbayiler, medya ve
14-29/612-265
2/5
medya dışı ürünleri tanımlanan münhasır bölgelerde, kendilerine bağlı tali bayilere
(son satış noktası) ulaştırmakla sorumlu kılınmıştır. Başvuruda, bildirim konusu
sözleşmenin (…..) başbayi ile imzalanmasının planlandığı, ancak ticari gelişmelere
bağlı olarak bayi sayısının değişebileceği belirtilmiştir. 2003/3 ve 2007/2 sayılı
Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin
farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal
veya hizmetin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey
anlaşma olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, Doğan Dağıtım ile başbayileri
arasında imzalanması planlanan sözleşme bir dikey anlaşma niteliğinde olup,
sözleşmenin önem arz eden hükümleri aşağıda belirtilmiştir.
(6) Sözleşmenin ‘KONU’ başlıklı 2. maddesinde Sözleşme’nin konusu “(…..)” şeklinde
tanımlanmıştır.
(7) Sözleşmenin ‘BAYİLİK BÖLGESİ’ başlıklı 3. maddesinde “(…..)” hükmüne yer
verilerek başbayilere münhasır bölgeler tahsis edilmiştir.
Sözleşmenin 4.6 maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
(8) “…..TİCARİ SIR…..”
(9) Anılan sözleşme hükmüne göre Doğan Dağıtım’ın yazılı izni bulunması halinde yetkili
bayi, rakip dağıtım firmasına ait yayınların dağıtımını da yapabilecektir. Yapılan
bildirimde hâlihazırda rakip dağıtım firması ile çalışan ortak bayi sayısının (…..)
olduğu belirtilmiş, bu sayının (…..)’a yükselebileceği ifade olunmuştur.
Sözleşmenin 7.6.1 maddesi ile bayinin azami satış fiyatı belirlenmiştir. İlgili hüküm
(…..):
(10) …..TİCARİ SIR…..
(11) Sözleşme’nin 7.6.3. maddesinde” (…..) “ hükmüne yer verilmiştir.
(12) Sözleşme’nin 9.2. maddesinde “(…..)” hükmüne yer verilmiştir.
(13) Sözleşme’nin 6. maddesinde sözleşmenin süresi beş yıl olarak belirlenmiş ve beş
yıllık sürenin bitiminden önce sözleşmenin uzatılmasına tarafların yazılı mutabakatı
ile karar verilmediği takdirde sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi öngörülmüştür.
H.2. İlgili Pazarlar
(14) Sektöre ilişkin bilgiler ve geçmiş Rekabet Kurulu Kararlarında yapılan
değerlendirmeler doğrultusunda ilgili ürün pazarları “gazete ve dergi dağıtımı pazarı”
ile “medya dışı ürünler dağıtım pazarı” olarak belirlenirken, ilgili coğrafi pazar bildirim
konusu sözleşmenin gazete, dergi ve medya dışı ürünlerin ülke genelinde dağıtımına
ilişkin olması ve ilgili faaliyet açısından ülke sınırları içinde rekabetin farklılaşmasına
neden olacak herhangi bir unsurun bulunmaması nedeniyle “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
14-29/612-265
3/5
H.3. Değerlendirme
H.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(15) Bildirim konusu sözleşmenin 3. maddesi ile başbayilerin faaliyet göstereceği coğrafi
alanlar belirlenmekte ve başbayilere kendi bayilik bölgesi dışında aktif satış yapma
yasağı getirilmektedir. Sözleşme’nin 4.6. maddesi uyarınca başbayiler Doğan
Dağıtım’ın izni olmaksızın Doğan Dağıtım’ın dağıtımını üstlendiği yayınlar dışında
herhangi bir yayınının veya başka bir ürünün satış, pazarlama veya dağıtımını
gerçekleştiremeyecektir. Ayrıca Sözleşme’nin 7.6.1. maddesinde, başbayilerin kendi
satış fiyatlarını, yayınevleri tarafından belirlenecek tavsiye edilen azami satış fiyatının
üzerinde olmamak kaydıyla belirleyebileceği hükmüne yer verilmiştir. Bildirim konusu
sözleşme ile başbayilere, gazete ve dergi dağıtım pazarı açısından bayilik bölgesi
dışına aktif satış yapmama ve tek elden satın alma yükümlülüğü getirilmekte ve
başbayilerin azami satış fiyatı belirlenmekte, medya dışı ürünler dağıtım pazarı
açısından ise aktif satış yapmama ve tek elden satın alma yükümlülüğü
getirilmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında rekabeti kısıtladığı ve menfi tespit belgesi alamayacağı
kanısına varılmıştır.
H.3.2. Sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirilmesi
(16) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde “Üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar -dikey
anlaşmalar- bu Tebliğde belirtilen koşulları taşıması kaydıyla, Kanunun 4 üncü
maddesindeki yasaklamadan Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına
dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur.” hükmüne yer verilmiştir.
(17) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrasında ise “Bu Tebliğ ile sağlanan
muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili
pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması durumunda uygulanır.” hükmü yer
almaktadır. Bu nedenle, bildirim konusu sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamayacağına ilişkin yapılacak
değerlendirmede Sözleşme kapsamında sağlayıcı konumunda bulunan Doğan
Dağıtım’ın gazete ve dergi dağıtım pazarı ile medya dışı ürünler dağıtım pazarındaki
pazar payları dikkate alınmalıdır. Doğan Dağıtım’ın gazete ve dergi dağıtım
pazarındaki toplam pazar payı verilerine ulaşılamamakla birlikte, net satış rakamları
bazındaki gazete ve dergi dağıtımındaki ayrı ayrı pazar paylarına bakılmıştır. Buna
göre, Doğan Dağıtım’ın 2013 yılında gazete dağıtım pazarı ve dergi dağıtım
pazarındaki pazar payının sırasıyla (…..) ve (…..) olduğu görülmüştür. Dolayısıyla,
Doğan Dağıtım’ın gazete ve dergi dağıtım pazarındaki pazar payının % 40’ın
üzerinde olduğu ve bu nedenle bildirim konusu sözleşmenin gazete ve dergi dağıtım
pazarı açısından grup muafiyetinden yararlanamayacağı anlaşılmıştır.
(18) Sözleşme kapsamında Doğan Dağıtım tarafından başbayilerine sağlanacak medya
dışı ürünler, fiziki kontör, dijital kontör, kişisel bakım ürünleri, kırtasiye ürünleri,
şekerleme vb dır. Taraflarca sağlanan bilgilere göre Doğan Dağıtım’ın 2013 yılında
medya dışı ürünlerden elde ettiği toplam ciro (…..)TL’dir. 2013 yılında GSM
operatörlerinin ön ödemeli hatlardan elde ettiği toplam gelir 6.000.000.000 TL’nin
üzerindedir1. Doğan Dağıtım tarafından başbayilerine sağlanan fiziki ve dijital kontör
dışındaki ürünlerin her birinin 2013 yılı pazar büyüklüğü, Doğan Dağıtım’ın medya
1
14-29/612-265
4/5
dışı ürünler toplam cirosunun çok üzerindedir. Dolayısıyla Doğan Dağıtım’ın medya
dışı ürünler dağıtım pazarındaki pazar payı % 40’ın altında olup, Sözleşme medya
dışı ürünler dağıtım pazarı açısından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamındadır.
(19) Bildirim konusu sözleşmenin medya dışı ürünler dağıtım pazarın açısından grup
muafiyetinden yararlanabilmesi için 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen koşulları taşıyıp
taşımadığı da incelenmiştir. Sözleşme’nin 3. maddesi ile başbayilerin bayilik bölgesi
belirlenmekte ve başbayilere kendi bayilik bölgesi dışında aktif satış yapma yasağı
getirilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4(b)(1). maddesinde “Alıcının müşterilerince
yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir
alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna
yapılacak aktif satışların kısıtlanması”nın dikey anlaşmaları grup muafiyeti
kapsamından çıkarmayacağı belirtilmiştir. Bu nedenle Sözleşme’de yer alan söz
konusu kısıtlamanın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında izin verilen bir kısıtlama olduğu
kanısına ulaşılmıştır.
(20) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendinde alıcıya getirilen belirsiz süreli veya
süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğünün anlaşmaları grup muafiyeti
kapsamından çıkardığı hükmüne yer verilmiştir. Sözleşme’nin 4.6. maddesinde
Doğan Dağıtım’ın izni olmaksızın başbayilerin herhangi bir ürün veya hizmeti
dağıtamayacağı, pazarlayamayacağı veya satamayacağı belirtilerek başbayilere
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. Sözleşme’nin 6. maddesinde ise
sözleşmenin süresi beş yıl olarak belirlenmiş ve sözleşme süresinin uzatılması için
tarafların yazılı mutabakatı şartı getirilmiştir. Bu nedenle Sözleşme’de yer verilen
rekabet etmeme yükümlülüğü anlaşmaları grup muafiyeti kapsamından çıkaran bir
sınırlama olarak değerlendirilemeyecektir.
(21) Bu değerlendirmeler ışığında, bildirim konusu sözleşmenin medya dışı ürünler
dağıtım pazarı bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabilmesi mümkün görülmüştür.
H.3.3. Sözleşmenin Bireysel Muafiyet Koşulları Bakımından Değerlendirilmesi
(22) Bildirim konusu gazete ve dergi dağıtım sözleşmesinde Kanun’un 4. maddesine
aykırılık teşkil eden hükümler; münhasır bölge tahsisi; özel izne tâbi bayiler müstesna
tek elden satın alma yükümlülüğü ve azami satış fiyatının tespitidir.
Kurul’un daha önce aldığı bireysel muafiyet kararlarında da ifade edildiği üzere,
medya ürünlerinin dağıtım faaliyetlerinin kendine özgü nitelikleri dolayısıyla dağıtım
zinciri (yayınevi, dağıtım şirketi, başbayi, tali bayi ve nakliyeciler) arasındaki eşgüdüm
önemli olup münhasır bölge tahsisi maliyet minimizasyonu ve eşgüdüm
sağlamaktadır. Bu nedenle münhasır bölge tahsisinin muafiyet kapsamında
değerlendirilmesi gerekir. Aynı şekilde azami satış fiyatının tespitine ilişkin hükümler
de dağıtım hizmetlerinin sağlıklı ve etkin bir biçimde yürütülmesi bakımından
gereklidir.
Tek elden satın alma konusunda ise rakip ürünlerin dağıtımına izin verilmemesi
sistemin etkin çalışmasına engel olma riski taşımakta, buna rağmen başvuru konusu
sözleşmelerdeki tek elden satın alma yükümlülüğü korunmaktadır. kapasite sorunu
bulunan bölgeler için getirilen bu münhasırlık sisteminde bayilerin iradesi
dışlanmaktadır. Bu durum 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer verilen bireysel
muafiyet koşulları arasında sayılan; “rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde
edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması hükmüne aykırılık teşkil
etmektedir. Bu itibarla, bireysel muafiyetten yararlanabilmesi için tek elden satınalma
14-29/612-265
5/5
yükümlülüğü getiren anlaşma hükmünün çıkarılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Nitekim Doğan Dağıtım tarafından Kurum’a sunulan 27.05.2014 tarih ve 3026 sayılı
yazıda “…(S)özleşmenin 4.6. maddesinde yer verilen zımni kısıtlama da
sonlandırılabilir” denilerek tek elden satın alma yükümlülüğünün kaldırılabileceğine
ilişkin değerlendirmeye yer verilmiştir.
(23) Yapılan tüm incelemeler neticesinde, sözleşmede yer verilen münhasır bölge tahsisi
ve azami satış fiyatının tespitine ilişkin hükümlerin bireysel muafiyet koşullarına
uygun olduğu; ancak tek elden satın alma yükümlülüğünün bu kapsamda
değerlendirilemeyeceği; bu itibarla sözleşmenin, tek elden satın alma yükümlülüğü
getiren hükmünün kaldırılması koşulu ile bireysel muafiyetten yararlanabileceği
kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
(24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat
Sistemleri A.Ş. ile başbayileri arasında imzalanması planlanan “Bayilik
Sözleşmesi”nin gerek medya dışı ürünler dağıtım pazarına ilişkin hükümleri, gerek
gazete ve dergi dağıtımına ilişkin hükümleri bakımından rekabeti sınırlayıcı
düzenlemeler içermesi nedeniyle, söz konusu sözleşmeye 4054 sayılı Kanun'un 8.
maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığına,
2. Bildirim konusu sözleşmenin, medya dışı ürünlerin dağıtımı pazarına ilişkin
hükümleri bakımından 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nde belirtilen koşulları taşıdığına ve 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlandığına,
3. (a) Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat
Sistemleri A.Ş.’nin gazete ve dergi dağıtımı pazarında % 40'ın üzerinde pazar
payına sahip olması nedeniyle sözleşmenin gazete ve dergi dağıtımına ilişkin
hükümleri bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ'in sağladığı grup muafiyetinden
yararlanamadığına,
(b) Bununla birlikte Sözleşme’nin 4.6. maddesi ile başbayilere getirilen tek elden
satınalma yükümlülüğünün kaldırılması koşuluyla gazete ve dergi dağıtımına ilişkin
hükümleri bakımından bahse konu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy