Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-88 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-46/841-381
Karar Tarihi : 26.11.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Başak ARSLAN, Muhammed Safa UYGUR, Metin DEMİRCİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Muhammet SEZİ
- Ahmet SEZİ
- Necati SEZİ
Temsilcileri: Av. Gönül AR GÜNGÖR
Dumlupınar Mah. 2. Cad. Lale Apt. No:35
Kat:2/4 Merkez Afyonkarahisar
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş.
Mehmet Akif Mah. Bahariye Cad. Çam Sok. No:51/5 İkitelli
K.Çekmece/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey
anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ni ihlal
ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Muhammet SEZİ ile Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş. (ENERJİ) arasında
13.06.2005 tarihinde intifalı akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı,
- İstasyonun üzerinde bulunduğu Muhammet SEZİ, Ahmet SEZİ ve Necati SEZİ adına
kayıtlı gayrimenkul üzerinde ENERJİ lehine 07.06.2005 tarihinde 15 yıl süreli intifa
hakkı kurulduğu ve bu hakkın tapuya şerh edildiği,
- Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin Muhammet SEZİ tarafından 11.05.2012
tarihinde ENERJİ’ye çekilen ihtarname ile feshedildiği,
- ENERJİ’nin ilgili istasyon üzerinde bulunan ipotek hakkına dayanarak ipoteğin paraya
çevrilmesi yoluyla başvuru sahibi aleyhine icra takibine giriştiği,
- 09.05.2014 tarihinde ENERJİ’ye intifa hakkının kaldırılması talepli ihtarname çekildiği,
ancak muhatabın adresinin değişmesi nedeniyle ilgili ihtarnamenin tebliğ edilemediği,
- ENERJİ’nin intifa şerhini tapudan kaldırmamasının 4054 sayılı Kanun, 2002/2 sayılı
Tebliğ ile Rekabet Kurulunun akaryakıt sektöründeki uygulamalarına aykırı olduğu
ifade edilerek, söz konusu intifa hakkının terkinine karar verilmesi ile ENERJİ hakkında
gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir. Ayrıca Kurum kayıtlarına 07.10.2014 tarihinde
intikal ettirilen yazıda ise, dosya konusu akaryakıt istasyonu üzerinde ilk olarak 1989
yılında Petrol Ofisi ile çalışılmaya başlandığı belirtilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.09.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 01.10.2014 tarih ve 2014-1-88/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 16.10.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya
ilişkin karar uyarınca düzenlenen 20.11.2014 tarih ve 2014-1-88/ÖA sayılı Önaraştırma
14-46/841-381
2/4
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Taraflar arasındaki 13.06.2005 tarihli bayilik sözleşmesi ve bununla bağlantılı
07.06.2005 tarih ve 15 yıl süreli intifa hakkı ile kurulmuş olan dikey ilişkinin mevcut
haliyle 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanma olanağının
bulunmadığı ve dikey ilişkiye bireysel muafiyet tanınamayacağı; bununla birlikte
tarafların dikey ilişkiyi devam ettirme konusunda 18.09.2010 tarihli sözleşme ile açık ve
serbest iradelerini ortaya koydukları dikkate alınarak, intifa hakkının süresinin
18.09.2015 tarihine kadar geçerli olacak şekilde tapuda kısaltılması halinde dikey
ilişkinin 18.09.2015 tarihine kadar anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanma olanağının bulunduğu,
- Bu nedenle, 4054 Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara gerekçeli
kararın tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde söz konusu intifa süresinin
18.09.2015 tarihine kadar geçerli olacak şekilde kısaltılması hususunda süre
verilmesinin, aksi takdirde haklarında işlem başlatılabileceğinin bildirilmesinin uygun
olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Konuya ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben ENERJİ’den gönderilen yazıda özetle;
- Muhammet SEZİ ile ENERJİ arasında 18.05.2005 tarihinde ön sözleşme, 13.06.2005
tarihinde ise 15 yıl süreli olmak üzere bayilik sözleşmesi imzalandığı,
- Taraflar arasında istasyonun bulunduğu ve mülkiyetinin 15/24 hissesi müştereken
Ahmet Sezi, Necati Sezi ve Muhammet Sezi adına kayıtlı Afyonkarahisar ili, Merkez
ilçesi, Gebeceler köyü, Pınar Özü mevkiinde kain 17 pafta 4130 parsel sayılı taşınmaz
üzerinde 07.06.2005 tarihinde 15 yıl müddetle ENERJİ lehine intifa hakkı tesis edildiği,
- Rekabet Kurulunun bayilik sözleşmelerindeki rekabet etmeme yükümlülüklerine beş yıl
sınırı getiren düzenlemeleri sonrasında Muhammet SEZİ ile 18.09.2010 tarihli ve beş
yıl süreli yeni bayilik sözleşmesi imzalandığı,
- 18.05.2005 tarihli ön sözleşme ile başlayan dikey ilişki sürecinde 13.06.2005 tarihli 15
yıl süreli bayilik sözleşmesi, Rekabet Kurulu kararları gereğince beş yılda
sonlandırıldığı ve 18.09.2010 tarihinde yeni beş yıllık bayilik sözleşmesi akdedildiği,
- Bayiye ENERJİ lehine tesis edilen 15 yıl süreli intifa hakkının ilgili mevzuat ve
uygulama kapsamında değerlendirildiği ve bu nedenle 2020 yılına kadar süreli olan
intifa hakkının beş yıl sınırı ile 18.09.2010 tarihinde sonlandırılacağı taahhüdünde
bulunulduğu,
- Muhammet SEZİ’nin ise bahse konu düzenlemelerin bilincinde olarak 18.09.2010
tarihinde yeniden beş yıl süre ile geçerli olacak şekilde ENERJİ ile sözleşme imzalama
konusunda şirkete yazılı muvafakat verdiği,
- Taraflar arasındaki bayi-dağıtıcı ilişkisinin bayi Muhammet SEZİ tarafından 14.05.2012
tarihinde bayilik sözleşmesinin feshedilmesiyle son bulduğu,
- Bu nedenlerle taraflar arasında mevcut dikey ilişkinin 2015 yılına kadar uzadığı
değerlendirilerek intifa hakkı konusunda işlem yapılmadığı
ifade edilmiştir.
(6) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler incelendiğinde, maliklerden Muhammet SEZİ ile ENERJİ
arasında ilk olarak 18.05.2005 tarihinde bir Ön Protokol imzalandığı, 07.06.2005 tarihinde
istasyonun bulunduğu arazi üzerinde ENERJİ lehine (…..) bedelle 15 yıl süreli intifa hakkı
kurulduğu, akabinde 13.06.2005 tarihinde Muhammet SEZİ ile ENERJİ arasında 15 yıl
14-46/841-381
3/4
süreli bir bayilik sözleşmesi kurulmuş olduğu anlaşılmaktadır. İzleyen süreçte, Muhammet
SEZİ ile ENERJİ arasında 18.09.2010 tarihli yeni bir bayilik sözleşmesinin imzalandığı ve
Muhammet SEZİ’den dikey ilişkinin 18.09.2015 tarihine kadar uzatılması konusunda
muvafakat alındığı görülmektedir. Öte yandan bahse konu bayilik ilişkisi Muhammet SEZİ
tarafından 11.05.2012 tarihinde ENERJİ’ye gönderilen ihtarname ile feshedilmiştir.
(7) Konuyla ilgili olarak 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri, anılan Tebliğ’in açıklanmasına yönelik
çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz ve Kurulumuz kararları çerçevesinde; taraflar
arasında kurulu bulunan dikey anlaşmanın, malik ile işleticinin bağlantılı olması nedeniyle
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5 (a) maddesinde düzenlenen istisna hükmü kapsamında olmadığı,
ayrıca dosya konusu akaryakıt istasyonunun daha önce üzerinde akaryakıt bayilik
faaliyeti yapılmamış arazi üzerinde sıfırdan kurulan bir tesis niteliği de taşımaması
nedeniyle Kurulumuzun yerleşik kararlarında ortaya koymuş olduğu koşulları
karşılamadığı ve dikey anlaşmaya bireysel muafiyet tanınamayacağı
değerlendirilmektedir.
(8) Bununla birlikte, taraflar arasında 2005 yılından bu yana süregelen bir ilişkinin
bulunmasına rağmen 18.09.2010 tarihinde ENERJİ ile Muhammet SEZİ arasında beş yıl
süreli yeni bir bayilik sözleşmesi imzalandığı ve bayi olarak faaliyet gösteren Muhammet
SEZİ tarafından dikey anlaşmanın 18.05.2015 tarihine kadar uzatılması konusunda
ENERJİ’ye yazılı muvafakat verildiği görülmektedir.
(9) 2002/2 sayılı Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un
35. paragrafında, “… Beş yıllık süreyi aşacak şekilde zımnen yenilenebilen rekabet
etmeme yükümlülükleri de grup muafiyeti kapsamında değildir. Ancak, süresi beş yılı
aşmayan veya beş yıldan sonraki uzatmanın her iki tarafın açık iradesi ile mümkün
olduğu ve alıcının beş yıllık süre sonunda rekabet etmeme şartına son vermesini
engelleyen herhangi bir durumun olmadığı hallerde rekabet etmeme yükümlülüğü grup
muafiyetinden yararlanacaktır…” şeklinde açıklama yer almaktadır.
(10) Öte yandan, Kurulumuzun geçmiş tarihli kararlarında1 da belirtildiği üzere, uzun süreden
beri devam eden dikey ilişkilerde imzalanan yeni sözleşmelerle dikey ilişkinin de
yenilenmesi yeni bir irade beyanı olarak kabul edilebilmekte ve taraflar arasında yeni bir
dikey anlaşmanın yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki sürelerin
hesaplanmasında göz önüne alınmaktadır. Bununla birlikte, bu tür irade yenilemelerinde
intifa hakkı süresinin dikey anlaşmanın süresiyle uyumlu olması; değilse, uyumlaştırılması
gerekmektedir.
(11) Somut olayda, başvuruya konu taşınmaz üzerinde taraflar arasında 18.09.2010 tarihinde
akdedilen bayilik sözleşmesi ile Muhammet SEZİ tarafından verilen muvafakatname de
göz önüne alındığında, ENERJİ ile Muhammet SEZİ arasında yeni bir dikey anlaşma
kurmak yönünde tarafların iradelerinin yenilendiği görülmektedir. Ancak dosya konusu
ENERJİ lehine tesis edilmiş bulunan 07.06.2005 tarihinde 15 yıl süreli intifa hakkının
süresine ilişkin olarak tapuda bir kısaltma işlemi gerçekleştirmedikleri anlaşılmaktadır.
(12) Bu doğrultuda, mevcut haliyle dikey anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanma
olanağının bulunmadığı, taraflar arasındaki irade yenilemesinin geçerli olabilmesi için ilgili
intifanın süresinin taraflar arasındaki 18.09.2010 tarihli sözleşme ile uyumlu bir biçimde
18.09.2015 tarihine kadar geçerli olacak şekilde kısaltılması gerekmekte iken bu usule
uyulmadığı, dolayısıyla dikey ilişkinin kesintiye uğramadığı ve mevcut durum itibarıyla
bayi üzerindeki rekabet yasağı süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen beş yıllık üst
sınırı aşması nedeniyle, artık Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanılamayacağı
kanaatine varılmıştır.
1 Kurulumuzun 08.04.2010 tarih, 10-29/436-162 sayılı ve 07.10.2010 tarih, 10-63/1313-491 sayılı kararları.
14-46/841-381
4/4
J. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- 13.06.2005 tarihli bayilik sözleşmesi ve bununla bağlantılı 07.06.2005 tarih ve 15 yıl
süreli intifa hakkı ile kurulmuş olan dikey ilişkinin mevcut haliyle 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlanmadığına,
2- Söz konusu dikey ilişkiye bireysel muafiyet de tanınamayacağına,
3- Bununla birlikte tarafların dikey ilişkiyi devam ettirme konusunda 18.09.2010 tarihli
sözleşme ile açık ve serbest iradelerini ortaya koydukları dikkate alınarak, intifa
hakkının süresinin 18.09.2015 tarihine kadar geçerli olacak şekilde tapuda kısaltılması
halinde dikey ilişkinin 18.09.2015 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanmasına
4- Bu nedenle, taraflara gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde söz
konusu intifa süresinin 18.09.2015 tarihine kadar geçerli olacak şekilde kısaltılması
gerektiği, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde
Enerji Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş.’ye 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy