Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-4-79 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 14-47/864-394
Karar Tarihi : 03.12.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Dr. Ali Fuat KOÇ, Kasım ŞENGÜL, Abdurrahman TEPELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği
Temsilcileri: Sinem UĞUR ve Bahadır BALKI
Çamlıca Köşkü Francalacı Sok. No:28 Arnavutköy 34345
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneğinin yürüteceği pazar
araştırması neticesinde elde edilecek sonuçların kamu ile paylaşılması uygulamasına
menfi tespit belgesi verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.10.2014 tarihinde giren ve eksikleri 23.10.2014
tarihinde tamamlanan başvuru üzerine düzenlenen 26.11.2014 tarih ve 2014-4-79/MM sayılı
Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirimi yapılan uygulamaya menfi tespit belgesi
verilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(3) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarları “binek otomobil, hafif/orta ticari
araç, ağır ticari araç ve tarım makineleri ve endüstriyel/iş makineleri lastiği üretimi ve
dağıtımı pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.2. Değerlendirme
G.2.1. Bildirime Konu Anlaşma
(1) Başvuru konusu anlaşma, Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği (LASİD) üyelerinden1
toplanacak bilgileri, konsolide ve istatistiki olarak kamu ile paylaşmasını konu almaktadır.
LASİD, söz konusu çalışmanın yürütülmesi için bağımsız bir araştırma kuruluşu ile bir
sözleşme imzalamayı planlamaktadır. Sözleşme uyarınca;
- Araştırma şirketinin, araştırmaya katılan üye teşebbüslerden geriye dönük olarak son 10
yıla ilişkin verileri toplaması ve değerlendirme raporu hazırlaması,
- Sonraki dönemlerde, araştırma şirketinin, önceki iki ayın verilerini üçüncü ayda toplaması
ve dördüncü ayda iki aylık dönemi kapsayan verilerin (ay bazında) LASİD’in internet
sitesinden raporlanması,
1 Bildirimde, araştırmanın sadece LASİD’e üye firmalarla sınırlı olmadığı, üyeliği bulunmayan veya yeni üye
olan şirketlerin de prosedüre uygun şekilde ve gönüllülük esası çerçevesinde araştırmaya dahil olabilecekleri
belirtilmiştir.
14-47/864-394
2/4
planlanmaktadır.
(2) Araştırma şirketinin gerçekleştireceği tüm sayısal raporlamalar, aylık ve kümülatif bazda
olacak ve bir önceki yılın aynı dönemi ile kıyaslama yapılacaktır.
(3) Bildirimde, araştırma şirketinin üye teşebbüslerden lastik endüstrisine ilişkin verileri,
oluşturulan soru formları aracılığıyla toplayacağı belirtilerek; toplanan bilgilerin, bağımsız
araştırma şirketi tarafından derlenmesi ile üç ana başlıkta raporlama yapılacağı ifade
edilmiştir. Bu üç ana başlık ise şu şekildedir: Genel bilgiler, Türkiye pazarı özelinde bilgiler ve
Dünya çapında lastik sanayisine ilişkin bilgiler.
(4) Söz konusu ana başlıkların alt kırılımlarının ise şu şekilde olacağı ifade edilmiştir:
1. Genel bilgiler:
- Endüstri hakkındaki genel bilgiler (üretim yeri, üretime başlama yılı, lisanslar, sermaye,
yabancı sermaye, üretim tesislerine ilişkin kapalı alan-toplam alan),
- 2014 yılı Türkiye üretim kapasitesi,
- Geriye doğru 10 yıllık Türkiye üretim miktarı bilgileri,
- Geriye doğru 10 yıllık Türkiye kapasite kullanım bilgileri,
- Geriye doğru 10 yıllık ihracat bilgileri,
- İstihdam rakamları (mavi-beyaz yaka, idareci, mühendis, idari mühendis, akademik
personel).
2. Türkiye üretim ve satış rakamları (toplanan veriler binek, hafif/orta sınıf ticari, ağır ticari,
tarım, endüstriyel/iş araçları grupları için ayrı ayrı düzenlenecektir):
- Türkiye lastik üretim miktarı,
- Türkiye satış rakamları (yurt içi (yenileme kanalı) satışlar, OE satışları),
- İthalat rakamları,
- İhracat rakamları (AB, Amerika (NAFTA), Asya, Afrika olmak üzere).
3. Dünya lastik sanayii hakkında bilgiler:
- Üreticiler (yurt dışındaki üreticiler/markalar ve hangi ülkelerde üretim gerçekleştiği),
- Markalar (kimin hangi markayı ürettiği hakkında bilgi),
- Dünya pazarında 10 yıllık üretim ve satış rakamları (AB, Amerika (NAFTA), Asya, Afrika).
(5) Bildirim Formunda, LASİD’e lastik sanayicileri ve ithalatçılarının üye olduğu ve LASiD üyesi
firmaların Türkiye'de, lastik endüstrisinde faaliyet gösteren başlıca teşebbüsler konumunda
bulunduğu belirtilmiş ve yapılan çalışma ile endüstrinin genel durumunun ve gelişiminin
ölçülmesi ve bu ölçümlerin kamuyla, müşterilerle, tedarikçilerle ve tüketicilerle
paylaşılmasının amaçlandığı ifade edilmiştir.
(6) Ayrıca yapılan bildirimde LASİD’in, yapmayı planladığı anlaşma ile lastik sektörüne ilişkin
olarak;
- Pazarın bütününe ilişkin kamuoyuna ve endüstri temsilcilerine güvenilir bilgi sağlamayı,
- Pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin düzenli ve güvenilir istatistiki bilgiye erişmelerini
mümkün kılmayı,
- Pazarın yapısı ve gelişimi hakkında pazardaki teşebbüsleri bilgilendirmeyi,
- Teşebbüslerin pazarda kendilerini daha doğru konumlandırmalarına yardımcı olmayı
amaçladığı belirtilmiştir. Bu doğrultuda yapılacak araştırma ile LASİD üyesi teşebbüslerin
yukarıda belirtilen bilgileri bağımsız bir araştırma şirketi ile paylaşması, bu araştırma
şirketinin de söz konusu bilgileri toplulaştırarak raporlaması ve LASİD’in internet sitesinde
14-47/864-394
3/4
yayınlanması söz konusu olacaktır.
G.2.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(4) Bildirimde yer alan açıklamalar çerçevesinde, LASİD tarafından paylaşılacak verilerin
rekabet hukuku açısından önem arz eden başlıca özellikleri şu şekilde özetlenebilir:
- Veriler sektör dışından bağımsız bir araştırma şirketi tarafından toplanacak ve LASİD
tarafından kendi sitesinde raporlanarak yayınlanacaktır. Bağımsız bir kuruluşun araştırmayı
gerçekleştirmesi ve imzalanan gizlilik sözleşmeleri uyarınca, çalışmaya katılan teşebbüslerin
birbirlerinin verileri hakkında bilgi sahibi olmamasının sağlanması planlanmaktadır.
- Bildirim konusu bilgi paylaşımı gelecek ve güncel döneme ilişkin veri içermeyecek ve
konsolide bir şekilde sektör toplamını gösterecektir. Dolayısıyla geçmişe dönük olarak dahi
rakipler özelinde herhangi bir bilgi paylaşılmayacaktır. Aynı zamanda araştırma şirketi
tarafından katılımcı teşebbüslerden kendilerine özel geleceğe dönük bireysel bilgiler talep
edilmeyecektir.
- Veri paylaşımı aynı hizmet piyasasında faaliyet yürüten rakiplere ve kamuya açık bir
şekilde yapılacaktır.
- Uygulama dernek üyesi olmayan teşebbüslerin katılımına da açıktır.
(5) Söz konusu araştırma ile LASİD’e üye teşebbüslerin geçmiş 10 yıla ilişkin olarak üretim
miktarları, kapasite kullanımları, ihracat ve ithalat miktarları gibi bilgilerin paylaşılması ve
LASİD’in internet sitesinde yayınlanması söz konusu olmaktadır. Ayrıca sonraki dönemlere
ilişkin olarak da yine bu bilgiler iki aylık dönemler itibarıyla üçüncü ayda toplanarak dördüncü
ayda kamu ile paylaşılacaktır. Örneğin Ocak ve Şubat aylarına ilişkin bilgiler Mart ayında
üyelerden toplanacak ve Ocak ve Şubat ayrı ayrı olmak üzere Nisan ayında yayımlanacaktır.
Bildirimde, 2014'ten önceki yıllara ilişkin bilgilerin yıllık bazda raporlanacağı, 2014 yılından
itibaren raporların aylık bazda hazırlanacağı, araştırma şirketinin gerçekleştireceği tüm
sayısal raporlamaların, aylık ve kümülatif bazda olacağı ve bir önceki yılın aynı dönemi ile
kıyaslama yapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca toplanacak bilgilerin, kamuya açık olacak şekilde
LASİD üyeleri dışında, tüm teşebbüslerin, kamu kurum ve kuruluşlarının, basın ve
tüketicilerin de yararlanabileceği şekilde sunulacağı belirtilmiştir.
(6) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar… hukuka aykırı ve
yasaktır.” hükmü yer almaktadır. LASİD üyesi teşebbüslerin lastik sektöründe birbirlerinin
rakipleri oldukları düşünüldüğünde, inceleme konusu araştırmanın koordinasyon doğurucu
olup olmadığı önem arz etmektedir. Zira anlaşma uyarınca paylaşılacak olan bilgilerin rakip
teşebbüsler arasındaki rekabeti engellemesi muhtemeldir.
(7) Esasen, rekabete duyarlı bilgiler teşebbüslerin aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak
piyasada istenmeyen sonuçlar doğurabilmektedir. Bu bilgiler özellikle fiyat, maliyet, satış
stratejisi, stok bilgisi gibi bilgilerdir. Bildirim konusu anlaşma ise bilgi değişimi yönünden
sınırlı bir değişimi öngördüğü ve yukarıda yer alan ve rekabetin engellenmesi hususunda
yüksek riske sahip bilgilerin değişiminin olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, piyasada
rakip teşebbüsler arasında koordinasyon doğurucu bir etkinin ortaya çıkmayacağı
görülmektedir. Ayrıca araştırma şirketine sunulacak bilgilerin il, coğrafi bölge ve son
kullanıcı/alıcı grupları arasında sınıflama içerecek şekilde olmadığı da dikkate alındığında,
yine bilgi değişiminin koordinasyona yol açmayacağı anlaşılamaktadır.
(8) Diğer taraftan, LASİD üyesi teşebbüslerin araştırma şirketine sunacakları bilgileri, LASİD’in
14-47/864-394
4/4
veya LASİD üyesi teşebbüslerin öğrenmesi hususu da rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti
engelleyici bir risk barındırmaktadır. Ancak yapılan bildirimde hem araştırma şirketi ile LASİD
arasında hem de araştırma şirketi ile araştırmaya katılacak firmalar arasında gizlilik
sözleşmeleri imzalanmasının planlandığı belirtilmiştir. Bu durumda yapılan anlaşma
çerçevesinde araştırma şirketine sunulacak verilerin rakip teşebbüslerin eline geçme riski
büyük oranda azalacaktır. Ayrıca yapılacak raporlama, endüstrinin genel resmini çıkaran,
toplulaştırılmış, ortalama ve geçmişe dönük bilgilerden oluşacaktır.
(9) Tüm bu değerlendirmeler çerçevesinde; paylaşılan bilgilerin büyük ölçüde kamuya açık
nitelikte bilgilerden oluşması, bilgilerin bağımsız üçüncü bir kuruluş tarafından
toplanacağının taahhüt edilmesi ve üçüncü kuruluş ile teşebbüsler arasında gizlilik
sözleşmeleri imzalanacak olması, bilgilerin toplanarak derlenmesi neticesinde oluşturulacak
istatistikî verilerin hiçbir teşebbüsün bireysel fiyat, maliyet veya karlılık gibi bilgilerini ifşa
etmeyecek nitelikte olması ve nihayetinde, elde edilen istatistikî verilerin kamuya açık bir
şekilde paylaşılacak olması hususları dikkate alındığında, LASİD tarafından bağımsız bir
araştırma şirketi vasıtasıyla yürütülecek, bildirime konu uygulama kapsamında
gerçekleşecek olan bilgi değişiminin, ilgili pazarlarda rekabetçi endişelere yol açmayacağı ve
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı amacının veya etkisinin
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(10) Diğer yandan bildirime konu uygulama, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine de aykırı
değildir.
(11) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde menfi tespit talebine konu LASİD
tarafından yürütülecek pazar araştırması uygulamasının rakip şirketler arasında rekabete
duyarlı bilgi alışverişini içermediği, dolayısıyla rekabetçi endişeler doğurmayacağı ve bu
kapsamda söz konusu uygulamaya Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilmesinde sakınca olmadığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Lastik Sanayicileri ve İthalatçıları
Derneği’nin bağımsız bir araştırma şirketi aracılığıyla yürüteceği pazar araştırması
uygulamasına 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi uyarınca
menfi tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy