Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-4-84 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-02/10-8
Karar Tarihi : 08.01.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Dr. Ali Fuat KOÇ, Tuğba YILMAZ, Nesibe AYAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.
Güvercin Yolu No:111-112 06560 Gazi/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. tarafından yeni kurulan
garantili ikinci el traktör ve ekipman satıcılığı franchise sistemi çerçevesinde Türk
Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.’nin yetkili bayileriyle imzalanacak franchise
sözleşmesine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.10.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
düzenlenen 31.12.2014 tarih ve 2014-4-84/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu “New Holland 2 İkinci El Traktör ve
Ekipman Satıcılığı Franchise Sözleşmesi”nin (Sözleşme), 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında tanınan grup muafiyetinden yararlandığı sonucuna
ulaşıldığı, ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “İkinci el traktör ve ekipman alım-satım
hizmetleri”; ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye" olarak belirlenmiştir.
G.2. Bildirimin Konusu
(5) Başvuru konusu Sözleşme, TÜRK TRAKTÖR’ün ikinci el traktör ve ekipman alım-satımı
konusunda New Holland 2 markası ile kurmuş olduğu franchise sistemi içerisinde yer alan
yeniden satıcılarla ilişkilerini düzenlemek amacıyla, bir yıllık süre için geçerli olacak şekilde
hazırlanmıştır.
(6) Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. (TÜRK TRAKTÖR) ile yetkili bayileri arasında
imzalanmış ikinci el traktör ve ekipmanların alım satımına ilişkin hizmetleri düzenleyen
Sözleşme çerçevesinde oluşturulan franchise sistemi kapsamında, TÜRK TRAKTÖR; New
Holland 2 ismi ile yerli ve yabancı her tür markadan ikinci el traktör ve ekipman alım satım
işinin yapılmasında sahip olduğu know-how ve ticari sırları, konunun işletimi ve yürütümü için
gerekli reklam, pazarlama, teknik değerlendirme prosedürleri ve marka kullanım hakkı
hususlarında franchise alanlara lisans vermektedir.
(7) Sözleşme uyarınca; franchise alan, işlettiği her bir ofis ve/veya işyeri başına, bir defaya
mahsus başlangıç ücreti ile her sattığı ikinci el traktör ve ekipman başına belirlenecek bir
orandaki bedeli ödemekte; bunun karşılığında franchise veren tarafından belirlenen
prosedürlere uymak kaydıyla, söz konusu marka altında, New Holland 2 İkinci El Web
Sitesi’nden de yararlanarak ikinci el araç alım satımı gerçekleştirmektedir.
(8) Başvuru sahibi tarafından; TÜRK TRAKTÖR ve franchise alanlar arasında imzalanmış olan
15-02/10-8
2/4
Sözleşme’nin temelini oluşturan ikinci el sisteminin amacının, bayiler tarafından ikinci el
işinin profesyonelce yönetilerek, ikinci el stoklarının daha kolay nakde çevirmesini ve
tüketicilerin bütçelerine ve kullanım amaçlarına uygun ikinci el traktör ve ekipmanı kurumsal
güvenceyle satın alabilmelerini sağlamak olduğu bildirilmiştir.
(9) Diğer yandan bildirim formunda, söz konusu ikinci el sisteminin önemli unsurunun ikinci ele
ilişkin “web sitesi” olduğu belirtilmiştir. Yapılan bildirimde, yetkili bayilerin marka ayrımı
olmadan ikinci el traktör ilanlarını yükleyebildiği ve müşterilerin bu ilanlara ulaşabildiği bir
web sitesi tasarlandığı ifade edilmiştir.
(10) Bildirim formuna göre, Sözleşme’ye konu sistemin bir diğer önemli unsuru ise “garanti”dir.
TÜRK TRAKTÖR’ün Tur Asist Yardım ve Servis Ltd. Şti. (Tur Asist) ile yapmış olduğu
işbirliği çerçevesinde ikinci el New Holland traktörlerinin garantörünün arka planda Tur Asist
olacağı, ikinci el garanti projesinin başlangıçta sadece New Holland 3S bayilerinde faaliyete
alınacağı ve 10 yaş ile 7000 saate kadar olan belirli New Holland marka traktörlerde
uygulanacağı ifade edilmektedir.
(11) Sözleşme’ye konu franchise sisteminin üçüncü önemli unsurunun ise “finans” olduğu
belirtilmiş ve ikinci el müşterilere finansal alternatifler sunularak ikinci el satışının
destekleneceği belirtilmiştir. Bildirim formuna göre; müşterilere özel faiz oranları, özel vadeler
ve özel geri ödeme seçenekleri sunabilmek amacıyla finansal kuruluşlarla görüşülmektedir.
(12) “Bayi marka kimliği” ise ikinci el sisteminin dördüncü unsurudur. Bu çerçevede, bildirim
formunda, ikinci el işinin sıfır traktör işinden ayrı yönetileceği bildirilmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(13) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında; “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı
ve yasaktır…” hükmüne yer verilmiştir.
(14) İşbu dosya kapsamında inceleme konusu olan Sözleşme, franchise veren konumundaki
TÜRK TRAKTÖR ile franchise alanlar arasında imzalanmış olan bir dikey anlaşma
niteliğindedir. Yapılan incelemede, franchise alanlara; Sözleşme’nin 7. ve 10. maddeleri ile
sözleşme süresi boyunca ve sözleşmenin bitiminden sonraki bir yıllık dönem için rekabet
yasağı getirildiği belirlenmiştir. Bu düzenlemeler çerçevesinde franchise alanlara getirilen
kısıtlamalar, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında dikey sınırlamalar olarak
değerlendirilmektedir.
(15) Yapılan bildirimde, söz konusu başvurunun öncelikle "menfi tespit" kapsamında
değerlendirilmesi, menfi tespit talebinin reddedilmesi halinde başvuruya muafiyet tanınması
talep edilmektedir.
(16) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 184. paragrafında Franchise anlaşmalarındaki rekabet
etmeme yükümlülüğü konusunda “(ii) Franchise alanın satın aldığı mal ve hizmetlerle ilgili
olarak rekabet etmeme yükümlülüğü, bu yükümlülüğün franchise ağının ortak kimliğini ve
prestijini korumak bakımından gerekli olduğu hallerde Kanun’un 4. maddesinin kapsamı
dışındadır. Böyle bir durumda, rekabet etmeme şartının süresi de, franchise anlaşmasının
süresini aşmadığı takdirde 4. madde kapsamında bir sorun yaratmayacaktır.” ifadeleri yer
almaktadır.
(17) Bu doğrultuda başvuru konusu dikey ilişki ile bayi üzerine getirilen, Sözleşme’nin 10.
maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hüküm değerlendirildiğinde,
bahse konu dikey anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti
15-02/10-8
3/4
sınırlayıcı nitelikte olduğu, bu nedenle Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit
belgesi alamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
G.3.2. 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği Kapsamında
Yapılan Değerlendirme
(18) Yapılan bildirim kapsamında, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyet değerlendirmesi
yapılmıştır.
(19) İşbu başvuruya konu dikey anlaşmanın mezkur Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanabilmesi için, sağlayıcının öncelikle ilgili ürün pazarındaki pazar payının %40’ı
aşmaması gerekmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, TÜRK TRAKTÖR’ün ikinci el
traktör ve ekipman alım-satım hizmetleri pazarında daha öncesinde herhangi bir faaliyetinin
bulunmadığı, dolayısıyla kurmuş olduğu franchise sistemi ile pazara yeni girdiği
anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, söz konusu bildirimde 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen pazar
payı kriteri sağlanmaktadır.
(20) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, seçici dağıtım sisteminde perakende seviyesinde
faaliyet gösteren sistem üyelerinin son kullanıcılara yapacakları aktif veya pasif satışların
kısıtlanması, anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran sınırlamalardan biri olarak
sayılmaktadır. Ancak, mezkur Sözleşme kapsamında aktif veya pasif satışları kısıtlayıcı
herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
(21) Bununla beraber, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendi, alıcıya getirilen belirsiz
süreli veya beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüklerini muafiyet kapsamı dışında
bırakmaktadır. Mezkur Tebliğ’in 5. maddesinin (b) bendi ise anlaşmanın sona ermesinden
sonraki döneme ilişkin olarak, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüklerini ancak
aşağıdaki dört şartın bir arada varlığı halinde muafiyet kapsamına dahil etmektedir:
a) Anlaşma konusu mal ya da hizmetlerle rekabet halindeki mal ve hizmetlere ilişkin olması,
b) Anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olması,
c) Sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know-how’ı korumak için zorunlu olması,
d) Anlaşmanın sona ermesinden itibaren bir yılı aşmaması.
(22) Bildirim Formunda sözleşme süresinin bir yıl olduğu belirtilmektedir ve anılan Sözleşme’nin
5. maddesinde belirlenen sözleşme süresi, taraflarca yazılı olarak bildirilip kabul edilmedikçe
uzamayacaktır. Anılan düzenleme uyarınca, Sözleşme’nin yenileneceğinin yazılı olarak
bildirilip karşı tarafça da yazılı olarak kabul edilmiş olması kaydıyla, Sözleşme yürürlükte
bulunduğu süre zarfında yapılan/yapılacak değişiklikler ile birlikte bir yıl süreyle uzayacaktır.
(23) Sözleşme’nin 10. maddesi ile yetkili bayilere (franchise alanlara) getirilen rekabet yasağı,
sözleşme konusu ve sözleşme konusu ile doğrudan veya dolaylı olarak benzer nitelik
taşıyan işlerle sınırlandırılmıştır. Bununla beraber aynı madde çerçevesinde, TÜRK
TRAKTÖR’ün franchise sistemi çerçevesinde yetkili bayilerine devredeceği know-how’ı
korumak amacıyla franchise alanlara getirdiği rekabet yasağının, sözleşmenin sona
ermesinden sonraki bir yıllık süre boyunca da, franchise alanın faaliyette bulunduğu tesis ya
da arazi ile sınırlı olacak şekilde uygulanacağı anlaşılmaktadır.
(24) Bu çerçevede, sözleşmenin sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak alıcıya getirilen
söz konusu rekabet yasağı 2002/2 sayılı Tebliğ’de sayılan tüm şartları sağlamaktadır.
(25) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, bildirim konusu sözleşmenin 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamındaki grup muafiyetinden yararlandığı kanaatine varılmıştır.
15-02/10-8
4/4
H. SONUÇ
(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.’nin yetkili bayileriyle imzalanacak “New Holland 2
İkinci El Traktör ve Ekipman Satıcılığı Franchise Sözleşmesi”ne, çeşitli hükümlerinin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle menfi tespit belgesi
verilmesinin mümkün olmadığına,
2. Bununla birlikte söz konusu sözleşmenin 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği” kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy