Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-78 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 15-02/2-1
Karar Tarihi : 08.01.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Selen Yersu ŞAHİN, Başak ARSLAN, Hakan EREK,
Metin DEMİRCİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Orhaneli ve Tunçbilek Termik Santrallerinin, Bursa Linyit
İşletmesi tarafından kullanılan taşınırların, Orhaneli ve Tunçbilek Santralleri ile
Bursa Linyit İşletmeleri tarafından kullanılan taşınmazların “varlık satışı” ve ilgili
maden ruhsatları ve bu ruhsatların kapsadığı maden sahalarının “işletme hakkının
verilmesi” yöntemiyle bir bütün halinde özelleştirilmesi kapsamında, söz konusu
varlıkların Çelikler Taah. İnş. ve San. A.Ş. veya Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş.’ye
devri işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖİB) Kurum kayıtlarına
22.12.2014 tarihinde giren yazısında; Özelleştirme Yüksek Kurulunun (ÖYK)
07.08.2014 tarih ve 2014/75 sayılı kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan
Elektrik Üretim A.Ş.’ye (EÜAŞ) ait Orhaneli Termik Santrali (ORHANELİ) ve Tunçbilek
Termik Santralinin (TUNÇBİLEK), Soma Elektrik Üretim A.Ş.’ye ait olan Bursa Linyit
İşletmesi (BLİ) tarafından kullanılan taşınırların, ORHANELİ, TUNÇBİLEK ve BLİ
tarafından kullanılan taşınmazların “Varlık Satışı”; 79528 ve 73021 no’lu Maden
Ruhsatları ve bu Ruhsatların kapsadığı Maden sahalarının “İşletme Hakkının Verilmesi”
yöntemiyle bir bütün halinde özelleştirilmesine ilişkin nihai pazarlık görüşmelerinin
17.12.2014 tarihinde yapıldığı belirtilerek, ÖYK’nın onayına sunulmak üzere aşağıda
belirlenen teklif sahiplerine ilişkin bildirim yapılmıştır:
- Çelikler Taahhüt İnşaat ve Sanayi A.Ş. (ÇELİKLER)
- Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KONYA ŞEKER)
(3) Bunun üzerine eksiklikleri en son 30.12.2014 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 31.12.2014 tarih ve 2014-1-78/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; teklif sahipleri olan Çelikler Taahhüt İnşaat ve
Sanayi A.Ş. (ÇELİKLER) ve Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye (KONYA ŞEKER)
ait dosya mevcudu bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi sonucunda; “Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ” kapsamında Rekabet Kurulu iznine tabi olan, muhtemel alıcılara
yapılacak devir işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Bildirim Konusu İşlem
(5) İncelemeye konu olan ORHANELİ ve TUNÇBİLEK ÖYK’nın yukarıda yer verilen kararı
ile özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda;
15-02/2-1
2/6
- Bursa Linyit İşletmesi’ne (BLİ) ait olan taşınırların “Varlık Satışı”,
- ORHANELİ ve TUNÇBİLEK tarafından kullanılan taşınmazlar, BLİ tarafından
kullanılan taşınmazların “Varlık Satışı”,
- 79528 ve 73012 numaralı ruhsatların ve bu ruhsatların kapsadığı maden sahalarının
“İşletme Hakkı Devri”
yöntemiyle bir bütün halinde özelleştirilmesine karar verilmiştir.
G.2. Devredilen Varlıklar
G.2.1. Orhaneli Termik Santrali (ORHANELİ)
(6) Bursa ilinde kurulu olan ORHANELİ, 210 MW’lık kurulu güce ve 1.365 GWh’lık üretim
kapasitesine sahip durumdadır. ORHANELİ, temel yakıt olarak linyit kömürü
kullanmakta, kullandığı kömür ise BLİ tarafından tedarik edilmektedir. Santralin 2013
yılındaki üretim miktarı (…..) kWh olarak gerçekleşmiş ve (…..)TL. ciro elde edilmiştir.
Santralin yakıt ihtiyacı BLİ tarafından sağlanmaktadır. BLİ, halihazırda Türkiye Kömür
İşletmeleri Kurumuna ait olup ürettiği linyitin tamamına yakını ORHANELİ'ne arz
etmektedir.
G.2.2. Tunçbilek Termik Santrali (TUNÇBİLEK)
(7) TUNÇBİLEK, Kütahya ilinde kurulmuş bir termik santraldir. Mevcut durumda 365 MW’lık
kurulu güce ve 2.789 GWh’lik üretim kapasitesine sahiptir. TUNÇBİLEK, ana yakıt
olarak linyit kömürünü kullanmaktadır. 2013 yılında (…..) kWh üretim gerçekleştirilen
TUNÇBİLEK’te (…..)TL. ciro elde edilmiştir.
(8) ORHANELİ ve TUNÇBİLEK’in kurulu güç, üretim, pazar payı ve ciro bilgileri aşağıda
gösterilmiştir:
Tablo 1: ORHANELİ ve TUNÇBİLEK’in Kurulu Güç, Üretim ve Pazar Payı Bilgileri
Santral Adı Kurulu Güç
(2013, MW)
Brüt Üretim
(2013, GWh)
Türkiye Kurulu
Güç İçindeki
Pay (%)
Türkiye Elektrik
Tüketimi İçindeki
Pay (%)
Ciro (2013, TL)
ORHANELİ 210 (…..) (…..) (…..) (…..)
TUNÇBİLEK 365 (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 575 (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye1 64.007 240.154 - - -
G.3. Teklif Sahipleri
G.3.1. Çelikler Taahhüt İnşaat ve Sanayi A.Ş. (ÇELİKLER)
(9) ÇELİKLER, halihazırda diğer grup firmalarıyla birlikte Çelikler Yatırım Holding A.Ş.
(ÇELİKLER HOLDİNG) bünyesinde faaliyet göstermektedir. ÇELİKLER HOLDİNG
inşaat-taahhüt, madencilik, turizm ve enerji sektörlerinde faaliyet göstermektedir.
ÇELİKLER’in 2013 yılı cirosu (…..)TL. olarak gerçekleşmiştir.
(10) ÇELİKLER, Çelikler Taahhüt İnş. ve San. A.Ş., Çelikler Seyitömer Elektrik Üretim A.Ş.,
Çelikler Elektrik Üretim A.Ş. ve Çelikler Jeotermal Elektrik Üretim A.Ş. aracılığıyla
elektrik üretim alanında faaliyet göstermektedir. Söz konusu santraller ile toplam
(…..)MW kurulu güce sahip olan ÇELİKLER, 2013 yılında toplam (…..)MWh elektrik
üretimi gerçekleştirmiştir. Faaliyet gösteren santrallerin haricinde inşaatı devam eden ve
yatırım aşamasında olan ve toplam (…..) MW kurulu güce sahip olacak iki hidro ve iki
termik olmak üzere dört santral bulunmaktadır. Dolayısıyla, ÇELİKLER’in yapımı devam
eden projeler bittiğinde kurulu güç kapasitesinin yaklaşık (…..)MW olacağı
öngörülmektedir. Söz konusu santrallere ilişkin bilgiler aşağıdaki tablolarda
sunulmuştur:
1 2013 yılı Türkiye brüt elektrik tüketimi 246.356,6 GWh olarak gerçekleşmiştir.
15-02/2-1
3/6
Tablo 2: ÇELİKLER’in Aktif Durumdaki Elektrik Üretim Faaliyetlerine İlişkin Veriler (2013)
Santral
Kurulu
Güç
(MW)
Kurulu
Güç
Pazar
Payı (%)
Üretim
Miktarı
(MWh)
Türkiye
Elektrik
Tüketimi
İçindeki Pay
(%)
Ören HES (Giresun) Hidro (…..) (…..) (…..) (…..)
Pamukören JES (Aydın) Jeotermal (…..) (…..) (…..) (…..)
Çelikler Seyitömer (Kütahya) Kömür (…..) (…..) (…..) (…..)
Rixos Grand (Ankara) Doğal gaz (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM - (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 3: ÇELİKLER’in İnşaatı Devam Eden ve Yatırım Aşamasındaki Elektrik Üretim Faaliyetleri
Santral Yakıt Tipi Planlanan Kurulu Güç (MW)
Planlanan Faaliyete
Geçme Yılı
Keles Termik Santrali (Bursa) Kömür (…..) (…..)
Domaniç Termik Santrali
(Giresun)
Kömür (…..) (…..)
Ilıca HES (Kastanonu) Hidro (…..) (…..)
Ata HES (Artvin) Hidro (…..) -
TOPLAM - (…..) -
(11) Ayrıca şirket bünyesinde elektrik toptan satış alanında faaliyet göstermek üzere kurulan
Çelikler Elektrik Toptan Satış A.Ş., Çelikler Seyitömer Elektrik Üretim A.Ş. ve Çelikler
Elektrik Üretim A.Ş. bulunmakla birlikte, 2013 yılında yalnızca Çelikler Üretim A.Ş. aktif
olarak elektrik satışı gerçekleştirmiştir.
G.3.2. Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KONYA ŞEKER)
(12) KONYA ŞEKER, Konya, Eskişehir, Akşehir, Ilgın ve Civarı Pancar Ekicileri İstihsal
Kooperatifleri, Konya Sınai Kalkınma A.Ş. ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’nin
ortaklıkları ile 10.000.000 TL sermaye ile 1952 yılında kurulmuş olan bir şirkettir. 2013
yılı cirosu (…..)TL. olan KONYA ŞEKER, şeker üretimi faaliyeti dışında bankacılık, gıda,
gübre, kömür üretimi ve enerji alanlarında da faaliyet göstermektedir.
(13) KONYA ŞEKER, enerji alanındaki faaliyetlerini, 13 Ağustos 2013’te EÜAŞ’dan
devraldığı Kangal Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. (KANGAL) ve 2013 Ocak ayında
işletmeye açtığı Çobanyıldızı Elektrik Üretim A.Ş. (ÇOBANYILDIZI) iştirakleri ile
yürütmektedir. ÇOBANYILDIZI, (…..) MW kurulu gücü ile 2013 yılında (…..) MWh
elektrik üretimi gerçekleştirmiştir. (…..) MW kurulu güce sahip KANGAL’da ise KONYA
ŞEKER tarafından devralındığı 14.08.2013 tarihi sonrasında (…..)MWh elektrik üretimi
gerçekleştirilmiştir. Söz konusu tesisler ile KONYA ŞEKER’in Türkiye kurulu gücü
içerisinde (…..)paya sahip olduğu görülmektedir.
G.4. İlgili Pazarlar
(14) Elektrik üretimi ve toptan satışı ile elektriğin nihai tüketicilere satışını içeren ilgili pazar
tanımlarında elektriğin kendine özgü nitelikleri nedeniyle dosya özelinde tarafların
piyasadaki konumları da dikkate alınarak farklı tanımlamalar yapılabilmektedir. Dar
pazar tanımlarının somut anlamda yapılması için ilgili işleme ilişkin tarafların piyasadaki
konumlarının yanı sıra piyasanın serbestleşme seviyesi, bahse konu piyasa yapılarının
işleyişi ve nitelikleri ve bu yapıların rekabetçi açıdan anlamlı derecede farklılaşıp
farklılaşmadığı gibi hususlarının öne çıktığı; bununla birlikte, rekabetçi bir risk
doğmadığı sürece kesin bir pazar tanımı yapılmadığı görülmektedir.
(15) Dosya konusu işleme ilişkin bu aşamada en dar ilgili pazar tanımlarının dahi rekabetçi
analizin sonuçlarına etki etmeyecek olmasından hareketle, dosya özelinde elektrik
üretimi ve toptan satışına dair nihai bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
H. DEĞERLENDİRME
15-02/2-1
4/6
(16) Bildirime konu işlem öncelikle izne tabi olma açısından değerlendirilmiş, ardından
işleme ilişkin rekabetçi hususlar yatay yoğunlaşma başlığı altında incelenmiştir. Bununla
birlikte, teklif sahiplerinin elektrik dağıtım alanında faaliyet göstermedikleri dikkate
alındığında dikey bütünleşme bakımından değerlendirme yapılmasına gerek
görülmemiştir.
H.1. Eşikler Bakımından Değerlendirme
(17) ORHANELİ ve TUNÇBİLEK’in 2013 yılındaki toplam cirosunun (…..) TL. olduğu göz
önüne alındığında, 2013/2 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”de öngörülen
30.000.000 TL eşiğin aşılması nedeniyle işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
H.2. Yatay Yoğunlaşmaya İlişkin Değerlendirme
(18) Birleşme ve devralmalar açısından rakip teşebbüsler arası işlemleri niteleyen yatay
yoğunlaşma sonucunda oluşan yapının hâkim durum yaratması ya da mevcut bir hâkim
durumu güçlendirmesi rekabetçi açıdan birtakım riskler doğurabilecektir. Nitekim bu
durum 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.
(19) Türkiye elektrik üretimine ilişkin olarak kurulu gücün ve üretimin kuruluşlara ve yakıt
cinslerine göre dağılımına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:
Tablo 4: Türkiye Elektrik Kurulu Gücünün Üretici Kuruluşlara Göre Dağılımı
Kuruluşlar Kurulu Güç (MW) Katkı (%) Üretim (GWh) Katkı (%)
EÜAŞ 21.066,7 32,9 66.156,1 27,6
EÜAŞ'A BAĞLI ORTAKLIK
SANTRALLARI 2.714 4,2 13.961,7 5,8
Yİ+YİD+SÜŞ+İHD2 36.805,4 57,5 146.964,7 61,2
OTOPRODÜKTÖR
SANTRALLARI 3.421 5,4 13.071,5 5,4
TOPLAM 64.007 100,00 240.154 100,00
Tablo 5: Türkiye Elektrik Üretiminin Yakıt Cinslerine Göre Dağılımı (2013)
Yakıt Cinsleri Üretim (GWh) Katkı (%)
Kömür 63.786,1 26,6
Sıvı Yakıtlar 1.738,8 0,7
Doğal Gaz 105.116,3 43,8
Yenilenebilir + Atık + Artık Isı 1.171,2 0,5
Hidrolik 59.420,5 24,7
Jeo + Rüzgar 8.921 3,7
TOPLAM 240.154 100,0
(20) Bu pazar yapısı çerçevesinde, devre konu ORHANELİ ve TUNÇBİLEK ile devralan
taraflar bakımından mevcut elektrik üretim miktarları, pazar payı ve ciro bilgilerine
aşağıda yer verilmiştir:
Tablo 6: ORHANELİ ve TUNÇBİLEK ile Teklif Sahiplerinin 2013 Yılı Ciro ve Pazar Payları
Taraflar Kurulu Güç (MW)
Üretim
(MWh)
Kurulu Güç
Pazar Payı
(%)
Türkiye Elektrik
Tüketimi içindeki
Pay (%)
ÇELİKLER (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ŞEKER (…..) (…..) (…..) (…..)
ORHANELİ - TUNÇBİLEK (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (ÇELİKLER ve
ORHANELİ-TUNÇBİLEK)
(…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (KONYA ŞEKER ve
ORHANELİ -TUNÇBİLEK)
(…..) (…..) (…..) (…..)
2 Yap İşlet Santralleri, Yap İşlet Devret Santralleri, Serbest Üretim Şirketleri ve İşletme Hakkı Devredilen Santrallerin
üretim toplamı.
15-02/2-1
5/6
(21) Elektrik üretim ve toptan satış piyasasında hâkim durum değerlendirmesinde ilgili
pazarlarda oluşan pazar payı, hâkim duruma ilişkin pazar gücünün göstergelerinden biri
olarak ele alınmaktadır. Yukarıdaki tablolarda yer alan bilgilerden, ORHANELİ ile
TUNÇBİLEK’in toplam pazar payı verilerine muhtemel alıcı konumundaki ÇELİKLER ve
KONYA ŞEKER’in kurulu güç ve üretim pazar payları eklendiğindeki toplam değerlerin
(…..) dahi ulaşmadığı anlaşılmaktadır. Yatırım aşamasındaki santrallerin de hesaba
katıldığı durumda bugünkü koşulların statik kalması (hızla yeni yatırımlara
başlanmaması) halinde tarafların gelecekteki pazar paylarının yine en fazla (…..)
civarında olacağı öngörülmektedir. Bu çerçevede, teklif sahiplerinin mevcut pazar
payları yanında yatırımların tamamlanması ile elde edilecek pazar payı artışlarının da
artan elektrik talebi sonucu yoğunlaşan yatırımlara göre düşük olması gibi hususlar da
dikkate alındığında, gelecekteki pazar paylarının bu aşamada ex ante bir pazar gücü
endişesi doğurmadığı görülmektedir.
(22) Bununla birlikte elektriğin kendine özgü nitelikleri nedeniyle elektrik piyasasında yatay
yoğunlaşma anlamında hâkim durum analizinde pazar paylarının yanı sıra bazı
niteliksel ve niceliksel göstergelerin de dikkate alınması gerekebilmektedir. Bu
çerçevede incelemeye konu hususların başında zamansal ya da coğrafi anlamda
piyasada oluşan kısıtların rekabetçi yapıya etkisi gelmektedir. İlgili pazara ilişkin
bölümde de ele alındığı üzere elektrik talebinin zamansal anlamda dalgalanması
sonucu oluşan yük seviyelerini karşılamak üzere santrallerin devreye girmesinde, bu
santrallerin yakıt türleri ve buna bağlı olarak üretim teknolojileri sonucunda farklılaşan
kapasite, esneklik ile üretim maliyetleri gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bu durumda
her santral her yük seviyesinde çalışamadığından yük seviyelerine göre rekabetçi
şartlar farklılaşabilmektedir. Coğrafi anlamda ise, iletim kısıtları nedeniyle bazı coğrafi
bölgelerde elektrik sevkiyatı gerçekleştirilemediği dönemlerde o bölgenin, diğer
bölgelerden farklı bir rekabetçi yapı sergilemesi sonucu ortaya çıkan yapı hâkim durum
değerlendirmelerinde dikkate alınabilmektedir.
(23) Özellikle üretim alanındaki büyük ölçekli yoğunlaşmalar bakımından yukarıda ortaya
konan çerçevede ayrıntılı incelemeler gerekebilecek olmakla birlikte dosya özelinde
muhtemel alıcıların ve özelleştirmeye konu teşebbüsün daha dar ilgili pazar
tanımlarında dahi rekabetçi yapı bakımından sakınca oluşturacak bir pazar gücüne
ulaşmadığı; bu nedenle bildirim konusu işlem ile yatay yoğunlaşma bakımından
herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
(24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
a) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından Elektrik Üretim A.Ş.’ye ait Orhaneli Termik
Santrali (ORHANELİ) ve Tunçbilek Termik Santralinin (TUNÇBİLEK), Soma Elektrik
Üretim A.Ş.’ye ait olan Bursa Linyit İşletmesi (BLİ) tarafından kullanılan taşınırların,
ORHANELİ, TUNÇBİLEK ve BLİ tarafından kullanılan taşınmazların “Varlık Satışı”;
79528 ve 73021 nolu maden ruhsatları ve bu ruhsatların kapsadığı maden sahalarının
“İşletme Hakkının Verilmesi” yöntemiyle bir bütün halinde özelleştirilmesi kapsamında
söz konusu varlıkların teklif sahiplerinden,
- Çelikler Taah. İnş. ve San. A.Ş. veya
- Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş.
tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun”un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2013/2 sayılı “Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
15-02/2-1
6/6
b) Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel
devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme
izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy