Rekabet Kurumu - Karar Sayı 15-02/5-3

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-2-55 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-02/5-3
Karar Tarihi : 08.01.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Bekir KOCABAŞ, Tuba YEŞİL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Eksa Kalıp Sanayi Ticaret A.Ş.
O.S.B. 4. Kısım İsmail Sarıgözoğlu Cad. No:11 Manisa
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Siemens Product Lifecycle Management Software Incorporation
5800 Granite Parkway Suite 600 Plano, TX 75024 ABD
- Boğaziçi Yazılım A.Ş.
Çayıryolu Sokak Üçgen Plaza No:7/14 34752 İçerenköy/İstanbul
- B.C.C. Bilgisayar Yazılım Danışmanlık Kalıp Makina San. ve Tic. Ltd. Şti.
Haşim İşcan Caddesi No:19/6 Özkanlar-Bornova/İzmir
(1) E. DOSYA KONUSU: Siemens Product Lifecycle Management Software
Incorporation ile yazılımlarının Türkiye’deki yetkili distribütörü olan Boğaziçi
Yazılım A.Ş.’nin ve bu şirketin Ege bölge bayiliğini yürüten B.C.C. Bilgisayar
Yazılım Danışmanlık Kalıp Makina Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin, Siemens Nx
Cad/Cam isimli yazılımı, Eksa Kalıp Sanayi Ticaret A.Ş.’ye sağlamamak suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.10.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 10.11.2014 tarih ve 2014-2-55/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 12.11.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve 14-45/821-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 31.12.2014 tarih ve 2014-2-55/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Siemens Product Lifecycle Management (PLM) Software Incorparation (Siemens)
yazılımlarını Türkiye tek yetkili distribütörü sıfatıyla ülkemizde pazarlayan Boğaziçi
Yazılım A.Ş.’nin (Boğaziçi Yazılım) yetkili Ege bölge bayiliğini yürüten B.C.C.
Bilgisayar Yazılım Danışmanlık Kalıp Makina Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (B.C.C.) ile
başvuru sahibi Eksa Kalıp Sanayi Ticaret A.Ş. (Eksa) arasında 01.04.2014 tarihinde
“Siemens Nx Cad/Cam1 Yazılım Satış Sözleşmesi” (sözleşme) imzalandığı,
- Adı geçen sözleşme uyarınca B.C.C.’nin Siemens Nx Cad/Cam isimli yazılım
programının teslim ve kurulumunu sözleşme tarihinden itibaren en geç iki hafta
içerisinde Eksa’ya ifa etmekle yükümlü kılındığı, ancak söz konusu borcun ifasından
imtina edildiği,
- Bunun üzerine Eksa tarafından B.C.C. ve Boğaziçi Yazılım’a sırasıyla 21.04.2014 ve

1 “Cad/Cam” terimi, “Computer Aided Design/Computer Aided Manifacturing” ifadelerinin kısaltılmasından
ibaret olup, bilgisayar destekli tasarım ve imalatı ifade etmektedir.
15-02/5-3

2/17

22.05.2014 tarihli Karşıyaka 5. Noterliği ihtarnamesi gönderilerek, alacaklı şirketin
otomotiv, otomotiv yan sanayi, beyaz eşya, elektrik, ısı sektörlerine yapmış olduğu
ticari işler dolayısı ile Nx Cad/Cam programını kullanmasının zaruri olduğu ifade
edilmek suretiyle yazılımın Eksa’ya sağlanmasının talep edildiği, zira anılan
durumun B.C.C. ile Eksa arasında sözleşmenin ifası anlamına geldiğinin belirtildiği,
- Buna karşın Boğaziçi Yazılım ve B.C.C.’nin ilgili ihtarlara haksız yanıtlar vererek
yazılım lisansını Eksa’ya temin etmekten kaçındığı gibi, yazılımların kurulması için
(…..) Euro gibi bir satış bedeli istediği yahut 5 yıl hapis cezasını öne sürdüğü,
- Boğaziçi Yazılım ve B.C.C. tarafından başvuruya konu uygulamalarına dayanak
mahiyetinde ise, Siemens firmasının satış politikasının gösterildiği ve Siemens'in
sözleşme konusu yazılımlarının Eksa’ya gönderilmesine izin vermediğinin ileri
sürüldüğü,
- Otomotiv, otomotiv yan sanayi, beyaz eşya, ısı, havacılık, medikal ve makina
sektörlerinde çok yoğun olarak kullanılan Nx Cad/Cam yazılımının nitelik olarak
pazarda hakim durumda bulunduğu, bunun yanı sıra özellikle ISO 500 ve ikinci 500
büyük sanayi kuruluşu sıralamasının içinde bulunan firmaların tamamı nezdinde
hakim konumda olduğu
iddia edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak, Siemens,
Boğaziçi Yazılım ve B.C.C. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İncelemeye Konu Teşebbüsler
I.1.1. Siemens
(5) Sanayi otomasyon iş birimini temsil eden “Ürün Yaşam Döngüsü Yönetimi” (PLM)
yazılımı konusunda ve özellikle 2D ve 3D alanında uzmanlaşmış olan Siemens’in
yazılım alanındaki başlıca ürünleri: Nx yazılımı, bir ticari yazılım paketi olan
Cad/Cam/Cae yazılımı, Teamcenter, PLM ve işbirliği (Collaborative product
development-CPD) araçları, Tecnomatix, bir üretim ve fabrika planlama paketi olan
Velocity Series, Solid Edge isimli yazılımı da içeren “orta odaklanmış uygulama paketi
ürünleri”dir.
(6) Siemens’in Türkiye’de incelemeye konu yazılım ürünlerinin yetkili distribütörlüğünü
Boğaziçi Yazılım yürütmekte olup, Merkezi ABD Texas’ta bulunan şirketin, Türkiye’de
herhangi bir birimi veya irtibat noktası bulunmamaktadır.
I.1.2. Boğaziçi Yazılım
(7) Boğaziçi Yazılım, kurulduğu 1991 yılından bu yana dünya çapında faaliyet gösteren
çeşitli yazılım firmalarının Türkiye temsilcisi olarak, özellikle üretim ve hizmet
sektörlerine çözüm sunmak amacıyla çalışmaktadır.
(8) Siemens’in Türkiye temsilcisi olarak faaliyet gösteren İstanbul merkezli Boğaziçi Yazılım,
IBM Türkiye’nin de çözüm ortağı durumundadır. Şirket, sağladığı yazılım çözümleri ile
ilgili her türlü satış, eğitim, danışmanlık, destek ve uyarlama hizmetlerini de sunmaktadır.
I.1.3. B.C.C.
(9) İzmir merkezli bir limited şirket olan B.C.C., Siemens tarafından üretilen bilgisayar
destekli tasarım ve üretim ürünlerinin Türkiye distribütörü konumundaki Boğaziçi
Yazılım’ın Ege bölge bayi olarak on dört yıldır faaliyet göstermektedir. B.C.C.’nin
15-02/5-3

3/17

dağıtımını yaptığı temel ürün Siemens tarafından üretilen “Siemens Nx” isimli yazılım
programıdır. Bu programın “Siemens Nx Computer Aided Design” (Siemens Nx Cad) ve
“Siemens Nx Computer Aided Manifacturing” (Siemens Nx Cam) olmak üzere bilgisayar
destekli tasarım ve üretim alanına yönelik iki temel versiyonu bulunmaktadır.
I.2. Önaraştırma Kapsamında Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(10) Önaraştırma kapsamında, B.C.C. ve Boğaziçi Yazılım’ın şirket merkezlerinde
incelemeler yapılmış, gerek anılan şirketlerden gerekse Siemens adına hukuki süreçleri
takip eden ilgili hukuk bürosundan bilgi talep edilmiştir. Elde edilen bilgi ve belgelere
aşağıda yer verilmiştir.
(11) Boğaziçi Yazılım’da yapılan yerinde incelemede, Eksa ile Siemens arasındaki kopya
yazılım ihtilafının çözümüne dair uzlaşma sürecine yönelik olduğu anlaşılan ve
Siemens’in Türkiye’deki vekilliğini yürüten hukuk bürosu avukatlarından biri tarafından
Eksa’ya hitaben gönderilen 08.04.2014 tarih ve “Quote Eksa.pdf” başlıklı e-posta elde
edilmiş olup, söz konusu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…Telefonda konuştuğumuz üzere bugün müvekkiliniz firmada bir tespit işlemi
gerçekleştirilmiş olup (…..) adet pc de yapılan incelemede (…..) adet lisanssız (korsan)
NX yazılımının full versiyonunun kullanıldığı tespit edilmiştir.
Müvekkilimiz firma bu gibi durumlarda korsan yazılım kullanan firmalara bir iyi niyet
adımı atmakta ve verilen süre (9 Nisan saat en geç 12:00 olarak verilmiştir) içerisinde
firmanın bulunan yazılımlar ile aynı versiyon ve sayıda lisanslı yazılım alması
durumunda cezai anlamda firma ortakları hakkında suç duyurusunda bulunma ve
hukuki anlamda bulunan yazılımların 3 katı tutarında tazminat davası açma hakkından
feragat etmektedir. Daha önce korsan yazılım ile ilgili Türkiye’de çok sayıda
sonuçlanmış mahkeme kararlarımız mevcuttur dilerseniz göndermemiz mümkündür.
Müvekkilinizin Siemens grubu ile halihazırda calışıyor olması büyük sıkıntı yaratmıştır.
Grup içerisinde ve diğer büyük üreticiler (arçelik vb) arasında korsan yazılım kullanan
tedarikçi ile çalışmama şeklinde prensip kararları mevcuttur. Bu anlamdaki muhtemel
hak kayıplarımızı önleyebilmek adına müvekkilimizden teklifi hızlıca temin ettik.
İncelemeniz sonrası dönüşünüzü rica ederiz.
Mahkeme dosyasına ilişkin bilgi almak isterseniz; manisa 3 ahm 2014/28 d is dosyasını
inceleyebilirsiniz.
Saygılarımızla.”
(12) Yukarıda içeriği verilen e-posta ekinde yer alan uzlaşma teklifinin koşulları, ilgili hukuk
bürosu tarafından Rekabet Kurumuna gönderilen 30.12.2014 tarih ve 7463 sayılı yazı ile
açıklığa kavuşturulmuştur. Buna göre, 08.04.2014 tarihinde Siemens tarafından Eksa’ya
sunulan uzlaşma teklifinde, Siemens’in Eksa’dan, lisanssız olarak kullandığı tespit edilen
(…..) adet yazılımın tüm modüllerini içerir şekilde lisans satın almasını istediği
anlaşılmaktadır. Uzlaşma teklifinde (…..) adet yazılımın tüm modüllerini içerir şekilde
satış fiyatı da sunulmuş olup, önerilen paketin toplam yazılım ücreti (…..) Avro, 12 aylık
toplam bakım ücreti ise (…..) Avro’dur. Hukuk bürosunun bahse konu yazısında,
Siemens’in uzlaşma teklifindeki satış fiyatının, herhangi bir ceza veya tazminatı
içermediği belirtilmekte ve teklifteki toplam rakamın yüksek olmasının, (…..) adet
yazılımın tüm modüllerini içerir versiyonlarının satın alınmasından kaynaklandığı ifade
edilmektedir. Siemens’in Eksa’dan (…..) adet yazılımın tüm modüllerini satın almasını
şart koşmasının sebebi ise, lisanssız kullanılan bir yazılımın, ilgili kullanıcı açısından tüm
modülleri ile kullanılabilir hale geldiği gerekçesi ile açıklanmaktadır.
(13) Siemens’in yukarıda sunulan uzlaşma teklifine istinaden, Eksa yetkilisi tarafından
15-02/5-3

4/17

Siemens yetkilisine bilgi geçilmek suretiyle Boğaziçi Yazılım’a gönderilen 09.04.2014
tarihli ve “Quote Eksa.pdf” konulu e-postada; “…Tarafımıza ulaştırmış olduğunuz
yazınıza istinaden cevabımız ve uzlaşma talebimiz ekteki şekilde bilgilerinize sunarım…”
ifadeleri yer almaktadır.
(14) Eksa yetkilisinin yukarıda aktarılan 09.04.2014 tarihli ve “Quote Eksa.pdf” konulu e-
postası ekinde yer aldığı belirtilen Eksa’ya ait uzlaşma teklifinin içeriği, hukuk bürosu
tarafından gönderilen 30.12.2014 tarihli ve 7463 sayılı yazıdan anlaşılmıştır. Eksa
tarafından 09.04.2014 tarihinde Siemens yetkilisi ve hukuk bürosu avukatına hitaben
yazılmış olan yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır;
“Öncelikle belirtmek isteriz ki, Eksa Kalıp A.Ş. olarak böyle bir durum ile
karşılaşmamızdan ötürü çok üzgünüz. 20 yıllık kariyerimizde (İzmir Kalıp A.Ş. süreci de
dahil) devlet kurumları da dahil baskın şeklinde hiçbir uygulamaya maruz kalmadık.
Firmanıza buna rağmen saygılı duruşumuzu devam ettirdik, ettirmeye de devam
edeceğiz.
Eski işletmemiz İzmir Kalıp San. Tic. A.Ş.’nin ortaklık yapısı 17 Eylül 2013 tarihinde
sona erdirilmeye karar alınmış, 24 Mart 2014 tarihinde ticari faaliyeti durdurulmuştur.
Eski firmamızda Endüstriyel Kalıp imalatında Siemens NX Cad/Cam programı
kullanıcısı idik.
Şu anki işletmemiz Eksa Kalıp San. Tic. A.Ş. (Eski İzmir Kalıp A.Ş. grup firması idi)
Ocak 2014’de tek ortaklı yeni ticari faaliyetine başlamıştır.
Eksa Kalıp A.Ş.’de eski firmamız gibi endüstriyel sac kalıpları ve metal parça üretimi
yapmaktadır. Ocak 2014’ten itibaren ortakların ayrılmasından dolayı eksik yatırımlarına
başlamış, 01.04.2014 tarihinde Siemens NX Bölge bayisi BCC Yazılım firmasından 1.
Yatırım kademesi olan toplam (…..) istasyon yatırımı geçekleştirmek için anlaşma
yapılmıştır. (NX(…..) + NX(…..)(…..) adt, NX (…..) + NX (…..)(…..) adt) ki bu modüller
bizim işimiz için gerek ve standart olan modüllerdir.
Yeni firmamız Eksa Kalıp A.Ş.’de bugün itibari ile (…..) çalışan mevcuttur. 01.01.2014-
01.04.2014 arasında toplam (…..) TL ciroya ulaşabilmiştir. Siemens NX CAD/CAM
programı kullandığımız Endüstriyel Kalıp imalatı ciromuz ise şu an itibari ile (…..)dır.
Bu nedenle e-postanızda belirttiğiniz tutarları ticari olarak ödeyebilmemiz asla mümkün
değildir. Israrınızın firmamızı ticari olarak faaliyeti sürdüremez duruma getireceği çok
açık ve nettir.
(…..) çalışanımızın işsiz kalacak ve biz de müşterilerimize üretim yapamayacağımız
için bu firmaların da üretimlerinin aksayacağı unutulmamalıdır.
Ayrıca talep etmiş olduğunuz tutarın bizim için asla ödenemez ve sürdürülemez bir
durum yarattığından ve bu yüksek rakamlar ile yapılan ısrarlar iki tarafı da ayıca yorucu
bir hukuk mücadelesine de sokacaktır.
Eksa Kalıp A.Ş. olarak bu konunun Sağ Duyu ile iyi yönetilerek tarafların en az zararla
uzlaşma ile çözümlemesi taraftarıyız.
Yönetimimizin bilgi dışında; bilgisayarlara kaçak yüklenen programın belirtildiği şekilde
birçok modülü işletmemizin ihtiyacı olmayan kullanılmayan modüllerdir. (5 eksen,
kaynak, elektrode, EDM vs). Bu durumun çözümü için, işletmemizde kaçak tespiti
yapılan bilgisayarlarda bu programları bir daha kullanmamak üzere silmeyi ve kullanıcı
sayımızın (…..)’ten (…..)’a yükselterek Bölge Bayiniz ile yaptığımız sözleşmenin fiyat
ve ödeme koşulları geçerli olmak üzere çözümlenmesi hususunu bilgilerinize sunarız.
Uzlaşma niyetimiz için istenilen ülke zaman ve satte sizinle gerekli görüşmeye
katılabileceğimizi beyan ederiz…”
15-02/5-3

5/17

(15) Eksa yetkilisinin yukarıda sunulan karşı teklifine cevaben, Siemens yetkilisi tarafından
gönderilen 09.04.2014 tarihli e-postada2 ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır;
“…Öneriniz saçma ve bu nedenle reddedilmiştir.
Önce yazılımımızı çalıyor, sonra da indirimli satın almak istiyorsunuz.
Biz ticari bir prosedür hakkında değil, mahkeme dışı uzlaşma girişimi hakkında
konuşuyoruz. Açıkça bu olayı ciddiye almadığınızı öğrendiğim için üzgünüm, en
azından karşı teklifinizden bu anlaşılmıyor.
Son olarak bugün size 18:00’a kadar tekrar düşünmeniz için süre veriyorum. Eğer
sizden herhangi bir haber almazsam veya belirtilen süre içinde bir haber almazsam
şirketiniz ve yönetimden sorumlu kişiler aleyhinde yasal işlemlerin başlatılması için
hukuk ekibime talimat vereceğim…”
(16) 24.04.2014 tarihinde Boğaziçi Yazılım’ın Genel Müdürü tarafından B.C.C.’nin
yöneticisine gönderilen “An itibariyle Eksa’da yerinde inceleme yürütülmekte” konulu e-
postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…Eksa Kalıp siparişi Siemens tarafından işleme alınmamıştır, çünkü Siemens
avukatları tarafından bu firmaya yapılan baskında (…..) veya (…..) kopya NX lisansı
bulunmuştur. Bilgilerine…”
(17) Boğaziçi Yazılım’ın Genel Müdürü tarafından “Eksa Siparişi İptali” başlığını taşıyan ve
Siemens kopya bölüm yöneticisine gönderilen 24.04.2014 tarihli e-postada aşağıda
alıntılanan ifadelere yer verilmektedir;
“…Bildiğiniz gibi, Eksa korsan yayın kullanma faaliyetinden yakalandı ve sipariş süreci
işlerken siparişi iptal edildi. Şimdi ise Eksa, benim bayime karşı saldırı başlatmış
durumda. 24 saat içinde lisans siparişlerinin teslimini talep ediyorlar; aksi takdirde ticari
ve finansal kayıp gerekçesiyle bayime karşı dava yoluna başvuracaklar.
Avukatlarından gelen konuya ilişkin hukuki doküman ekte yer alıyor. Ne yapmamız
gerektiğine ilişkin lütfen tavsiyede bulunun. Söz konusu siparişin durdurulduğu ve iptal
edildiğine; B.C.C.’in teslim edilmeyen lisans dolayısıyla sorumlu olmadığına dair
Siemens PLM’den resmi bir yazı almak mümkün mü?...”
(18) Eksa’nın kopya lisans kullandığının tespitine ve Eksa siparişinin iptaline ilişkin yukarıda
yer verilen son maile cevaben Siemens yetkilisi tarafından 24.04.2014 tarihinde
gönderilen e-postada ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır;
“…Siemens, sipariş teslim etmesine izin vermeyeceğinden B.C.C., Eksa’ya geri ödeme
yapmalı…Zaten son kullanıcıya da Siemens’in siparişi iptal ettiğini belirttim…”
(19) Boğaziçi Yazılım’dan elde edilen belgelerden, Siemens kopya bölüm yöneticisi
tarafından Boğaziçi Yazılım’a gönderilen ve “Acil Lisanssız Siemens Yazılımı” başlığını
taşıyan 30.05.2014 tarihli e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir;
“Teşekkürler!
(…..).
Dün 23:00’a kadar Eksa’nın sahibinin eşi Ömür Çelik ve onunla eş zamanlı olarak
avukatımız Nazlı SEZER ile whatsupp üzerinden görüştük. Bir an (…..) Euro teklif
verirlerken bir bakmışsın ki hiç bir şey yok.. teklifte uzlaşılamadı….”
(20) Boğaziçi Yazılım ile akdettiği sözleşmeye konu Siemens yazılımını teslim alamaması

2 Bu bölümden itibaren elde edilen ingilizce e-postaların çevirisine yer verilmiştir.

15-02/5-3

6/17

üzerine Eksa tarafından Boğaziçi Yazılım’a gönderilen ve söz konusu teslim borcu ifa
edilmediği takdirde borca konu yazılım yerine muadil programların tercih edileceğinin
vurgulanması bakımından önem arz eden 22.05.2014 tarihli Karşıyaka 5. Noterliği
ihtarnamesi aşağıdaki ifadeleri içermektedir:
“Satış sözleşmesi gereği teslim edilmesi gereken programları en geç 24 saat içinde
teslim edilmesini, en geç 24 saat içinde programları teslim etmediğiniz takdirde satış
sözleşmesi gereği programları teslim etmeyeceğiniz, tek taraflı ve haksız olarak
sözleşmeden döndüğünüz kabul edilerek müvekkil şirketin ihtiyacı olan muadil
programlar başka firmalardan temin edilecektir. Başka firmalardan satın alacağımız
programlar nedeniyle fazla ödeme yapmak zorunda kaldığımız takdirde aradaki bedel
farkı tarafınızdan tahsili talep edileceği gibi bu güne kadar oluşan tüm maddi ve manevi
zararlarımız için müvekkil şirketin tüm maddi ve manevi zararlarından şirketinizin
sorumlu olacağını, aleyhinize dava açmak ve icra takibi yapmak zorunda kaldığımız
takdirde dava ve icra masrafları ile avukatlık ücretlerinin tarafınıza ait olacağını
müvekkil şirket adına ihtaraen bildiririz.”
(21) Boğaziçi Yazılım tarafından anılan ihtarnameye cevaben gönderilen 05.06.2014 tarihli
ihtarnamede aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir;
“1. Müvekkilim "Siemens Product Lifecycle Management Software Inc" yazılım
firmasının Türkiye yetkili distribütör firmasıdır.
Müvekkiliniz "Eksa Kalıp San. ve Tic. A.Ş.” tarafından müvekkilimin yetkili satıcısı
olduğu Siemens firmasına ait bazı yazılım programları satın alınmak istenmiş,
ihtarınızda bahsi geçen proforma fatura ile de şirketinize teklif verilmiştir.
2. Satışında mutabık kalınan ürünlerle ilgili müvekkiliniz Eksa'dan sipariş alınmış ve
yetkili ana bayi Siemens'e siparişi bildirilmiştir. Ancak ana bayi Siemens' ten satışa
konu ürünlerle ilgili lisans henüz gelmeden yani sipariş tamamlanmadan; Siemens" e
ait bilgisayar yazılım programlarını lisanssız olarak kullandığınız Siemens PLM Türkiye
vekilleri tarafından mahkeme aracılığı ile tespit edilmiştir.
Müvekkiliniz firmada lisanssız/kopya ürünlerin kullanıldığının tespit edilmesi sebebi ile
ana firma Siemens PLM satışa konu ürünlerin satışını onaylamadığını, lisans
göndermeyeceğini beyan etmiştir.
3. Proforma fatura ve satış sözleşmesine konu ürünler lisanssız olarak kullanıldığını
tespit edilen ürünlerin cüz’i bir miktardır. Muhatap firmada lisanssız kullanılan ürünler
yüzlerce modülü içermekte iken satışa konu ürün sadece (…..) modülden ibarettir. Aynı
şekilde sipariş konusu ürünler yaklaşık (…..)USD bedelli ürünler iken müvekkiliniz Eksa
şirketinde mahkemece lisanssız kullanıldığı tespit edilen ürünler yaklaşık (…..) Euro
değerindedir.
4. Siemens PLM yazılım programlarına ait tüm ürünlerle ilgili onay ve lisanslar ana
firmadan alıcı firma adına gelmektedir. Muhatap firmada (…..) adet bilgisayarla
yüzlerce modülü yüklü olarak tespiti yapılan programların hiçbirinin Siemens' ten
alınmış lisansı yoktur.
5. Sayın muhatap, lisanssız olarak kullanan programlarla ilgili olarak yasal süreç
devam etmekte olup hukuki ve cezai yaptırmalarla karşı karşıyasınız. Lisanssız
program kullandığı mahkemece tespit edilen firmanıza herhangi bir ürün satışının
yapılması söz konusu değildir. Çekmiş olduğunuz ihtar ve içeriği yasal dayanaktan
yoksundur. Haksız ve mesnetsiz taleplerinizin hukuken korunması mümkün değildir.
Kimse kusurundan faydalanamaz. Kusurlu durumunuzu göz ardı etmeye yönelik,
hukuken korunması mümkün olmayan taleplerin kabul edilemez olduğunu belirtir,
gereğini saygılımla cevaben ihtar ederim...”
15-02/5-3

7/17

(22) Boğaziçi Yazılım’da yapılan incelemede elde edilen çeşitli belgelerde, Siemens’in
yazılımlarını lisanssız olarak kullandığı tespit edilen firmalara, uyarı mahiyetinde e-
postalar gönderilmek suretiyle, söz konusu firmaların lisanssız olarak kullandıkları
yazılımları satın almalarının istendiği; aksi takdirde, ceza hukuku ve fikri mülkiyet hukuku
düzenlemeleri çerçevesinde hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kalacakları konusunda
ikaz edildikleri tespit edilmiştir.
(23) B.C.C.’de yürütülen inceleme esnasında, raportörlerce firma ortağı ve müdürü ile yapılan
görüşmede özetle;
- Daha önce Eksa’nın sahibinin, İnan Çelik Kalıp firmasının ortağı olduğu,
B.C.C.’nin İnan Çelik Kalıp firmasıyla da çalıştığı ve halen bu şirketle çalışmakta
olduğu, B.C.C.’nin Eksa ile daha önce bir çalışmasının bulunmadığı,
- B.C.C. ile Eksa arasında 1 Nisan 2014 tarihinde Siemens Nx Cad/Cam yazılım
sözleşmesi imzalandığı, söz konusu sözleşmeye göre yazılımın teslim süresinin 2
ila 4 hafta arasında değiştiği, Siemens yazılımlarının tek lisanslı üreticisinin
Siemens olduğu, bahsi geçen şirketin kendi korsan yazılımlarını denetleyen ve
tespit eden İtalya merkezli bir birimi bulunduğu, ilgili birimin Türkiye’de korsan
yazılımların tespitine yönelik olarak bir hukuk bürosuyla bir çalışma yaptığı ve 8
Nisan 2014 tarihinde yerinde yaptıkları bir denetimle Eksa firmasının Siemens’e
ait 9 adet lisansız yazılım kullandığını tespit ettiği, bunların tutanaklarının da
mevcut olduğu, konuyla ilgili olarak Siemens tarafından Eksa şirketine dava
açıldığı ve Siemens tarafından kara listeye eklenen anılan firmayla hiçbir ticari
ilişkide bulunulmamasına yönelik B.C.C.’ye e-posta ve telefon yoluyla bildirimde
bulunulduğu, söz konusu bildirim üzerine B.C.C. tarafından Eksa ile olan her türlü
iletişimin sonlandırıldığı, bu doğrultuda Eksa ile akdedilen sözleşme kapsamında
alınan üç parça çekin Eksa’ya teslim edildiği, B.C.C.’nin tümüyle Boğaziçi Yazılım
ve Siemens’in ticari politikalarıyla bağlı olduğu,
- B.C.C.’nin konumu ve yetkisinin Siemens ve Boğaziçi Yazılım’ın Ege bölge
bayiliğini yürütmekten ibaret olduğu, ne lisans üretimi ne de ürün dağıtım
politikası hakkında bağlayıcı karar alma yetkisinin bulunmadığı; aksine Eksa
örneğinde olduğu gibi herhangi bir müşteriyle çalışılmaması gibi bir kararın
B.C.C.’ye ticari bir kayıp olarak yansıdığı, dolayısıyla mevcut incelemenin
muhatabının Boğaziçi Yazılım ve Siemens olması gerektiğinin düşünüldüğü,
belirtilerek; B.C.C.’nin yetkili olduğu Ege Bölgesi’nde, Eksa dışında korsan yazılım
kullanımı nedeniyle ticari ihtilaf yaşadığı başka bir şirketin olmadığı ifade edilmiştir.
(24) Önaraştırma sürecinde Boğaziçi Yazılım’dan talep edilen bilgi ve belgeler 11.12.2014
tarih ve 7043 sayıyla Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Cevabi yazıda özetle;
- Ekte orijinali sunulan ve Siemens ile Boğaziçi Yazılım tarafından akdedilmiş olan
Distrübütörlük Sözleşmesi’nin 4. sayfasındaki 2. madde hükmünde3, Siemens Nx
Cad/Cam yazılımına ilişkin dağıtım izninin açıkça “Münhasır Olmayan
Distribütörlük” yetki anlaşması kapsamında verildiğinin belirtildiği, bu bağlamda
Siemens tarafından adı geçen ürünün dağıtımı için Boğaziçi Yazılım’a tanınmış
bir tekelliğin söz konusu olmadığı, dolayısıyla aynı hükmün Siemens’in anılan
yazılımın dağıtımına yönelik başka distribütörler atayabileceği veya kendisinin
doğrudan satış yapabileceği anlamına geldiği, zaten mevcut durumda bazı büyük
müşterilere Siemens tarafından yurtdışından direkt olarak yazılım satışının
gerçekleştirildiği,

3 Cevabi yazı kapsamında ilgili hükme atıf, sözleşmenin tercüme ekinden yapılmıştır.
15-02/5-3

8/17

- Ayrıca ilgili sayfaları bakımından yeminli Türkçe tercümesine de ekte yer verilen
sözleşmede açıkça belirtildiği üzere, Boğaziçi Yazılım’ın Siemens’e bildirdiği
yazılım siparişlerinin nihai olarak üstlenilmesi hususunda Siemens’in bahse konu
siparişi reddetme yetkisine sahip olduğu,
- Boğaziçi Yazılım’ın endüstriyel yazılım çözümlerinin satışı ile bunların uygulama
hizmeti, eğitimleri ve teknik desteklerinin temin edilmesi alanında faaliyet
gösterdiği ve hâlihazırda iki farklı ürün grubunun satışının yapıldığı, bu ürünlerden
birincisinin “IBM Tivoli Yazılım Grubu”nda yer alan “Maximo Demirbaş Yönetimi
Yazılımı” olduğu, sözü edilen ürüne yönelik IBM ile yazılım iş ortağı olarak
çalışıldığı, aynı zamanda IBM yazılım iş ortaklarından birçoğunun da Maximo
Demirbaş Yönetimi Yazılımı’nı satma hakkına sahip olduğu, satışı gerçekleştirilen
ikinci ürün grubunu ise Siemens endüstriyel yazılım çözümlerinin teşkil ettiği,
- İncelemeye konu olan Siemens endüstriyel yazılım çözümlerinde Siemens ile
münhasır olmayan dağıtım anlaşmasının geçerli olduğu, ayrıca söz konusu ürün
grubunun bir kısmında Boğaziçi Yazılım’ın özel alt iş ortaklarının da mevcut
olduğu, örneğin Siemens Nx Cad/Cam ürünlerine yönelik İzmir/Manisa bölgesinde
B.C.C. firmasının, Bursa bölgesinde Biltim Bilgisayar Des. Tas. Üretim. San. ve
Tic. Ltd. Şti.’nin, Kayseri/Konya bölgesinde Nirvana Cad/Cam ve Bilgisayar Sist.-
Harun YILMAZ’ın, İstanbul’da Üçgen Yazılım Danışmanlık Bilgisayar Makine San.
Tic. Ltd. Şti. ve Zirve Yazılım Danışmanlık Bilgisayar ve Makine San. Tic. Ltd.
Şti.’nin faaliyet gösterdiği, bunların haricinde Siemens bünyesinde farklı alanlarda
da Boğaziçi Yazılım tarafından direkt satış yapılmasına karşın yine Boğaziçi
Yazılım ile çalışan alt iş ortaklarının bulunduğu, bunlar Siemens PLM Solid Edge
konusunda BDT Yazılım - Cemil Aykaç, CAE (Bilgisayar Destekli Mühendislik
Analizleri) konusunda Boğaziçi Yazılım’ın iki alt yüklenicisinin; İnovatif Teknoloji
Müh. Enj. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Tura Akıllı Sist. Müh. Enerji Elekt. Robotik ve
İmalat Tic. Ltd. Şti.’nin bulunduğu, Siemens yazılım ürünleri arasında PLM
konusunda Boğaziçi Yazılım’ın direkt satış yapmakta olduğu ve bu konuda da bir
alt iş ortağı olan CST Yazılım ve Dan. Hiz. Bil. Ltd. Şti.’nin bulunduğu, ancak
çoğunluğunun Boğaziçi Yazılım’ın eski çalışanlarının kendi şirketlerini kurmaları
sonucunda doğduğu söz konusu alt iş ortaklıkları ile yazılı bir anlaşmanın
bulunmadığı, anılan ticari ortaklıkların ise sadece etik kurallar ve sözlü anlaşmaya
dayalı bir güven ilişkisi merkezinde sürdürülmekte olduğu,
- Siemens’in Boğaziçi Yazılım tarafından dağıtımı yapılan ürünlerinin üç ana grup
altında toplanabileceği; bunlardan ilkinin “Nx ve Solid Edge” ürün grubu
bünyesindeki “Nx Cad/Cam Yazılım Çözümleri” ürünlerine tekabül ettiği, anılan
ürünün bilgisayar destekli tasarım, imalat ve mühendislik uygulamaları alanında
kullanılan bir yazılım olduğu ve bir ürünün eskiz örneğinden bilgisayar yardımıyla
üç boyutlu halde modellenmesinden otomatik olarak teknik resminin çıkarılmasına
kadar tüm süreçleri desteklediği, ayrıca teknik resim üzerinde mühendislik
analizleri yapılmasına ve kalıbının tasarımından imalatına kadar tüm aşamaların
tamamlanmasına hizmet ettiği,
- İkinci ürün grubunu, PLM Teamcenter’ın oluşturduğu, Cad/Cam kullanıcılarındaki
mühendislik verilerinin çoğalmaya başlaması ve kontrolünün zorlaşması
sonucunda doğan PLM’nin, tüm mühendislik bilgilerinin yönetilmesini temin ettiği,
- Üçüncü grubun ise Tecnomatix ürün grubu olduğu, söz konusu sınıftaki ürünün;
dijital fabrika denilen elektronik ortamda fabrikanın tasarlanması, planlanması ve
optimizasyonuna ilişkin olduğu ve en uç noktalarında da robot programlama,
robotların yönetilmesi, robot hücrelerinin dizaynı, parça üretim planlaması, kaynak
15-02/5-3

9/17

yönetimi, çalışan performansı ve ergonomisi, ürün kalite planlamasına yönelik
çözümleri ihtiva ettiği,
- Siemens ürünleri arasında yer alan Nx Cad/Cam yazılımının temelde bir ürün
veya parça tasarımında (çok geniş anlamda ise herhangi bir parça tasarımı,
kalem tasarımı, araba tasarımı yahut savunma sanayiinde uçak tasarımında)
kullanıldığı, dolayısıyla küçük ölçekli bir firma veya çok büyük bir firma tarafından
da tercih edilebildiği, an itibariyle Türkiye'de yaklaşık 1000 civarında kuruluşça
işletildiği, anılan firmalar arasında büyüklerden (…..) gibi şirketlerin yer aldığı,
bahsi geçen büyük kuruluşların alt yüklenicisi veya bağımsız olarak faaliyet
gösteren ve çalışan sayısının bazıları için 10 kişiyi dahi bulmadığı yüzlerce
makine imalatçısı, kalıpçı, parça tasarım imalatı yapan küçük kuruluşun
bulunduğu,
- Boğaziçi Yazılım’ın global düzeydekiyle yaklaşık aynı görünümde olan Türkiye
genelindeki kullanıcı profilinde; otomotiv, savunma sanayi, beyaz eşya üretimi,
kalıpçılık, makine imalatı, seramik, tıbbi cihaz imalatı, elektronik cihaz imalatı,
gemi ve yat sektörlerinin sıralanabileceği,
- Nx Cad/Cam yazılımının kapsamının kısaca; öncelikle ürünün bilgisayar
ortamında iki veya üç boyutlu tasarlanması (CAD, bilgisayar destekli tasarım),
akabinde bu tasarlanan ürün üstünde istenirse sanal olarak mukavemet analizi,
ısı dağılımı analizi nev’inden mühendislik analizlerinin yapılması (CAE, bilgisayar
destekli mühendislik analizleri), tasarlanan ürünün istenirse kalıp tasarımının (sac
metal ise sac kalıbı, plastik ise plastik enjeksiyon kalıbı vs.) yapılması ve son
olarak; ortaya çıkan kalıbın CNC'li freze veya torna makinalarında işlenmesi için
gerekli makine kodlarının üretilmesi (CAM, bilgisayar destekli imalat) şeklinde üç
boyutuyla özetlenebileceği,
- Kullanıcının ihtiyacına göre modül bazında satılan bu ürünlerin yaklaşık (…..) adet
alt modülünün mevcut olduğu,
- Nx Cad/Cam yazılımına rakip olarak bilgisayar destekli tasarım ve imalat
konusunda tümü yurtdışı kökenli birçok (Türkiye'de de satılan en az 30 adet
olmak üzere) yazılım bulunduğu,
- Boğaziçi Yazılım’ın anılan rakipleri arasında büyük kuruluşlar bazındaki ana
rakiplerin Türkiye'de pazar lideri olan (…..) yazılımı ve bunun yanı sıra (…..)
yazılımı olduğu
- Orta ve küçük boy müşterilerde ise tüm kuruluşların Boğaziçi Yazılım’a rakip
olmasıyla birlikte bu pazar segmentinde açık ara Türkiye liderliğinde (…..)
yazılımının bulunduğu,
- Türkiye'de bilgisayar destekli tasarım ve imalat (Cad/Cam) yazılımları konusunda
bir pazar araştırması bulunmadığı, Boğaziçi Yazılım’ın bu konuda sadece piyasa
bilgilerine göre tahmin yapmasının mümkün olabileceği,
- Diğer yandan pazar payını tahmin etmenin meşakkatli olduğu, zira büyük veya
küçük müşterilerin eş zamanlı olarak birden fazla firmanın ürününü kullandıkları,
- Boğaziçi Yazılım’ın İzmir ve Manisa Bölgesi iş ortağı olan B.C.C. tarafından
Eksa’nın potansiyel müşteri olarak Boğaziçi Yazılım’a iletildiği ve yazılımı satın
almadan önce Eksa’nın deneme talebinde bulunduğunun da söylendiği, bu
paralelde deneme öncesi “Siemens PLM Trial License Agreement (Deneme
Anlaşması)” imzalandığı, buna göre Boğaziçi Yazılım tarafından Eksa’nın taraf
olduğu Deneme Siparişi’nin Siemens sistemine girildiği, bu kapsamda Eksa’ya
15-02/5-3

10/17

(…..) kullanıcılı CAD paketi ve (…..) kullanıcılı CAM paketinin (…..) ay süre ile
Deneme Lisansı kapsamında 31.03.2014 tarihine kadar geçerli lisans olarak
temin edildiği, akabinde Eksa ile B.C.C. arasında 01.04.2014 tarihli satış
sözleşmesi imzalandığı, anılan sözleşmeye istinaden B.C.C.’nin siparişi ve
ödeme planını Boğaziçi Yazılım’a ilettiği, daha sonra Boğaziçi Yazılım’ın söz
konusu süreç doğrultusunda 03.04.2014 tarihinde Siemens’e ilgili elektronik
siparişi geçtiği,
- Bununla birlikte Eksa’nın siparişin teslim edilmesini beklemeden kopya yazılım
kullanmaya başladığı, bu durumun Siemens tarafından tespit edildiği, bahsi geçen
tespitin de 08.04.2014 tarihinde mahkeme izniyle Siemens avukatları tarafından
Eksa’nın Manisa'daki adresinde gerçekleştirildiği ve durumun, aynı gün içerisinde
anılan tespit yapılırken saat 14:18'de Siemens kopya yazılımları takip bölümü
yöneticisi tarafından Boğaziçi Yazılım'a mail ile bildirildiği,
- Yine 08.04.2014 tarihinde Siemens satış yöneticisi saat 15:30'da kopya bölüm
yöneticisine Eksa’nın işlemde olan siparişini içeren bir mail gönderildiği,
- Saat 17:56'da yöneticiden gelen cevap mailinde Eksa adresinde yapılan söz
konusu yerinde tespitte (…..) adet kopya lisans bulunduğunun ve bu nedenle
mevcut siparişin iptal edildiğinin beyan edildiği
- Kopya yazılım kullandığı yasal yollardan tespit edilmesine ve ilgili yasal prosedür
işliyor olmasına rağmen Eksa tarafından davaya konu eylemin sürdürüldüğü,
Eksa elemanlarının (…..)'da yaptığı bir sunum sırasında Eksa’nın yine aynı
şekilde kopya yazılım kullanıldığının Siemens tarafından tespit edildiği ve
Eksa’nın bu anlamda bir kez daha uyarıldığı,
- Konuyla ilgili Siemens ve Eksa bakımından mahkeme sürecinin devam ettiği,
ancak Eksa‘nın gerek ihtarname çekerek gerekse Rekabet Kurumuna müracaatta
bulunarak kanuni dayanağı olmayan rahatsızlıklar yaratmaya çalıştığı ve “yavuz
hırsız ev sahibini bastırır” taktiğini uyguladığı,
- Boğaziçi Yazılım’ın siparişi reddetme gibi bir hakkı ve tutumu olmadığı, Eksa’nın
kopya yazılım kullandığı gerekçesine dayanarak siparişin Siemens tarafından
iptal edildiği, kaldı ki hiçbir firmanın belli bir Cad/Cam yazılımı kullanma
zorunluluğunun bulunmadığı, Cad/Cam yazılımlarının kendi aralarında belli
formatlarda bilgi transferi yapabildikleri, dolayısıyla Eksa’nın piyasada mevcut
olan herhangi bir Cad/Cam yazılımını alıp kullanabileceği ve bilgi göndermesi
şartsa da Siemens’in Nx Cad/Cam yazılımını kullanan iş yaptığı firmalara standart
transfer metotlarından biriyle bilgi gönderebileceği
belirtilerek, Siemens ile Eksa arasındaki kanuni sürece ilişkin ayrıntılı bilgiler
sunulmuştur.
(25) Boğaziçi Yazılım’ın yukarıda içeriğine yer verilen cevap yazısında değinilen ve Siemens
ile Eksa arasındaki yargıya aksettirilen hukuki ihtilafa yönelik yapılan açıklamalar
merkezinde Siemens’in Türkiye’deki vekilliği görevini yürüten hukuk bürosundan bilgi ve
belge talep edilmiştir. Cevabi yazıda özetle;
- Müvekkil şirket Siemens’in, şikayet konusu “Nx” marka yazılımın Türkiye ve
Dünya'da tek eser sahibi ve yetkilisi olduğu, bu paralelde Siemens’in 5846 sayılı
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında korunan bir eser niteliğinde
olan bahse konu yazılımın fikri mülkiyet haklarının sahibi olduğu,
- Eksa tarafından, şirkette bulunan bilgisayarlarda izinsiz şekilde Nx marka
yazılımın yüklendiğinin ve bu bağlamda lisanssız yazılım kullanımının söz konusu
15-02/5-3

11/17

olduğunun tespiti için vekaleten yetkili mahkemeden talepte bulunulduğu, anılan
talep doğrultusunda 08.04.2014 tarihinde Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
sıfatıyla Manisa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi, Eksa’nın Manisa’daki adresinde delil
tespiti yapılmasına karar verdiği,
- Uzman bilirkişi vasıtasıyla yerinde delil tespitine izin veren mezkur yargı kararı
uyarınca Eksa adresinde Siemens kopya yazılımı kullanımına ilişkin keşif
gerçekleştirildiği, söz konusu keşif neticesinde 11.04.2014 tarihli bilirkişi raporu
hazırlandığı,
- Anılan rapor kapsamında müvekkil şirket Siemens’in FSEK çerçevesinde mali hak
sahibi olduğu (…..) adet yazılımın Eksa tarafından haksız ve lisanssız
kullanıldığının ve bu suretle Siemens’in fikri mülkiyet haklarının ihlal edildiğinin
sabit olduğu,
- Lisanssız ve haksız olarak Siemens yazılımları kullanma neticesinde Eksa’nın
hatırı sayılır derecede haksız kazançlar elde ettiği gibi Siemens’in de gelir
kaybına uğratıldığı,
- Siemens’in Eksa tarafından sergilenen açık hukuka aykırılığa karşın yine de
ticareten iyiniyetli bir yaklaşım benimseyerek Eksa’ya bahse konu (…..) adet
korsan Siemens yazılımının lisanslanması teklifinde bulunduğu, Eksa’nın B.C.C.
ile yaptığı önceki tarihli sözleşmenin ne yazılım teslim süresinin muaccel olduğu
ne de bu sözleşmeye ilişkin bedelin Eksa tarafından ödendiği, buna mukabil
B.C.C.’nin sözleşmeden cayma/dönme hakkını kullandığı,
- Eksa’ya yazılım satılmadığı iddiasının kesinlikle doğru olmadığı, Eksa’nın bir
yandan Siemens’ten dilediği sayıda yazılım almak suretiyle bu yazılımlara kendi
belirlediği bedelleri ödemek istediği, diğer taraftan ise Siemens’in (…..) adet
bilgisayarda bulunan korsan yazılımlarına ilişkin dava açma hakkından feragat
etmesini istediği, ne var ki Siemens’in dava açma hakkından feragat edip etmeme
konusunda karar verme yetkisi tamamen kendisine ait olduğu, Eksa’nın Rekabet
Kurumuna yaptığı şikayet ile mevcut süreci sanki yalnızca yazılım alma talebine
karşı teslimden kaçınıldığı şeklinde çarptırdığı,
- Eksa ve Siemens’in taraf olduğu sulh görüşmelerinde Eksa’nın tebliğ ettiği,
İngilizce ve Türkçe olarak kaleme alınmış, imza ve kaşeli yazısında korsan
kullanımın açıkça kabul edildiği; ancak buna rağmen korsan olarak kullanılan
yazılımları lisanslı olarak satın alacak mali durumunun olmadığının iletildiği, şimdi
ise yapılan şikâyet ile tamamen farklı bir senaryonun yaratıldığı,
- Siemens tarafından Eksa’nın işlemiş olduğu yukarıda detaylandırılan suç
nedeniyle Manisa Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikâyette bulunulduğu, bu
bağlamda Eksa hakkında hâlihazırda Manisa 3. Asliye Ceza Mahkemesi
nezdindeki yargılamanın devam ettiği,
- Öte yandan Nx yazılımının piyasada muadilleri olan bir yazılım olduğu, dolayısıyla
adı geçen yazılımın kendisine satılmadığı iddiasını öne süren Eksa’nın kolaylıkla
aynı işlevi gören başkaca bir yazılım için alım anlaşması yapabileceği,
- Eksa firması avukatının Karşıyaka 5. Noterliği kanalıyla B.C.C. ve Boğaziçi
Yazılım firmalarına tebliğ ettiği ihtarının son paragrafında bizzat kendisinin de
Siemens yazılımının piyasada muadilleri olduğunu ve söz konusu muadillere
erişebileceklerinin beyan edildiği
ifade edilmiştir.
I.3. İlgili Pazar
15-02/5-3

12/17

(26) Önaraştırma kapsamındaki iddialara konu olan ürünler, Siemens tarafından üretilen ve
ülkemizde Boğaziçi Yazılım tarafından dağıtımı yapılan “Nx Cad/Cam” yazılım
çözümleridir. Söz konusu ürünler, bilgisayar destekli tasarım, imalat ve mühendislik
uygulamaları alanında kullanılan yazılımlar olup, bir ürünün eskiz örneğinden bilgisayar
yardımıyla üç boyutlu halde modellenmesine ve otomatik olarak teknik resminin
çıkarılmasına kadar tüm süreçleri desteklemekte, ayrıca teknik resim üzerinde
mühendislik analizleri yapılmasına ve kalıbının tasarımından imalatına kadar tüm
aşamaların tamamlanmasına hizmet etmektedir. Bu çerçevede, “NX Cad/Cam” yazılım
ürünlerinin endüstriyel tasarım ve üretim süreçlerindeki işlevi, öncelikle ürünün bilgisayar
ortamında iki veya üç boyutlu tasarlanması (CAD, bilgisayar destekli tasarım), akabinde
tasarlanan bu ürün üzerinde istenirse sanal olarak mukavemet analizi, ısı dağılımı
analizi nev’inden mühendislik analizlerinin yapılması (CAE, bilgisayar destekli
mühendislik analizleri), tasarlanan ürünün istenirse kalıp tasarımının (sac metal ise sac
kalıbı, plastik ise plastik enjeksiyon kalıbı vs.) yapılması ve son olarak, ortaya çıkan
kalıbın CNC'li freze veya torna makinalarında işlenmesi için gerekli makine kodlarının
üretilmesi (CAM, bilgisayar destekli imalat) şeklinde özetlenmektedir.
(27) “Nx Cad/Cam” yazılımı, en basit endüstriyel ürünlerin tasarımından en gelişmiş
endüstriyel ürünlerin tasarım ve üretimine kadar geniş bir yelpazede kullanılmakta ve
kullanıcının ihtiyacına göre modül bazında satılan söz konusu ürünün yaklaşık (…..)
adet alt modülünün bulunduğu ifade edilmektedir. Ayrıca, bilgisayar destekli tasarım ve
imalat konusunda Nx Cad/Cam yazılımına rakip nitelikte Catia, SolidWorks, İnventor,
AutoCad, Mechanical Desktop, ProEngineer, 3Design, 3DSMax, Alias, Alibre, Design,
AlfaCam, ArtCam, Cadkey, Cimatron, InteliiCad, IronCad, JewelCad, Rhino, Think3,
ZWCad, WX, EdgeCam ve PowerMili gibi pek çok yazılımın kullanılabildiği; dahası,
herhangi bir ürünün tasarımından nihai üretimine kadar geçen süreçte, mutlaka tek bir
firmanın yazılımının kullanılmasının zorunlu olmadığı, tasarım ve üretim sürecinin farklı
aşamalarında farklı yazılımların bir arada kullanılabildiği belirtilmektedir.
(28) Bu çerçevede, dosya bakımından ilgili ürün pazarının en geniş anlamda, “bilgisayar
destekli endüstriyel tasarım ve üretim yazılımları pazarı” şeklinde belirlenmesi mümkün
olduğu gibi, söz konusu yazılımların özel kullanım amaçları dikkate alınarak, daha dar
ürün pazarlarının tanımlanması da mümkün gözükmektedir. Bununla birlikte, mevcut
dosya bakımından pazarın kesin sınırlarla belirlenmesinin, değerlendirmeyi
değiştirmeyecek oluşu nedeniyle, dosya kapsamında ilgili ürün ve coğrafi pazarın detaylı
olarak tanımlanmasına gerek duyulmamıştır.
I.4. Değerlendirme
(29) Önaraştırmaya konu başvuruda özetle; Siemens’in endüstriyel tasarım ve üretim
alanındaki yazılımlarını Türkiye yetkili distribütörü sıfatıyla ülkemizde pazarlayan
Boğaziçi Yazılım’ın yetkili Ege bölge bayiliğini yürüten B.C.C. ile Eksa arasında
01.04.2014 tarihinde “Siemens Nx Cad/Cam Yazılım Satış Sözleşmesi”nin imzalandığı,
bununla birlikte söz konusu sözleşme uyarıca iki hafta içerisinde “Nx Cad/Cam”
programının teslim ve kurulumunu yapma borcunu yüklenmiş olan B.C.C.’nin anılan
borcunu, Boğaziçi Yazılım’ın makul olmayan gerekçelere dayanarak satışa onay
vermemesi nedeniyle ifadan kaçındığı; otomotiv, otomotiv yan sanayi, beyaz eşya,
elektrik, ısı sektörlerindeki ticari faaliyetlerinin devamlılığı bakımından adı geçen yazılım
programının Eksa için zorunlu unsur teşkil ettiği, dolayısıyla bahsi geçen programın
Eksa’ya sağlanmamasının 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlali niteliğinde
olduğu ileri sürülmektedir.
(30) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
15-02/5-3

13/17

etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliği kararları; 6. maddesinde ise, bir veya birden fazla
teşebbüsün bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına ya da diğer
teşebbüslerle birlikte kötüye kullanması yasaklanmaktadır. Bu çerçevede mevcut
önaraştırma bakımından öncelikle, başvuruya konu eylemin tek taraflı bir teşebbüs
davranışı niteliğinde mi olduğu yoksa teşebbüsler arasındaki bir anlaşmanın sonucu mu
ortaya çıktığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
(31) Önaraştırma kapsamında raportörlerce teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmelerden ve
elde edilen belgelerden, Siemens ile Boğaziçi Yazılım arasındaki distribütörlük ilişkisinin,
bu iki şirket arasında akdedilmiş olan Distribütörlük Sözleşmesi çerçevesinde
yürütüldüğü, Boğaziçi Yazılım ile B.C.C. arasındaki bayilik ilişkisinin ise yazılı bir
sözleşme olmaksızın sözlü bir anlaşma çerçevesinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, Distribütörlük Sözleşmesi’nin 6. maddesinin 3. fıkrasında, Siemens’in,
Boğaziçi Yazılım tarafından gönderilen herhangi bir siparişi reddetme konusunda
münhasır ve mutlak bir yetkiye sahip olduğunun düzenlendiği görülmektedir. Buna göre,
Siemens, Boğaziçi Yazılım ve B.C.C. arasındaki iş akışının şu şekilde özetlenmesi
mümkündür: Öncelikle yetkili olduğu bölgedeki bir müşterinin siparişi, B.C.C. veya
doğrudan Boğaziçi Yazılım tarafından alınmakta ve B.C.C veya Boğaziçi Yazılım ile ilgili
müşteri arasında bir satış/bakım sözleşmesi akdedilmektedir. Ardından söz konusu
sipariş, B.C.C. tarafından Boğaziçi Yazılım’a gönderilmekte ve Boğaziçi Yazılım
tarafından da online olarak Siemens’in sistemine girilmektedir. Söz konusu müşteriye
ürün satışının Siemens tarafından uygun bulunması halinde, ilgili ürüne ilişkin lisans
üretilmekte ve böylece ürün satışı tamamlanmaktadır. Siemens’in herhangi bir nedenle
satışa onay vermemesi halinde ise, B.C.C. veya Boğaziçi Yazılım ile nihai müşteri
arasında herhangi bir satış sözleşmesi yapılmış olsa bile, ilgili sözleşme feshedilmekte
ve satış gerçekleşmemektedir.
(32) Başvuruya konu olayların gelişimi incelendiğinde ise kronolojik olarak şöyle bir tablonun
ortaya çıktığı görülmektedir: Öncelikle, Eksa’nın potansiyel bir müşteri olduğu hususu,
B.C.C tarafından Boğaziçi Yazılım’a iletilmiş ve Eksa’nın yazılımı satın almadan önce bir
deneme yazılım talebinde bulunduğu belirtilmiştir. Bunun üzerine, Boğaziçi Yazılım ile
B.C.C. arasında Deneme Lisans Anlaşması imzalanmıştır. Ardından, Eksa’nın talep
ettiği deneme yazılım siparişi, Boğaziçi Yazılım tarafından Siemens’in sistemine girilmiş
ve bu çerçevede üretilen (…..) ay süreli Deneme Lisansı kapsamında, (…..) kullanıcılı
CAD paketi ve (…..) kullanıcılı CAM paketi 31.03.2014 tarihine kadar geçerli olmak
üzere Eksa’nın kullanımına açılmıştır. Akabinde, Eksa ile B.C.C arasında 01.04.2014
tarihli Satış Sözleşmesi imzalanmış ve anılan sözleşmeye istinaden B.C.C, siparişi ve
ödeme planını Boğaziçi Yazılım’a iletmiştir. Boğaziçi Yazılım ise, söz konusu siparişi
03.04.2014 tarihinde online olarak Siemens’e göndermiştir. Bu aşamada, Eksa’nın
siparişine ilişkin olarak, Siemens tarafından ilgili lisansların üretilmesi ve satışa onay
verilmesi beklenirken, 08.04.2014 tarihinde mahkeme izniyle, Siemens’in avukatları ve
mahkeme tarafından atanan bilirkişi tarafından Eksa’nın Manisa'daki adresinde korsan
yazılım kullanılıp kullanılmadığının tespiti amacıyla bir baskın inceleme
gerçekleştirilmiştir. Söz konusu incelemede, Eksa’nın siparişin teslim edilmesini
beklemeden kopya yazılım kullanmaya başladığı tespit edilmiş, bahsi geçen tespit ve
durum, aynı gün saat 14:18'de Siemens kopya yazılımları takip bölümü yöneticisi
tarafından Boğaziçi Yazılım'a e-posta ile bildirilmiştir. Yine 08.04.2014 tarihinde Siemens
satış yöneticisi tarafından saat 15:30'da kopya bölüm yöneticisine Eksa’nın işlemde olan
siparişini içeren bir mail gönderilmiş; saat 17:56'da Flavio SMULDERS'den gelen cevap
mailinde ise Eksa’nın adresinde yapılan baskın incelemede, (…..) adet kopya lisans
bulunduğu ve bu nedenle mevcut siparişin iptal edildiği ifade edilmiştir. Siemens yetkilisi
tarafından 24.04.2014 tarihinde Özgür ŞENEL’e gönderilen e-postada ise, Siemens’in
15-02/5-3

14/17

Eksa’nın siparişinin teslimine izin vermeyeceği, dolayısıyla B.C.C.’nin Eksa’ya geri
ödeme yapması gerektiği belirtilmiş ve kendisinin, siparişi Siemens’in iptal ettiği
hususunu Eksa’ya bildirdiği ifade edilmiştir.
(33) Siemens, Boğaziçi Yazılım ve B.C.C. arasındaki ticari ilişkinin yukarıda açıklanan niteliği
ve başvuruya konu olayların gelişiminde tarafların etkisi dikkate alındığında, Eksa’ya
ürün satışının iptal edilmesi kararının, Siemens’in tek taraflı bir kararı ile verildiği
anlaşılmaktadır. Öte yandan, olayların gelişim sürecinde her ne kadar Eksa ile B.C.C.
arasında akdedilmiş bir satış sözleşmesi bulunsa bile, söz konusu sözleşmenin
kapsamının, ilgili yazılımın satışına ve gerekli bakım hizmetlerinin verilmesine ilişkin
olduğu, Siemens’in anılan kararının ise anılan satış sözleşmesine rağmen verildiği
görülmektedir. Dolayısıyla B.C.C. ile Eksa arasında bir satış sözleşmesinin varlığının,
eylemi teşebbüsler arasındaki bir anlaşma çerçevesinde ortaya çıkmış bir eylem haline
getirmeyeceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, önaraştırmaya konu eylem, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değil, 6. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir.
(34) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin lafzından da anlaşılacağı üzere, “hâkim durumun
kötüye kullanılması” olarak nitelenebilecek bir ihlalin varlığı için iki koşulun bir arada
sağlanması gerekmektedir. Bunlardan birincisi, “hâkim durumdaki bir teşebbüsün
varlığı”, ikincisi ise hâkim durumdaki teşebbüs tarafından gerçekleştirilen eylemin
“kötüye kullanma niteliğini taşıması”dır. Dosya konusu olayda bu koşullardan herhangi
birisinin bulunmaması halinde, Kanun’un 6. maddesi kapsamında “hâkim durumun
kötüye kullanılması” ihlalinden söz edilmesi mümkün değildir. Ayrıca, Hâkim Durumdaki
Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un 7. maddesinde de belirtildiği üzere, “hâkim
durumun kötüye kullanılmasının” iki unsurundan birinin bulunmadığının açıkça
gösterilebildiği durumlarda diğer unsura ilişkin analize yer verilmemesi mümkündür.
(35) Siemens’in bilgisayar destekli tasarım ve üretim sektöründeki pazar gücüne ilişkin
olarak, Boğaziçi Yazılım tarafından Rekabet Kurumuna gönderilen yazıda özetle,
ülkemizde Nx Cad/Cam yazılımına rakip olarak bilgisayar destekli tasarım ve imalat
konusunda tümü yurtdışı kökenli çok sayıda (Türkiye'de de satılan en az 30 adet olmak
üzere) yazılımın bulunduğu, bunlara örnek olarak Catia, SolidWorks, Inventor, AutoCad,
Mechanical Desktop, ProEngineer, 3Design, 3DSMax, Alias, Alibre, Design, AlfaCam,
ArtCam, Cadkey, Cimatron, InteliiCad, IronCad, JewelCad, Rhino, Think3, ZWCad, WX,
EdgeCam ve PowerMili yazılımlarının sıralanabileceği; söz konusu yazılımlardan
Boğaziçi Yazılım’ın büyük kuruluşlar bazındaki ana rakiplerinin, Türkiye'de pazar lideri
olan (…..) ile bunun yanı sıra (…..) yazılımlarının olduğu; orta ve küçük ölçekli
müşterilerde ise tüm kuruluşların Boğaziçi Yazılım’a rakip olmasıyla birlikte bu pazar
segmentinde açık ara Türkiye liderliğinde (…..) yazılımının bulunduğu ifade edilmektedir.
Yazıda ayrıca, Türkiye'de bilgisayar destekli tasarım ve imalat (Cad/Cam) yazılımları
konusunda bir pazar araştırmasının bulunmadığı, Boğaziçi Yazılım’ın bu konuda sadece
piyasa bilgilerine göre tahmin yapmasının mümkün olabileceği belirtilmekte ve bu
bağlamda Siemens Nx Cad/Cam yazılımını kullanan büyük kurumsal müşteriler
bazındaki pazarda, lider (…..)’dan sonra Boğaziçi Yazılım’ın yaklaşık %(…..)’lik bir pazar
payıyla (…..) sırada olduğunun düşünüldüğü; küçük ve orta ölçekli müşteri segmenti için
ise (…..) ün pazar lideri, (…..) firmasının ise (…..) büyük şirket olarak yer aldığı, Boğaziçi
Yazılım’ın ise tahminen (…..) veya (…..) sırada olduğunun düşünüldüğü ve buradaki
pazar payının da %(…..) civarında olduğunun tahmin edildiği; diğer yandan ilgili sektörde
herhangi bir teşebbüsün pazar payını tahmin etmenin oldukça meşakkatli olduğu, zira
büyük veya küçük müşterilerin eş zamanlı olarak birden fazla firmanın ürününü
kullandıkları, örneğin Boğaziçi Yazılım’ın bazı müşterilerinin tasarım (Cad) aşamasında
Siemens Nx/Cad tercih ederken, üretim (Cam) aşamasında PowerMili yazılımını
15-02/5-3

15/17

kullanabildiği, ayrıca birçok kuruluşun birden fazla yazılım ürününü birarada kullandığı
ifade edilmiştir.
(36) Boğaziçi Yazılım’ın, “Siemens Nx Cad/Cam” yazılımının pazardaki konumuna ilişkin
olarak sunduğu %(…..) düzeyindeki pazar payı tahminleri, Siemens’in ülkemizde
bilgisayar destekli endüstriyel tasarım ve üretim yazılımları sektöründe hâkim durumda
olmadığına işaret etmektedir. Bununla birlikte, mevcut dosya bakımından yapılacak bir
hâkim durum analizinin, Kanun’un 6. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmenin
sonucunu değiştirmeyeceği kanaati oluştuğundan, hâkim durumun varlığına ilişkin
herhangi bir analize yer verilmemiş, Siemens’in eylemlerinin Kanun’un 6. maddesi
kapsamında “kötüye kullanma” niteliğini taşıyıp taşımadığı değerlendirilmiştir.
(37) Başvuru sahibi Eksa’nın iddiasının, Siemens’in alt pazarda faaliyet gösteren Eksa’ya
ürün satmamasına ilişkin olması nedeniyle, başvuruya konu eylem, rekabet hukukunda
“sözleşme yapmanın reddi” ve “ayrımcılık” olarak adlandırılan kötüye kullanma halleri ile
benzerlik göstermektedir. Dolayısıyla, aşağıda Siemens’in eylemi öncelikle “sözleşme
yapmayı reddetme” doktrini çerçevesinde incelenecek, ardından da eylemin “ayrımcılık”
niteliğinde olup olmadığı değerlendirilecektir.
(38) Rekabet hukukunda esas olarak, hâkim durumda olsun ya da olmasın tüm teşebbüslerin
iş yapacakları teşebbüsleri özgürce seçme ve mülkiyetlerinde bulunan maddi ve gayri
maddi varlıklar üzerinde özgürce tasarruf edebilme haklarının olduğu kabul edilmektedir.
Bununla birlikte, istisnai bazı durumlarda hâkim durumdaki teşebbüslerin sözleşme
yapmayı reddetmeleri rekabeti kısıtlayıcı bir davranış olarak değerlendirilebilmekte ve
söz konusu teşebbüse rekabet hukuku çerçevesinde sözleşme yapma yükümlülüğü
getirilebilmektedir. Bu çerçevede “sözleşme yapmayı reddetme”nin, bir teşebbüsün
ürettiği mal ya da hizmetler ile sahibi olduğu maddi ya da gayri maddi işletme unsurlarını
diğer teşebbüslere sağlamaması ya da bunların diğer teşebbüsler tarafından
kullanılmasına doğrudan veya dolaylı olarak izin vermemesi şeklinde tanımlanması
mümkündür. Sözleşme yapmayı reddetme, hâkim durumdaki teşebbüsün, kendisine
yöneltilen sözleşme yapma talebini herhangi bir sebep göstermeksizin doğrudan
reddetmesi şeklinde ortaya çıkabileceği gibi makul olmayan ertelemeler, ürün arzının
azaltılması ve makul olmayan şartlar ileri sürülmesi gibi davranışlar yoluyla dolaylı olarak
reddetme şeklinde de ortaya çıkabilmektedir.
(39) Bir önceki bölümde ifade edildiği üzere, önaraştırmaya konu olayda, taraflar arasındaki
ticari ihtilaf, 08.04.2014 tarihinde, Manisa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi yoluyla Eksa’nın
fikri mülkiyet hakkı Siemens’e ait olan “NX Cad/Cam” yazılımını lisanssız olarak
kullandığının tespit edilmesi ile başlamıştır. Bahse konu tespit üzerine, Eksa’nın “Nx
Cad/Cam” yazılım siparişine ilişkin lisans üretim süreci Siemens tarafından durdurulmuş
ve Eksa’nın B.C.C. ile 01.04.2014 tarihinde akdetmiş olduğu Sözleşme kapsamında
B.C.C.’ye verdiği çekler, B.C.C tarafından Eksa’ya iade edilerek B.C.C. ile Eksa
arasındaki ticari ilişkiye son verilmiştir. Diğer taraftan, Siemens’in lisanssız yazılım
kullanan tüm teşebbüslere uyguladığı uzlaşma prosedürü, Eksa için de başlatılarak,
08.04.2014 tarihinde Siemens’in avukatı tarafından Eksa’ya bir e-posta gönderilmiş ve
Siemens’in cezai anlamda Eksa ortakları hakkında suç duyurusunda bulunma ve fikri
mülkiyet hukuku kapsamında lisanssız kullanıldığı tespit edilen yazılımların üç katı
tutarında tazminat davası açma hakkından feragat etmesi karşılığında, Eksa’nın
lisanssız olarak kullandığı tespit edilen (…..) adet yazılıma ilişkin lisansı satın alması
teklif edilmiştir. Ancak, Siemens’in söz konusu uzlaşma teklifinde, ilgili yazılımın
lisanssız kullanımıyla birlikte, yazılımın tüm modüllerinin kullanıcı (Eksa) açısından
kullanılabilir hale geldiği gerekçesiyle, Eksa’nın (…..) adet yazılımın tüm modüllerini
kapsayan versiyonlarına ilişkin lisans satın alması şart koşulmuştur. Ancak elde edilen
15-02/5-3

16/17

bilgi ve belgelerden, taraflar arasında uzlaşma sağlanamadığı anlaşılmaktadır.4
(40) Yukarıda sunulan tespitlerden, Siemens’in, uzlaşma görüşmelerinin en son aşamasında,
yazılımlarını lisanssız olarak kullandığı bilirkişi raporu ile tespit edilen Eksa’ya, lisanssız
kullanımla birlikte söz konusu yazılımın tüm modülleri Eksa açısından kullanılabilir hale
geldiği halde, sadece Eksa’nın faaliyetleri ile ilgili modülleri içeren yazılım paketini satın
almasını teklif ettiği, ancak bu teklifin dahi Eksa tarafından kabul edilmemesi üzerine,
ilgili yazılımın satışının gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Fikri mülkiyet haklarının Eksa
tarafından ihlal edildiğini düşünen ve bunu mahkeme kararı ile atanan bir bilirkişi raporu
ile tespit ettiren Siemens’in, teklif ettiği son koşulda da uzlaşmaya yanaşmayan Eksa’ya
ürün satışından imtina etmesinin makul olduğu kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla söz
konusu eylemin Eksa’nın iddia ettiği gibi doğrudan veyahut dolaylı olarak satış yapmayı
reddetme niteliğinde olmadığı değerlendirilmektedir.
(41) Ayrıca bir an için Siemens’in eyleminin, makul olmayan koşullar ileri sürülerek satış
yapmaktan kaçınma niteliğinde olduğu kabul edilse bile, rekabet hukukunda esas olan
teşebbüslerin sözleşme özgürlüğü olup, hâkim durumdaki teşebbüslerin sözleşme
yapmayı reddetme yönündeki davranışlarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında “hâkim durumun kötüye kullanılması” olarak nitelendirilebilmesi için
aşağıdaki üç koşulun birlikte bulunması gerekmektedir:
 Reddetme, alt pazarda rekabet etmek için vazgeçilmez bir ürüne ya da hizmete ilişkin
olmalı (vazgeçilmezlik),
 Reddetmenin, alt pazarda etkin rekabeti ortadan kaldırması muhtemel olmalı
(rekabetin ortadan kalması),
 Reddetmenin tüketici zararına yol açması muhtemel olmalı (tüketici zararı).
(42) Rekabet hukukunda vazgeçilmezlik koşulu değerlendirilirken, reddetmeye konu unsurun
alt pazarda etkin bir şekilde rekabet edebilmek için nesnel olarak gerekli olması
aranmaktadır. Bu durum, reddetmenin olumsuz sonuçlarını -en azından uzun vadede-
telafi edebilmek için rakiplerin sözleşme talebine konu olan unsurun alt pazarda
başvurabilecekleri mevcut ya da potansiyel bir ikamesinin bulunmaması halinde söz
konusu olmaktadır. İlgili unsurun mevcut veya potansiyel ikamesinin olup olmadığı
değerlendirilirken, hâkim durumda bulunan teşebbüsün rakiplerinin öngörülebilir bir
gelecekte söz konusu unsuru etkin bir şekilde tekrar oluşturup oluşturamayacakları göz
önünde bulundurulmaktadır. Genel olarak, eğer söz konusu unsur bir doğal tekelin
sonucuysa, önemli şebeke etkileri veya tek kaynaktan temin edilebilecek bir bilgi söz
konusuysa ilgili unsurun rakipler tarafından tekrar oluşturulmasının olanaksız olduğu
değerlendirilmektedir.
(43) Başvuru konusu olay bu çerçevede değerlendirildiğinde, endüstriyel tasarım ve üretim
sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından, Siemens tarafından üretilen “NX
Cad/Cam” yazılımına ikame olarak, Catia, SolidWorks, Inventor, AutoCad, Mechanical
Desktop, ProEngineer, 3Design, 3DSMax, Alias, Alibre, Design, AlfaCam, ArtCam,
Cadkey, Cimatron, InteliiCad, IronCad, JewelCad, Rhino, Think3, ZWCad, WX,
EdgeCam ve PowerMili gibi pek çok yazılımın kullanılabildiği; herhangi bir ürünün
tasarımından nihai üretimine kadar geçen süreçte, mutlaka tek bir firmanın yazılımının
kullanılmasının zorunlu olmadığı, tasarım ve üretim sürecinin farklı aşamalarında farklı

4 Taraflar arasında uzlaşma sağlanamaması üzerine, Siemens vekilinin şikâyeti üzerine bir adli soruşturma
başlatılmış ve bu soruşturma sonucunda hazırlanan 23.07.2014 tarihli iddianamenin, Manisa 3. Asliye
Ceza Mahkemesi’nin 25.07.2014 tarihli kararı ile kabul edilmesiyle Eksa ortağı hakkında 5846 sayılı Fikir
ve Sanat Eserleri Kanunu’na muhalefet iddiası ile kovuşturma başlatılmıştır. Söz konusu ceza davası
halen devam etmektedir.
15-02/5-3

17/17

yazılımların bir arada kullanılabildiği anlaşılmaktadır. Bu durum, “NX Cad/Cam”
yazılımının, endüstriyel tasarım ve üretim alanında faaliyet gösterebilmek için
vazgeçilmez bir unsur olmadığını göstermektedir. Nitekim Eksa tarafından Boğaziçi
Yazılım’a ve B.C.C’ye gönderilen 22.05.2014 tarihli ihtarnamede de, B.C.C ile
akdettikleri sözleşme kapsamında taahhüt edilen yazılımların 24 saat içinde kendilerine
teslim edilmemesi halinde, Eksa’nın muadil yazılımları başka firmalardan temin edeceği
ifade edilmektedir. İhtarnamede yer alan söz konusu ifade, “NX Cad/Cam” yazılımının
ilgili sektörde faaliyet göstermek için vazgeçilmez bir ürün olmadığının bizzat Eksa
tarafından da kabul edildiğini göstermektedir. Dolayısıyla, bir an için Siemens’in eylemi
bir satış yapmayı reddetme olarak kabul edilse bile, satış yapılmayan ürün alt pazarda
faaliyet göstermek için “vazgeçilmez” bir ürün olmadığı için, başvuruya konu dosyada,
“sözleşme yapmayı reddetme” ihlalinin unsurlarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır.
(44) Başvuruya konu eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında
değerlendirilebileceği bir başka ihlal kategorisi ise “ayrımcılık”tır. Bilindiği üzere, 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, “Eşit durumdaki alıcılara eşit
hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak
ayrımcılık yapılması” bir kötüye kullanma hali olarak kabul edilmiştir. Ancak madde
lafzından da anlaşılacağı üzere, söz konusu ihlalin ortaya çıkabilmesi için, “eşit
durumdaki alıcılar” arasında ayrımcı bir uygulamanın yapılmış olması gerekmektedir.
Önaraştırmaya konu olayda ise, Eksa’nın lisanssız yazılım kullanmak suretiyle
Siemens’in fikri mülkiyet haklarını ihlal ettiği tespit edilmiş olduğu için, söz konusu
teşebbüsün Siemens’in normal ticari ilişkiye sahip olduğu diğer müşterileri ile eşit
koşulda olduğunu kabul etmek mümkün değildir. Ayrıca, önaraştırma sürecinde yapılan
tespitler, Siemens’in Eksa ile aynı konumda olan, diğer bir ifadeyle, lisanssız yazılım
kullandığı tespit edilen diğer teşebbüslere de ilgili yazılımları satın alma koşulunu
getirdiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu yönüyle de, Eksa’ya yönelik ayrımcı bir
uygulamanın söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(45) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir



Full & Egal Universal Law Academy