Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-118 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-07/89-34
Karar Tarihi : 12.02.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Metin PEKTAŞ, Hakan EREK, İbrahim KUŞCU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.
Şanlıurfa Yolu 3. km Kayapınar/DİYARBAKIR
(1) E. DOSYA KONUSU: Lisanssız elektrik üretimi için yapılan başvuruları değerlendirmek
ve işleme koymakla yükümlü Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin, yapılan başvuruları, kısıtlı
sayıda olan şebekeye bağlanma noktalarını kendisiyle aynı ekonomik bütünlük içerisinde
bulunan şirketlere tahsis etmek amacıyla bekleterek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin (DEDAŞ), mevzuat gereği, ilgili dağıtım
bölgesinde 1 MW altı yenilebilir elektrik santrallerine ilişkin başvuruların
yapıldığı mercii olduğu ve bu konudaki tüm işlemlerin bu şirket tarafından
yapılmasının öngörüldüğü,
- Ancak DEDAŞ’ın yapılan başvuruları değerlendirmeye almayarak beklettiği
ve bu yolla yapılması planlanan yatırımları engellediği,
- DEDAŞ’ın başvuruları işleme koymaması üzerine, DEDAŞ ile görüşmeler
yapıldığı ve bu görüşmelerde, DEDAŞ yönetiminin 1 MW altı Güneş Enerji
Santrali (GES) yatırımlarına ilişkin başvuruları işleme koymama kararı
aldığının kendilerine söylendiği,
- Aynı görüşmelerde, DEDAŞ’ın başvuruları işleme koymama kararının
arkasındaki saikin, 1 MW altı santraller için gerekli olan dağıtım ya da iletim
kapasitesinin (trafo dağıtım merkezleri ve hat kapasiteleri), DEDAŞ ya da
bu şirket ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunan şirketlerin bu alanda
yapacağı yatırımlar için korunması olduğu
iddiaları dile getirilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.11.2014 tarihinde intikal eden başvuru
18.12.2014 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 14-53/908-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
05.02.2015 tarih ve 2014-1-118/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak ilgili
teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmiştir.
15-07/89-34
2/4
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, kesin bir ilgili ürün pazarları elektrik dağıtım
hizmetleri ile elektrik üretimi ve ilgili coğrafi pazar Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Şırnak,
Batman, Siirt illeri olarak belirlenmiştir.
(6) Türkiye’de elektrik dağıtım alanında faaliyet gösteren şirketlerin özelleştirilmeleri
tamamlanmış ve özel sektöre devri gerçekleşen dağıtım şirketlerine ayrıştırma
yükümlüğü getirilerek elektriğin perakende satışı alanında faaliyet göstermek üzere her
bölgede GTŞ’ler kurulmuştur. Bölgesel dağıtım şirketleri, elektrik enerjisinin yerel
düzeyde fiziksel olarak taşınması ve bununla ilgili tüm saha operasyonlarına yönelik
faaliyetleri “doğal tekel” olarak gerçekleştirmektedir. Dağıtım şirketleri sahip oldukları
“doğal tekel” nitelikleri nedeniyle yerel seviyede her bir dağıtım bölgesinde hakim
durumda bulunmaktadır.
(7) DEDAŞ; ilgili coğrafi pazarda, elektrik dağıtım hizmetleri pazarı bakımından hakim
durumdadır. Bunun yanısıra DEDAŞ, faaliyet gösterdiği bölgede, lisanssız üretim
başvurularını alan, değerlendiren ve sürecin sonunda lisanssız üretim tesislerinin fiziksel
şebeke bağlantısını sağlayan tek yetkili mercidir.
(8) Dosya konusu başvuruyla şikayete konu olan DEDAŞ; ilgili coğrafi pazarda, elektrik
dağıtım hizmetleri pazarı bakımından hakim durumdadır. Bunun yanısıra DEDAŞ, faaliyet
gösterdiği bölgede, lisanssız üretim başvurularını alan, değerlendiren ve sürecin sonunda
lisanssız üretim tesislerinin fiziksel şebeke bağlantısını sağlayan tek yetkili mercidir.
(9) DEDAŞ’ın, Dicle dağıtım bölgesinde yer alan lisanssız üretime yönelik bağlantı
kapasitelerini DEDAŞ ve DEDAŞ’a bağlı şirketlere tahsis ederek bu yatırımları şirket
bünyesinde gerçekleştirmek ve bu kapasiteleri diğer yatırımcılara kapatmak yönünde bir
insiyatif geliştirdiği,
- Bu amaca yönelik olarak diğer yatırımcılar tarafından yapılan lisanssız üretim
başvurularını özellikle 2014 yılı Haziran ayından itibaren değerlendirmeye
almayarak beklettiği,
- 2014 yılı Aralık itibarıyla DEDAŞ’ın politika değişikliğine giderek lisanssız üretim
yatırımlarını şirket bünyesinde yapmaktan vazgeçtiği ve buna paralel olarak diğer
yatırımcılar tarafından yapılan başvuruların değerlendirme süreçlerini devam
ettirme kararı aldığı ve bu durumun 23.12.2014 tarihli DEDAŞ yönetim kurulu
kararına yansıdığı
görülmektedir.
(10) Bu noktada, lisanssız üretime ilişkin teknik kapasitelerin “DEDAŞ ve DEDAŞ’a bağlı
şirketlere tahsis edilmek amacıyla korunması ve buna yönelik olarak diğer yatırımcı
başvurularının değerlendirmeye alınmaması” şeklinde ortaya çıkan davranışın 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi karşısındaki durumunun değerlendirilmesi ve bu davranışın
bir kötüye kullanma hali olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir.
(11) İlgili mevzuatta dağıtım şirketlerinin, lisanssız üretim başvurularının alınması ve
değerlendirilmesi bakımından, faaliyet gösterdikleri dağıtım bölgelerinde tek yetkili mercii
olarak tanımlanmış olması, kamusal ya da regülasyona dönük bir faaliyetin dağıtım
şirketlerine delege edilmiş olması anlamına gelmektedir. Esasen dağıtım faaliyetinin
özelleştirilmiş olması ve TEDAŞ bölge teşkilatlarının lağvedilmiş olması nedeniyle bu
faaliyetin dağıtım şirketi eliyle yürütülmesi bir zorunluluk olarak ortaya çıkmış ve buna
bağlı olarak mevzuatta da bu yönde bir düzenlemeye gidilmiştir.
15-07/89-34
3/4
(12) Konuya yalnızca başvuruların alınması ve değerlendirilerek sonuçlandırılması yönünden
bakıldığında, DEDAŞ tarafından gerçekleştirilen davranış, kendisine mevzuatla verilen
bir görevin yerine getirilmemesi ya da eksik olarak yerine getirilmesi olarak ortaya
çıkmaktadır ki bu durumun bir kötüye kullanma hali ve 6. madde ihlali olarak
değerlendirilmesinden önce mevzuattan kaynaklanan görev ve yükümlülüğün yerine
getirilmemesi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
(13) Bununla birlikte, mevzuatta tanımlanan bu görevin bir diğer boyutu, lisanssız üretim
tesislerinin şebeke bağlantılarının fiziksel olarak gerçekleştirilmesi ve bu üretim
tesislerinin piyasaya girişlerinin sağlanmasıdır. Bu açıdan bakıldığında başvuruların
bekletilerek değerlendirmeye alınmaması nihai olarak bu tesislerin şebeke bağlantılarının
yapılmaması sonucuna yönelik olup, bu yatırımcıların piyasaya girişlerini engelleyici bir
unsur olarak ortaya çıkmaktadır.
(14) Dolayısıyla DEDAŞ’ın iddia konusu davranışları; bölgesel arz güvenliği, enerjide dışa
bağımlılığın azaltılması, sistemsel kısıtların aşılması ve kayıp miktarının azaltılmasına
katkı sağlaması beklenen ve bu nedenle elektrik tedariki açısından önem arz eden
lisanssız üretim tesislerinin piyasaya girişlerinin önünde engel teşkil eder niteliktedir.
(15) Diğer yandan bu üretimlere ilişkin teknik kapasitelerin DEDAŞ ve DEDAŞ’a bağlı
şirketlere tahsis edilerek, diğer yatırımcıların erişimine kapalı hale getirilmesinin
amaçlanması, sistem operatörü olan DEDAŞ’ın eşit taraflar arasında ayrımcılık yapma
niyetiyle hareket ettiğine ve bir pazardaki hakim durumunu başka bir pazarda kötüye
kullandığına işaret etmektedir.
(16) Bu çerçevede, DEDAŞ’ın dosya konusu davranışının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
uyarınca hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilecek niteliktedir.
(17) Ancak önaraştırma kapsamında yapılan tespitler ışığında; DEDAŞ’ın önaraştırma
kapsamındaki davranışları amaçlamış olmakla birlikte henüz hayata geçirmemiş olması,
23.12.2014 tarihli yönetim kurulu kararıyla önaraştırma konusu uygulamadan şirket
olarak vazgeçilmiş olması, DEDAŞ tarafından Kuruma gönderilen ve Kurum kayıtlarına
2.2.2015 tarih 589 sayı ile intikal eden yazıda, Kurum tarafından alınacak kararlara ve
yönlendirmelere uygun davranılacağının açıkça ifade edilmiş olması nedenleriyle DEDAŞ
hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca bu
aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2. Bununla birlikte, dosya konusu iddialara yönelik olarak ihlal teşkil edebilecek
uygulamalardan kaçınılması gerektiği, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
haklarında işlem başlatılacağı yönünde Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine,
3. Dosya mevcudu tüm bilgi ve belgelerin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna
gönderilmesine,
4. Önaraştırma kapsamında, diğer bazı dağıtım şirketlerine ilişkin benzer bulgulara da
ulaşıldığından, konuyla ilgili olarak, üyelerine bildirilmek üzere Elektrik Dağıtım Hizmetleri
Derneğine görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine,
15-07/89-34
4/4
5. Lisanssız elektrik üretimine ilişkin ikincil mevzuattan ya da uygulamadan kaynaklanan ve
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi açısından önem arz eden sorunların giderilebilmesi
bakımından, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve Enerji Bakanlığı Yenilenebilir Enerji
Genel Müdürlüğüne görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy