Rekabet Kurumu - Karar Sayı 15-28/310-91

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-1-15 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-28/310-91
Karar Tarihi : 07.07.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Başak ARSLAN, Muhammed Safa UYGUR, Metin DEMİRCİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş.
Temsilcisi: Emrah PARLAR
Akatlar Mah. Ebulula Mardin Cad. No:22 Maya Park Tower-1 34335
Beşiktaş İSTANBUL
(1) D. DOSYA KONUSU: Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş., Termopet Akaryakıt Nakliyat ve
Ticaret Ltd Şti., AVM Petrol Ürünleri Taah. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Malkoçlar
Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasındaki dikey ilişkiye muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş. (AKPET) temsilcisi tarafından
yapılan ve 20.02.2015 tarih, 920 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden bildirim üzerine
düzenlenen 20.04.2015 tarih ve 2015-1-15/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş., Termopet Akaryakıt Nakliyat ve Ticaret Ltd Şti.
(TERMOPET), AVM Petrol Ürünleri Taah. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (AVM) ve Malkoçlar
Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MALKOÇLAR) arasında muhtelif sözleşmelerle kurulan
dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2
sayılı Tebliğ) 5. maddesi kapsamında istisna hükmünden yararlanamayacağı,
- Söz konusu anlaşmaların 20.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde öngörülen grup muafiyetinden yararlanma olanağının bulunduğu,
- Bu anlaşmalara 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem
başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.



15-28/310-91
2/5
G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
(4) Dosyada yer alan bilgilere göre AKPET; sıvı yakıtlar ve bunlarla ilgili ürünlerin toptan
ticareti (ham petrol, ham yağ, mazot, benzin, biodizel, fuel oil, gaz yağı, madeni yağlar,
gres yağları vb.) alanlarında faaliyet göstermektedir. Diğer taraftan TERMOPET; akaryakıt
dağıtımı, toptan satışı ve depolanması alanlarında faaliyet göstermektedir. Bildirim
formunun ekinde yer alan tapu kayıtları incelendiğinde, dosya konusu akaryakıt
istasyonunun bulunduğu gayrimenkulün önceki malik olan MALKOÇLAR’dan 04.03.2014
tarihinde TERMOPET tarafından satın alındığı, taşınmaz üzerinde her ne kadar eski malik
MALKOÇLAR’ın hissesi bulunsa da taşınmaz ifraz edilemediğinden dolayı anlaşma
yapılarak rızai taksim ile taşınmazdaki akaryakıt istasyonu kısmının mülkiyeti ve
mülkiyetten doğan tüm hak ve vecibelerin TERMOPET’e devredildiği görülmektedir.
Hâlihazırda, istasyonun maliki olarak TERMOPET gözükmektedir. AVM ise, akaryakıt ve
LPG bayilik lisansına bağlı akaryakıt ve LPG istasyonu işletmeciliği faaliyeti
göstermektedir. İstasyon halihazırda AVM tarafından işletilmektedir.
G.2. Taraflar Arasındaki Sözleşmelerin Niteliği
(5) AKPET tarafından gönderilen bildirim formunda özetle;
- Taşınmaz üzerinde AKPET1 lehine 28.03.2006 tarihinde 27.03.2021 tarihine kadar
geçerli olacak şekilde 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği ve intifa bedelinin tamamının
eski malike peşin olarak ödendiği,
- AKPET'in intifa hakkını elde ettiği taşınmaz üzerinde daha önce yapılmış veya
süregelen bir bayilik anlaşmasının ve buna bağlı bayilik ilişkisinin bulunmadığı,
- Taşınmaz üzerinde kurulan akaryakıt istasyonunun tüm maliyetinin AKPET tarafından
karşılandığı ve istasyonun inşası için (…..) bedel ödendiği,
- Taşınmaz üzerindeki istasyonda akaryakıt ve otogaz satışlarının yapılması konusunda
AKPET veya malik ile herhangi bir bağlantısı olmayan Sezai KEŞKEK (KEŞKEKLER
PETROL) arasında 30.05.2006 tarihli Bayilik ve İşletmecilik Sözleşmesi akdedildiği,
- Mevcut durumda taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt ve otogaz istasyonunun, AKPET
ile aynı grupta yer alan LUKOlL Eurasia Petrol A.Ş. - Akpet Gaz A.Ş. ve malik ile
bağlantısı bulunmayan AVM arasında akdedilen 03.10.2013 tarihli Bayilik Sözleşmesi
ve yine aynı tarihli Otogaz Bayilik Sözleşmesi kapsamında AVM tarafından işletilmekte
olduğu,
- Taşınmazın 04.03.2014 tarihinde TERMOPET tarafından intifa hakkıyla yükümlü olarak
satın alındığı,
- TERMOPET tarafından keşide edilen Ankara 63. Noterliğinin 26.12.2014 tarih ve 41232
yevmiye numaralı ihtarnamesi ile intifa hakkının tapudan terkin edilmesinin talep
edildiği,
- Taşınmaz üzerinde AKPET lehine tanınan intifa hakkı ve buna dayalı olarak kurulan
bayilik ilişkisinin 2002/2 sayılı Tebliğ'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki
istisna hükmünden yararlandığı, istisna hükmünün işletilmediği halde ise asgari 10 yıl
süreyle bireysel muafiyet tanınması gerektiği
ifade edilmiştir.
(6) TERMOPET tarafından Kurumumuza ulaştırılan cevabi yazıda ise özetle;

1 Eski unvanla Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş.
15-28/310-91
3/5
- Taşınmazın 2002 yılından itibaren Özerdemler Madencilik San. ve Tic. A.Ş.
(ÖZERDEMLER) üzerine kayıtlı olduğu, söz konusu şirketin aynı adreste MOIL’in
istasyonlu akaryakıt bayiliğini yaptığı ve taşınmazı 2005 yılında MALKOÇLAR’a
devrederek bayiliğini sonlandırdığı, dolayısıyla taşınmaz üzerindeki akaryakıt
istasyonunun AKPET tarafından sıfırdan kurulan bir istasyon olmadığı,
- 28.03.2006 tarihinde MALKOÇLAR tarafından AYTEMİZ lehine tesis edilen 15 yıl süreli
intifa hakkının MALKOÇLAR ile AYTEMİZ arasındaki 20.09.2005 tarihli bayilik
sözleşmesine istinaden tesis edildiği ancak MALKOÇLAR’ın bizzat işleticilik yapmak
yerine, sonradan işletme hakkı sözleşmesi ile işleticiliğin devrini yeğlediği ve 30.05.2006
tarihinde İşletme Hakkı Sözleşmesi ile akaryakıt istasyonunun işleticiliğini KEŞKEKLER
PETROL – Sezai KEŞKEK'e verdiği,
- Söz konusu akaryakıt istasyonunun bulunduğu gayrimenkulün 04.03.2014 tarihinde
TERMOPET tarafından satın alındığı, taşınmaz üzerinde her ne kadar eski malik
MALKOÇLAR’ın hissesi bulunsa da, taşınmaz ifraz edilemediğinden dolayı anlaşma
yapılarak rızai taksim ile taşınmazdaki akaryakıt istasyonu kısmının mülkiyeti ve
mülkiyetten doğan tüm hak ve vecibelerin TERMOPET’e devredildiği,
- TERMOPET’in akaryakıt istasyonunda halen faaliyet gösteren ve LUKOİL'in lisanslı
bayiliğini yapmakta olan AVM’nin istasyondan tahliyesi için defalarca ihtarname ile
uyarıda bulunduğu, sonuç alamayınca yeni malik sıfatıyla tahliye davası açtığı,
hâlihazırda davanın devam ettiği ve akaryakıt istasyonunun TERMOPET tarafından
satın alınmasına rağmen işletilemediği,
- Somut olayda dikey ilişkinin kurulduğu andan itibaren, malik ile işletici arasında hukuki
ve iktisadi bağlantı bulunduğu, anlaşmaya konu taşınmaz üzerinde dağıtım şirketi lehine
intifa hakkı tanındığı durumlarda, malik ile işletici arasında kurulmuş bir kiracılık
ilişkisinin bulunması Tebliğ'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde anılan türden
bir bağlantı olarak değerlendirildiği, dolayısıyla söz konusu dikey anlaşmanın 2002/2
sayılı Tebliğ'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen istisna hükmünde
kabul edilebilmesinin hukuka aykırı olduğu,
ifade edilerek AKPET ile AVM arasındaki dikey anlaşmaya muafiyet tanınmasının 4054
sayılı Kanun, 2002/2 sayılı Tebliğ ve ilgili Kurul kararlarına aykırı olacağı belirtilmiştir.
(7) MOIL tarafından Kurumumuza ulaştırılan 16.04.2015 tarihli, 2008 sayılı yazıda ise; dosya
konusu taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonunun işletilmesi ile ilgili olarak
ÖZERDEMLER ile MOIL’in önceki unvanı olan Bölünmez Petrolcülük A.Ş. (BÖLÜNMEZ)
arasında 10.10.2000 tarihinde bayilik sözleşmesi akdedildiği ve bu bayiye 20.05.2004
tarihinde akaryakıt satışı yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. 2002/2 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
(8) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde düzenlenen istisna
hükmünün dikey anlaşmalara uygulanabilmesi için dikey ilişkinin en başından bu hükme
uygun kurulması gerekmektedir. Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 39. paragrafında
buna ilişkin olarak; “Muafiyet kapsamındaki beş yıllık süre dolmadan; faaliyetlerin sona
erdirilmesi, devralma vb. yollarla dikey anlaşmanın taraflarında değişiklik ortaya çıkması
halinde muafiyetten yararlanılabilecek sürenin uzaması söz konusu değildir.” şeklinde
açıklama yer almaktadır.
(9) Dosya konusu dikey ilişki bu çerçevede irdelendiğinde, 20.09.2005 tarihinde AYTEMİZ ile
MALKOÇLAR arasında “Bayilik ve İşleticilik Sözleşmesi”nin imzalandığı, akabinde ise
28.03.2006 tarihinde MALKOÇLAR’ın maliki olduğu taşınmaz üzerinde AYTEMİZ lehine 15
15-28/310-91
4/5
yıl süreli intifa hakkı tanındığı görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu dikey ilişkide alıcı ile
malik aynı kişidir. 30.05.2006 tarihinde ise MALKOÇLAR ile KEŞKEKLER PETROL –
Sezai KEŞKEK arasında “İşletme Hakkı Verilen Akpet İstasyonuna Ait İşletme Hakkı
Sözleşmesi” imzalanmış olup bu sözleşme ile MALKOÇLAR, kendisine ait olan işletme
hakkını KEŞKEKLER PETROL – Sezai KEŞKEK’e devretmiştir. Bayi MALKOÇLAR’ın aynı
zamanda istasyon maliki olması nedeniyle dosya konusu dikey ilişkinin istisna hükmüne
uygun kurulmadığı değerlendirilmektedir. İlişkinin sonradan istisna hükmüne uygun hale
getirilmesi ise bu konuda yapılan değerlendirmeyi değiştirmemektedir.
(10) Bununla birlikte incelenen dikey ilişki kapsamında, malik MALKOÇLAR ile AVM arasında
20.11.2009 tarihinde toplam 7 yıl süreli yeni bir “İşletme Hakkı Verilen Akaryakıt
İstasyonuna Ait İşletme Hakkı Sözleşmesi” akdedildiği ve AKPET ile AVM arasında da
03.10.2013 tarihinde 11.04.2016 tarihine kadar geçerli olmak üzere bir bayilik sözleşmesi
imzalandığı görülmektedir.
(11) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 35. paragrafında “…Beş yıllık süreyi aşacak şekilde
zımnen yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülükleri de grup muafiyeti kapsamında
değildir. Ancak, süresi beş yılı aşmayan veya beş yıldan sonraki uzatmanın her iki tarafın
açık iradesi ile mümkün olduğu ve alıcının beş yıllık süre sonunda rekabet etmeme şartına
son vermesini engelleyen herhangi bir durumun olmadığı hallerde rekabet etmeme
yükümlülüğü grup muafiyetinden yararlanacaktır…” şeklinde açıklama yer almaktadır.
(12) Ayrıca Kurulumuzun geçmiş tarihli kararlarında2, uzun süreden beri devam eden dikey
ilişkilerde, taraflar arasındaki dikey ilişkiye esas teşkil eden sözleşmelerin, tarafların özgür
iradeleriyle imzaladıkları yeni sözleşmeler yoluyla yenilenmesi yeni bir irade beyanı olarak
kabul edilebilmekte ve bu şekilde duruma göre taraflar arasında yeni bir dikey anlaşmanın
yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki sürelerin hesaplanmasında
göz önüne alınmaktadır. Bununla birlikte, Kurulumuz kararlarından da anlaşılacağı üzere,
bu tür irade yenilemelerinde intifa hakkı süresinin dikey anlaşmanın süresiyle uyumlu
olması; değilse, uyumlaştırılması gerekmektedir.
(13) Ancak dosya konusu dikey anlaşma incelendiğinde; söz konusu sözleşmelerde tarafların
aralarında yeni bir dikey anlaşma kurmak yönünde iradelerinin yenilendiğine dair herhangi
bir hükmün bulunmadığı, ayrıca AKPET lehine 28.03.2006 tarihinde tesis edilen 15 yıl
süreli intifa hakkının süresinin söz konusu bayilik sözleşmesi ile uyumlu hale getirilmesine
yönelik herhangi bir işlemin de tesis edilmemiş olduğu dikkate alındığında; anılan
sözleşmeler yoluyla yeni bir dikey anlaşma kurmak yönünde tarafların iradelerinin
yenilendiği kabul edilemeyecektir.
(14) Bu çerçevede, söz konusu dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen istisna
hükmünden yararlanamadığı ve 20.09.2005 tarihinden itibaren 5 yıl süreyle 20.09.2010
tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı, bu tarihten
itibaren grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığı sonucuna varılmıştır.
G.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(15) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde Kurula, bu maddede belirtilen koşulların tamamının
varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar
verme yetkisi tanınmıştır. Kurulumuz tarafından ise akaryakıt sektöründeki dikey
anlaşmalara bireysel muafiyet verilebilmesinin şartları 25.02.2010 tarihli ve 10-19/229-87
sayılı, 18.03.2010 tarihli ve 10-24/338-122 sayılı kararlarla belirlenmiş olmakla birlikte,
Kurulumuzun 20.08.2014 tarihli ve 14-29/586-254 sayılı kararı ile bireysel muafiyet

2 09.02.2011 tarihli, 11-08/160-52 sayılı; 06.06.2012 tarihli, 12-30/877-261 sayılı; 13.06.2013 tarihli, 13-
36/465-201 sayılı; 09.10.2013 tarihli, 13-57/796-336 sayılı Kurul kararları
15-28/310-91
5/5
koşullarına ilişkin yeni bir değerlendirmede bulunulmuştur. Bu karara göre; bir dikey
anlaşmaya 10 yıla kadar bireysel muafiyet tanınabilmesi için söz konusu anlaşmanın,
“daha önce üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arsa/arazi üzerinde kurulmuş
yeni bir akaryakıt istasyonuna ilişkin olması” gerekmektedir.
(16) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler incelendiğinde, dosya konusu taşınmaz üzerinde eski
malik ÖZERDEMLER ile BÖLÜNMEZ arasında 10.10.2000 tarihinde bayilik sözleşmesi
akdedildiği, taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonuna 31.01.2002 tarihinde “İşyeri Açma
ve Çalıştırma Ruhsatı” verildiği ve bu bayiye 20.05.2004 tarihinde akaryakıt satışı
yapılmaya başlandığı görülmektedir.
(17) Tüm bu bilgiler çerçevesinde, dosya konusu istasyonunun daha önce üzerinde akaryakıt
bayilik faaliyeti yapılmamış arsa/arazi üzerinde kurulmuş yeni bir akaryakıt istasyonu
niteliği taşımadığı anlaşıldığından dikey anlaşmaya bireysel muafiyet tanınamayacağı
kanaatine ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş., Termopet Akaryakıt Nakliyat ve Ticaret Ltd Şti., AVM
Petrol Ürünleri Taah. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Malkoçlar Otomotiv Sanayi ve Ticaret
A.Ş. arasında muhtelif sözleşmelerle kurulan dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesi kapsamında istisna
hükmünden yararlanamayacağına,
2. Söz konusu anlaşmaların 20.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesi kapsamında grup muafiyetinden
yararlanacağına,
3. Bu anlaşmalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet
tanınamayacağına,
4. Bu nedenle, taraflara gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde
aralarındaki dikey ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı
Kanun uyarınca işlem başlatılacağı yönünde aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy