Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-3-39 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-32/461-143
Karar Tarihi : 28.07.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
B. RAPORTÖRLER : Didem ULUÇ, Yusuf ÜLKER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Efser Zeynep ERGÜN, Av. İsmail Ünal DOĞAN
Büyükdere Cad. No:127 Astoria A Kule, Kat:6-24-26-27
34394 Esentepe/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti.
ile İdeal Kişisel Bakım ve Tüketim Ürünleri Satış Dağıtım A.Ş. arasında imzalanan
“Münhasır Distribütörlük Sözleşmesi”ne bireysel muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.06.2015 tarihinde giren bildirim ve
22.07.2015 tarihinde giren ek bilgiler üzerine düzenlenen 23.07.2015 tarih ve 2015-3-
39/MM sayılı Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Johnson & Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. (JOHNSON) ile İdeal Kişisel
Bakım ve Tüketim Ürünleri Satış Dağıtım A.Ş. (İDEAL) arasında akdedilmiş olan
“Münhasır Distribütörlük Sözleşmesi”nin (Sözleşme), %40’lık pazar payı eşiğinin
aşılmadığı bebek şampuanı, bebek temizlik ürünleri, bebek sabunu, bebek banyo
ürünleri, bebek cilt bakım ürünleri, bebek kremleri ve losyonları, bebek kulak çubuğu,
bebek pudrası, pişik kremi, ıslak mendil, yetişkinlere yönelik harcıalem ve seçici cilt
ve saç bakım ürünleri ile günlük pedler açısından 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabileceği,
%40’lık pazar payı eşiğinin aşıldığı bebek yağı, bebek kolonyası, tampon ve ağız
bakım suyu ürünleri pazarları açısından ise 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5. maddesinde düzenlenmiş olan tüm
koşulların sağlanmış olması nedeniyle bireysel muafiyet alabileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. JOHNSON
(4) Johnson and Johnson şirketler grubunun Türkiye’deki iştiraki olan JOHNSON, beşeri
ilaç ile tüketim ürünleri ithalatı ve satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. Şirket
Türkiye’de bebek bakım ürünleri, yetişkinlere yönelik harcıalem, seçici cilt ve saç bakım
15-32/461-143
2/13
ürünleri, hijyenik kadın ürünleri, ağız bakım ürünleri, güneş ürünleri, reçetesiz ilaçlar
(OTC ürünleri) ve Sözleşme konusu ürünlerin içerisinde yer almamakla birlikte kan
ölçüm cihazları ve kontakt lensler alanlarında faaliyet göstermektedir.
G.1.2. İDEAL
(5) İDEAL’in ana faaliyet alanı satış, dağıtım ve pazarlamadır. Şirketin Sözleşme konusu
ürünlerle ilgili herhangi bir faaliyeti bulunmamakla birlikte, şirket ortaklarının hissedarı
olduğu Değişim Tüketim ve Tarım Ürünleri A.Ş.’nin (DEĞİŞİM) yetişkin cilt bakım
ürünleri, ağız bakım ürünleri, güneş bakım ürünleri ve bebek bakım ürünleri
pazarlarında satışları bulunmaktadır. İDEAL’in hisselerinin %(…..) Suat ÖZTÜRK,
%(…..) Uveys ÖZTÜRK ve %(…..) Nurettin BAŞARAN sahipken; DEĞİŞİM’in
hisselerinin %(…..) Suat ÖZTÜRK, %(…..) Uveys ÖZTÜRK sahip bulunmaktadır.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
(6) Sözleşme’nin konusunu; bebek bakım ürünleri, yetişkinlere yönelik harcıalem ve seçici
cilt ve saç bakım ürünleri, hijyenik kadın ürünleri, ağız bakım ürünleri, güneş bakım
ürünlerinin satışı, dağıtımı ve tanıtımı; OTC ürünlerinin ise yalnızca tanıtımı
oluşturmaktadır. Aşağıda belirtildiği üzere, Sözleşme konusu ürünleri, etkilerine,
kullanım yerlerine ve içeriklerine göre birçok alt bölüme ayırmak mümkündür:
Bebek Bakım Ürünleri: Bebek yağı, bebek şampuanı, bebek pudrası, bebek
sabunu, vücut şampuanı, kulak çubuğu, bebek losyonu, nemlendirici krem,
parfümlü vazelin, pişik kremi, losyonlu ıslak mendil ve bebek kolonyaları,
Yetişkinlere Yönelik Harcıalem ve Seçici Cilt ve Saç Bakım Ürünleri: Temizleyici
krem jel, yüz temizleme jeli, temizleyici losyon, siyah nokta önleyici jel ve losyon,
makyaj temizleyici, nemlendirici, temizleyici kalıp, akne jeli, tonik, peeling jel, likit
temizleyici, makyaj temizleme mendili, göz makyaj temizleyicisi, yüz temizleme
sütü, nemlendirici gündüz kremi, gece kremi, göz çevresi bakım kremi,
nemlendirici losyon, dudak nemlendirici, el kremi, el ve tırnak kremi, vücut
nemlendiricisi, ayak kremi, vücut yağı, nemlendirici maske, kırışıklıklara karşı
krem, kırışık önleyici fondöten, çatlak önleyici yağ, selülit giderici bakım, güneş
ürünleri,
Hijyenik Kadın Ürünleri: Tampon, günlük ped, genital bölge temizleyicileri,
Ağız Bakım Ürünleri: Ağız gargarası,
OTC Ürünleri: Reçetesiz ilaçlar.
(7) Dosya mevcudunda yer verilen, pazardaki teşebbüslerin 2012-2014 yıllarına ait toplam
bebek bakım ürünlerinin değer bazında pazar paylarına bakıldığında; JOHNSON’ın
payının %(…..); %(…..) ve %(…..) seviyesinde olduğu ve pazarda faaliyet gösteren
birçok oyuncunun bulunduğu anlaşılmaktadır. Sektörde açık ara bir pazar liderinin
bulunmaması, rakiplerin pazar paylarının nispeten yakın olması pazarın yoğunlaşmamış
bir yapıda olduğunun bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Daha çok yabancı
menşeli teşebbüslerin yer aldığı pazarın alt sektörlerinde faaliyet gösteren firmaların
pazar payları oldukça değişken bir yapı sergilemektedir.
(8) Bebek bakım ürünleri; etkileri, kullanım yerleri ve içeriklerine göre alt segmentlere
ayrılmaktadır. Bu kapsamda JOHNSON’ın pazardaki konumu daha kapsamlı bir şekilde
15-32/461-143
3/13
analiz edilerek, Sözleşme konusu ürünlerin 2014 yılına1 ait pazar paylarına aşağıdaki
tabloda yer verilmiştir.
Tablo 1: Sözleşme Kapsamındaki Ürünler ve Değer Bazında 2014 Yılı Pazar Payları (%)
(9) JOHNSON, bebek cilt bakım ürünleri, bebek yağı ve bebek kolonyası ürünlerinde pazar
lideri iken, bebek şampuanı, bebek temizlik ürünleri, bebek sabunu ve bebek pudrası
ürünlerinde Dalin’in pazar lideri olduğu görülmektedir. Ayrıca Sebamed ve Nivea da
pazarın önemli oyuncularındandır. Pazarda yerli imalat yapan birçok küçük teşebbüs de
faaliyet göstermektedir.
(10) Dosya mevcudu belgelerde, sözleşme konusu ürünlerden bebek kulak çubuğu hakkında
herhangi bir pazar verisinin bulunmadığı, fakat pek çok bağımsız teşebbüsün ilgili
pazarda faaliyet gösterdiğinden hareketle pazarın rekabetçi bir yapıda olduğu ifade
edilmiştir.
(11) Yetişkin cilt bakım ürünleri ve bu pazarın alt kırılımlarına ait ürünlerin pazar paylarına
aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 2: Yetişkin Cilt Bakım Ürünleri Değer Bazında Pazar Payları (%)
Teşebbüs
Yetişkin Cilt Bakım
Ürünleri Toplam
Temizleyiciler Nemlendiriciler El & Vücut Bakımı
2012 2013 2014 2012 2013 2014 2012 2013 2014 2012 2013 2014
JOHNSON (…..) (….) (…..) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Nivea (….) (….) (…..) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
L’oreal (….) (….) (…..) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Henkel (….) (….) (…..) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
1 Sözleşme konusu bebek ürünlerinin 2012 ve 2013 yıllarına ait pazar verisi bulunmakla birlikte, yıllar
bazında pazar paylarında değerlendirmeye etki edecek şekilde kayda değer bir değişiklik meydana
gelmediği için tabloya dahil edilmemiştir.
Ürünler JOHNSON Dalin Nivea Baby
Yıldız
Holding Sebamed Mustela Bayer Eczacıbaşı
U
Talk Diğer
Bebek
Şampuanı
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek Tem.
Ür.
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek
Sabunu
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek Banyo
Ür.
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek Cilt
Bak. Ür.
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek
Krem&Losyon
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek Yağı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek
Kolonyası
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek
Pudrası
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Pişik Kremi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bebek
Islak
Mendil
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
15-32/461-143
4/13
Tablo 2’nin Devamı
Teşebbüs
Yetişkin Cilt Bakım
Ürünleri Toplam
Temizleyiciler Nemlendiriciler El & Vücut Bakımı
2012 2013 2014 2012 2013 2014 2012 2013 2014 2012 2013 2014
Evyap (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Sebamed (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Unilever (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(12) Tabloya göre yetişkinlere yönelik cilt bakım ürünleri (Temizleyiciler, nemlendiriciler, el ve
vücut bakımı ürünleri ve güneş ürünleri2) sektöründe çok sayıda teşebbüs faaliyet
göstermektedir. Sektörde hiçbir oyuncunun pazar payı %40’ın üzerinde değildir. Buna
göre, alt sektörlerde farklı pazar liderleri mevcuttur. Sektörde ağırlıklı olarak yabancı
menşeli ürünlerin tercih edildiği görülmektedir.
(13) Sözleşme konusu ürünlerden tamponda JOHNSON’ın önemli bir pazar payına sahip
olduğu anlaşılmıştır. JOHNSON’ın söz konusu pazardaki 2014 yılına ait değer bazında
payı %(…..)’dir. JOHNSON’ı %(…..) pazar payı ile Kotex, %(…..) ile Tampax izlemektedir.
Öte yandan, JOHNSON’ın 2014 yılı itibarıyla ağız bakım suyu ürünlerindeki değer
bazında pazar payı %(…..)’dir. Bu pazarda JOHNSON’ın rakipleri yüksek marka
bilinirliğine sahip Colgate (%(…..)), Oral-B (%(…..)), Sensodyn (%(…..)) ve Signal’dir
(%(…..)).
(14) Öte yandan, Sözleşme konusu ürünlerden olan anti akne ürünleri pazarında
JOHNSON’ın payı 2012, 2013 ve 2014 yıllarında sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..)
seviyelerindedir. Her ne kadar söz konusu pazar payları 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen
%40’lık eşiğe yakın bir seyir izlese de gerek dermokozmetik ürünleri sektörünün
büyüme potansiyeli olan bir yapı sergilemesi gerekse söz konusu ürünlerin %67’sinin
JOHNSON tarafından modern kanalda satışının yapılması nedeniyle pazarın rekabete
açık kısmının distribütörlerin aktif satışına izin verdiği %33’lük geleneksel kısmına
tekabül etmesinden dolayı, anti akne ürünleri özelinde ayrıca bir değerlendirme
yapılmasına gerek duyulmamıştır.
G.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(15) Sözleşme konusu ürünler, ürünlerin içeriği ve kullanım yerlerine göre alt segmentlere
ayrılmaktadır. Bununla birlikte JOHNSON’ın, bebek yağı, bebek kolonyası, tampon, ağız
bakım suyu ürünleri dışındaki Sözleşme konusu ürünlerde sahip olduğu pazar
paylarının, pazarın en dar şekliyle tanımlanması halinde dahi 2002/2 sayılı Tebliğ’de
belirtilen %40’lık pazar payı eşiğinin altında kaldığı, buna binaen söz konusu ürünlerin
anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanacağı, dolayısıyla pazar payı
%40’ın altında kalan söz konusu ürünler bazında İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin
Kılavuz’un 20. paragrafı da dikkate alınarak, ayrıca bir pazar tanımlanmasına gerek
bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Öte yandan, sağlayıcının önemli pazar gücüne sahip
olduğu bebek yağı, bebek kolonyası, tampon, ağız bakım suyu ürünlerinin ayrıca
değerlendirilmesinde fayda görülmektedir.
2 Bildirim formunda JOHNSON’ın söz konusu ürünlerinin Pizbuin markası altında sınırlı sayıda satış
noktasında satışa sunulduğu ve bu ürünlerdeki pazar payının %1’in altında olduğu belirtildiğinden söz
konusu ürüne ait pazar payı verisi ilgili tabloya dahil edilmemiştir.
15-32/461-143
5/13
G.2.2.1. Bebek Yağı ve Bebek Kolonyası
(16) Kişisel bakım ürünlerinin kullanımının yaygınlaşmasına paralel olarak, bebek bakım
ürünlerinin kullanımında da artış görülmektedir. Yakın geçmişe kadar bebek bakımı için
yetişkin bakım ürünlerinin kullanımı yaygınken son yıllarda ebeveynler bebeklerinin
ciltlerinin hassasiyetine uygun olarak üretilmiş olan özel bebek bakım ürünlerini daha
çok tercih etmektedir. Günümüzde hala bebek bakım ürünlerinin yerine, ürünün
niteliğine göre değişen oranlarda yetişkin bakım ürünleri kullanılmaktadır. Ancak, bu
eğilimin azalmakta olduğu tahmin edilmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasında,
uluslararası güçlü firmalar tarafından üretilen ve Türkiye pazarına giren nispeten pahalı
ürünlerin yanında, yerli firmalar tarafından üretilen alternatif ve kıyasen ucuz bebek
bakım ürünlerinin pazara girmesi de etkili olmuştur. Bu değerlendirmeler ışığında;
kullanım amaçları, nitelikleri ve tüketim eğiliminin değişmesi de dikkate alınarak,
JOHNSON’ın yüksek pazar paylarına sahip olduğu bebek yağı ve bebek kolonyasının
her birinin ayrı birer pazar olarak tanımlanması gerektiği kanaatine varılmıştır.
G.2.2.2. Tampon
(17) Tamponun kullanımı Türkiye’de çok yaygın olmamakla birlikte, JOHNSON tarafından
üretilen O.B. markalı tampon, 2008 yılına kadar Türkiye’deki tek tampon markası
olmuştur. Uzun süre ülkedeki tek marka olmasının getirisi olarak JOHNSON oldukça
yüksek bir payla pazarın lideri konumundadır.
(18) Bu bağlamda, ilk bakışta tampon ile adet dönemi pedlerinin ikame olduğu düşünülse de
her iki ürünün kullanım şekli ve tüketici algısı farklıdır. Nitekim Kurul, 14.08.2008 tarih ve
08-50/722-282 sayılı Protecter&Gamble kararında, tamponların hedef kullanıcı kitlesi ve
kullanım şekli sebebiyle hijyenik pedlere ikame olmadığı tespitinde bulunmuştur. Zira
çoğunlukla iş hayatında çalışan kadınlar tarafından tercih edilen tamponların bakkal gibi
geleneksel kanalda satışının oldukça düşük seviyelerde olması da, çalışan kadınların
zincir marketler gibi modern perakende kanalından alışveriş yaptığını, dolayısıyla
alışveriş kalemleri arasında tamponun bulunduğunu doğrulamaktadır. Bir diğer deyişle,
tampon için hedef kitlesi olarak belirlenen profil ile tamponun hemen hemen tamamıyla
satıldığı dağıtım kanalında alışveriş yapan çalışan kadın profili örtüşmektedir. Bu
çerçevede önceki Kurul kararlarına3 paralel şekilde, tüketici gözünde adet dönemi
pedlerinin alternatifi olarak görülmeyen tampon ayrı bir pazar olarak tanımlanmıştır.
G.2.2.3. Ağız Bakım Suyu
(19) Ağız bakım suyu fırçalama ile ulaşılamayan alanlara ulaşarak ağızda hijyen
sağlamaktadır. Ağız bakım suyunun, diş eti hastalıklarının nedenlerinden olan plağı
azaltma ve önleme ile nefesin ferah kalmasını sağlama fonksiyonu da bulunmaktadır.
Ağız bakım suyu, farklı amaçlara uygun çeşitleri bulunmakla birlikte, değişik aroma ve
tatlarda da üretilmektedir. Söz konusu ürünün tüketimi son yıllarda artma eğilimi
göstermektedir. Diş fırçalama ve diş ipi kullanımını tamamlayıcı bir rolü olan ağız bakım
suyunun kullanım amaçları, nitelikleri ve tüketim eğilimi göz önünde bulundurulduğunda
ağız bakım suyu ürünlerinin dosya çerçevesinde ayrı bir pazar olarak değerlendirilmesi
gerekmektedir.
(20) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, JOHNSON’ın pazar payının düşük olduğu
pazarlar için ilgili ürün pazarı tanımlanmasına gerek olmadığı, bunun dışındaki ürünler
için ise pazarın “bebek yağı”, “bebek kolonyası”, “tampon” ve “ağız bakım suyu” olarak
3 Konuyla ilgili olarak 05.08.2010 tarih ve 10-52/990-354 sayılı Rekabet Kurulu kararı da bulunmaktadır.
15-32/461-143
6/13
tanımlanmasının uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(21) Sözleşme konusu ürünlerin Türkiye genelinde satışı, dağıtımı ve tanıtımı açısından
hissedilir derecede bölgesel farklılıkların bulunmadığı dikkate alınarak, ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Bildirime Konu Sözleşme’nin Niteliği
(22) Taraflar arasında 31.01.2015 tarihinde akdedilen Sözleşme genel olarak, İDEAL
tarafından OTC ürünleri dışındaki JOHNSON ürünlerinin geleneksel kanalda münhasır
olarak satışının, dağıtımının ve tanıtımının yapılmasını, OTC ürünlerinin ise sadece
tanıtımının yapılmasını, JOHNSON (Tedarikçi) ile İDEAL (Distribütör) arasındaki ilişkinin
ne şekilde olacağını düzenlemektedir.
(23) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine göre; “üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” olarak ifade
edilen dikey anlaşmalar anılan Tebliğ’in kapsamına girmektedir. Bu nedenle, OTC
ürünlerinin ve diğer ürünlerin tanıtımını öngören hükümleri bakımından Sözleşme,
2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında dikey anlaşma sayılmamaktadır.
Dolayısıyla, Distribütör’ün sadece tanıtımı hususunda yetkili kılındığı bu ürünler özelinde
ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek duyulmamıştır.
G.3.2. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(24) Sözleşme’nin “Giriş” bölümünün (B) bendi ve 2.1. maddesinde, Distribütör’ün Sözleşme
ürünlerinin dağıtımı amacıyla münhasır distribütör olarak atandığı düzenlenmiştir. Ayrıca
Sözleşme’nin 2.2. maddesine göre Tedarikçi; Sözleşme’de Migros, Carrefour, Metro,
Real, BİM, Tesco Kipa, DiaSA, Watsons, ŞOK, A101, Rossman, Gratis, Beğendik,
Özdilek, Adese, Şerefmakro, Bizim Toplu Tüketim ve Gimsa olarak tanımlanan ulusal
zincir marketlere doğrudan satış yapacak; Distribütör ulusal zincirlere aktif satış
yapmayacaktır. Bu hükümlere göre İDEAL, JOHNSON’ın geleneksel kanaldaki tek
distribütörü olacaktır. Diğer bir deyişle JOHNSON, ürünlerini geleneksel kanalda başka
bir teşebbüse dağıtım amaçlı olarak satmayacaktır. Ayrıca JOHNSON, ulusal zincir
marketlere yapılacak olan satışları münhasır olarak kendine ayırmıştır.
(25) Öte yandan Sözleşme’nin; Distribütör’ün ürünleri münhasıran Tedarikçi’den alacağını
düzenleyen 3. maddesinin 4. fıkrası, Sözleşme süresince Tedarikçi’nin yazılı onayı
olmaksızın rakip ürünleri üretemeyeceğine ve dağıtamayacağına yönelik aynı maddenin
5. fıkrası ve Distribütör’ün aktif satışını yasaklayan 6. fıkrası gereği; İDEAL, Sözleşme
konusu ürünleri yalnızca JOHNSON’dan alabilecektir. Bunun yanı sıra İDEAL,
Sözleşme süresince JOHNSON ürünlerine rakip olan ürünlerin üretimini ve dağıtımını
yapamayacaktır. Sözleşme’nin 11. maddesinde ise tarafların herhangi birinin Sözleşme
çerçevesindeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde diğer tarafın Sözleşmeyi
derhal feshedebileceği düzenlenmiştir. Sözleşme kapsamında yaptırımları da
düzenlenmiş olan ilgili kısıtlayıcı hükümler 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olup, anılan Kanun’un 5. maddesi anlamında muafiyet değerlendirmesi
yapılması gerekmektedir.
15-32/461-143
7/13
G.3.3. Muafiyet Değerlendirmesi
G.3.3.1. 2002/2 sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
(26) 2002/2 sayılı Tebliğ’in Kapsam başlıklı 2. maddesinin ikinci fıkrasına göre, “Tebliğ ile
sağlanan muafiyet, sağlayıcının anlaşma konusu malları sağladığı pazardaki pazar
payının %40’ı aşmaması halinde” uygulanır. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise, “tek
alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren anlaşmalarda muafiyet, alıcının dikey anlaşma
konusu malları veya hizmetleri aldığı pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması
koşuluyla uygulanır” hükmü yer almaktadır. İnceleme konusu Sözleşme, hem
sağlayıcıya tek alıcıya sağlama yükümlülüğü getiren hükümleri (Giriş B, 2.1), hem de
alıcıya rekabet etmeme yükümlülüğü getiren hükümleri (Giriş B, 2.1, 3.4, 3.5)
içermektedir. Bu noktada yapılması gereken, muafiyet değerlendirmesi için alıcının mı
sağlayıcının mı pazar payının alınacağına karar verilmesidir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in
uygulanmasında esas olan sağlayıcının pazar payına göre değerlendirme yapmak
olmakla birlikte, tek alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren sözleşmelerde alıcının alım
pazarındaki pazar payının dikkate alınması gerektiği hükme bağlanmıştır.
(27) Bildirim Formu’nda 2002/2 sayılı Tebliğ’in anılan hükümlerine atıf yapılarak, tek alıcıya
sağlama yükümlülüğü getiren anlaşmalarda alıcının pazar payının dikkate alınmasının
gerektiği öne sürülerek dosya bağlamında Distribütör İDEAL’in pazar payının göz
önünde bulundurulması gerektiği; İDEAL’in yavru şirketi DEĞİŞİM aracılığıyla sahip
olduğu pazar paylarının ise %40’ın çok altında olduğu ileri sürülmüştür.
(28) Ancak, tek alıcının münhasıran atanması durumunda alıcının pazar payının alınacağına
yönelik hüküm, sağlayıcının pazar payına göre değerlendirme yapılmasını engelleyecek
nitelikte dışlayıcı bir hüküm olmaktan ziyade tamamlayıcı bir hüküm niteliğindedir. Diğer
bir ifadeyle, tek alıcının münhasıran atanmış olması durumunda alıcının pazar payının
alınması düzenlemesi, sağlayıcının pazar payının göz önünde bulundurulması hükmünü
dışlamamaktadır. Nitekim, hükmün lafzından da tek alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren
dikey anlaşmaların yalnızca alıcının pazar payına göre değerlendirilebileceği,
sağlayıcının pazar payının dikkate alınmamasının şart koşulduğu anlamı
çıkmamaktadır. Bu bakımdan değerlendirmenin, hem alıcının alım pazarındaki payının,
hem de sağlayıcının ürünleri sattığı pazardaki payının dikkate alınarak yapılması tercih
edilmiştir.
(29) Bu bağlamda, Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilebilmesi için
öncelikle sağlayıcının (JOHNSON) ve alıcının (İDEAL) pazar paylarına bakılması
gerekmektedir. JOHNSON’ın Sözleşme konusu ürünlerden bebek yağı, bebek
kolonyası, tampon ve ağız bakım suyu dışındaki ürünlere ilişkin pazar payının 2002/2
sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde sağlayıcı açısından öngörülen %40 pazar payı eşiğinin
altında olduğuna yukarıda yer verilmiştir.
(30) Alıcı İDEAL’in ise anılan pazarlarda bir faaliyeti bulunmamakla birlikte, teşebbüsün alt
şirketlerinden DEĞİŞİM’in yetişkin cilt bakım ürünleri, ağız bakım ürünleri, güneş bakım
ürünleri ve bebek bakım ürünleri pazarlarında satışları bulunmaktadır. Fakat Bildirim
Formu’ndan DEĞİŞİM’in söz konusu ürünlerdeki pazar paylarının %40’ın altında,
oldukça düşük seviyelerde olduğu anlaşılmıştır.
(31) Öte yandan 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen pazar payı eşiğinin aşılmamış olması,
sözleşmelerin grup muafiyetinden yararlanması için tek başına yeterli değildir. Buna ek
olarak, sözleşmede 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yer verilen, sözleşmeleri grup
15-32/461-143
8/13
muafiyeti kapsamı dışına çıkaran türden kısıtlamaların yer almaması da gerekmektedir.
(32) Sözleşme’de sağlayıcıya tek alıcıya sağlama yükümlülüğü; alıcıya, tek elden alım,
rekabet etmeme, sağlayıcının kendisine ayırdığı münhasır müşteri grubuna aktif satış
yapmama ve Sözleşme’yle belirlenmiş olan bölge (Türkiye) dışına aktif satış yapmama
yükümlülükleri getirilmektedir. Bununla birlikte söz konusu kısıtlamalar Sözleşme’yi grup
muafiyeti kapsamı dışına çıkaracak nitelikte değildir.
(33) Dolayısıyla, Sözleşme %40 pazar payı eşiğinin aşılmadığı, bebek yağı, bebek
kolonyası, tampon ve ağız bakım suyu dışındaki bebek şampuanı, bebek temizlik
ürünleri, bebek sabunu, bebek banyo ürünleri, bebek cilt bakım ürünleri, bebek kremleri
ve losyonları, bebek pudrası, bebek kulak çubuğu, pişik kremi, ıslak mendil, yetişkinlere
yönelik harcıalem ve seçici cilt ve saç bakım ürünleri ile günlük pedler pazarlarında
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanmaktadır.
G.3.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(34) Sözleşme, JOHNSON’ın %40’lık eşik değerin üzerinde pazar payına sahip olduğu
bebek yağı, bebek kolonyası, tampon ve ağız bakım ürünlerine ilişkin pazarlar
açısından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında getirilen grup muafiyetinden
yararlanamamaktadır. Bu nedenle bahsi geçen pazarlar açısından Sözleşme, 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan bireysel muafiyet koşullarını taşıyıp
taşımadığına yönelik olarak değerlendirilmiştir.
(35) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre, teşebbüsler arası bir anlaşmanın söz konusu
Kanun’un 4. maddesinde öngörülen yaptırımdan muaf olabilmesi için anılan maddede
sayılan dört koşulun tamamının sağlanması gerekmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulların sağlanıp sağlamadığına dair
değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
G.3.3.2.1. Malların Üretimi veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni
Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(36) Dikey anlaşmalarda münhasırlığın, ister bölgesel ister aynı türden sonuçları olan
müşteri münhasırlığı bazında sağlansın, bazı olumlu etkilerinin bulunduğu kabul
edilmektedir. Nitekim, bu anlaşmalar bir ürünün satışının desteklenmesini
kolaylaştırabilmektedir. Bir bölge ya da müşteri grubuna aktif olarak sadece kendisinin
satış yapacağını bilen dağıtıcının yatırım güdüsü artabilmekte, bu yöntemle müşteriye
özel yatırımlar yapılması da gündeme gelebilmektedir. Üstelik dağıtıcının tüm faaliyet ve
çabasını kendi bölgesine ya da müşteri grubuna yöneltmesi daha yoğun pazarlamaya
olanak verebilmektedir. Bu şekilde dağıtımda ölçek ekonomileri ortaya çıkabilmekte ve
dağıtım rasyonelleşebilmektedir. Bu tür dikey anlaşmalar; farklı sağlayıcıların ürünleri
arasındaki (markalar arası) rekabeti destekleyebilmektedir. Ayrıca dağıtıcılara bölgesel
münhasırlık ya da müşteri münhasırlığı verilmesi, dağıtıcılar arasındaki bedavacılık
sorunlarını bertaraf ederek yatırımların ve satışların optimum düzeyde gerçekleşmesine
katkıda bulunabilmektedir.
(37) Diğer yandan genel olarak dikey kısıtların bileşimlerinin bu kısıtlamalardan kaynaklanan
olumsuz etkileri artıracağı kabul edilmektedir. Bununla birlikte Dikey Anlaşmalara İlişkin
Kılavuz’da, dikey sınırlamaların bazı bileşimlerinin, bunların ayrı ayrı kullanımlarına göre
rekabet ve etkinlik açısından daha iyi olduğu görüşüne yer verilmiş; bu çerçevede, farklı
birtakım dikey kısıtlamaların bileşimlerinin her zaman rekabet karşıtı etkiler ortaya
koyma olasılığını artırmayacağı, hatta bazı durumlarda, sonucu rekabet açısından daha
tercih edilir hale getirebileceği vurgulanmıştır. Bu durumun ortaya çıktığı dikey sınırlama
15-32/461-143
9/13
bileşimlerinden biri, inceleme konusu Sözleşme’de olduğu gibi münhasır dağıtım ile
rekabet etmeme yükümlülüğünün birleşmesidir. Pazarın rakiplere kapatılması riskinin
önemli boyutta olmadığı durumlarda bu iki dikey kısıtlamanın birleşimi, münhasır
dağıtıcının tüm çabasını belli bir markanın dağıtımına odaklamak yönündeki güdüsünü
artırarak, daha olumlu etkilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilecektir. Bu durumun,
incelenen Sözleşme’de olduğu gibi, söz konusu kısıtlamaların ürünlerin toptan seviyede
dağıtımına ilişkin olmaları halinde özellikle geçerli olduğu kabul edilmektedir.
(38) İnceleme konusu Sözleşme’nin imzalanmasındaki amaç, münhasır distribütör İDEAL
aracılığıyla JOHNSON ürünlerinin geleneksel kanalda kesintisiz ve yaygın bir şekilde
bulunabilirliğini sağlamaktır. Ürünlerin tüketicinin kolayca erişebileceği noktalara kadar
götürülmesi, dağıtım ağının yetkin ve yaygın bir şekilde kurulabilmesine bağlıdır.
Distribütörün alım gücü yüksek ulusal zincir kanalı dışında kalan, daha küçük ve sınırlı
alım kapasitesine sahip geleneksel kanal için münhasır olarak atanmış olması, hem
distribütörün başka distribütörlerin kendi faaliyetlerinden faydalanacağı kaygılarını
bertaraf ederek distribütörü daha etkin bir dağıtım ağı kurmaya itebilecek, hem de küçük
satış noktalarına dahi ürün akışının kesintisiz olarak yapılmasını sağlayabilecektir.
(39) Bu ürünlerin piyasadaki bulunabilirliğin artması, Türkiye’de henüz doygunluğa
ulaşmamış olan bebek yağı ve tampon gibi pazarların geleneksel dağıtım kanalında
büyümesi, satışların ve dolayısıyla piyasadaki teşebbüsler arasındaki rekabetin artması
sonucunu verebilecektir. Rekabetin bu şekilde artması ise ürünlerin kalitesinde rekabeti
beraberinde getirip, anılan ürünlerin geliştirilmesine katkıda bulunabilecektir.
(40) Öte yandan, Sözleşme ile İDEAL’e getirilmiş olan rekabet etme yasağı, anılan
distribütörün sadece JOHNSON ürünlerinin satışına yoğunlaşmasını sağlayarak,
geleneksel kanalda JOHNSON’ın dağıtımda etkinlik sağlama amacına hizmet
edebilecektir.
(41) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde bildirime konu Sözleşme’yle 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki koşulun sağlandığı
anlaşılmaktadır.
G.3.3.2.2. Tüketicinin Yarar Sağlaması
(42) Sözleşme’de düzenlenmiş olan depolama, stoklama ve siparişleri en yakın sürede
yerine ulaştırma yükümlülükleri gereği Distribütör, kendisinden ürün talebinde bulunan
nihai satış noktalarına ürün arzını aksatmadan yapabilecektir. Böylelikle pazara ürün
arzında devamlılık sağlanabilecektir. Ayrıca, münhasır olarak atanmış olduğu için
İDEAL, aynı kanalda kendisi ile rekabet eden başka bir distribütörün baskısı olmaksızın
tüm çabasını yetkisi dahilindeki alanda ürünlerin satışını artırmaya yöneltebilecektir. Bu
durum en uç yerleşim yerlerinde dahi nihai satış noktası sayısında ve ürün çeşitliliğinde
artışa, ürün fiyatında ise düşüşe yol açarak, tüketicilerin farklı dağıtım kanallarında farklı
nihai satış noktaları ve aynı ya da farklı markalı ürünler arasındaki seçim özgürlüğünü
artırabilecektir.
(43) Bildirime konu Sözleşme’yle üretim planlamasının daha iyi yapılabilmesinden, lojistik ve
stok yönetiminde etkinliğin artmasından ve dağıtımın rasyonelleşmesinden beklenen
hem sağlayıcı hem de toptan dağıtım seviyesindeki maliyet tasarruflarının markalar
arası ve marka içi rekabetin düzeyine de bağlı olarak tüketiciye yansıması
beklenmektedir. Dolayısıyla, bildirime konu Sözleşme’yle 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki koşulun da sağlandığı kanaatine varılmıştır.
15-32/461-143
10/13
G.3.3.2.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(44) Dikey anlaşmalarda yer alan münhasırlık uygulamalarının rekabet açısından yarattığı
risk esas olarak marka içi rekabetin ortadan kaldırılmasıdır. Bu çerçevede bu tür dikey
kısıtların temel olarak rakip sağlayıcıları dışlayıcı, pazara giriş engeli yaratıcı etkilerinin
bulunmadığı, bu yönüyle markalar arası rekabete sınırlama getirebilecek
kısıtlamalardan daha az olumsuz etkilere sahip oldukları kabul edilmektedir. Bunun
temel nedeni; alıcılara getirilen rekabet yasaklarının pazarı diğer markalara ya da
sağlayıcılara kapatarak, rakiplerin pazara ulaşmalarını engelleyebilecek etki göstermesi
olasılığının bulunması; buna karşılık münhasır dağıtıma yönelik dikey kısıtlamaların
diğer markaların nihai tüketiciye ulaşmasını engelleyen yönlerinin bulunmamasıdır.
(45) Bu açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu Sözleşme’yle getirilen münhasır
bölge/müşteri grubu tahsisi ile buna bağlı olarak aktif satış kısıtlamasının ve rekabet
etmeme yükümlülüğünün etkilerinin ortaya konabilmesi için, JOHNSON ve rakiplerinin
pazardaki güç ve konumları başlangıç noktasını oluşturmak üzere giriş engellerinin,
pazarın olgunluk düzeyinin, ticaretin seviyesinin ve diğer faktörlerin değerlendirilmesi
gerekmektedir.
(46) JOHNSON; bebek yağı, bebek kolonyası, tampon ve ağız bakım suyu ürünleri
pazarlarında sırasıyla 2014 yılı değer bazında pazar paylarına göre %(…..); %(…..);
%(…..) ve %(…..)’lik oranlarla pazarın lideri konumundadır.
Tablo-3: JOHNSON ve Rakiplerinin Değer Bazında Pazar Payları (2012-2014) (%)
Teşebbüs Bebek Yağı Bebek Kolonyası Tampon Ağız Bakım Suyu 2012 2013 2014 2012 2013 2014 2012 2013 2014 2012 2013 2014
JOHNSON (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Dalin (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nivea
Baby
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Sebamed (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Komili (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Uni Baby (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kotex (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tampax (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Colgate (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oral-B (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Sensodyn (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Signal (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(47) Tablodan da görüldüğü üzere, JOHNSON’ın bebek yağı pazarındaki rakipleri yüksek
marka bilinirliğine sahip Dalin ve Nivea Baby’dir. JOHNSON’ın bebek yağı ve bebek
kolonyası pazarındaki en büyük rakibi olan Dalin, yerli bir üretici olarak bu sektörde
önemli bir oyuncudur. Öte yandan, bebek yağı pazarında diğer pazarlara nazaran daha
fazla sayıda oyuncu bulunmaktadır. Ayrıca, pazarda uluslararası düzeyde güçlü
firmaların faaliyet gösteriyor olması JOHNSON üzerindeki rakip baskısını artırıcı bir
unsurdur.
(48) Diğer taraftan yukarıda da değinildiği üzere, JOHNSON tampon pazarında uzun süre
O.B. markasıyla tek teşebbüs olarak faaliyet göstermiştir. Halihazırda günlük ped ve
adet dönemi pedi üretmekte olan marka bilinirliği yüksek Kotex ve Tampax markalarının
pazara girişi pazarın daha rekabetçi bir yapıya kavuşmasında etkili olmuştur.
(49) Ağız bakım suyu ürünleri ise nispeten yeni gelişen bir pazar olmakla birlikte
JOHNSON’ın bu pazardaki rakipleri yüksek marka bilinirliğine sahip Colgate, Sensodyn,
15-32/461-143
11/13
Signal ve Oral-B’dir.
(50) Münhasırlık ve rekabet etmeme gibi kısıtlamaların rekabet üzerindeki olumsuz
etkilerinin, henüz doygunluğa ulaşmamış pazarlarda daha düşük olacağı kanısı
hakimdir. Bu nedenle ilgili pazarlardaki pazarın doygunluk seviyesini değerlendirmek
yerinde olacaktır.
(51) Türkiye’de şehirleşmenin ve kadınların iş yaşamına katılımının son yıllarda artmasıyla
birlikte bakımlı olmak daha çok önem kazanmış ve insanların bakım ürünleri için
bütçelerinde ayırdıkları pay artmıştır. Bu çerçevede bebek yağı, bebek kolonyası,
tampon ve ağız bakım suyu ürünleri pazarlarının büyüme trendi içerisinde olacağı
tahmin edilmekte ve pazarın henüz doygunluk seviyesine ulaşmadığı kabul
edilmektedir.
(52) Öte yandan, bildirime konu Sözleşme’yle getirilen dikey kısıtların etkilerinin
değerlendirilmesinde dağıtım zincirinin hangi aşaması için öngörüldükleri de önemli bir
faktördür. Genel olarak dağıtımın perakende seviyesinde getirilen bölge/müşteri grubu
münhasırlığının toptan seviyede getirilen münhasırlıktan daha olumsuz etkilere sahip
olduğu kabul edilmektedir. Bunun temel nedeni perakende düzeyde münhasırlığın
tüketicinin aynı markalı ürün bazında yüksek fiyat-yüksek hizmet ile düşük fiyat düşük
hizmet arasındaki seçim hakkını kısıtlamasıdır. Diğer yandan perakende düzeyde
markalar arası ve marka içi rekabetin yoğunluğu, toptan seviyede marka içi rekabetin
azalmasından kaynaklanacak olumsuz etkileri azaltabilecek bir unsurdur.
(53) Bildirime konu Sözleşme’de yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü sadece İDEAL’e
getirilmiş olup, İDEAL’in alt şirketlerini kapsamamaktadır. Bu noktada dağıtım
pazarındaki rekabetin düzeyi önem taşımaktadır. İDEAL’in faaliyet gösterdiği dağıtım
kanalında küçük veya büyük 100 civarında teşebbüsün faaliyet gösterdiği bilinmektedir.
Pazarın geneline bakıldığında, JOHNSON’ın bebek yağı, bebek kolonyası, tampon ve
ağız bakım suyu ürünleri pazarlarındaki rakiplerinin büyük çoğunluğunun kendi dağıtım
ağını kurabilmiş; Türkiye’nin her yerine etkin ve kesintisiz ürün dağıtımı yapabilen (Dalin
dışında) uluslararası güce sahip teşebbüslerden (Nivea Baby, Kotex, Unibaby,
Sebamed, Canbebe) oluştuğu görülmektedir. Diğer yandan, Komili markası Ülker
Grubu’na dahil olup, Ülker’in yaygın ve etkin dağıtım ağından yararlanmaktadır. Pazara
yeni girecek olan teşebbüslerin de gerekli yatırımı yapmak suretiyle etkin bir dağıtım ağı
kurabilecekleri kanısı bulunmaktadır.
(54) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, pazarların dinamik yapısı, kısıtların temel
olarak ticaretin toptan dağıtım seviyesiyle ilişkili olması, perakende düzeyde marka içi
ve markalar arası rekabetin önünde engellerin bulunmaması, pazarın rakiplere
kapanması olasılığının mevcut şartlar altında yüksek görünmemesi dikkate alındığında;
bildirime konu Sözleşme ile piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendindeki şartın sağlandığı kanaatine varılmıştır.
G.3.3.2.4. Rekabetin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması
(55) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre rekabetin, (a) ve
(b) bentlerindeki amaçların elde edilebilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması
gerekmektedir.
(56) Bildirime konu Sözleşme, İDEAL’in yalnızca JOHNSON’ın kendine ayırdığı müşteri
grubuna yapacağı aktif satışları kısıtlamaktadır. Diğer yandan İDEAL geleneksel
kanalda toptan seviyesinde satış yapacak münhasır distribütör olarak atanmıştır.
15-32/461-143
12/13
Münhasır müşteri grubu tahsisinden beklenen etkinlik artışlarına önceki bölümlerde yer
verilmiştir.
(57) Aktif satış kısıtlaması bir bölge ya da müşteri grubunun münhasırlığının sağlanabilmesi,
dolayısıyla bundan kaynaklı etkinlik artışlarının elde edilebilmesi açısından gerekli bir
unsurdur. Diğer yandan, söz konusu etkinlik artışlarının elde edilebilmesi için bir
dağıtıcının, diğer dağıtıcıların ya da sağlayıcının pasif satışlarından kaynaklı
rekabetinden korunmaları gerekmemektedir. Bildirime konu Sözleşme ile pasif satışlara
herhangi bir kısıtlama getirilmediği görülmektedir.
(58) Rekabet etmeme yükümlülüğü bakımından, yükümlülüğün zorunlu olandan fazla bir
sınırlama içerip içermediğinin değerlendirilmesinde yükümlülüğün süresi ön plana
çıkmaktadır. Bildirime konu Sözleşme’de rekabet etmeme yükümlülüğünün Sözleşme
süresince devam edeceği öngörülmektedir. Sözleşme’nin süresi ise esas olarak iki yıl
olmakla birlikte, bu sürenin sonunda tarafların yazılı onayıyla birer yıllık süreler ile
yenileneceği ve en fazla beş yıl süre ile yürürlükte kalacağı, 5. yılın sonunda ise
kendiliğinden sona ereceği düzenlenmiştir. Ayrıca, Sözleşme sonrası döneme yönelik
herhangi bir rekabet yasağı getirilmemiştir. Bu açıklamalar çerçevesinde, 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendindeki koşulun da sağlandığı
kanaatine varılmıştır.
(59) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, bildirime konu Sözleşme’nin, bebek yağı,
bebek kolonyası, tampon ve ağız bakım suyu ürünleri pazarları bakımından; 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulların tamamını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
15-32/461-143
13/13
H. SONUÇ
(60) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Johnson & Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. ile İdeal Kişisel Bakım ve
Tüketim Ürünleri Satış Dağıtım A.Ş. arasında akdedilmiş olan “Münhasır Distribütörlük
Sözleşmesi”nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ndeki
%40’lık pazar payı eşiğinin aşılmadığı bebek şampuanı, bebek temizlik ürünleri, bebek
sabunu, bebek banyo ürünleri, bebek cilt bakım ürünleri, bebek kremleri ve losyonları,
bebek kulak çubuğu, bebek pudrası, pişik kremi, ıslak mendil, yetişkinlere yönelik
harcıalem ve seçici cilt ve saç bakım ürünleri ve günlük pedler açısından anılan Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,
2- Bununla birlikte anılan sözleşmeye, söz konusu %40’lık pazar payı eşiğinin aşıldığı
bebek yağı, bebek kolonyası, tampon ve ağız bakım suyu ürünleri pazarları açısından
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların
tamamını karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy